VI Gz 195/16

Sąd OkręgowyRzeszów2016-08-31
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy
ubezpieczenie OCwłaściwość miejscowazażaleniecesja wierzytelnościustawa o ubezpieczeniach obowiązkowychsąd okręgowysąd rejonowyroszczenieszkoda komunikacyjna

Podsumowanie

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie powoda na postanowienie o niewłaściwości miejscowej sądu, potwierdzając, że powód-cesjonariusz nie może powoływać się na właściwość sądu wynikającą z jego siedziby lub miejsca wykonania zobowiązania w sprawie o odszkodowanie z OC pojazdu.

Powód wniósł pozew o zapłatę odszkodowania z polisy OC sprawcy szkody, opierając właściwość sądu na miejscu wykonania zobowiązania. Sąd Rejonowy stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Kielcach, wskazując na bezwzględne zastosowanie art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Powód zaskarżył to postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości przemiennej i niewłaściwe zastosowanie art. 509 KC. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podkreślając, że art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych ma charakter szczególny i wyłączny, a przelew wierzytelności nie zmienia charakteru roszczenia ani nie pozwala cesjonariuszowi na powoływanie się na właściwość sądu wynikającą z jego siedziby.

Sprawa dotyczyła zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu, który stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Kielcach. Powód domagał się zapłaty 1 180,80 zł odszkodowania z polisy OC sprawcy szkody, powołując się na miejsce wykonania zobowiązania jako podstawę właściwości Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu. Sąd Rejonowy uznał, że bezwzględne zastosowanie ma art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który stanowi, że powództwo o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wytacza się przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego albo miejsca zaistnienia zdarzenia. Powód w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 509 § 2 KC, art. 20 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz art. 202 kpc. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie. Wskazał, że art. 20 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w brzmieniu obowiązującym od 24.01.2016 r. jest przepisem szczególnym (lex specialis) w zakresie właściwości miejscowej sądów dla powództw wynikających z umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Podkreślił, że właściwość tę określa miejsce zamieszkania lub siedziba pozwanego, poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia, a nie siedziba wierzyciela. Sąd Okręgowy stwierdził, że zawarcie umowy przelewu wierzytelności nie zmienia sytuacji prawnej cesjonariusza w zakresie właściwości sądu. Powód, jako cesjonariusz, nie staje się poszkodowanym w rozumieniu ustawy i nie może powoływać się na właściwość sądu wynikającą z jego siedziby lub miejsca wykonania zobowiązania. Sąd Okręgowy podkreślił również szczególny charakter art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który wyłącza zastosowanie przepisów o właściwości ogólnej (art. 31-34 kpc), a także wyłączny charakter właściwości określonej w art. 34a tej ustawy, co oznacza, że strony nie mogą jej zmieniać umownie.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, cesjonariusz nie może powoływać się na właściwość sądu wynikającą z jego siedziby lub miejsca wykonania zobowiązania. Właściwość sądu w sprawach o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest wyłączna i determinowana jest przez miejsce zamieszkania lub siedzibę poszkodowanego lub miejsce zaistnienia zdarzenia.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych stanowi przepis szczególny o wyłącznym charakterze, który określa właściwość miejscową sądu. Przelew wierzytelności nie zmienia charakteru roszczenia ani nie pozwala cesjonariuszowi na powoływanie się na właściwość sądu wynikającą z jego własnej siedziby czy miejsca wykonania zobowiązania. Powód nie staje się poszkodowanym w rozumieniu ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
(...) S. G.osoba_fizycznapowód
(...) Spółki jawnej w S.spółkapowód
(...) S.A. w W.spółkapozwany

Przepisy (9)

Główne

u.u.o. art. 20 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Określa właściwość przemienną sądów dla powództw wynikających z umów ubezpieczeń obowiązkowych.

u.u.o. art. 34a § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Określa wyłączną właściwość miejscową sądu dla powództw o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Pomocnicze

k.p.c. art. 200 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy przekazania sprawy do rozpoznania sądowi właściwemu.

k.p.c. art. 202

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy badania właściwości sądu tylko na zarzut pozwanego.

k.p.c. art. 31

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy właściwości ogólnej.

k.p.c. art. 34

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy właściwości ogólnej.

k.p.c. art. 46 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zakazu zmiany właściwości wyłącznej.

k.p.c. art. 187 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy obowiązku przytoczenia okoliczności uzasadniających właściwość sądu w pozwie.

k.c. art. 509 § § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy skutków przelewu wierzytelności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych ma charakter szczególny i wyłączny, określając właściwość sądu dla spraw z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Przelew wierzytelności nie zmienia charakteru roszczenia ani nie pozwala cesjonariuszowi na powoływanie się na właściwość sądu wynikającą z jego siedziby lub miejsca wykonania zobowiązania. Sąd może z urzędu badać swoją niewłaściwość miejscową w sprawach objętych art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.

Odrzucone argumenty

Powód-cesjonariusz może powoływać się na właściwość przemienną sądu wynikającą z jego siedziby lub miejsca wykonania zobowiązania (art. 20 ust. 1 u.u.o. w zw. z art. 31-34 kpc). Sąd nie mógł z urzędu badać swojej niewłaściwości miejscowej, powinien był czekać na zarzut pozwanego (art. 202 kpc). Niewłaściwe zastosowanie art. 509 § 2 KC poprzez przyjęcie, że na powoda nie przechodzi ogół uprawnień.

Godne uwagi sformułowania

art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) ma bezwzględne zastosowanie właściwość miejscowa sądu do rozpoznania sprawy o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ma wyłączny charakter przelew wierzytelności nie prowadzi do zmiany sytuacji prawnej cesjonariusza nie staje się zatem jedynie osoba wierzyciela, nie ulega zaś zmianie charakter jej roszczenia o zapłatę wobec dłużnika szczególny charakter powoływanego dla uzasadnienia właściwości sądu uregulowania art. 20 w/w ustawy wyłącza zastosowanie regulacji przewidzianych w art. 31 kpc do 34 kpc

Skład orzekający

Andrzej Borucki

przewodniczący

Beata Hass-Kloc

sprawozdawca

Marta Zalewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości miejscowej sądu w sprawach o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, w szczególności w przypadku cesji wierzytelności."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego od 24.01.2016 r. i specyfiki roszczeń z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla prawników zajmujących się odszkodowaniami komunikacyjnymi – właściwości sądu w przypadku cesji wierzytelności. Wyjaśnia istotne niuanse interpretacyjne przepisów.

Cesja wierzytelności z OC a właściwość sądu: gdzie dochodzić odszkodowania?

Dane finansowe

WPS: 1180,8 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt VI Gz 195/16 POSTANOWIENIE Dnia 31 sierpnia 2016r. Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu Wydział V Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki Sędziowie : SSO Beata Hass-Kloc ( spr) SSO Marta Zalewska Protokolant: st. sekretarz sądowy Joanna Kościak po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2016r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) S. G. , (...) Spółki jawnej w S. , przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę 1 180, 80 zł na wskutek zażalenie powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu V Wydziału Gospodarczego z dnia 23 czerwca 2016 r , sygn.. akt V GNc 620/16 w zakresie właściwości miejscowej sądu postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu V Wydział Gospodarczy z dnia 23 czerwca 2016 r , sygn. akt V GNc 620/16 stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kielcach Wydziału V Gospodarczego. W pisemnych motywach wydanego orzeczenia Sąd ten podał ,że dniu 20 czerwca 2016r. do Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu Wydziału V Gospodarczego powód wniósł przeciwko pozwanemu pozew o zapłatę kwoty 1 180, 80 zł domagając się zasądzenia odszkodowania z polisy OC sprawcy szkody, w związku ze zdarzeniem drogowym z udziałem poszkodowanego który na powoda powyższe uprawnienie przelał. Wskazał ,że powód uzasadniając właściwość Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu Wydziału V Gospodarczego do rozpoznania sprawy oparł się na miejscu wykonania zobowiązania (rachunek bankowy powoda w (...) Następnie w rozważaniach prawnych stwierdził opierając się na treści art. 200 § 1 kpc , który przytoczył oraz zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 stycznia 2016r.) , powództwo o roszczenie wynikające z umów ubezpieczeń obowiązkowych lub obejmujące roszczenia z tytułu tych ubezpieczeń można wytoczyć bądź według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia, z zastrzeżeniem art. 34a . Następnie podniósł ,że na podstawie art. 34a wyżej wskazanej ustawy, powództwo o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wytacza się wyłącznie przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania ,albo siedziby poszkodowanego zdarzeniem powodującym szkodę, albo przed sąd właściwy dla miejsca zaistnienia tego zdarzenia. W braku wskazanych wyżej podstaw właściwości miejscowej powództwo można wytoczyć przed sąd właściwy według przepisów o właściwości ogólnej (ust. 1). Przelew wierzytelności nie wpływa na właściwość sądu (ust. 2). W przedmiotowej sprawie przepis art. 34a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zdaniem Sądu Rejonowego, ma bezwzględne zastosowanie, albowiem sprawa wpłynęła do Sądu po dniu wejścia w życie przepisów zmieniających ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych i wprowadzających do niej między innymi cytowany powyżej artykuł 34a. W jego ocenie wynikająca z cytowanego powyżej przepisu art. 34a ust. 1 zdanie 1 ustawy właściwość miejscowa sądu do rozpoznania sprawy o odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ma wyłączny charakter, a więc obowiązkiem sądu jest jej badanie z urzędu, co oznacza ,że sądu nie wiąże w tym przypadku przepis art. 202 kpc , a tym samym przekazywanie sprawy do sądu właściwego jedynie na zarzut. W świetle powyższych ustaleń i cytowanych przepisów, Sąd Rejonowy uznał ,że sądem miejscowo właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy nie jest Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu Wydział V Gospodarczy, a jedynie Sąd Rejonowy w Kielcach Wydział V Gospodarczy, mając również na uwadze gospodarczy jej charakter albowiem z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, że poszkodowanym w zdarzeniu jest osoba fizyczna zamieszkała w S. . Powyższe orzeczenie zaskarżył w całości powód . Zarzucił mu naruszenie : - art. 509 par 2 kc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że na powoda, mimo zawarcia umowy cesji wierzytelności nie przechodzi ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi; - art. 20 ust 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez jego niezastosowanie i konsekwencji stwierdzenie braku właściwości Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu, pomimo iż jest sąd właściwy ze względu na siedzibę powoda ( właściwość przemienna); - art. 202 kpc poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji dokonanie z urzędu zbadania właściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu, mimo ,iż usuwalną niewłaściwość sądu, sąd bierze pod uwagę tylko zarzut pozwanego, zgłoszony przed wdaniem się spór co do istoty sprawy. Opierając na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia; względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W pisemnych motywach opierając się na orzeczeniach Sądu Najwyższego 11 grudnia 2010 roku , V CSK 184/09 oraz 16 listopada 2012, III CZP 69/12 podał , że na podstawie art. 20 ust 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych można powołać się na właściwość przemienną sądu i nie wyłącza tego okoliczność, że powód jest cesjonariuszem wierzytelności przysługującej uprzednio wobec ubezpieczyciela cedentowi nie uczestniczącemu w sporze. Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze treść sformułowanych w zażaleniu zarzutów należy na początku podnieść ,że art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 22.05.2013r. o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) – w brzmieniu obowiązującym od 24.01.2016r stanowi uregulowanie szczególne (lex specialis) w zakresie właściwości miejscowej sądów dla powództw wynikających z umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Wg Sądu Okręgowego w sprawach z powództwa wynikającego z ubezpieczenia obowiązkowego o właściwości miejscowej decyduje miejsce zamieszkania (albo siedziby) pozwanego, poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia, nie zaś siedziba (miejsce zamieszkania) wierzyciela, co w chwili obecnej jednoznacznie wynika z w/w art. 34a w/w ustawy. Zdaniem Sądu Okręgowego zawarcie umowy przelewu wierzytelności nie prowadzi do zmiany sytuacji prawnej cesjonariusza, co zasadnie podnosi powód, a przelew wierzytelności na rzecz powoda nie jest podstawą dochodzonego roszczenia. Z chwilą cesji następuje tylko skutek w postaci nabycia przez następcę prawnego cedenta (poszkodowanego) przysługującej mu wierzytelności wobec jego dłużnika. Zmienia się zatem jedynie osoba wierzyciela, nie ulega zaś zmianie charakter jej roszczenia o zapłatę wobec dłużnika (postanowienie SN z dnia 16.11.2012r. sygn. akt III CZP 69/12). Oznacza to, że w dalszym ciągu mamy do czynienia z roszczeniem z tytułu czynu niedozwolonego (ciągłość przedmiotowa) , lecz mimo cesji nie ulega wątpliwości, że powód nie staje się poszkodowanym w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Powód może jednak korzystać z właściwości przemiennej uregulowanej w art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, co za stanowiskiem Sądu Najwyższego w powołanych przez powoda postanowieniach przyjmuje Sąd Okręgowy jednak tylko w granicach tej regulacji . Oznacza to tylko tyle, że powództwo przeciwko ubezpieczycielowi winno być dochodzone przed sądem właściwości ogólnej (wg siedziby pozwanego), lub – z powołaniem na właściwość przemienną – wg miejsca zamieszkania poszkodowanego, którym był cedent. Powód nie ma podstaw powoływać się na właściwość wynikającą z jego siedziby (miejsca zamieszkania) czy miejsca wykonania zobowiązania. Zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 kpc pozew powinien w miarę potrzeby zawierać przytoczenie okoliczności uzasadniających właściwość sądu. W przedmiotowej sprawie powód czyniąc zadość temu obowiązkowi, dla uzasadnienia właściwości przemiennej Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu, w sposób jednoznaczny powołał się na miejsce wykonania zobowiązania. W złożonym zażaleniu powód nadal powołuje się okoliczność zawartej pomiędzy nim, a poszkodowanym umowy cesji wierzytelności , wywodząc z niniejszego legitymację do dochodzenia roszczenia . Powołane w zażaleniu postanowienia Sądu Najwyższego nie stanowią o tym, że w przedmiotowym stanie faktycznym cesjonariusz może powoływać się na właściwość przemienną determinowaną jego siedzibą czy miejscem wykonania zobowiązania, lecz co najwyżej siedzibą (miejscem zamieszkania) poszkodowanego ( podobnie SO w Warszawie w postanowieniu z dnia 12.03.2014r sygn. akt XXIII Gz 1302/14, oraz w sprawie o sygn. akt XXIII Gz 25/14 i SO w Częstochowie w sprawie o sygn. akt V Gz 107/15). Należy podkreślić ,że szczególny charakter powoływanego dla uzasadnienia właściwości sądu uregulowania art. 20 w/w ustawy wyłącza zastosowanie regulacji przewidzianych w art. 31 kpc do 34 kpc ( podobnie SO w Lublinie w postanowieniu z dnia 13.09.2013r, sygn. akt IX GC 312/13). Ponadto istotny w sprawie jest art. 34 a w/w ustawy . Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy, co umknęło skarżącemu określona tam właściwość ma charakter wyłączny , a wiec zgodnie z art. 46 par 2 kpc , strony nie mogą w umowie zmieniać właściwości wyłącznej, a co za tym idzie nie doszło do obrazy art. 202 kpc w tych okolicznościach. Z tych też względów również zarzuty dotyczące naruszenia przepisu art. 20 w/w ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i art. 509 kc nie są zasadne. Zważywszy na powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 kpc w związku z art. 397 § 2 kpc orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę