VI GC 96/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowództwo syndyka masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej przeciwko FIRMIE HANDLOWO-USŁUGOWO-PRODUKCYJNEJ (...) Spółka Jawna o ustalenie bezskuteczności dwóch umów sprzedaży samochodów ciężarowych zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie. Syndyk domagał się stwierdzenia bezskuteczności umów z dnia 3 marca 2014 r., na mocy których pozwany nabył od upadłego betoniarki M. i (...) za kwoty 2 583 zł brutto i 2 275,50 zł brutto. Argumentował, że umowy te zostały zawarte w okresie roku przed złożeniem wniosku o upadłość (16.02.2015 r.), co czyni je bezskutecznymi z mocy art. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, oraz że spowodowały one rażące uszczuplenie masy upadłości. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia (art. 132 ust. 3 P.u.n.) i zaprzeczając niekorzystności umów, twierdząc, że nabył pojazdy po spłacie rat leasingowych i kosztów napraw, co stanowiło cenę wykupu. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że syndyk nie wykazał interesu prawnego w żądaniu ustalenia bezskuteczności czynności prawnej (art. 189 KPC). Sąd wskazał, że zgodnie z art. 134 P.u.n., w przypadku bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej rzeczy ruchomej, syndykowi przysługuje roszczenie o wydanie rzeczy do masy upadłości, a w razie niemożności wydania – o zapłatę jej równowartości. Wyrok ustalający bezskuteczność czynności prawnej ma charakter deklaratoryjny i nie stanowi tytułu egzekucyjnego, a syndyk i tak musiałby wystąpić z powództwem o świadczenie. Sąd podkreślił, że interes prawny w powództwie o ustalenie jest wyłączony, gdy istnieje roszczenie o świadczenie, chyba że nastąpiło realne przesunięcie majątkowe, które nie zwiększyło majątku upadłego. W tej sprawie, wobec posiadania przez pozwanego pojazdów, istniało roszczenie o ich wydanie lub zapłatę równowartości. Sąd nie badał merytorycznie sprawy, oddalając wnioski dowodowe jako zmierzające do zwłoki. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 KPC, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5 417 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie braku interesu prawnego syndyka w powództwie o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej ruchomości, gdy przysługuje mu roszczenie o wydanie rzeczy lub zapłatę jej równowartości.
Dotyczy specyficznej sytuacji w prawie upadłościowym, gdzie istnieje roszczenie o świadczenie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy syndyk masy upadłości ma interes prawny w żądaniu ustalenia bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej ruchomości, jeśli przysługuje mu roszczenie o wydanie rzeczy lub zapłatę jej równowartości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, syndyk nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej ruchomości, jeśli przysługuje mu roszczenie o wydanie rzeczy lub zapłatę jej równowartości na podstawie art. 134 Prawa upadłościowego i naprawczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w przypadku bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej ruchomości, syndykowi przysługuje roszczenie o wydanie rzeczy lub zapłatę jej równowartości (art. 134 P.u.n.). Wyrok ustalający bezskuteczność jest deklaratoryjny i nie stanowi tytułu egzekucyjnego, a zatem nie jest potrzebny, gdy istnieje roszczenie o świadczenie. Brak interesu prawnego w żądaniu ustalenia, gdy można dochodzić świadczenia.
Czy powództwo o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej na podstawie art. 127 Prawa upadłościowego i naprawczego podlega ograniczeniu terminem?
Odpowiedź sądu
Powództwo o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej na podstawie art. 127 P.u.n. nie jest ograniczone żadnym terminem, w przeciwieństwie do powództw o uznanie czynności za bezskuteczne na podstawie art. 129, 130 P.u.n. czy art. 527 KPC.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił powództwo o ustalenie bezskuteczności z art. 127 P.u.n. od powództw o uznanie czynności za bezskuteczne, wskazując, że to pierwsze nie jest ograniczone terminem, podczas gdy drugie może podlegać terminom (np. dwuletniemu z art. 132 ust. 3 P.u.n.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej | instytucja | powód |
| FIRMA HANDLOWO-USŁUGOWO-PRODUKCYJNA (...) Spółka Jawna | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
p.u.n. art. 127 § 1
Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze
Umowy sprzedaży zawarte w okresie jednego roku poprzedzającego złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości są bezskuteczne z mocy prawa.
p.u.n. art. 134
Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze
Syndykowi przysługuje roszczenie o wydanie do masy upadłości rzeczy objętej bezskutecznością, a w razie niemożności wydania – o zapłatę jej równowartości.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może być uwzględnione tylko wtedy, gdy powód ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane przez stronę poinformowaną o skutkach prawnych ich przyznania uważa się za przyznane.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty, którym strona zaprzeczyła, nie wymagają dowodu, chyba że sąd uzna je za wymagające dowodu.
k.p.c. art. 217 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może oddalić wnioski dowodowe, jeśli zmierzają do zwłoki w rozpoznaniu sprawy.
p.u.n. art. 132 § 3
Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze
Powództwo o uznanie czynności za bezskuteczną może być wytoczone w ciągu dwóch lat od daty ogłoszenia upadłości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powoda w żądaniu ustalenia bezskuteczności czynności prawnej, gdy przysługuje mu roszczenie o wydanie rzeczy lub zapłatę jej równowartości.
Odrzucone argumenty
Umowy sprzedaży były bezskuteczne z mocy prawa (art. 127 P.u.n.) z powodu zawarcia ich w okresie roku przed wnioskiem o upadłość. • Umowy sprzedaży doprowadziły do rażącego uszczuplenia masy upadłości. • Powództwo o ustalenie bezskuteczności nie podlegało zarzutowi przedawnienia/prekluzji.
Godne uwagi sformułowania
powództwo o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej przewidziane w przepisach Ustawy prawo upadłościowe i naprawcze wymaga wskazania i uzasadnienia, a w razie sporu co do tej kwestii, również i wykazania interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc. • Interes prawny, jest w tym przypadku co do zasady wyłączony na podstawie art. 134 puin , bowiem ustawodawca wprost przy w/w bezskuteczności czynności prawnej przyznał syndykowi roszczenie o wydanie do masy upadłości rzeczy, objętej bezskutecznością. • Sam wyrok ustalający nie może stanowić tytułu egzekucyjnego, a powód i tak musi wystąpić z powództwem czy to o zasądzenie, czy to o wydanie rzeczy. • W sytuacji, gdy przedmiot rozporządzenia stanowi rzecz ruchoma, to oczywistym jest, że z zasady powstaje roszczenie o wydanie tej rzeczy, ewentualnie o zapłatę takiej kwoty, jako jej równowartości, o którą masa się zubożyła. • Skoro skutek prawny bezskuteczności czynności upadłego wobec masy upadłości następuje ex lege z chwilą ogłoszenia upadłości brak było po stronie powoda interesu prawnego do żądania ustalenia bezskuteczności tych czynności wobec masy upadłości. • Przy rozporządzeniu przez dłużnika ruchomością na rzecz osoby trzeciej wg art. 127 puin właściwą drogą dla syndyka jest zawszy wytoczenie powództwa o wydanie ruchomości, ewentualnie o zapłatę, o ile doszło do utraty posiadania, co wprost wynika z art. 134 puin.
Skład orzekający
Marta Zalewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego syndyka w powództwie o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej dotyczącej ruchomości, gdy przysługuje mu roszczenie o wydanie rzeczy lub zapłatę jej równowartości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w prawie upadłościowym, gdzie istnieje roszczenie o świadczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia w prawie upadłościowym – relacji między powództwem o ustalenie bezskuteczności czynności prawnej a roszczeniem o wydanie rzeczy. Jest to istotne dla praktyków prawa upadłościowego.
“Syndyk chce odzyskać auta, ale sąd mówi: 'Nie tędy droga!'”
Dane finansowe
koszty procesu: 5417 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.