VI GZ 218/16

Sąd Okręgowy w RzeszowieRzeszów2016-09-27
SAOSGospodarczewłaściwość sąduWysokaokręgowy
właściwość miejscowawłaściwość funkcjonalnasąd gospodarczyumowa prorogacyjnakodeks postępowania cywilnegoprzedsiębiorcy

Sąd Okręgowy uchylił postanowienie o niewłaściwości sądu, uznając umowę prorogacyjną za bezskuteczną w zakresie wyboru sądu bez wydziału gospodarczego.

Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy gospodarczej o zapłatę, powołując się na umowę prorogacyjną wskazującą Sąd Rejonowy w Lublińcu jako właściwy. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, rozpoznając zażalenie, uchylił to postanowienie. Uznał, że umowa prorogacyjna nie może skutecznie wskazać sądu, który nie posiada wyspecjalizowanego wydziału gospodarczego do rozpoznania sprawy między przedsiębiorcami.

Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu, Wydział V Gospodarczy, postanowieniem z dnia 26 lipca 2016 r. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę z powództwa A. P. przeciwko I. B. o zapłatę do Sądu Rejonowego w Lublińcu. Podstawą tej decyzji była umowa między stronami z dnia 6 lutego 2012 r., która w paragrafie 3 ust. 16 wskazywała Sąd Rejonowy w Lublińcu jako właściwy do rozstrzygania sporów. Sąd Rejonowy uznał, że umowa prorogacyjna, nawet jeśli wskazuje sąd nieposiadający wydziału gospodarczego, jest dopuszczalna i ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami właściwości, zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Powód złożył zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących spraw gospodarczych (ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych) oraz art. 46 § 2 k.p.c. Twierdził, że strony nie mogą umownie zmienić właściwości rzeczowej ani funkcjonalnej, a sąd gospodarczy jest właściwy do rozpoznawania spraw między przedsiębiorcami. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, VI Wydział Gospodarczy, uwzględnił zażalenie. Stwierdził, że choć art. 46 k.p.c. pozwala na umowne wskazanie sądu miejscowo niewłaściwego, to nie dotyczy to właściwości rzeczowej ani funkcjonalnej. Właściwość funkcjonalna sądów gospodarczych jest wyznaczona do rozpoznawania spraw związanych z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Skoro Sąd Rejonowy w Lublińcu nie posiada wydziału gospodarczego, umowa prorogacyjna wskazująca taki sąd do rozpoznania sprawy między przedsiębiorcami jest bezskuteczna. W konsekwencji, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnobrzegu do dalszego prowadzenia, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa prorogacyjna jest bezskuteczna, jeśli wskazuje sąd bez wydziału gospodarczego do rozpoznania sprawy między przedsiębiorcami.

Uzasadnienie

Właściwość funkcjonalna sądów gospodarczych jest wyznaczona do rozpoznawania spraw związanych z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Umowa prorogacyjna może dotyczyć jedynie właściwości miejscowej, a nie rzeczowej czy funkcjonalnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

powód

Strony

NazwaTypRola
A. P.osoba_fizycznapowód
I. B.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 46 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strony mogą umówić się o poddanie sporu z oznaczonego stosunku prawnego sądowi I instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy.

u.s.g. art. 1

Ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych

Określa, że sprawy gospodarcze rozpoznawane są przez sądy gospodarcze.

u.s.g. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych

Definiuje, jakie sprawy należą do właściwości sądów gospodarczych.

Pomocnicze

k.p.c. art. 46 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Umowa może dotyczyć tylko właściwości miejscowej, która nie jest właściwością wyłączną.

k.p.c. art. 200 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd, który uznał się w myśl § 1 za niewłaściwy, przekaże sprawę innemu sądowi.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia sądowi drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W przypadku uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozstrzygnie o kosztach instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa prorogacyjna nie może zmienić właściwości funkcjonalnej sądu gospodarczego. Sąd wskazany w umowie prorogacyjnej musi posiadać wydział gospodarczy do rozpoznania sprawy między przedsiębiorcami. Przepisy dotyczące spraw gospodarczych mają pierwszeństwo przed umownym wskazaniem sądu bez odpowiedniego wydziału.

Odrzucone argumenty

Umowa prorogacyjna jest wiążąca i pozwala na wybór sądu, nawet jeśli nie posiada on wydziału gospodarczego. Art. 46 k.p.c. pozwala na dowolne wskazanie sądu właściwego przez strony.

Godne uwagi sformułowania

Nie ma znaczenia fakt, że Sąd Rejonowy w Lublińcu nie ma wydziału gospodarczego, albowiem to nie przesądza z punktu widzenia przepisów regulujących dopuszczalność zawierania i skuteczność umów prorogacyjnych o niemożności przeprowadzenia niniejszej sprawy przez ten sąd. Należy dać pierwszeństwo woli stron co do tego, jaki sąd powinien rozpoznawać ich spory, bo umowa prorogacyjna przez nie zawarta nie zmienia reguł wyznaczonych prawem procesowym, które dotyczy właściwości wyłącznej. Skoro strony nie mogą dowolnie wybierać sądu, ponieważ umowa może dotyczyć tylko właśnie właściwości miejscowej i to tylko takiej która nie jest właściwością wyłączną, to regulacja z art. 46 kpc nie dotyczy właściwości rzeczowej i funkcjonalnej sądów. W konsekwencji, skoro Sąd Rejonowy w Lublińcu nie ma Wydziału Gospodarczego, umowa prorogacyjna o poddanie sporu pomiędzy przedsiębiorcami powstałego w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą takiemu sądowi do rozpoznania w I instancji jest bezskuteczna.

Skład orzekający

Andrzej Borucki

przewodniczący

Barbara Frankowska

członek

Beata Hass-Kloc

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 46 k.p.c. w kontekście umów prorogacyjnych w sprawach gospodarczych oraz właściwości funkcjonalnej sądów gospodarczych."

Ograniczenia: Dotyczy spraw między przedsiębiorcami, gdzie umowa prorogacyjna wskazuje sąd bez wydziału gospodarczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorców - skuteczności umów prorogacyjnych i wyboru sądu właściwego w sprawach gospodarczych, co często prowadzi do sporów proceduralnych.

Umowa prorogacyjna nie zawsze chroni przed sądem: kiedy wybór sądu w umowie jest nieważny?

Sektor

gospodarcze

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI Gz 218/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki SSO Barbara Frankowska SSO Beata Hass-Kloc (spr.) Protokolant: asyst. sędziego Agnieszka Wasilewska - Kardyś po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa : A. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) Usługi (...) przeciwko: I. B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą (...) B. - I. B. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu Wydział V Gospodarczy z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt V GC 465/16 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnobrzegu V Wydziałowi Gospodarczemu do dalszego prowadzenia, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26.07.2016 r. Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lublińcu. W uzasadnieniu wskazał, że pozwany składając sprzeciw od nakazu zapłaty, podniósł zarzut dotyczący właściwości sądu powołując się na umowę prorogacyjną stron i właściwość Sądu Rejonowego w Lublińcu. Sąd powołując art. 46 kpc wskazał, że proces, który zainicjował powód dotyczy realizacji umowy, którą strony zawarły w dniu 06.02.2012 r. Paragraf 3 ust. 16 tej umowy stanowi, że sądem odpowiednim do rozstrzygnięcia sporów pomiędzy stronami jest Sąd Rejonowy w Lublińcu. W związku z tym, sąd ten jest, stosownie do art. 46 § 1 kpc , sądem wyłącznie właściwym do rozstrzygnięcia sporów pomiędzy tymi stronami, które wyniknęły, bądź wynikną w przyszłości. Nie ma znaczenia fakt, że Sąd Rejonowy w Lublińcu nie ma wydziału gospodarczego, albowiem to nie przesądza z punktu widzenia przepisów regulujących dopuszczalność zawierania i skuteczność umów prorogacyjnych o niemożności przeprowadzenia niniejszej sprawy przez ten sąd. Należy dać pierwszeństwo woli stron co do tego, jaki sąd powinien rozpoznawać ich spory, bo umowa prorogacyjna przez nie zawarta nie zmienia reguł wyznaczonych prawem procesowym, które dotyczy właściwości wyłącznej ( art. 46 § 2 kpc ). A zatem, skoro umowa prorogacyjna zawarta przez strony jest dopuszczalna, a rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy w Lublińcu nie będzie mieć wpływu na ważność postępowania, na podstawie art. 200 § 1 kpc , należało temu Sądowi przekazać sprawę jako wyłącznie właściwemu. Powyższe postanowienie zaskarżył zażaleniem powód wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sądowi Rejonowemu w Tarnobrzegu sprawy do dalszego prowadzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Powód zarzucił naruszenie: - art. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24.05.1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że niniejsze postępowanie toczy się pomiędzy przedsiębiorcami, a więc zakwalifikowane jest jako sprawa gospodarcza, która rozpoznawana jest przez sąd gospodarczy, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że właściwym w sprawie będzie Sąd Rejonowy w Lublińcu , który nie posiada wydziału gospodarczego, - art. 46 § 2 kpc poprzez błędne przyjęcie, że odpowiednim do rozpoznania jest sąd wskazany przez strony umowy, podczas gdy strony nie mogą zmienić umową zarówno właściwości wyłącznej, rzeczowej jak i funkcjonalnej , tym samym dla ustalenia właściwości nie będą miały zastosowania postanowienia umowy prorogacyjnej zawartej pomiędzy stronami, - art. 233 § 1 kpc poprzez niedokonanie w sprawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału polegającego na nieuwzględnieniu w stanie faktycznym charakteru sprawy, który uzasadnia wyłączną właściwość funkcjonalną wydziału gospodarczego. W uzasadnieniu powód przytoczył i rozwinął argumenty na poparcie zgłoszonych zarzutów. Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe zważył co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 46 kpc i art. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24.05.1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych . Sąd miał na uwadze, że przepisy regulujące właściwość miejscową sądu tak ogólną i przemienną nie zawsze odpowiadają stronom, umożliwiającym im dochodzenie roszczeń przed najbardziej dla nich dogodnym sądem. Powyższe uwzględnia właśnie art. 46 kpc dający możliwość umownego wskazania w sposób wiążący dla stron sądu miejscowo właściwego. Na powyższe wskazuje już wykładnia językowa przepisu, w myśl bowiem art. 46 k.p.c. strony mogą umówić się o poddanie sporu z oznaczonego stosunku prawnego sądowi I instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy . Właściwość miejscowa stanowi o kompetencji terytorialnej poszczególnych sądów pierwszej instancji Należy jednak mieć na uwadze, iż skoro strony nie mogą dowolnie wybierać sądu, ponieważ umowa może dotyczyć tylko właśnie właściwości miejscowej i to tylko takiej która nie jest właściwością wyłączną, to regulacja z art. 46 kpc nie dotyczy właściwości rzeczowej i funkcjonalnej sądów. Powyższa wykładnia nie budzi też wątpliwości w doktrynie. / por.: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz red. prof. dr hab. Elwira Marszałkowska-Krześ - Wydawnictwo: C.H.Beck, Komentarz red. prof. dr hab. Andrzej Marciniak, prof. dr hab. Kazimierz Piasecki rok wydania: 2016, Wydawnictwo: C.H.Beck, Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz. Art. 1-729 red. dr hab. Agnieszka Góra-Błaszczykowska rok wydania: 2015, Wydawnictwo: C.H.Beck/. Funkcjonalną zaś jest właściwość sądów /wydziałów sądów/ wyznaczonych do rozpoznawania spraw gospodarczych, będących wyspecjalizowanymi wydziałami sądów powszechnych, utworzonymi w celu rozpoznawania wszystkich sprawy związanych z profesjonalnym obrotem gospodarczym. W konsekwencji, skoro Sąd Rejonowy w Lublińcu nie ma Wydziału Gospodarczego, umowa prorogacyjna o poddanie sporu pomiędzy przedsiębiorcami powstałego w związku z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą takiemu sądowi do rozpoznania w I instancji jest bezskuteczna. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy uznając zażalenie za uzasadnione uchylił zaskarżone postanowienie przekazując Sądowi Rejonowemu w Tarnobrzegu sprawę do dalszego prowadzenia na podstawie art. art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc . W przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego Sąd orzekł na podstawie art. 108 § 2 kpc . ZARZĄDZENIE I. (...) II. (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI