Orzeczenie · 2024-05-29

VI GC 1305/23

Sąd

Sąd Rejonowy w Gdyni

Miejsce

Gdynia

Data

2024-05-29

SAOSGospodarczeprzewóz towarówWysokarejonowy

przewóz drogowykara umownapotrąceniemiarkowanie karywaluta obcakoszty odzyskiwania należnościCMRpostępowanie gospodarcze

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Rejonowy w Gdyni rozpoznał sprawę z powództwa spółki akcyjnej przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o zapłatę. Powód domagał się zasądzenia pozostałej części wynagrodzenia za dwa przewozy oraz rekompensaty za koszty odzyskania należności. Pozwany wniósł sprzeciw, podnosząc zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu kar umownych za naruszenie zakazu podzlecania przewozu bez zgody, a także kwestionując walutę rozliczeń. Sąd ustalił, że strony łączyły umowy przewozu międzynarodowego, podlegające Konwencji CMR. Kluczowym zagadnieniem była skuteczność kar umownych za podzlecenie przewozu. Sąd uznał, że strony mogły ważnie zastrzec karę umowną za takie naruszenie, jednakże jej wysokość (33% i 50% frachtu netto) była rażąco wygórowana. Na mocy art. 484 § 2 k.c. sąd miarkował kary umowne do 10% wartości netto, tj. 140 euro i 100 euro. Mimo to, oświadczenie pozwanego o potrąceniu tych kar z wynagrodzeniem powoda zostało uznane za nieskuteczne z kilku powodów: po pierwsze, zostało złożone przed wymagalnością wierzytelności z tytułu kar umownych; po drugie, nie zostało skutecznie doręczone powodowi ani jego pełnomocnikowi upoważnionemu do odbioru takich oświadczeń. Sąd rozstrzygnął również kwestię waluty rozliczeń, wskazując, że zgodnie z art. 358 k.c. dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, ale wierzyciel nie może tego żądać, jeśli umowa przewiduje walutę obcą, chyba że obie strony wyrażą na to zgodę. W związku z tym, zasądzono pozostałą część wynagrodzenia w euro (378 euro) oraz kwotę w złotych tytułem VAT (1 507,48 zł), a także rekompensatę za koszty odzyskania należności (363 zł). Powództwo w pozostałym zakresie oddalono. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów procesu, stosunkowo do wygranej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Skuteczność kar umownych za podzlecenie w transporcie międzynarodowym, zasady miarkowania kar umownych, dopuszczalność i skutki potrącenia, rozliczenia w walutach obcych w umowach przewozu.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyfiki umów przewozu międzynarodowego podlegających Konwencji CMR oraz specyfiki postępowania gospodarczego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy kara umowna zastrzeżona za podzlecenie przewozu bez zgody zlecającego jest ważna i skuteczna w świetle Konwencji CMR?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, kara umowna zastrzeżona za podzlecenie przewozu bez zgody zlecającego jest ważna i skuteczna, ponieważ kwestia ta nie jest uregulowana przepisami Konwencji CMR, a postanowienia umowne w tym zakresie oceniać należy przez pryzmat swobody kontraktowej.

Uzasadnienie

Konwencja CMR nie reguluje kompleksowo wszystkich zagadnień związanych z umową przewozu. Kwestia kar umownych za podzlecenie nie jest w niej ujęta, co pozwala na stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego o swobodzie umów.

Czy kara umowna w wysokości 33% i 50% frachtu netto za podzlecenie przewozu jest rażąco wygórowana i podlega miarkowaniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, kary umowne w wysokości 33% i 50% frachtu netto zostały uznane za rażąco wygórowane i zostały miarkowane do 10% wartości netto, z uwagi na brak szkody po stronie pozwanego i dysproporcję między karą a wartością wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że kary umowne były nieadekwatne do sytuacji, zwłaszcza w kontekście braku udowodnionej szkody po stronie pozwanego. Zastosowano art. 484 § 2 k.c. do miarkowania kary.

Czy oświadczenie pozwanego o potrąceniu kar umownych było skuteczne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie pozwanego o potrąceniu było nieskuteczne z powodu złożenia go przed wymagalnością wierzytelności oraz niedostarczenia go właściwej osobie (pełnomocnikowi bez szczególnego umocowania).

Uzasadnienie

Potrącenie wymaga wymagalności wierzytelności i skutecznego oświadczenia złożonego drugiej stronie lub jej pełnomocnikowi upoważnionemu do odbioru takich oświadczeń. W tym przypadku obie przesłanki nie zostały spełnione.

Czy pozwany mógł żądać zapłaty wynagrodzenia w złotych, jeśli umowa przewidywała walutę euro?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wierzyciel (powód) nie może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej, jeśli umowa przewiduje walutę obcą, chyba że dłużnik (pozwany) wyraził na to zgodę, czego w tej sprawie nie uczynił.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 358 § 1 k.c., upoważnienie do spełnienia świadczenia w walucie polskiej przysługuje dłużnikowi. Wierzyciel nie może jednostronnie zmienić waluty, jeśli nie ma na to zgody obu stron.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

(...) spółki akcyjnej

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) spółki akcyjnej	spółka	powód
(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością	spółka	pozwany

Przepisy (29)

Główne

CMR art. 1

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

k.c. art. 774

Kodeks cywilny

CMR art. 41

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

k.c. art. 483

Kodeks cywilny

k.c. art. 484 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 484 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 498

Kodeks cywilny

k.c. art. 499

Kodeks cywilny

k.c. art. 358 § 1

Kodeks cywilny

u.p.n.o.t.h. art. 10 § 1

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.c. art. 775

Kodeks cywilny

Prawo przewozowe art. 1

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

k.c. art. 384 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

k.c. art. 356 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 358 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 358 § 3

Kodeks cywilny

u.p.n.o.t.h. art. 7 § 1

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

u.p.n.o.t.h. art. 8 § 1

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

k.p.c. art. 235 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 203 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 61 § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 498 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieskuteczność oświadczenia o potrąceniu z powodu niedostarczenia go właściwej osobie. • Nieskuteczność oświadczenia o potrąceniu z powodu złożenia go przed wymagalnością wierzytelności. • Naruszenie przez pozwanego zasad rozliczeń walutowych (żądanie zapłaty w PLN zamiast EUR). • Rażące wygórowanie kar umownych.

Odrzucone argumenty

Skuteczność potrącenia kar umownych. • Nieważność klauzuli o karach umownych za podzlecenie. • Żądanie zapłaty wynagrodzenia w złotych, mimo że umowa przewidywała euro.

Godne uwagi sformułowania

kara umowna w wysokości umówionego frachtu netto za każdy stwierdzony przypadek niedozwolonego podzlecenia • kara umowna jest rażąco wygórowana • potrącenie wierzytelności niewymagalnej • nie można rozszerzać zakresu pełnomocnictwa przez wykładnię celowościową • wierzyciel nie może domagać się spełnienia świadczenia w walucie polskiej, jeżeli świadczenie pieniężne wyrażono w walucie obcej

Skład orzekający

Justyna Supińska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Skuteczność kar umownych za podzlecenie w transporcie międzynarodowym, zasady miarkowania kar umownych, dopuszczalność i skutki potrącenia, rozliczenia w walutach obcych w umowach przewozu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki umów przewozu międzynarodowego podlegających Konwencji CMR oraz specyfiki postępowania gospodarczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy częstych problemów w branży transportowej, takich jak kary umowne za podzlecanie i spory walutowe, a także zawiera szczegółowe omówienie zasad potrącenia i miarkowania kar.

“Kary umowne w transporcie: Kiedy sąd je obniży, a kiedy potrącenie nie zadziała?”

Dane finansowe

wynagrodzenie za przewóz: 378 EUR

podatek VAT: 1507,48 PLN

podatek VAT: 1077,83 PLN

rekompensata za koszty odzyskiwania należności: 363 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników