III K 886/03

Sygn. akt V.2 Ka 216/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r., wydanym w sprawie IX K 62/13, Sąd Rejonowy w Rybniku uznał oskarżonego G. R. za winnego tego, że w dniu 2 listopada 2012 r. w C. , działając wspólnie i w porozumieniu z R. J. oraz inna ustalona osobą, używając przemocy wobec M. O. polegającej na kopnięciu go w głowę oraz wobec B. K. polegającej na uderzeniu jej w klatkę piersiową i głowę, zabrał w celu przywłaszczenia na szkodę B. K. pierścionek nieustalonej wartości, pieniądze w kwocie 1,70 zł oraz radio nieustalonej wartości, przy czym czynu tego dopuścił się w ramach wielokrotnego powrotu do przestępstwa w ciągu 5 lat po odbyciu łącznie co najmniej roku kary pozbawienia wolności, uprzednio skazany w warunkach z art.64§1 k.k. , bowiem był uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 6 października 2006 r. w sprawie IX K 907/06 za czyn z art.13§1 k.k. w zw. z art.279§1 k.k. w zw. z art.64§1 k.k. na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 11 lutego 2007 r. do 15 stycznia 2008 r., będąc warunkowo przedterminowo zwolniony i wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 6 listopada 2003 r. w sprawie o sygn. akt III K 886/03 za czyn z art.280§1 k.k. w zw. z art.64§1 k.k. na karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 27 marca 2003 r. do 27 listopada 2005 r., tj. za winnego przestępstwa z art.280§1 k.k. w zw. z art.64§2 k.k. i za czyn ten na mocy art.280§1 k.k. w zw. z art.64§2 k.k. wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności (punkt 1 wyroku). Na mocy art.63§1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 30 listopada 2012 r. do dnia 1 grudnia 2012 r. (punkt 2 wyroku). Na mocy art.29 ustawy Prawo o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. S. D. kwotę 840 zł tytułem wynagrodzenia za nieopłacona obronę świadczoną oskarżonemu G. R. z urzędu i kwotę 193,20 zł stanowiącą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności. Na mocy art.624§1 k.p.k. i art.17 ust.1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych zwolnił oskarżonego w całości od ponoszenia kosztów sądowych obciążając nimi Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego G. R. , zaskarżając orzeczenie "w zakresie punktów 1 i 2 w całości". Powołując się na przepisy art.438 pkt 2 i 3 k.p.k. , zarzucił wyrokowi: 1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku – art.410 k.p.k. w zw. z art.4 k.p.k. oraz art.5§2 k.p.k. poprzez pominięcie przy wydaniu wyroku całości okoliczności ujawnionych w sprawie, a przede wszystkim pominięcie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego oraz brak rozstrzygnięcia na korzyść oskarżonego nie dających się usunąć wątpliwości, tj.: - podawania przez współoskarżonego R. J. w postępowaniu przygotowawczym odmiennej relacji z przebiegu wydarzeń z dnia 2 listopada 2012 r., a w szczególności informacji co do osób mu towarzyszących na ogródkach działkowych w C. oraz braku logicznego wskazania przez niego, dlaczego w toku postępowania przygotowawczego wskazywał na współudział jego brata w zarzucanym mu czynie, - podawania przez pokrzywdzonego M. O. , że nie znał sprawców i nie rozpoznał ich, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że oskarżeni wielokrotnie spotykali się z pokrzywdzonym, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie i wpłynęło na treść wydanego orzeczenia. 2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku – art.7 k.p.k. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, tj.: - uwzględnienia w ocenie materiału dowodowego wniosków płynących z "zeznań złożonych w postępowaniu przygotowawczym N. W. ", pomimo że w okresie, w którym doszło do czynu zarzucanego oskarżonemu znajdowała się pod wpływem znacznej ilości alkoholu, - uwzględnienia w ocenie materiału dowodowego wniosków płynących z "zeznań złożonych w postępowaniu przygotowawczym przez oskarżonego G. R. ", pomimo że ten w toku procesu w sposób spójny i logiczny wskazał, że jego przyznanie sie do winy wynikało z obawy zastosowania wobec niego tymczasowego aresztu w okresie Świąt Bożego Narodzenia, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu oraz o zasądzenie kosztów obrony z urzędu za postępowanie przed Sądem II instancji. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew stanowisku skarżącego, kontrola odwoławcza nie wykazała, aby Sąd I instancji dopuścił naruszenia przepisów postępowania, skutkujących błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Należy podkreślić, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, może okazać się trafnym tylko wówczas, gdy podnoszący go w apelacji zdoła wykazać sądowi I instancji uchybienie przy ocenie zebranego materiału dowodowego, polegające na nieuwzględnieniu przy jej dokonywaniu tak zasad logiki, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, jak też całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności (tak m.in. wyrok SA w Lublinie z 27 kwietnia 2006 r., II AKa 80/06, Prok. i Pr. – wkł. (...) ). W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy poddał analizie wszystkie zebrane i prawidłowo przeprowadzone dowody ( art.410 k.p.k. ), zaś ocena tych dowodów nie przekracza granic zakreślonych regułą z art.7 k.p.k. , ani nie uchybia zasadzie obiektywizmu, wyrażonej w art.4 k.p.k. Dokonując ustaleń faktycznych, Sąd wskazał, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie i dlaczego odmówił wiary dowodom przeciwnym, a swoje stanowisko w tym przedmiocie przekonywująco uzasadnił w pisemnych motywach rozstrzygnięcia. Nie można też uznać, by Sąd orzekający pozostawił poza sferą rozważań niektóre istotne dowody i wynikające z nich okoliczności, a z innych nie wyciągnął oczywistych wniosków. Tym samym nie sposób mówić o dowolnej, jednostronnej czy niepełnej ocenie materiału dowodowego. Za chybiony należało poczytać zarzut, jakoby skarżone orzeczenie zapadło z naruszeniem nakazu rozstrzygania nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego ( art.5§2 k.p.k. ). Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie można zasadnie stawiać zarzutu obrazy art.5§2 k.p.k. , podnosząc wątpliwości strony co do treści ustaleń faktycznych, skoro dla oceny, czy nie został naruszony ten przepis miarodajne są nie wątpliwości zgłaszane przez stronę, lecz wyłącznie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, względnie to, czy w świetle realiów konkretnej sprawy wątpliwości takie powinien był powziąć. Konsekwentnie, „w wypadku gdy pewne ustalenie faktyczne zależne jest od dania wiary lub jej odmówienia wyjaśnieniom oskarżonego, nie można mówić o naruszeniu zasady in dubio pro reo , a ewentualne zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu rozstrzygane być mogą jedynie na płaszczyźnie utrzymania się przez sąd orzekający w granicach sędziowskiej swobody ocen, wynikającej z treści art.7 k.p.k. ” (wyrok SN z 9 października 2008 r., V KK 114/08, OSNwSK 2008/1/1988). Nie można upatrywać dowolności w ocenie dowodów przez Sąd I instancji w tym, iż uznał on za niewiarygodne wyjaśnienia oskarżonego złożone na rozprawie, w których kwestionował on swoją obecność w miejscu i czasie zarzucanego zdarzenia. Będąc przesłuchiwany w charakterze podejrzanego, G. R. potwierdził, iż w dacie wskazanej w zarzucie udał się na działkę i że towarzyszyli mu pozostali współpodejrzani. Zastrzegał jedynie, że nikogo nie uderzył ani nie kopnął, choć zarazem usprawiedliwiał częściową niepamięć wpływem spożytego w tym czasie alkoholu. Wbrew stanowisku obrońcy, podane przez oskarżonego motywy odwołania pierwotnego stanowiska w przedmiocie zarzutu nie przedstawiają się jako spójne i logiczne. Dalece nieprzekonywującym jest, że oskarżony – osoba obyta w kontaktach z organami ścigania z racji wielości prowadzonych przeciwko niemu postępowań karnych – postanowił w postępowaniu przygotowawczym wziąć na siebie winę za niepopełnione przestępstwo, kierując się rzekomą sugestią policjanta i nie chcąc zostać tymczasowo aresztowanym przed zbliżającymi się świętami. Pomijając okoliczność, że jedyne przesłuchanie oskarżonego w postępowaniu przygotowawczym zostało przeprowadzone przez Prokuratora, który zastosował wobec G. R. nieizolacyjny środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji, aż do czasu rozprawy głównej przed Sądem I instancji, przez niemal dwa lata oskarżony ani razu nie sygnalizował chęci zmiany pierwotnych wyjaśnień, ani nie kwestionował prawidłowości czynności procesowych wykonanych z jego udziałem w śledztwie. Trudno wnioskować o bezzasadności zarzutu oskarżenia na tej podstawie, że pokrzywdzony M. O. zeznał, iż napaści dokonało trzech mężczyzn, jeśli wymieniony w momencie zdarzenia został gwałtownie wyrwany ze snu i zaraz potem kopnięty w głowę, a stan nietrzeźwości pokrzywdzonego i sposób ubrania sprawców mógł utrudniać precyzyjne poczynienie spostrzeżeń co do płci napastników, zwłaszcza w pomieszczeniu oświetlanym świeczką. Dodać należy, że zgodnie ze wskazaniami pokrzywdzonej B. K. , N. W. – jedna z trzech osób, które wtargnęły do altany, miała na sobie szeroką kurtkę, a poza naciągniętym na głowę kapturem lub czapką - dodatkowo twarz zamaskowaną chustką. W okolicznościach zdarzenia nie jest też niczym zaskakującym, że M. O. nie rozpoznał żadnego ze sprawców, nawet jeśli wcześniej miał styczność co najmniej z R. J. (sam G. R. znajomości M. O. zaprzeczył – k.41). Sąd I instancji, odtwarzając przebieg zajścia z 2 listopada 2012 r., zasadnie oparł się przede wszystkim na zeznaniach B. K. , które były znacznie bardziej szczegółowe i spójne, a w powiązaniu z wyjaśnieniami N. W. stanowiły miarodajną podstawę ustalenia, że oskarżeni – wspólnie i w porozumieniu właśnie z N. W. - dopuścili się zarzucanego im rozboju. Gdy chodzi o wskazywane w apelacji wyjaśnienia współoskarżonego R. J. , który wyroku nie zaskarżył, to w żadnym razie nie podważają one trafności zapadłego rozstrzygnięcia skazującego. Wersji podanej przez niego w postępowaniu przygotowawczym zaprzeczyli świadkowie P. M. i P. J. – brat oskarżonego. Ten ostatni, słuchany następnie na rozprawie, stwierdził co prawda, że we dwóch z bratem byli na działkach L. i ukradli „parę rzeczy” (k.308v), jednak z podawanych przezeń okoliczności wprost wynika, że zeznawał na temat innego zdarzenia aniżeli objęte aktem oskarżenia. Odmiennie niż wskazuje skarżący, nie nasuwa zastrzeżeń oparcie ustaleń faktycznych na wyjaśnieniach N. W. , której sprawa została wyłączona do odrębnego rozpoznania. Wymieniona – jakkolwiek umniejszała swoją rolę w zdarzeniu, przecząc, by użyła przemocy wobec B. K. – nie wypierała się udziału w przestępstwie. Przyznała się w toku śledztwa do popełnienia zarzucanego czynu i swoje stanowisko w tym przedmiocie podtrzymała w dalszym postępowaniu, podtrzymując złożone wyjaśnienia również jako świadek. Wskazując G. R. i R. J. jako współsprawców zarzucanego jej czynu, N. W. nie mogła liczyć na to, że sama uniknie dzięki temu odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność taką faktycznie poniosła ostatecznie na mocy prawomocnego wyroku skazującego wydanego w trybie art.387 k.p.k. (k.437). Fakt spożywania przez N. W. alkoholu w dacie zajścia (zresztą w towarzystwie oskarżonych G. R. i R. J. ) nie odbiera automatycznie waloru wiarygodności jej twierdzeniom, które w istotnej części korespondowały przecież z zeznaniami pokrzywdzonej B. K. . Apelujący nie wskazał także na żadne motywy, które mogłyby skłonić N. W. do ewentualnego pomawiania współoskarżonych. Dowód z listu z czerwca 2015 r., adresowanego do G. R. i podpisany imieniem N. (k.472-473), dopuszczony na wniosek obrońcy w postępowaniu apelacyjnym, nie zmienił w niczym oceny wniosków, które zostały wyprowadzone przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu. N. W. , słuchana na rozprawie odwoławczej na okoliczności sporządzenia przedmiotowego listu stanowczo zaprzeczyła, by go napisała, zwracając uwagę, że już znacznie wcześniej nie utrzymywała kontaktów z G. R. i nie wiedziała nawet, w jakim zakładzie karnym przebywał. Jednocześnie – wbrew temu, co miałoby wynikać z przedmiotowego pisma – świadek w pełni podtrzymała twierdzenia na temat dokonania rozboju wspólnie z G. R. i R. J. . Niezależnie od kategorycznych zeznań wymienionej, należy zwrócić uwagę, że osoba podająca się w treści listu za N. W. wskazała, że przebywa obecnie u matki i wpisała na kopercie adres: L. , ul. (...) . Podany adres nie jest miejscem zamieszkania ani N. W. , ani jej matki, co potwierdzają choćby dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (k.36, 432, 554), nie wiadomo zatem, w jaki sposób N. W. – gdyby była nadawcą korespondencji - miałaby oczekiwać odpowiedzi od oskarżonego. Sam oskarżony G. R. , który przekazał list swemu obrońcy, po odebraniu zeznań od świadka przyznał, że wniosek, iż list został sporządzony przez N. W. opierał w istocie na przypuszczeniach, gdyż nie zna charakteru pisma tej ostatniej. Ponieważ wyrok został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego w całości, Sąd poza odniesieniem się do zarzutów sformułowanych w apelacji rozważył także, czy rozstrzygnięcie w przedmiocie kary nosi cechy rażącej surowości, nie znalazł jednak podstaw do postawienia takiego wniosku. W świetle ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji, a dotyczących stopnia społecznej szkodliwości przypisanego występku i stopnia zawinienia oskarżonego, wymierzona kara jawi się jako w pełni adekwatna, zwłaszcza jeśli zważyć na rodzaj zaatakowanych dóbr prawnych i sposób popełnienia czynu, w tym fakt współdziałania z innymi osobami, najście pokrzywdzonych w zajmowanej przez nich altance i formy przemocy użytej w celu przełamania oporu pokrzywdzonych przed wydaniem łupu. Wymiar kary uwzględnia też – jako okoliczność jednoznacznie obciążającą – dotychczasowy sposób życia oskarżonego. Należy przypomnieć, że G. R. był w przeszłości wielokrotnie karany za przestępstwa przeciwko mieniu, w tym również za występki rozboju i odbywał orzeczone kary w zakładach karnych, zaś obecnie przypisanego przestępstwa dopuścił się w warunkach multirecydywy z art.64§2 k.k. W tych okolicznościach kara izolacyjna, w wymiarze orzeczonym przez Sąd I instancji, jest niezbędna, by spełnić cele przewidziane w art.53§1 k.k. , skłonić oskarżonego do przestrzegania porządku prawnego na przyszłość, a potencjalnych naśladowców skutecznie zniechęcić do popełniania podobnych czynów. Wymierzonej kary w żaden sposób nie można poczytywać za nadmierną dolegliwość dla oskarżonego, tj. taką, która jest niewspółmierna w stopniu nie dającym się zaakceptować, a tylko w takim przypadku możliwe byłoby modyfikowanie rozstrzygnięcia o karze w toku kontroli instancyjnej. Nie podzielając zarzutów apelacji i nie znajdując podstaw do uchylenia wyroku z urzędu, Sąd odwoławczy dostrzegł natomiast konieczność korekty opisu przypisanego czynu w zakresie okoliczności wskazujących na działanie w warunkach multirecydywy. Sąd I instancji pominął w tym względzie fakt, że kara wymierzona G. R. wyrokiem skazującym w sprawie III K 886/03 Sądu Rejonowego w Rybniku została następnie objęta wyrokiem łącznym (k.95-96) i to dopiero okres odbywania kary łącznej, przy uwzględnieniu daty obecnie przypisanego zdarzenia, dawał podstawy do przyjęcia powrotu oskarżonego do przestępstwa w rozumieniu art.64§2 k.k. W rezultacie Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że ustalił, iż oskarżony G. R. karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt III K 886/03, odbywał w ramach kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt III K 1188/07, w okresach od 27 marca 2003 r. do 26 listopada 2005 r. i od 13 czerwca 2008 r. do 12 października 2008 r. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Wobec korzystania przez oskarżonego z pomocy obrońcy z urzędu, zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz wyznaczonego obrońcy zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej w postępowaniu odwoławczym, w wysokości ustalonej stosownie do § 14 ust.2 pkt 4 i §16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . Z uwagi na sytuację materialną oskarżonego, przebywającego w zakładzie karnym, a także wymiar orzeczonej względem niego bezwzględnej kary pozbawienia wolności, Sąd Okręgowy zwolnił go od ponoszenia opłaty i wydatków postępowania odwoławczego po myśli art.634 k.p.k. w zw. z art.624§1 k.p.k. SSO Jacek Myśliwiec SSO Olga Nocoń SSO Sławomir Klekocki