VI GC 163/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w R. rozpoznał sprawę z powództwa Syndyka Masy Upadłości (...) Spółki z o.o. Spółki komandytowej w upadłości przeciwko (...) PARK Spółka z o.o. Spółka komandytowa w R. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Powód domagał się uznania za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości czynności prawnej obciążającej majątek, tj. ustanowienia hipoteki umownej do kwoty 860.000,00 zł na nieruchomości, pod zabezpieczenie umowy pożyczki. Sąd uznał, że ustanowienie hipoteki spełnia dyspozycję art. 527 kc, gdyż dłużnik ustanawiając hipotekę miał wiedzę o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i zaległościach podatkowych, a kwota pożyczki nie trafiła na rachunek wierzyciela. Ustanowienie hipoteki powiększyło stan niewypłacalności spółki. Sąd uznał również, że pozwany wstępując w prawa wierzyciela działał w złej wierze. W konsekwencji sąd uznał czynność prawną za bezskuteczną w stosunku do masy upadłości i zasądził od pozwanego zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o skardze pauliańskiej w kontekście prawa upadłościowego, analiza pojęcia niewypłacalności i pokrzywdzenia wierzycieli, ocena działania osób trzecich i czwartych w transakcjach mających na celu pokrzywdzenie wierzycieli, skutki prawne ustanowienia hipoteki i jej zaskarżenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z upadłością spółki i skomplikowanymi transakcjami finansowymi. Konieczność analizy wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustanowienie hipoteki umownej na nieruchomości dłużnika, zabezpieczającej umowę pożyczki, może zostać uznane za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości w sytuacji, gdy dłużnik stał się niewypłacalny lub zwiększył swój stopień niewypłacalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie hipoteki umownej może zostać uznane za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, jeśli spełnione są przesłanki z art. 527 Kodeksu cywilnego, w tym działanie dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli i uzyskanie korzyści majątkowej przez osobę trzecią (lub czwartą).
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustanowienie hipoteki obciąża prawo własności i stanowi korzyść majątkową dla osoby trzeciej (lub czwartej), która uzyskuje pierwszeństwo zaspokojenia. Działanie dłużnika polegające na obciążeniu majątku hipoteką, gdy był już niewypłacalny lub zwiększał swój stopień niewypłacalności, prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli. Sąd podkreślił, że nawet jeśli czynność prawna (pożyczka) była ekwiwalentna, to ustanowienie hipoteki jako zabezpieczenia mogło naruszyć zasady zaspokojenia wierzycieli.
Czy przepisy prawa upadłościowego stanowią lex specialis w stosunku do art. 527 i nast. Kodeksu cywilnego w zakresie zaskarżania przez syndyka czynności dłużnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy prawa upadłościowego (art. 131 p.u.) mają charakter komplementarny w stosunku do przepisów Kodeksu cywilnego (art. 527 i nast. kc), a nie stanowią lex specialis. Syndyk może zaskarżyć czynność na podstawie przepisów kc, wykazując przesłanki z nich wynikające, z uwzględnieniem specyfiki prawa upadłościowego.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argument pozwanego, że skoro czynność ustanowienia hipoteki mieści się w dyspozycji art. 127.3 p.u., syndyk nie może skarżyć jej na podstawie art. 527 kc. Sąd wyjaśnił, że syndyk może skorzystać z przepisów kc, ale musi wykazać wszystkie przesłanki z nich wynikające. Komplementarność przepisów oznacza, że powództwo syndyka zmierza do ubezskutecznienia czynności względem masy, a konsekwencją jest obowiązek osoby trzeciej/czwartej wydania masie przedmiotu rozporządzenia lub jego równowartości.
Czy osoba czwarta, która nabyła korzyść majątkową (hipotekę) od osoby trzeciej, może być pozwana na podstawie art. 531 § 2 kc, jeśli wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie czwartej, która rozporządziła uzyskaną korzyścią, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną lub jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. W przypadku pozwanego, sąd uznał, że wiedział on o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że pozwany, jako osoba czwarta, nabył korzyść majątkową (hipotekę) i wiedział o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli, co wynikało z powiązań osobowych i czasowych okoliczności. Sąd zastosował domniemanie z art. 527 § 3 i 4 kc oraz domniemanie faktyczne, uznając, że pozwany nie obalił tych domniemań. Wiedza pozwanego o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli była kluczowa dla uwzględnienia powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości (...) Spółki z o.o. Spółki komandytowej w upadłości z/s w R. | instytucja | powód |
| (...) PARK Spółka z o.o. Spółka komandytowa w R. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Ustanowienie hipoteki obciąża prawo własności i stanowi korzyść majątkową dla osoby trzeciej/czwartej, która uzyskuje pierwszeństwo zaspokojenia. Działanie dłużnika polegające na obciążeniu majątku hipoteką, gdy był już niewypłacalny lub zwiększał swój stopień niewypłacalności, prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 527 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Niewypłacalność może polegać na zaprzestaniu spłaty wymagalnych zobowiązań.
k.c. art. 531 § § 2
Kodeks cywilny
W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.
p.u. art. 131
Prawo upadłościowe
Przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące skargi pauliańskiej mają charakter komplementarny do przepisów prawa upadłościowego.
p.u. art. 134
Prawo upadłościowe
Konsekwencją uwzględnienia skargi syndyka jest obowiązek osoby trzeciej/czwartej wydania masie przedmiotu rozporządzenia lub jego równowartości.
Pomocnicze
k.c. art. 527 § § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 527 § § 4
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
k.p.c. art. 999
Kodeks postępowania cywilnego
Przysądzenie własności nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.c. art. 826
Kodeks postępowania cywilnego
Skutki umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa.
k.p.c. art. 108
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Ustawy o kosztach… art. 113 § § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie strony przegrywającej kosztami opłaty od pozwu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie hipoteki obciąża majątek i stanowi korzyść majątkową dla osoby trzeciej/czwartej. • Dłużnik ustanawiając hipotekę działał z pokrzywdzeniem wierzycieli, zwiększając swój stopień niewypłacalności. • Pozwany jako osoba czwarta wiedział o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli. • Przepisy kc i p.u. w zakresie zaskarżania czynności dłużnika mają charakter komplementarny. • Niewypłacalność dłużnika może być stwierdzona na podstawie bezskuteczności egzekucji z części majątku.
Odrzucone argumenty
Termin na stwierdzenie bezskuteczności czynności prawnej minął (argument pozwanego). • Ustanowienie hipoteki nie ma wpływu na niewypłacalność dłużnika (argument pozwanego). • Czynność prawna w postaci ustanowienia hipoteki nie jest czynnością rozporządzającą (argument pozwanego). • Brak legitymacji biernej pozwanego w sprawie o nieważność ustanowienia hipoteki (argument pozwanego). • Brak interesu prawnego powoda w wytoczeniu powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej (argument pozwanego).
Godne uwagi sformułowania
Ustanowienie hipoteki obciąża prawo własności jako ograniczone prawo rzeczowe. • Dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli również wtedy, gdy zdaje sobie sprawę, że wskutek dokonania czynności prawnej może spowodować niemożność zaspokojenia wierzycieli z jego majątku. • Pokrzywdzenie wierzycieli nie musi być zamiarem dłużnika. Wystarczy, żeby dłużnik takie pokrzywdzenie przewidywał w granicach ewentualności. • Przepisy art. 527 kc i nast. mają charakter komplementarny do przepisów prawa upadłościowego. • Niewypłacalność w rozumieniu art. 527 kc zależy od konkretnych okoliczności sprawy, pozostających w związku przyczynowym z czynnością prawną.
Skład orzekający
Marta Zalewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o skardze pauliańskiej w kontekście prawa upadłościowego, analiza pojęcia niewypłacalności i pokrzywdzenia wierzycieli, ocena działania osób trzecich i czwartych w transakcjach mających na celu pokrzywdzenie wierzycieli, skutki prawne ustanowienia hipoteki i jej zaskarżenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z upadłością spółki i skomplikowanymi transakcjami finansowymi. Konieczność analizy wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy złożonej batalii prawnej o odzyskanie majątku dla masy upadłości, angażując skomplikowane transakcje finansowe, powiązania osobowe i wieloletnie postępowania egzekucyjne i upadłościowe. Pokazuje, jak sąd analizuje działania mające na celu pokrzywdzenie wierzycieli.
“Syndyk odzyskuje miliony: Sąd uznał hipotekę za próbę wyłudzenia majątku od wierzycieli.”
Dane finansowe
WPS: 860 000 PLN
zwrot wydatków: 11 397,09 PLN
wynagrodzenie radcy prawnego: 11 070 PLN
wydatki na pomoc prawną z urzędu: 624,8 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.