VI GZ 237/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Rzeszowie rozpoznał zażalenia powoda (...) SA w W. oraz pozwanych T. D. i W. Z. na postanowienie Sądu Rejonowego w Krośnie, które umorzyło postępowanie w sprawie o zapłatę i zasądziło od powoda na rzecz pozwanych koszty zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie dotyczącym kosztów, nie obciążając powoda tymi kosztami, oddalił zażalenia pozwanych i zasądził od pozwanych na rzecz powoda koszty postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy uznał, że choć cofnięcie pozwu zazwyczaj skutkuje obciążeniem powoda kosztami, to przepis art. 203 § 2 k.p.c. nie jest bezwzględną zasadą. W tej konkretnej sprawie, powód skutecznie argumentował, że pozwani nie ustosunkowali się do jego wezwania do zapłaty na etapie przedsądowym. Brak tej odpowiedzi uniemożliwił powodowi pełną ocenę zasadności roszczenia, zwłaszcza w kontekście specyfiki odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki (art. 299 k.s.h.), gdzie trudno antycypować okoliczności ekskulpacyjne. Sąd Okręgowy uznał, że taka sytuacja stanowi „wypadek szczególnie uzasadniony” w rozumieniu art. 102 k.p.c., co uzasadnia odstąpienie od zasady obciążania przegrywającego kosztami. W związku z tym, sąd pierwszej instancji nie powinien był zasądzać kosztów na rzecz pozwanych. Odnosząc się do zażaleń pozwanych, sąd uznał je za bezzasadne. Podkreślono, że nawet gdyby koszty miały być zasądzone według zasady ogólnej, to nieprawidłowe byłoby zasądzenie ich solidarnie na rzecz pozwanych, skoro każdy z nich oddzielnie ustanowił pełnomocnika. Sąd Okręgowy zmienił więc postanowienie sądu rejonowego w zakresie kosztów, nie obciążając powoda kosztami procesu, a zażalenia pozwanych oddalił.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odstąpienia od zasady obciążania powoda kosztami po cofnięciu pozwu w sytuacjach, gdy pozwany nie współpracował na etapie przedsądowym, a specyfika roszczenia utrudniała ocenę jego zasadności.
Każda sprawa o koszty jest oceniana indywidualnie; kluczowe jest wykazanie 'wypadku szczególnie uzasadnionego'.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak odpowiedzi pozwanych na wezwanie przedsądowe, w sytuacji cofnięcia pozwu, może stanowić podstawę do nieobciążania powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak odpowiedzi pozwanych na wezwanie przedsądowe, uniemożliwiający powodowi pełną ocenę zasadności roszczenia, może stanowić wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., uzasadniający odstąpienie od zasady obciążania przegrywającego kosztami.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że specyfika odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki (art. 299 k.s.h.) sprawia, iż wierzyciel nie jest w stanie miarodajnie ocenić zasadności powództwa bez wiedzy o okolicznościach ekskulpacyjnych. Brak odpowiedzi na wezwanie przedsądowe uniemożliwił powodowi taką ocenę, co w połączeniu z faktem, że pozwani dopiero w odpowiedzi na pozew przedstawili te okoliczności, stanowiło wypadek szczególnie uzasadniony do zastosowania art. 102 k.p.c.
Czy w przypadku cofnięcia pozwu, sąd jest zobowiązany do zasądzenia kosztów procesu na rzecz pozwanych, nawet jeśli ich postawa na etapie przedsądowym była bierna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest bezwzględnie zobowiązany do zasądzenia kosztów na rzecz pozwanych w przypadku cofnięcia pozwu. Rozstrzygnięcie o kosztach powinno uwzględniać ogólne i szczególne reguły, w tym możliwość zastosowania art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że art. 203 § 2 k.p.c. nie stanowi sztywnej zasady. Rozstrzygnięcie o kosztach powinno być oparte na całokształcie okoliczności sprawy, w tym na zachowaniu stron na etapie przedsądowym, co może uzasadniać zastosowanie zasady słuszności (art. 102 k.p.c.).
Czy w sytuacji, gdy pozwani są współuczestnikami procesu i każdy z nich oddzielnie ustanowił pełnomocnika, koszty zastępstwa procesowego powinny być zasądzone solidarnie na ich rzecz?
Odpowiedź sądu
Nie, koszty zastępstwa procesowego nie powinny być zasądzone solidarnie, jeśli każdy z pozwanych oddzielnie ustanowił pełnomocnika. W takiej sytuacji należałoby zasądzić koszty oddzielnie dla każdego z nich.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że zasądzenie kosztów solidarnie na rzecz pozwanych byłoby nieprawidłowe, gdy każdy z nich miał odrębnego pełnomocnika (nawet jeśli była to ta sama osoba). Zastosowanie art. 105 § 2 k.p.c. do zasądzenia kosztów solidarnie nie było uzasadnione w tej sytuacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) SA w W. | spółka | powód |
| T. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| W. Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 203 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten nie stanowi bezwzględnej zasady rozstrzygania o kosztach w przypadku cofnięcia pozwu; rozstrzygnięcie powinno uwzględniać ogólne i szczególne reguły orzekania o kosztach, w tym art. 102 k.p.c.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zastosowania zasady słuszności i nieobciążania strony kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.s.h. art. 299
Kodeks spółek handlowych
Podstawa odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów na rzecz strony wygrywającej.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego postanowienia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.c. art. 369
Kodeks cywilny
Dotyczy solidarności dłużników, ale w kontekście kosztów procesowych sąd wskazał na brak uzasadnienia dla solidarności wierzycieli (pozwanych).
k.c. art. 367 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy solidarności dłużników, ale w kontekście kosztów procesowych sąd wskazał na brak uzasadnienia dla solidarności wierzycieli (pozwanych).
u.k.s.c. art. 79 § pkt 1e
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do zwrotu opłaty sądowej.
Dz.U. poz. 1804 art. § 2 § pkt 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Stawka minimalna wynagrodzenia pełnomocnika.
Dz.U. poz. 1804 art. § 10 § ust. 2 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Stawka minimalna wynagrodzenia pełnomocnika radcy prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak odpowiedzi pozwanych na wezwanie przedsądowe uniemożliwił powodowi ocenę zasadności roszczenia. • Specyfika art. 299 k.s.h. utrudnia wierzycielowi antycypację okoliczności ekskulpacyjnych. • Brak odpowiedzi na wezwanie przedsądowe nie świadczy konkludentnie o bezzasadności roszczenia, a raczej o konieczności wytoczenia powództwa. • Sytuacja stanowi wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Powód powinien był liczyć się z ryzykiem poniesienia kosztów procesu po cofnięciu pozwu. • Nie istnieje przepis zobowiązujący do odpowiedzi na wezwanie przedsądowe. • Pozwani, jako wygrywający proces (przez cofnięcie pozwu), powinni otrzymać zwrot kosztów. • Koszty powinny być zasądzone solidarnie na rzecz pozwanych.
Godne uwagi sformułowania
nie ma przewidzieć wszelkich ewentualnych okoliczności ekskulpacyjnych • nie dali powodowi szansy na zapoznanie się z okolicznościami • brak odpowiedzi raczej przemawiał właśnie za koniecznością wytoczenia powództwa • wypadek szczególnie uzasadniony • zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości lub w części byłoby sprzeczne z powszechnym poczuciem sprawiedliwości
Skład orzekający
Beata Hass-Kloc
przewodniczący
Renata Bober
sędzia
Barbara Frankowska
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odstąpienia od zasady obciążania powoda kosztami po cofnięciu pozwu w sytuacjach, gdy pozwany nie współpracował na etapie przedsądowym, a specyfika roszczenia utrudniała ocenę jego zasadności."
Ograniczenia: Każda sprawa o koszty jest oceniana indywidualnie; kluczowe jest wykazanie 'wypadku szczególnie uzasadnionego'.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie pokazuje, że zasady dotyczące kosztów procesu nie są sztywne i można od nich odstąpić w uzasadnionych przypadkach, co jest cenne dla praktyków. Podkreśla znaczenie współpracy na etapie przedsądowym.
“Cofnąłeś pozew? Nie zawsze zapłacisz! Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy można uniknąć kosztów procesu.”
Dane finansowe
WPS: 10 000 PLN
koszty postępowania zażaleniowego: 330 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.