VI GC 524/15

Sąd Rejonowy w WałbrzychuWałbrzych2016-04-26
SAOSGospodarczezamówienia publiczneŚredniarejonowy
kara umownaopóźnienietermin wykonaniadokumentacja powykonawczazamówienie publicznewynagrodzenieroboty budowlaneodbior końcowy

Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda część dochodzonej kwoty z tytułu wynagrodzenia za wykonane prace budowlane, uznając częściowo zasadność naliczenia kary umownej za opóźnienie w dostarczeniu dokumentacji.

Powód dochodził zapłaty wynagrodzenia za wykonanie zamówienia publicznego, które pozwany pomniejszył o karę umowną. Sąd ustalił, że prace budowlane zostały wykonane terminowo, jednak powód opóźnił się z dostarczeniem kompletnej dokumentacji powykonawczej. W związku z tym, sąd uznał, że kara umowna mogła być naliczona jedynie za 3 dni opóźnienia, a nie za cały okres wskazany przez pozwanego. W konsekwencji zasądzono na rzecz powoda różnicę między dochodzoną kwotą a potrąconą karą umowną.

Powód K. Z. pozwał (...) w W. o zapłatę 74.109,10 zł tytułem wynagrodzenia za wykonanie zamówienia publicznego dotyczącego budowy sieci kanalizacyjnej. Pozwany pomniejszył należne powodowi wynagrodzenie o karę umowną w wysokości 74.109,10 zł, naliczoną za zwłokę w wykonaniu umowy. Powód argumentował, że prace budowlane zakończył terminowo, a opóźnienie dotyczyło jedynie kwestii formalnych związanych z dokumentacją, za które nie ponosił odpowiedzialności. Sąd ustalił, że strony zawarły umowę na wykonanie prac budowlanych wraz z dokumentacją powykonawczą, z terminem zakończenia do 31 sierpnia 2014 r. Powód zakończył prace budowlane 31 lipca 2014 r., jednak nie dostarczył kompletnej dokumentacji powykonawczej w terminie. Sąd uznał, że powód ponosi odpowiedzialność za opóźnienie w dostarczeniu dokumentacji jedynie w okresie od 1 do 3 września 2014 r., ponieważ brakujący protokół z przeglądu technicznego nie mógł zostać sporządzony bez wcześniejszego "kamerowania" odcinka sieci, które zostało wykonane przez firmę zewnętrzną, ale nie zostało uznane przez pozwanego. W związku z tym, sąd uznał, że kara umowna mogła być naliczona jedynie za 3 dni opóźnienia, co stanowiło kwotę 5.700,70 zł. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 68.408,40 zł (różnica między dochodzoną kwotą a faktycznie należną karą umowną) z ustawowymi odsetkami. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie wzajemnego zniesienia, uwzględniając stopień wygrania sprawy przez strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko za okres faktycznego opóźnienia w dostarczeniu dokumentacji, jeśli powód ponosi za to odpowiedzialność.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć prace budowlane zostały zakończone terminowo, opóźnienie w dostarczeniu kompletnej dokumentacji powykonawczej uzasadniało naliczenie kary umownej. Jednakże, ze względu na okoliczności związane z uzyskaniem niezbędnych dokumentów od podmiotów trzecich i nieczytelnością nagrania z "kamerowania", sąd ograniczył okres opóźnienia do 3 dni, za które kara umowna była faktycznie należna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zasądzenie częściowe

Strona wygrywająca

K. Z.

Strony

NazwaTypRola
K. Z.osoba_fizycznapowód
(...) w W.spółkapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 483 § § 1

Kodeks cywilny

Możliwość zastrzeżenia w umowie kary umownej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa prawna roszczenia o odsetki ustawowe.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzekania o kosztach procesu na zasadzie wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia.

Pomocnicze

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się z zakresem ogólnej odpowiedzialności kontraktowej dłużnika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prace budowlane zostały wykonane terminowo. Opóźnienie w dostarczeniu dokumentacji było spowodowane okolicznościami niezawinionymi przez powoda lub wynikało z działań podmiotów trzecich. Kara umowna naliczona przez pozwanego była rażąco wygórowana w stosunku do faktycznego okresu opóźnienia.

Odrzucone argumenty

Powód ponosi pełną odpowiedzialność za opóźnienie w wykonaniu umowy, w tym za niedostarczenie kompletnej dokumentacji powykonawczej w terminie.

Godne uwagi sformułowania

kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań Dłużnik zatem będzie zwolniony z obowiązku zapłaty kary umownej, jeżeli wykaże, że przyczyną niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania uzasadniające naliczanie kary umownej są okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności Sąd ustalił, że powód odpowiada jedynie za opóźnienie w dostarczeniu całościowej dokumentacji powykonawczej od 1 do 3 września 2014r.

Skład orzekający

Jerzy Szafrański

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych w kontekście opóźnienia w dostarczeniu dokumentacji powykonawczej w zamówieniach publicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z umową i procesem odbioru.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o karach umownych w kontekście zamówień publicznych, co jest istotne dla przedsiębiorców i prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kara umowna za opóźnienie w dokumentacji? Sąd ograniczył odpowiedzialność wykonawcy.

Dane finansowe

WPS: 74 109,1 PLN

wynagrodzenie: 68 408,4 PLN

koszty procesu: 6447,8 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI GC 524/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2016r. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący SSR Jerzy Szafrański Protokolant Agnieszka Kacała po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016r. w Wałbrzychu sprawy z powództwa K. Z. przeciwko (...) w W. o zapłatę kwoty 74.109,10 zł I. zasądza od strony pozwanej (...) w W. na rzecz powoda K. Z. kwotę 68.408,40 zł (sześćdziesiąt osiem tysięcy czterysta osiem złotych czterdzieści groszy) z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 4 grudnia 2014r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda koszty procesu w kwocie 6.447,80 zł. UZASADNIENIE Powód K. Z. wniósł do Sądu Rejonowego w Wałbrzychu pozew przeciwko (...) w W. o zapłatę kwoty 74.109,10 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami postępowania. W uzasadnieniu pozwu powód oświadczył, że w dniu 6 listopada 2013r. strony zawarły umowę o wykonanie przez powoda zamówienia publicznego pn.„ K. - Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w K. -Etap I”. Zgodnie z umową powód zobligowany był do wykonania prac do dnia 30 czerwca 2014r. za wynagrodzeniem w kwocie 779.095,62 zł brutto. W umowie strony ustaliły także, że powód zobowiązany będzie do zapłaty na rzecz strony pozwanej kary umownej za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy i nieterminowe usunięcie wad stwierdzonych w odbiorze lub w okresie rękojmi i gwarancji w wysokości 0,3% wynagrodzenia umownego netto za każdy dzień opóźnienia. Aneksem z dnia 31 lipca 2014r. został przesunięty termin wykonania umowy na dzień 31 sierpnia 2014r. Powód wskazał także w pozwie, że niewadliwie i prawidłowo wykonał całość prac objętych umową. Prace zostały zakończone w dniu 31 lipca 2014r., a zatem na ponad 30 dni przed planowanym terminem ich zakończenia. Powód wskazał, że w sierpniu 2014r. załatwiał formalności związane z wydaniem pozwolenia na użytkowanie, przeprowadzeniem odbioru prac, etc. W tym też okresie (...) nie chciało odebrać stanu technicznego kanalizacji bez przeprowadzenia kontrolnego kamerownia. Ostatecznie po wielu wizytach i telefonach powoda odbyło się kamerownie, powód uzyskał protokół kamerownia oraz odbioru technicznego. Powód oświadczył nadto m.in., że w dniu 9 października 2014r. strona pozwana podpisała protokół odbioru końcowego. W piśmie z dnia 3 listopada 2014r. strona pozwana poinformowała powoda o naliczeniu mu kary umownej w kwocie 74.109,10 zł oraz pomniejszyła o tę karę należne powodowi wynagrodzenie za wykonane prace. W ocenie powoda dołożył on maksymalnej staranności celem wykonania wszelkich obowiązków związanych z umową. W przedmiotowej sprawie nie sposób zaś przypisać powodowi odpowiedzialności za zwłokę w wykonaniu umowy, albowiem fizyczne wykonanie umowy nastąpiło terminowo, a opóźnienie dotyczyło jedynie kwestii technicznych związanych z obowiązkiem dostarczenia dokumentacji. Ponadto, za opóźnienie w dostarczeniu tej dokumentacji powód odpowiedzialności nie ponosi. Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 15 lipca 2015r. Sąd Rejonowy w Wałbrzychu uwzględnił w całości żądanie powoda. Strona pozwana (...) w W. złożyła sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości. W sprzeciwie strona pozwana oświadczyła m.in., że w przedmiotowej umowie strony ustaliły, że na termin wskazany w umowie miała być wykonana przez powoda całość zamówienia, tj. roboty budowlano-montażowe, wykonanie dokumentacji powykonawczej, w tym przygotowanie kompletu dokumentów. W umowie strony ustaliły także, że termin wykonania przedmiotu umowy obejmuje także okres przeznaczony na przygotowanie przez wykonawcę dokumentacji kolaudacyjnej, a także przeprowadzenie przez niego wszystkich niezbędnych prób, badań kontrolnych, inspekcji telewizyjnej kanałów, badań szczelności kanałów, etc. Strona pozwana wskazała także, że w dniu 29 sierpnia 2014r. powód zgłosił jej wykonanie robót, lecz nie dostarczył on wraz ze zgłoszeniem gotowości do odbioru prac kompletnego operatu powykonawczego. W związku z powyższym strona pozwana odmówiła dokonania odbioru końcowego i wskazała podstawę do naliczenia kar umownych. Strona pozwana naliczyła powodowi, mając na uwadze jego zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy, karę umowną w kwocie 74.109,10 zł za okres od 1 września 2014r. do dnia 9 października 2014r. (tj. za 39 dni zwłoki w wysokości 0,3% kwoty wynagrodzenia netto za każdy dzień zwłoki). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 6 listopada 2013r. strona pozwana (...) w W. zawarła umowę z Konsorcjum firm: (...) w W. (Lider) i (...) w W. (Partner). Przedmiotem umowy było wykonanie zamówienia publicznego pn. „ K. - Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w K. - Etap I”. Zakresem zamówienia objęte były roboty budowlane na terenie osiedla (...) w J. polegające na budowie kanalizacji sanitarnej z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie nowo wybudowanej sieci kanalizacyjnej i sporządzeniem kompletnej dokumentacji kolaudacyjnej (§1 umowy). W umowie strony ustaliły wynagrodzenie wykonawcy na kwotę 633.411,07 zł netto /779.095,62zł brutto/ (§2 pkt 1 umowy). Nadto, strony postanowiły, że całość zamówienia - tj. roboty budowlano-montażowe, wykonanie dokumentacji powykonawczej, w tym również przygotowanie kompletu dokumentów, jakie należy złożyć we właściwym organie administracji w terminie umożliwiającym uzyskanie przez wykonawcę w imieniu zamawiającego pozwolenia na użytkowanie nowo wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej - ma być zrealizowana w terminie do dnia 30 czerwca 2014r. Zaznaczono, nadto, że przedmiot umowy musi być oddany zamawiającemu w stanie nadającym się do użytkowania, tj. po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie obiektu i po dokonaniu wszystkich odbiorów technicznych w obecności ustanowionego przez zamawiającego inspektora nadzoru (§2 pkt 5 umowy). Strony ustaliły także, że termin wykonania przedmiotu umowy obejmuje także okres przeznaczony na przygotowanie przez wykonawcę dokumentacji kolaudacyjnej, przeprowadzenie przez niego wszystkich niezbędnych prób, badań kontrolnych, inspekcji telewizyjnej kanałów i badań szczelności kanałów oraz odbiorów technicznych, usunięcie stwierdzonych przy dokonywaniu odbiorów technicznych usterek i wad, opracowanie i uzgodnienie dokumentów niezbędnych do odbioru końcowego przedmiotu umowy i zgłoszenie gotowości do odbioru końcowego aż do czasu wyznaczonego przez zamawiającego terminu odbioru końcowego (§4 pkt 3 umowy). Dokumentacja kolaudacyjna w ilości 3 egz. (1 oryginał i 2 kopie + wersja elektroniczna) powinna być zaopatrzona w załączniki, tj. m.in. w protokoły z przeglądu technicznego (...) Sp. z o.o. , mapy i profile dokumentacji powykonawczej, wyniki badań z zagęszczenia gruntu (§5 umowy). W umowie strony oświadczyły również, że stosowane będą następujące odbiory: odbiory częściowe, odbiór końcowy po bezusterkowym zrealizowaniu przedmiotu umowy i odbiór ostateczny po upływie okresu gwarancji i rękojmi. Odnośnie odbioru końcowego strony dodały, że wykonawca zobowiązany jest przy zgłoszeniu zamawiającemu przedmiotu umowy do odbioru końcowego dołączyć kompletny operat powykonawczy zawierający niezbędne dokumenty zgodnie z §5 umowy i z uzyskanym przez wykonawcę w imieniu zamawiającego pozwoleniem na użytkowanie. Zaś brak któregokolwiek dokumentu wymaganego do zgłoszenia gotowości do odbioru końcowego spowoduje odmowę dokonania odbioru końcowego i może stanowić podstawę do naliczania przez zamawiającego kar umownych z tytułu nieterminowego oddania przedmiotu umowy (§12 pkt 1, 6, 7 umowy). W §14 umowy strony wskazały, że wykonawca zapłaci zamawiającemu karę umowną za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy oraz nieterminowe usunięcie wad stwierdzonych po odbiorze lub w okresie rękojmi i gwarancji, w wysokości 0,3% wynagrodzenia umownego netto za każdy dzień opóźnienia. Wykonawca wyraził zgodę na potrącenie mu z wynagrodzenia ewentualnych kar umownych. Aneksami z dnia 30 czerwca 2014r., 31 lipca 2014r. do powyższej umowy został przedłużony termin realizacji przedmiotu umowy do dnia 31 lipca 2014r., a następnie do 31 sierpnia 2014r. Powód zakończył zlecone mu przedmiotowym zamówieniem roboty budowlano-montażowe w całości w dniu 31 lipca 2014r. (bezsporne) W sierpniu 2014r. powód załatwiał formalności urzędowe dotyczące przedmiotowego zamówienia (zwrócił się do Państwowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w W. , Komendy Miejskiej Straży Pożarnej w W. , Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i (...) spółka z o.o. ((dalej (...) spółka z o.o. )) - podmiot trzeci którego 100% właścicielem jest strona pozwana). Dowód: - pismo z dnia 29 października 2014r., k. 41-42 W maju, lipcu i sierpniu 2014r. powód przy pomocy specjalistycznej firmy dokonał „kamerowania” odcinka sieci kanalizacyjnej. (...) Sp. z o.o. nie uznała tych czynności, wskazując, iż ostatnie „kamerowanie” było nieczytelne, zaś sama nie przeprowadziła tej czynności. Dowód: - zeznania powoda, świadka P. K. , k. 138, - płyty CD, k. 120 W dniu 29 sierpnia 2014r. powód zgłosił stronie pozwanej wykonanie zadania pn.” K. - Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w K. -Etap I” celem dokonania odbioru końcowego. Dowód: - pismo z dnia 29 sierpnia 2014r., k. 28 Pismem z dnia 2 września 2014r. strona pozwana odmówiła powodowi wykonania odbioru końcowego, podnosząc, że powód nie dołączył przy zgłoszeniu kompletnego operatu powykonawczego zawierającego niezbędne dokumenty z uzyskanym przez wykonawcę pozwoleniem na użytkowanie. Strona pozwana wskazała, że powyższa okoliczność stanowi podstawę do naliczenia powodowi kary umownej za nieterminowe oddanie przedmiotu umowy. Dowód: - pismo z dnia 2 września 2014r., k. 63 W dniu 3 września 2014r. powód dostarczył stronie pozwanej całość dokumentacji (za wyjątkiem protokołu z przeglądu technicznego (...) Sp. z o.o. ). Dokumentacja kolaudacyjna była częściowo w postaci papierowej a częściowo w postaci elektronicznej (na płycie CD) - dokumenty: badania z zagęszczania gruntu z załącznikiem oraz mapy i profile dokumentacji powykonawczej zostały złożone w kopiach w formie papierowej (i w formie elektronicznej). Dowód: - pismo z dnia 3 września 2014r., k. 27, - zeznania powoda, świadków P. K. , Z. G. , k. 138, 126-127, - płyty CD, k. 120 Następnie, w piśmie z dnia 12 września 2014r. strona pozwana oświadczyła powodowi, że dostarczona przez niego dokumentacja powykonawcza jest niekompletna, wzywając go jednocześnie do przedłożenia protokołów z przeglądu technicznego (...) , załącznika do badań z zagęszczenia, map i profili dokumentacji powykonawczej. Strona pozwana wezwała również powoda do wyjaśnienia pochodzenia wybrzuszenia uwidocznionego na nagraniu z przeprowadzonej inspekcji telewizyjnej kanału między studnią 10 a 12. Pismem z dnia 22 września 2014r. strona pozwana ponownie wezwała powoda do przekazania uzupełnionej dokumentacji powykonawczej. Dowód: - pismo z dnia 12 września 2014r., 22 września 2014r., k. 64-65 W dniu 6 października 2014r. powód przekazał stronie pozwanej 3 komplety dokumentów dokumentacji powykonawczej w formie papierowej. Dowód: - pismo z dnia 6 października 2014r., k. 66 Pismem z dnia 8 października 2014r. strona pozwana wyznaczyła termin odbioru końcowego przedmiotu zamówienia na dzień 9 października 2014r. Dowód: - pismo z dnia 8 października 2014r., k. 67 W dniu 9 października 2014r. strona pozwana dokonała odbioru końcowego sieci kanalizacji sanitarnej przy ul. (...) w J. wraz z przedłożonymi dokumentami. Z odbioru sporządzony został protokół, w którym wskazano, że roboty budowlano-montażowe zostały wykonane prawidłowo zarówno pod względem technicznym jak i technologicznym oraz nie stwierdzono żadnych wad o charakterze trwałym. W protokole wskazano także, że roboty budowlano-montażowe zakończono 31 lipca 2014r., jednakże umowy nie wykonano w terminie, albowiem nie przedłożono w terminie kompletnego operatu kolaudacyjnego. Dowód: - protokół odbioru końcowego, k. 34-36 Wobec zrealizowania przedmiotu umowy po umówionym terminie strona pozwana naliczyła powodowi karę umowną w wysokości 74.109,10 zł (licząc 0,3% wynagrodzenia umownego netto za każdy dzień opóźnienia od dnia 1 września 2014r. do dnia 9 października 2014r. - tj. za 39 dni opóźnienia). Powyższą kwotę kary strona pozwana potrąciła z wynagrodzenia powoda pomniejszając tym samym należne mu wynagrodzenie za wykonane prace. Powód wniósł o nie naliczanie mu kary, jednak bezskutecznie. Dowód: - oświadczenie z dnia 3 listopada 2014r., nota księgowa, faktura VAT, pismo z dnia 7 listopada 2014r., pismo z dnia 28 listopada 2014r., k. 68, 46, 40, 43-44, 47 Sąd zważył, co następuje: powództwo zasługiwało na uwzględnienie w znacznej części. Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd oparł się na przedłożonych do sprawy przez strony dokumentach, albowiem autentyczności tych dokumentów strony nie podważały, jak również na zeznaniach świadków Z. G. , P. K. oraz zeznaniach powoda. W ocenie Sądu zeznania powoda i świadka Z. G. były wiarygodne, logiczne i spójne. Odnośnie natomiast zeznań świadka P. K. Sąd uznał, iż jedynie częściowo były one wiarygodne. Świadek raz pamiętał dokładnie pewne (korzystne dla strony poznanej) fakty a innym razem nie potrafił sobie przypomnieć podstawowych informacji dotyczących przedmiotowej umowy. W przedmiotowej sprawie bezsporne pozostawało pomiędzy stronami, że w dniu 6 listopada 2013r. strona pozwana zawarła umowę z Konsorcjum firm: (...) w W. i (...) w W. w przedmiocie wykonania zamówienia publicznego pn. „ K. - Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w K. - Etap I” w ostatecznym terminie do dnia 31 sierpnia 2014r. Bezsporne pozostawały także okoliczności takie jak: wysokość wynagrodzenia należna wykonawcy, zakończenie prac budowlano-montażowych w dniu 31 lipca 2014r., możliwość naliczenia kar umownych na podstawie przedmiotowej umowy, a także opóźnienie w wykonaniu umowy poprzez niedostarczenie w terminie przez powoda całości dokumentacji powykonawczej. Sporne natomiast było która ze stron ponosi odpowiedzialność za opóźnienie w wykonaniu przez powoda przedmiotowej umowy, jak długie było to opóźnienie oraz ewentualnie w jakiej wysokości powinna być naliczona kara umowna. Zgodnie z art. 483 § 1 kc można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Wskazana przez ustawodawcę w powyższym przepisie prawnym kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, wprowadzanym do umowy w ramach swobody kontraktowania, mającym na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami w wyniku zawartej przez nie umowy i służy realnemu wykonaniu zobowiązań (wyrok SN z dnia 8 sierpnia 2008 r., V CSK 85/08, LEX nr 457785; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2013 r., I ACa 99/13, LEX nr 1313465; wyrok SA w Gdańsku z dnia 14 maja 2013 r., I ACa 174/13, LEX nr 1375649; wyrok SA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2013 r., I ACa 365/13, LEX nr 1345561). Skłania ona tym samym stronę zobowiązaną, może nawet silniej niż jakiekolwiek inne środki, do ścisłego wypełnienia zobowiązania. Dłużnik, godząc się na karę umowną, bierze tym samym na siebie gwarancję jego wykonania. Treścią zastrzeżenia kary umownej jest zobowiązanie się dłużnika do zapłaty wierzycielowi określonej kwoty pieniężnej w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Zastrzeżenie w umowie kar umownych sprawia, że w każdym wypadku nienależytego wykonania lub niewykonania zobowiązania sprawia, że bez znaczenia dla powstania obowiązku ich zapłaty są przyczyny, które spowodowały naruszenie obowiązków ciążących na dłużniku stosownie do treści zobowiązania. Mimo jednak automatyzmu w przedmiocie konieczności zapłacenia kary umownej w razie wystąpienia okoliczności uzasadniających jej naliczanie przyjąć trzeba, że w pewnych sytuacjach dłużnik będzie zwolniony od obowiązku jej zapłaty. Skoro przesłanką uzasadniającą zwolnienie dłużnika z odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania jest wykazanie, że przyczyną takiego stanu rzeczy są okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, to przyjąć trzeba, że analogiczne zasady obowiązują w odniesieniu do omawianego dodatkowego zastrzeżenia umownego. Dłużnik zatem będzie zwolniony z obowiązku zapłaty kary umownej, jeżeli wykaże, że przyczyną niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania uzasadniające naliczanie kary umownej są okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności (W. Czachórski, Zobowiązania, 2009, s. 350; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, 2012, s. 345; T. Wiśniewski (w:) G. Bieniek, Komentarz, t. I, 2011, s. 800). Zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się z zakresem ogólnej odpowiedzialności kontraktowej dłużnika z art. 471 kc , gdy od przewidzianego tym przepisem odszkodowania kara umowna różni się tylko tym, że przysługuje ona niezależnie od poniesionej szkody /wyrok SA w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2013 r., I ACa 334/13, LEX nr 1366054/ (tak: Zdzisław Gawlik, Komentarz do kodeksu cywilnego, Lex 2014r.). W przedmiotowej sprawie Sąd ustalił, że powód nie wykonał w całości zleconego mu na podstawie przedmiotowej umowy zadania w umówionym terminie (tj. do dnia 31 sierpnia 2014r.). Wprawdzie powód zakończył już prace budowlno-montażowe w dniu 31 lipca 2014r. jednakże nie przedłożył w terminie wymaganej (zgodnie z zapisami umowy) dokumentacji powykonawczej w całości. Dopiero w dniu 3 września 2014r. powód dostarczył stronie pozwanej całość dokumentacji za wyjątkiem protokołu z przeglądu technicznego (...) Sp. z o.o. (co potwierdziły zeznania powoda i świadka P. K. ). Jakkolwiek przedłożona w w/w dniu dokumentacja kolaudacyjna była częściowo w postaci papierowej a częściowo w postaci elektronicznej (na płycie CD), to zdaniem Sądu, w tym właśnie dniu powód wykonał nałożony na niego w umowie obowiązek dotyczący przedłożenia zamawiającemu dokumentacji powykonawczej. W tym miejscu należy wskazać, że powód przedłożył jedynie badania z zagęszczania gruntu z załącznikiem oraz mapy i profile dokumentacji powykonawczej w kopiach w formie papierowej (i w formie elektronicznej), albowiem oryginały znajdowały się u przedstawiciela zamawiającego A. B. , zaś reszta dokumentów była w oryginałach. Odnośnie natomiast brakującego protokołu z przeglądu technicznego (...) Sp. z o.o. należy wskazać, że powód nie mógł go przedstawić bez uprzedniego otrzymania go od w/w podmiotu. Jak wynika natomiast z zeznań powoda (którym w całości Sąd dał wiarę) i częściowo z zeznań świadka P. K. protokół taki nie mógł być sporządzony bez uprzedniego tzw. „kamerowania” odcinka sieci kanalizacyjnej. Powód dokonał „kamerowania” odcinka sieci w maju, lipcu oraz sierpniu 2014r. przy pomocy wyspecjalizowanej firmy (...) Sp. z o.o. w Ś. , jednak (...) Sp. z o.o. nie uznała tych czynności. W zakresie ostatniego „kamerowania” a zatem już po zakończeniu wszelkich prac budowlanych w/w spółka (jak również strona pozwana) podała, że „kamerowanie” to było nieczytelne i dlatego tez nie mogło zostać uznane. Z zeznań świadka P. K. (pracownika strony pozwanej) wynika natomiast, że owa nieczytelność „kamerowania” polegała jedynie na tym, iż brak było na płycie CD oznaczenia na jakim dokładnie odcinku dokonano inspekcji telewizyjnej. Należy również dodać, że spółka (...) spółka z o.o. mimo iż nie chciała uznać „kamerowania” wykonanego przez powoda to sama zwlekała z wykonaniem „kamerowania” przez swoich pracowników. Powyższe potwierdza okoliczność, iż ostatecznie w/w spółka nie wykonała powyższej czynności a uznała czynność dokonaną przez firmę, którą zamówił powód. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, powód odpowiada jedynie za opóźnienie w dostarczeniu całościowej dokumentacji powykonawczej od 1 do 3 września 2014r., a zatem, zgodnie z zapisem §14 przedmiotowej umowy strona pozwana mogła naliczyć mu karę umowną w wysokości 0,3% wynagrodzenia umownego netto (tj. od kwoty 633.411,07 zł) za każdy dzień opóźnienia i potrącić kwotę kary z należnego powodowi wynagrodzenia za wykonane prace. A skoro strona pozwana mogła naliczyć powodowi karę umowną w wysokości 5.700,70 zł (1.900,23 zł /0,3% z kwoty 633.411,07 zł/ x 3 dni) to tylko w tej kwocie mogło być pomniejszone wynagrodzenie powoda. W świetle powyższego, Sąd orzekł jak w pkt I wyroku, zasądzając od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 68.408,40 zł (tj. różnicę kwoty kary określonej przez stronę pozwaną /74.109,10 zł/ i kwoty kary faktycznie należnej stronie pozwanej /5.700,70 zł/) z ustawowymi odsetkami od dnia 4 grudnia 2014r. do dnia zapłaty. Roszczenie o odsetki znajduje oparcie w art. 481 § 1 k.c. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo (pkt II wyroku). O kosztach procesu (pkt III wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. i art. 98 k.c. Roszczenie strony powodowej zostało uwzględnione w 92% (oddalone w 8%) w związku z czym stronom przysługiwał zwrot kosztów procesu adekwatnie do zakresu w jakim wygrały spór. Strona powodowa poniosła koszty procesu w łącznej wysokości 7.323 zł (3.706 zł opłata sądowa od pozwu, 17 zł opłata od pełnomocnictwa procesowego, 3.600 zł koszty zastępstwa procesowego). Strona pozwana poniosła natomiast koszty procesu w wysokości 3.617 zł (3.600 zł koszty zastępstwa procesowego, 17 zł opłata od pełnomocnictwa). Uwzględniając zakres, w jakim każda ze stron wygrała spór, stronie powodowej przysługiwała kwota 6.737,16 zł, zaś stronie pozwanej kwota 289,36 zł, co po zbilansowaniu dało kwotę 6.447,80 zł należną stronie powodowej (6.737,16 zł – 289,36 zł). W tych warunkach należało zasądzić od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 6.447,80 zł tytułem kosztów procesu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI