VI Ka 1005/14

Sygnatura akt VI Ka 1005/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Arkadiusz Łata (spr.) Sędziowie SSO Kazimierz Cieślikowski SSO Krzysztof Ficek Protokolant Agata Lipke po rozpoznaniu w dniach 20 marca 2015 r. i 28 kwietnia 2015 r. przy udziale Andrzeja Zięby Prokuratora Prokuratury Okręgowej sprawy oskarżonego A. M. (1) ur. (...) w B. , syna W. i J. oskarżonego z art. 13§1 kk w zw. z art. 286§1 kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z dnia 3 września 2014 r. sygnatura akt VI K 605/12 na mocy art. 437 kpk , art. 438 kpk uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rudzie Śląskiej Sygn. akt VI Ka 1005/14 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje. Apelacja oskarżonego okazała się skuteczna o tyle, iż w następstwie jej wywiedzenia należało uchylić zapadły wyrok, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Rejonowy nie wyjaśnił bowiem w należytym stopniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie nie zweryfikował w sposób dostateczny linii obrony A. M. (1) , nie wykorzystując przy tym wszystkich nasuwających się w związku z powyższym możliwości dowodowych. W konsekwencji oceny faktyczne i prawne zaprezentowane w części sprawozdawczej orzeczenia nie są pełne i wyczerpujące, a tym samym końcowe rozstrzygnięcie przesądzające sprawstwo i winę oskarżonego – jawi się jako wciąż przedwczesne. Wyrok wydany zatem został z obrazą prawa procesowego, a to art. 366 § 1 kpk , która mogła mieć wpływ na jego treść. A. M. (1) w toku całego postępowania konsekwentnie zaprzeczał, by to on wystawiał i przekazywał Urzędowi Pracy kolejne, kwestionowane przez ten Urząd – faktury (z wyłączeniem ostatniej, w której nie ujmował on już wypłaconych – jak twierdził – poszczególnym uczestniczkom kursów kosztów dojazdów). Konsekwentnie również utrzymywał, że koszy te były kursantkom regularnie wręczane. Podawał zarazem, iż w latach 2007-2008 prowadził w sumie 19 filii zatrudniając ponad 30 pracowników. Zamierzał rozszerzyć działalność „na województwo (...) ”, w związku z czym uruchomił w K. dwa punkty. Równocześnie w okresie tym „przechodził rozwód z żoną” i składał egzaminy maturalne. Intencja oskarżonego sprowadzała się do przekonywania, że nie był w stanie wówczas „indywidualnie zajmować się wszystkimi sprawami firmy, a tym bardziej osobami skierowanymi przez Urząd Pracy”. Polegał zatem na zaufaniu do kierowników filii, gdzie kobiety biorące udział w szkoleniu odbywały swe praktyki. Z wyjaśnień A. M. (1) wynikało następnie, iż wydał wspomnianym kierownikom polecenie, by „co miesiąc – z góry wypłacali po 90-zł każdej osobie na dojazd, nawet jeśli ktoś mieszkał na terenie R. i odbywał szkolenie również w R. ”. Wiedział bowiem, że „tylko jedna z tych osób posiada prawo do zasiłku, zaś pozostałe nie otrzymywały żadnych środków z Urzędu Pracy”, toteż podjął taką decyzję, „albowiem te dziewczyny musiały dojechać”. Dotyczyć to miało także kursantek zamieszkałych w R. i tu odbywających szkolenie „z uwagi na rozłożenie dzielnic R. i konieczność dojeżdżania komunikacją miejską, gdyż nikt nie szedłby w zimie kilku kilometrów piechotą”. Oskarżony podkreślał, iż żadna z uczestniczek kursu „nie zwracała mu uwagi, by nie otrzymywała środków na transport”. Jak już wspomniano M. przeczył, by wystawił i podpisywał zasadniczą fakturę, jak również faktury korygujące, poza „ostatnią, w której dochodząc do wniosku, że mogą być problemy odnoszące się do nieścisłości, wyeliminował wszystkie koszta dojazdu, także co do tych osób, którym wypłacenie należności było bezsporne”. Według oskarżonego, pierwsza faktura z dnia 30 grudnia 2007 r. wystawiona została na wyraźne żądanie Urzędu Pracy („po tę fakturę przysłali kuriera, bo instytucja ta rozlicza się na koniec roku i w przypadku braku rozliczenia musieliby zwrócić pieniądze”). Uczynił to natomiast „pracownik filii w C. , gdzie w ogóle nie odbywał się kurs, sugerując się wcześniejszymi fakturami wystawionymi na rzecz innych Urzędów Pracy oraz § 1 umowy z Urzędem Pracy w R. , a nadto preliminarzem kursu stanowiącym załącznik do umowy, zgodnie z którym kwota 5300-zł obejmowała zajęcia praktyczne i teoretyczne”. A. M. (1) wyjaśniał następnie, że „w tym czasie jego nie było w C. , przebywał w górach”. „Pracownik zaś, widząc umowę i ofertę wysłaną przed rozpoczęciem kursu, jak również wcześniejsze umowy z Urzędami Pracy w K. i Z. , z komputera wziął ostatnią fakturę, edytował o dane aktualne w postaci odbiorcy faktury, wysokości kwot i danych osobowych, a potem (pospieszany przez pracowników (...) ) przekazał to do Urzędu Pracy w R. .” Stosownie do wersji oskarżonego także korekty faktury „były wystawiane przez jego personel”. A. M. (1) stanowczo negował też, by umieszczał na oświadczeniach o pobraniu przez uczestniczki szkolenia kosztów dojazdu – „rozpiski” tychże kosztów, wskazując tu na działanie któregoś z pracowników Urzędu Pracy – „na polecenie chyba pani K. ”. Przyznawał się jedynie do „podbicia” wspomnianych oświadczeń pieczątką i zaparafowania ich, gdy w ostatnich dniach stycznia 2008 r. przyjechał do Urzędu Pracy. Mając na uwadze wszystko powyższe należało w pierwszym rzędzie głębiej zbadać, czy przebieg wypadków był w istocie taki, jak opisywał to oskarżony. Potrzeba było zwłaszcza wypytać szczegółowo samego A. M. (1) , którzy konkretnie jego pracownicy, czy też kierownicy placówek sporządzili pierwszą ze wskazanych wcześniej faktur oraz faktury „korygujące”. Ustalić personalia tych osób i następnie przesłuchać w charakterze świadków na omawiane okoliczności. Dotyczy zwłaszcza problematyki spisania pierwotnej faktury i jej autorstwa, czy chodziło w tym wypadku o „kierownika filii w C. ” i czy była to osoba o nazwisku (...) (pojawiającym się w zarzutach oraz motywach środka odwoławczego). Oskarżonemu i powyższym pracownikom potrzeba było zadać przy tym pytanie, czy ci ostatni dysponowali imienną pieczęcią firmową A. M. (1) , jakiej odcisk znalazł się tak na fakturze początkowej, jak i na „korektach”. Wyjaśnienia wymagało również dlaczego i z jakiej przyczyny przedstawiciele Urzędu Pracy z R. mieliby (pod nieobecność oskarżonego) domagać się sporządzenia faktury podsumowującej koszty całego kursu od pracowników (czy też kierownika) placówki w C. (gdzie praktyki – wedle twierdzeń M. – nawet się nie odbywały). W materiach tych wypadało bliżej wysłuchać samego oskarżonego, jak i świadków – zatrudnionych w Urzędzie Pracy w R. pod kątem stwierdzenia, czy zaszłości podawane przez M. w ogóle miały miejsce, a jeśli tak, to jakie były ich powody. Po wtóre, oskarżony winien być zapytany i wypowiedzieć się (zważywszy jego własną wersję), czy skoro wszystkie praktycznie faktury, o które chodzi w rozpatrywanej sprawie sporządzone zostały przez „personel”, orientował się jaka była ich treść, jak również czy treść tę akceptował, czy kontrolował w swej firmie zagadnienie rozliczenia się z kosztów kursu z Urzędem Pracy w R. . Powinność prawidłowego i zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy rozliczenia się obciążała przecież A. M. (1) , nie zaś kogokolwiek z jego pracowników. Dla zakwestionowania wiarygodności wyjaśnień oskarżonego nie wystarcza natomiast powoływanie się na fakt, iż od dłuższego czasu współpracował on już z Urzędami Pracy na terenie województwa (...) i tym samym posiadał doświadczenie oraz praktykę w zakresie sposobu rozliczania z kontrahentem wykonanej na jego rzecz usługi – jak uczynił to Sąd Rejonowy. Nie wystarcza zarazem wskazywanie na treść umowy łączącej strony. Oskarżony nie wypowiedział się nadto jasno, kiedy i w jakich okolicznościach doszło do odebrania od uczestniczek szkolenia pisemnych oświadczeń w kwestii udzielenia im zwrotu kosztów dojazdu, czy nastąpiło to wraz z zakończeniem kursu, czy też w innym momencie czasowym, jak również czy robił to osobiście. Poza tym nigdy nie wskazywał, by wiadomo mu było, iż część uczestniczek szkolenia brało w nim udział w ograniczonym tylko zakresie. Wszystkie naprowadzone wyżej zagadnienia miały w ocenie Sądu Okręgowego istotne znaczenie dla zbadania i właściwego zweryfikowania linii obrony A. M. (2) , a w efekcie – dla trafnego zweryfikowania wiarygodności jego wyjaśnień. tymczasem w szeregu poruszonych wyżej kwestiach oskarżony wręcz nie wypowiadał się, ani też nie zadawano mu stosownych pytań. Nie pytano również i pracowników Urzędu Pracy w R. na temat zaszłości i działań przypisywanych przez M. właśnie temu Urzędowi. Zachodziła zatem potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego we wspomnianym zakresie, co spowodowało konieczność uchylenia wyroku i ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji. W postępowaniu ponownym Sąd orzekający zobowiązany zostaje do powtórzenia postępowania dowodowego w pełnym dotychczasowym zakresie, o ile nie pojawi się konieczność dopuszczenia i przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Przesłuchanie oskarżonego i pracowników Urzędu Pracy w R. pogłębi o problematykę naprowadzoną wyżej. Dążyć też będzie do ustalenia danych personalnych tych pracowników oskarżonego, którzy sporządzać mieli i kierować do Urzędu Pracy faktury rozliczeniowe, a zwłaszcza fakturę pierwszą i przesłucha ich w roli świadków. Tak uzupełniony materiał dowodowy podda następnie wszechstronnej i wnikliwej analizie oraz ocenie, po czym wyprowadzi trafne wnioski końcowe na temat sprawstwa i winy lub ich braku po stronie A. M. (1) . Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia orzeczono jak wyżej.