VI GC 139/15

Sąd Okręgowy w RzeszowieRzeszów2015-10-26
SAOSGospodarczeprawo spółekŚredniaokręgowy
zarząd spółkiKRSskazanieinteres prawnyart. 189 kpcwyrok zaocznyodpowiedzialność członków zarządu

Sąd Okręgowy oddalił powództwo o ustalenie, że powód nie jest członkiem zarządu spółki i nie ciąży na nim obowiązek składania sprawozdań, z uwagi na brak interesu prawnego.

Powód domagał się ustalenia, że od 2006 roku nie jest członkiem zarządu spółki oraz że nie ciąży na nim obowiązek składania sprawozdań finansowych. Argumentował to prawomocnymi wyrokami skazującymi go za przestępstwa, które uniemożliwiają pełnienie funkcji w zarządzie. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że powód nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 189 kpc, zwłaszcza że został już wykreślony z KRS jako członek zarządu.

Powód Z. T. wniósł pozew o ustalenie, że od dnia 14 września 2006r. nie jest członkiem Zarządu Spółki (...) S.A. oraz że nie ciąży na nim obowiązek składania sprawozdań finansowych. Jako podstawę podał prawomocne wyroki skazujące go za przestępstwa, które uniemożliwiają pełnienie funkcji w zarządzie spółek kapitałowych. Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił powództwo, stwierdzając brak interesu prawnego powoda w rozumieniu art. 189 kpc. Sąd podkreślił, że interes prawny musi być oceniany przez pryzmat konkretnych okoliczności faktycznych i powinien istnieć w chwili wydawania wyroku. Wskazał, że powód został już wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego jako członek zarządu, co oznacza, że niepewność co do stanu prawnego, którą miałby usuwać wyrok ustalający, już nie istnieje. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że przepis art. 189 kpc zezwala na ustalenie prawa lub stosunku prawnego, a nie faktu, nawet jeśli ma on doniosłość prawną. Sąd uznał również doręczenia pozwanej spółce za skuteczne na podstawie art. 139 par. 3 kpc.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, powód nie wykazał interesu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interes prawny musi być oceniany przez pryzmat konkretnych okoliczności i istnieć w chwili wydawania wyroku. Skoro powód został już wykreślony z KRS jako członek zarządu, nie ma już niepewności co do stanu prawnego, którą należałoby usunąć wyrokiem ustalającym. Ponadto, art. 189 kpc dotyczy ustalania prawa lub stosunku prawnego, a nie faktu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
Z. T.osoba_fizycznapowód
(...) S.A.spółkapozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Pozwala na ustalenie prawa lub stosunku prawnego, a nie faktu. Wymaga istnienia interesu prawnego, który musi być oceniany przez pryzmat konkretnych okoliczności i istnieć w chwili wydawania wyroku.

Pomocnicze

k.p.c. art. 316

Kodeks postępowania cywilnego

k.s.h. art. 18 § 2

Kodeks spółek handlowych

Skazanie za określone przestępstwa powoduje zakaz pełnienia funkcji członków organów w spółkach kapitałowych.

k.s.h. art. 379 § 1

Kodeks spółek handlowych

W sporach między spółką a członkiem zarządu spółkę reprezentuje Rada Nadzorcza.

u.k.r.s. art. 21a

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym

Wprowadza obowiązek przekazywania sądom rejestrowym informacji o osobach, których dotyczy art. 18 par. 2 k.s.h.

k.p.c. art. 139 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Skuteczność doręczenia pisma osobie prawnej, gdy nie można doręczyć z powodu nieujawnienia zmiany adresu w rejestrze.

k.p.c. art. 139 § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek pouczenia sądu rejestrowego o zmianie adresu.

u.o.r. art. 69

Ustawa o rachunkowości

u.o.r. art. 70

Ustawa o rachunkowości

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego powoda w rozumieniu art. 189 kpc, gdyż został już wykreślony z KRS. Art. 189 kpc dotyczy ustalenia prawa lub stosunku prawnego, a nie faktu. Interes prawny musi istnieć w chwili wydawania wyroku i być oceniany przez pryzmat konkretnych okoliczności.

Odrzucone argumenty

Powód domagał się ustalenia, że nie jest członkiem zarządu i nie ciąży na nim obowiązek składania sprawozdań z uwagi na skazanie prawomocnymi wyrokami. Skazanie prawomocnymi wyrokami uniemożliwia pełnienie funkcji w zarządzie spółek kapitałowych.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny musi być zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego interes prawny należy zawsze oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności faktycznych sprawy interes prawny musi powinien istnieć w chwili wydawania wyroku art. 189 kpc zezwala na poczynienie ustalenia co do prawa lub stosunku prawnego, a nie faktu, nawet jeśli ten fakt ma doniosłość prawną

Skład orzekający

Beata Hass-Kloc

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek z art. 189 kpc, w szczególności pojęcia interesu prawnego w kontekście sytuacji, gdy stan faktyczny uległ zmianie po wniesieniu pozwu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powoda i jego sytuacji prawnej po skazaniu i wykreśleniu z KRS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną kwestię proceduralną dotyczącą interesu prawnego w sprawach o ustalenie, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego i gospodarczego.

Czy można ustalić coś, co już się wydarzyło i zostało formalnie zmienione? Sąd odpowiada w sprawie o interes prawny.

Sektor

gospodarcze

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI GC 139/15 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2015r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Beata Hass-Kloc Protokolant: st. sekr. sądowy Joanna Kościak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2015r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa: Z. T. przeciwko: (...) S.A. w S. o ustalenie oddala powództwo. Sygn. akt VI GC 139/15 UZASADNIENIE wyroku zaocznego z dnia 26 października 2015r. Pozwem wniesionym w sprawie powód domagał się od pozwanego (...) S.A. w S. ustalenia ,że :1) powód Z. T. syn. J. i F. , P. : (...) od dnia 14 września 2006r nie jest członkiem Zarządu Spółki (...) S.A. , KRS (...) , 2) na powodzie jako osobie niewchodzącej w skład organu uprawnionego do reprezentacji spółki (...) S.A. , KRS (...) , w okresie od dnia 14 września 2006r nie ciążył obowiązek składania do Krajowego Rejestru Sądowego oraz do właściwego Urzędu Skarbowego sprawozdań , o których mowa w art. 69 i 70 ustawy z dnia 29 września 1994ro rachunkowości ( DZ.U z 2013r, poz. 330,613) dotyczących spółki (...) S.A. , KRS (...) . W uzasadnieniu powyższego podniósł , że Sąd Okręgowy w G. IV Wydział Karny wyrokiem z dnia 2 lipca 2006r , sygn.. akt IV K 322/05 został prawomocnie skazany za przestępstwo z art. 310 par 1 kk w zw. z art. 13 par 1 kk i art. 286 par 1 kk w zw. z art. 294 kk w zb. z art. 270 kk w zw. z art. 11 kk , który uprawomocnił się w dniu 14 września 2006r. Podał , że w treści uzasadnienia tegoż orzeczenia nie wskazano , ze nie może sprawować w związku z tym żadnej funkcji w zarządzie spółek kapitałowych. Następnie naprowadził , iż nie będąc prawnikiem nie zdawał sobie z sprawy i nadal pełnił funkcje w zarządzie pozwanej spółki W dalszej kolejności podniósł, że podobnie było w przypadku skazania go wyrokiem z dnia 22 grudnia 2008r przez Sąd Okręgowy w K. III Wydział Karny w sprawie o sygn.. akt III K 317/08 za przestępstwa spenalizowane w rozdziałach od XXXIII do XXXVII kk . W tej sytuacji zarówno KRS jak i Urząd Skarbowy prowadzili wobec niego bezprawnie postępowania przymuszające, które wszystkie zakończyły się umorzeniem postępowania z powodu nieściągalności nałożonych grzywien, albowiem od dnia 23.03.2004r pełnił funkcję Prezesa Zarządu pozwanej spółki. Powyższe nie powoduje ,że KRS jak i Urząd Skarbowy nie podejmą tych czynności wobec niego z uwagi w zakresie tego samego okresu sprawozdawczego , chodzi o lata 2007,2008,2009. Podał ,że został w chwili obecnej wykreślony z urzędu z KRS z pełnionej funkcji z uwagi na skazanie go w/w wyrokami ( art. 18 ksh ). Pozwana spółka nie złożyła odpowiedzi na pozew. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód został skazany prawomocnymi wyrokami : z dnia 3 lipca 2006r przez Sąd Okręgowy w G. , IV Wydział Karny, sygn.. akt 322/05 za przestępstwo z art. 310 par 1 kk , 13 par 1 kk w zw. z art. 286 kk w zw. z art. 294 kk w zb. z art. 270 par 1 kk w zw. z art. 11par 2 kk za które został skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności , której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat i karę grzywny; zaś wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 22.12.2008r, sygn. akt III K 317/08 został skazany za przestępstwo z art. 18 par 1 kk w zw. z art. 286 par 1kk i art. 297 kk i 271 par 3 kk w zw. z art. 11 paar 2 kk oraz 272 kk , 233 kk prawomocnie na karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy oraz karę grzywny; orzekając jednocześnie wobec niego obowiązek wyrównania szkody na podstawie art. 46 par 1 kk ( dowód: w/w wyroki karne k- 12-49). Postanowieniem z dnia 4.10.2013r Sad Rejonowy w R. , XII Wydział Krajowego Rejestru Sądowego dokonał wpisu do KRS w zakresie wykreślenia powoda jako Prezesa Zarządu pozwanej spółki ( dowód: odpis pełny KRS z 07.10.2015r k -87 -91). Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o dowody przedstawione przez powoda , które w swej treści i wiarygodności zostały przez Sąd ocenione w świetle przesłanek art. 227 kpc i 233par 1 kpc . Mając na uwadze powyższe Sąd zważył co następuje: W niniejszej sprawie istotę sporu stanowiła kwestia czy można ustalić na podstawie art. 189 kpc , że powód Z. T. syn. J. i F. , P. : (...) od dnia 14 września 2006r nie jest członkiem Zarządu Spółki (...) S.A. , KRS (...) ; oraz ,że na powodzie jako osobie niewchodzącej w skład organu uprawnionego do reprezentacji spółki (...) S.A. , KRS (...) , w okresie od dnia 14 września 2006r nie ciążył obowiązek składania do Krajowego Rejestru Sądowego oraz do właściwego Urzędu Skarbowego sprawozdań , o których mowa w art. 69 i 70 ustawy z dnia 29 września 1994r o rachunkowości ( DZ.U z 2013r, poz. 330,613) dotyczących spółki (...) S.A. , KRS (...) . Na wstępie Sąd Okręgowy wskazuje ,że nie uwzględnił powództwa , albowiem wniesienie pozwu na podstawie art. 189 kpc implikowało po stronie powoda wykazanie faktów uzasadniających interes prawny. Należy w tym miejscu zaznaczyć ,że interes prawny musi być zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego jak również celom któremu służy art. 189 kpc ( por. wyrok SN z dnia 28.11.2002r, II CKN 104/00). Ponadto przy ocenie powyższego należy mieć na uwadze treść art. 316 kpc ( por. Komentarz do art. 189 kpc , T. Żyznowski , Lex 2013). Ma to o tyle istotne znaczenie w niniejszej sprawie ,że interes prawny w literaturze przedmiotu na ogół rozumiany jest jako potrzeba prawna , a potrzeba ta wynika z sytuacji prawnej w jakiej powodowie się znajdują ( por. E. Warzocha, Ustalenie stosunku prawnego lub prawa w sądowym postępowaniu cywilnym , W-wa , 1982r, str.31,92 i n). W realiach niniejszej sprawy powód od dnia 04.10.2013r nie jest już członkiem zarządu pozwanej spółki, w tym Prezesem jej zarządu co jest istotne w okolicznościach niniejszej sprawy , albowiem interes prawny należy zawsze oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności faktycznych sprawy. Należy również zauważyć ,że treść żądania powództwa opartego na treści art. 189 kpc , będzie miał zastosowanie gdy zostaną spełnione dwie przesłanki: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda. Pierwsza z nich to przesłanka skuteczności; druga to zasadności. Odnosząc się do pierwszej z nich należy podnieść ,że Sąd ma obowiązek badania z urzędu istnienia interesu prawnego w każdym stanie sprawy. Interes prawny zachodzi wówczas gdy ten sam skutek , jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego interesów , czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu z przeszłości ( por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 5.04.2007r, III AUa 1518/05). Przyjmuje się istnienie interesu prawnego , gdy „ istnieje niepewność co do stanu prawnego”. Powód musi udowodnić ,że ma interes prawny wobec konkretnego pozwanego (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 25.01.1995, III CZP 176/94). Realia niniejszej sprawy wskazują ,że powód jako samodzielny i jedyny członek zarządu pozwanej spółki pełniąc funkcję Prezesa Zarządu mógł w każdym czasie złożyć wniosek wobec spółki o rezygnacji z w/w funkcji , jak również zawiadomić KRS o fakcie skazania Prezesa pozwanej spółki za przestępstwa uniemożliwiające sprawowanie mu przedmiotowej funkcji. Poza tym w chwili obecnej wpis dotyczący jego osoby jako członka zarządu i zarazem Prezesa Zarządu już w KRS nie istnieje. W tej sytuacji trudno mówić o istnieniu interesu prawnego wobec pozwanej spółki lub stanie niepewności co do stanu prawnego ; szczególnie , iż interes prawny musi powinien istnieć w chwili wydawania wyroku ( por. C III 733/45 z dnia 21.11.1945). Istotne również jest to ,że skazanie prawomocnym wyrokiem za w/w przestępstwa określonymi w art. 18 par 2 ksh powoduje zakaz pełnienia funkcji członków organów w spółkach kapitałowych oraz funkcji likwidatora, który ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego. Z dniem 15 .01.2013r został wprowadzony przepis w Ustawie o Krajowym Rejestrze Karnym , który wprowadza obowiązek za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udzielenia sądom rejestrowym informacji dotyczących osób co do których ma zastosowanie art. 18 par 2 ksh ( art. 21a Ustawy o KRS). Powyższe okoliczności wskazują ,że z twierdzeń powoda wynika ,że wie on o konsekwencjach skazania w/w wyrokami , zna treść Postanowienia KRS na podstawie którego wykreślono wpis w zakresie dotyczącym składu zarządu pozwanej spółki , a więc w przypadku jakichkolwiek czynności odnoszących się do lat funkcjonowania pozwanej spółki 2006,2007,2008 wystarczy powołanie się na w/w dokumenty . Na koniec Sąd Okręgowy podnosi ,że przepis art. 189 kpc zezwala na poczynienie ustalenia co do prawa lub stosunku prawnego, a nie faktu , nawet jeśli ten fakt ma doniosłość prawną ( por. wyrok SA w Katowicach z dnia31.03.2015r, V ACa 712/14). W tych okolicznościach zdaniem Sądu brak jest podstaw do stwierdzenia, że powód wykazał , iż w niniejszym stanie faktycznym zachodzi interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc pozwalający na uwzględnienie powództwa oraz ,że jego żądanie dotyczyło ustalenia stosunku prawnego lub prawa. Na koniec Sąd zauważa ,ze zgodnie z art. 379 par 1 ksh w wszystkich sporach między spółką, a członkiem zarządu spółkę reprezentuje Rada Nadzorcza , która jak wynika z aktualnego i pełnego odpisu KRS pozwanej spółki nadal funkcjonuje ( k-87-91,63-69). Poza tym Sąd uznał doręczenia kierowane do pozwanej spółki za skutecznie doręczone na podstawie art. 139 par 3 kpc gdyż w przypadku niemożności doręczenia osobie prawnej podlegającej wpisowi do rejestru z uwagi na nieujawnienie w rejestrze zmiany adresu pismo sądowe pozostawia się w aktach z skutkiem doręczenia, albowiem obowiązek pouczenia o powyższym poucza sąd rejestrowy ( art. 139 par 4 kpc ). Jak wynika z pełnego wypisu KRS dotyczący pozwanej spółki od dnia 02.09.2013r w zakresie określenia adresu podano jedynie (...) , w tej sytuacji Sąd uznał , iż jedyny adres dla doręczeń dla pozwanej spółki to jest ten przed w/w wpisem , szczególnie ,że powód taki wskazał w pozwie , a jest jedynym akcjonariuszem pozwanej spółki. Reasumując w świetle powyższych przepisów Sąd Okręgowy oddalił powództwo na zasadzie art. 189 kpc przywołanych powyżej przepisów.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI