VI Ga 347/15

Sąd Okręgowy w RzeszowieRzeszów2016-01-21
SAOSGospodarczezobowiązaniaŚredniaokręgowy
prawo upadłościowebezskuteczność czynności prawnychzaliczkaumowa przekazukoszty postępowaniaapelacjasąd okręgowysąd rejonowy

Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda w upadłości likwidacyjnej, uznając, że wpłata zaliczek na zakup samochodów przez spółkę na rzecz pozwanego salonu samochodowego nie była czynnością nieodpłatną ani nie miała rażąco zaniżonej wartości, a stanowiła element umowy przekazu.

Powód, będący w upadłości likwidacyjnej, domagał się zwrotu 12 000 zł wpłaconych przez siebie jako zaliczki na poczet zakupu samochodów przez swoich klientów. Twierdził, że czynność ta była nieodpłatna i bezskuteczna wobec masy upadłości. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając czynność za odpłatną, gdyż zmniejszała pasywa powoda lub przynosiła korzyść klientom. Sąd Okręgowy oddalił apelację, interpretując transakcję jako umowę przekazu (art. 921[1] k.c.), gdzie wpłata zaliczki przez spółkę na rzecz salonu była wykonaniem zobowiązania klientów wobec salonu, a nie rozporządzeniem majątkiem upadłego w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego.

Powód, spółka w upadłości likwidacyjnej, wniósł o zasądzenie od pozwanego salonu samochodowego kwoty 12 000 zł, stanowiącej zaliczki wpłacone przez powoda na poczet zakupu samochodów dla jego klientów. Powód argumentował, że wpłata ta była nieodpłatna i bezskuteczna wobec masy upadłości na podstawie art. 127 Prawa upadłościowego i naprawczego (puin). Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że czynność miała charakter odpłatny, ponieważ zmniejszała pasywa powoda lub przynosiła korzyść jego klientom, którzy byli dłużnikami pozwanego. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, oddalił ją. Sąd odwoławczy uznał, że wpłata zaliczek przez powoda na rzecz pozwanego nie była czynnością rozporządzającą majątkiem upadłego w rozumieniu art. 127 puin, lecz stanowiła element złożonej konstrukcji umowy przekazu (art. 921[1] k.c.). W tej konstrukcji klienci powoda byli przekazującymi, powód był przekazicielem, a pozwany salon był odbiorcą przekazu. Powód, wpłacając zaliczki, działał w imieniu klientów, wykonując ich zobowiązanie wobec pozwanego, a nie rozporządzając własnym majątkiem w sposób nieodpłatny lub rażąco nieekwiwalentny. W związku z tym zarzuty naruszenia przepisów prawa upadłościowego oraz art. 393 k.c. (dotyczącego świadczenia na rzecz osoby trzeciej) okazały się chybione. Sąd Okręgowy oddalił apelację i zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania apelacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wpłata zaliczki w opisanej sytuacji nie jest czynnością nieodpłatną ani odpłatną z rażąco zaniżonym świadczeniem, która podlegałaby bezskuteczności na podstawie art. 127 puin.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że wpłata zaliczki przez spółkę na rzecz salonu samochodowego nie stanowiła rozporządzenia majątkiem upadłego w rozumieniu art. 127 puin. Była to część konstrukcji umowy przekazu, gdzie spółka działała jako przekaziciel, wykonując zobowiązanie swoich klientów (przekazujących) wobec salonu (odbiorcy przekazu). Wpłata ta była zatem wykonaniem zobowiązania klientów, a nie nieodpłatnym rozporządzeniem majątkiem spółki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

pozwany

Strony

NazwaTypRola
S. w upadłości likwidacyjnejspółkapowód
(...) Sp. z o.o. Spółka Komandytowo-Akcyjnaspółkapozwany

Przepisy (11)

Główne

puin art. 127 § 1

Prawo upadłościowe i naprawcze

Art. 127 ust. 1 puin dotyczy czynności rozporządzających majątkiem upadłego, które są nieodpłatne lub odpłatne z rażąco zaniżonym świadczeniem. W ocenie Sądu Okręgowego, wpłata zaliczki w ramach umowy przekazu nie jest taką czynnością.

k.c. art. 921(1)

Kodeks cywilny

Sąd Okręgowy zinterpretował konstrukcję umów jako umowę przekazu, gdzie klienci byli przekazującymi, spółka przekazicielem, a pozwany salon odbiorcą przekazu.

Pomocnicze

k.c. art. 393

Kodeks cywilny

Sąd analizował art. 393 k.c. w kontekście zastrzeżenia świadczenia na rzecz osoby trzeciej, uznając, że nie miał on zastosowania w tej sprawie, gdyż umowy nie zobowiązywały spółki do świadczenia na rzecz pozwanego.

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd odwoławczy odniósł się do zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c., uznając, że ocena dowodów przez Sąd Rejonowy była prawidłowa i nie naruszała zasad logicznego rozumowania ani doświadczenia życiowego.

k.p.c. art. 328 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd odwoławczy uznał, że uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego było wystarczające do weryfikacji stanowiska sądu i nie zawierało braków uniemożliwiających ocenę instancyjną.

k.c. art. 535

Kodeks cywilny

Wspomniany w uzasadnieniu Sądu Rejonowego jako podstawa oddalenia powództwa.

k.c. art. 359 § 2

Kodeks cywilny

Zarzut naruszenia tego przepisu przez powoda został uznany za chybiony.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 108

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia apelacji przez Sąd Okręgowy.

k.p.c. art. 391 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowanie przepisów o kosztach postępowania w postępowaniu apelacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpłata zaliczki przez spółkę na rzecz salonu samochodowego nie jest czynnością rozporządzającą majątkiem upadłego w rozumieniu art. 127 puin, lecz elementem umowy przekazu. Konstrukcja prawna transakcji odpowiada umowie przekazu (art. 921[1] k.c.), gdzie spółka działała jako przekaziciel w imieniu klientów. Brak naruszenia art. 393 k.c. z uwagi na brak zastrzeżenia świadczenia na rzecz osoby trzeciej w umowach między spółką a klientami. Prawidłowa ocena dowodów przez Sąd Rejonowy i brak naruszenia art. 233 k.p.c. Wystarczające uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego, brak naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Wpisanie zaliczki jako czynność nieodpłatną lub odpłatną z rażąco zaniżonym świadczeniem, bezskuteczną wobec masy upadłości (art. 127 puin). Naruszenie art. 393 k.c. poprzez niezastosowanie przepisu o świadczeniu na rzecz osoby trzeciej. Naruszenie art. 359 § 2[2] k.c. w zakresie odsetek. Naruszenie art. 233 k.p.c. poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Naruszenie art. 328 § 1 k.p.c. poprzez brak odniesienia do twierdzeń powoda i brak uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Okręgowy rozpoznając przedmiotową apelację uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 kpc wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu Okręgowego powyższy przepis (art. 127 puin) nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, choć z przyczyn odmiennych niż wskazane przez Sąd Rejonowy. W tej dacie przecież zgodnie z umowami znajdowały się już na rachunku (...) wpłacone przez klientów środki pieniężne. Konstrukcja przekazu oparta jest na założeniu, że świadczenie spełnione faktycznie przez osobę B ( (...) ) do rąk osoby C ( pozwany ) zostaje zarachowane na dwa stosunki prawne tj. stosunek (...) i stosunek klient-pozwany.

Skład orzekający

Barbara Frankowska

przewodniczący

Anna Walus-Rząsa

sędzia

Anna Harmata

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów prawa upadłościowego (art. 127 puin) w kontekście złożonych transakcji finansowych, w szczególności w odniesieniu do umów przekazu (art. 921[1] k.c.) i ich odróżnienia od czynności rozporządzających majątkiem upadłego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umów i może wymagać analizy kontekstu faktycznego w innych sprawach. Interpretacja umowy przekazu może być złożona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak złożone konstrukcje umowne mogą wpływać na ocenę bezskuteczności czynności prawnych w postępowaniu upadłościowym. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie upadłościowym i handlowym.

Upadłość spółki a zwrot zaliczek na samochody: kluczowa rola umowy przekazu.

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

koszty zastępstwa procesowego: 1200 PLN

Sektor

motoryzacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI Ga 347/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Barbara Frankowska Sędziowie: SO Anna Walus-Rząsa SO Anna Harmata (spraw.) Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Zawiło po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa: S. w upadłości likwidacyjnej w S. przeciwko: (...) Sp. z o.o. Sp. Komandytowo-Akcyjna w M. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu V Wydziału Gospodarczego z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt V GC 353/14 I. oddala apelację, II. zasądza od powoda S. C. w upadłości likwidacyjnej w S. na rzecz pozwanego (...) Sp. z o.o. Spółki (...) w M. kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. sygn. akt VI Ga 347/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 21 stycznia 2016 r. Powód s. spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w S. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) spółki z o.o. w M. kwoty 12.000,00 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami postępowania. W uzasadnieniu podał, że w dniu 20.04.2012r. upadły dokonał na rzecz pozwanego zapłaty kwoty łącznej 12 000 zł. Wpłata została dokonana jako zaliczka na poczet umowy sprzedaży samochodów zamówionych przez P. M. (1) i W. Z. . Wpłaty zostały dokonane na podstawie umowy pomiędzy (...) a P. M. (1) oraz CIO a W. Z. . Na tej podstawie P. M. (1) i W. Z. wpłacili na rzecz powoda kwoty po 15 363 zł i 10 000zł na okres 6 miesięcy, za to (...) zobowiązana była najpierw do zapłaty zaliczki na poczet zamówionego przez klientów samochodu, a po upływie 6 miesięcy do zapłaty pozostałej części ceny samochodu. Powód podniósł, iż wydatkując środki pieniężne nie otrzymał od pozwanego nic w zamian. Jako podstawę prawną roszczenia powód wskazał art. 127 puin oraz art. 393 kc. Dokonując analizy umowy zawartej pomiędzy (...) , a P. M. (1) oraz W. Z. stał na stanowisku, że zaliczka winna być zwrócona podmiotowi, który ją wpłacił. Pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniósł o oddalenie powództwa w całości, zarzucając, iż czynność upadłego miała charakter odpłatny skoro poprzez wpłatę zmniejszał wysokość swoich pasywów poprzez zwolnienie się z długu względem sygnotariusza umowy inwestycyjnej. W wyniku dokonanej wpłaty podmiotem uzyskującym korzyść majątkową byli P. M. (1) i W. Z. . Brak podstaw by stwierdzić, iż wysokość świadczenia otrzymanego lub zastrzeżonego dla upadłego lub osoby trzeciej była rażąco wygórowana. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn.. akt V Gc 353/14 Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu oddalił powództwo w całości, zasądzając koszty postępowania od powoda na rzecz pozwanego. W uzasadnieniu Sąd ustalił, że w dniu 18 kwietnia 2012r. Centrum (...) spółka z o.o. zawarła z P. M. (2) (klientem) umowę w oparciu o którą klient zobowiązał się wpłacić 15.363,00 zł na okres 6 miesięcy celem zainwestowania ich przez Spółkę oraz przed upływem tego okresu zawrzeć z pozwanym umowę kupna samochodu, a Spółka zobowiązała się zapłacić zaliczkę na poczet zakupu samochodu a następnie przed terminem zakupu samochodu wpłacić pozostałą część jego ceny. W dniu 20 kwietnia 2012r. zaliczka - kaucja ta w kwocie 3 tysiące złotych zastała zapłacona przez Spółkę na rzecz pozwanego. Równocześnie klient zawarł z pozwanym umowę przedsprzedaży samochodu określając szczegółowo przedmiot zakupu, zobowiązując się do zawarcia ostatecznej umowy sprzedaży oraz do wpłaty kaucji w kwocie 3 tysiące złotych na zabezpieczenie kosztów sprzedającego. W dniu 18 kwietnia 2012 r. Centrum (...) spółka z o.o. zawarła z W. Z. (klientem) umowę w oparciu o którą klient zobowiązał się wpłacić 15.363,00 zł na okres 6 miesięcy celem zainwestowania ich przez Spółkę oraz przed upływem tego okresu zawrzeć z pozwanym umowę kupna samochodu a Spółka zobowiązała się zapłacić zaliczkę na poczet zakupu samochodu a następnie przed terminem zakupu samochodu wpłacić pozostałą część jego ceny. W dniu 20 kwietnia 2012r. zaliczka ta – kaucja w kwocie 3 tysiące złotych zastała zapłacona przez Spółkę na rzecz pozwanego. Równocześnie klient zawarł z pozwanym umowę przedsprzedaży samochodu określając szczegółowo przedmiot zakupu, zobowiązując się do zawarcia ostatecznej umowy sprzedaży oraz do wpłaty kaucji w kwocie 3 tysiące złotych na zabezpieczenie kosztów sprzedającego. W dniu 28 czerwca 2012r. Centrum (...) spółka z o.o. zawarła z P. M. (2) (klientem) kolejną umowę w oparciu o którą klient zobowiązał się wpłacić 10.000,00 zł na okres 6 miesięcy celem zainwestowania ich przez Spółkę oraz przed upływem tego okresu zawrzeć z pozwanym umowę kupna samochodu a Spółka zobowiązała się zapłacić zaliczkę na poczet zakupu samochodu a następnie przed terminem zakupu samochodu wpłacić pozostałą część jego ceny. W dniu 2 lipca 2012r. zaliczka ta – kaucja w kwocie 3 tysiące złotych zastała zapłacona przez Spółkę na rzecz pozwanego. Równocześnie klient zawarł z pozwanym umowę przedsprzedaży samochodu określając szczegółowo przedmiot zakupu, zobowiązując się do zawarcia ostatecznej umowy sprzedaży oraz do wpłaty kaucji w kwocie 3 tysiące złotych na zabezpieczenie kosztów sprzedającego. W dniu 28 czerwca 2012r. Centrum (...) spółka z o.o. zawarła z W. Z. (klientem) kolejną umowę w oparciu o którą klient zobowiązał się wpłacić 10.000,00 zł na okres 6 miesięcy celem zainwestowania ich przez Spółkę oraz przed upływem tego okresu zawrzeć z pozwanym umowę kupna samochodu a Spółka zobowiązała się zapłacić zaliczkę na poczet zakupu samochodu a następnie przed terminem zakupu samochodu wpłacić pozostałą część jego ceny . W dniu 2 lipca 2012r. zaliczka ta - kaucja w kwocie 3 tysiące złotych zastała zapłacona przez Spółkę na rzecz pozwanego. Równocześnie klient zawarł z pozwanym umowę przedsprzedaży samochodu określając szczegółowo przedmiot zakupu, zobowiązując się do zawarcia ostatecznej umowy sprzedaży oraz do wpłaty kaucji w kwocie 3 tysiące złotych na zabezpieczenie kosztów sprzedającego. Pomimo upływu terminów do zawarcia umów sprzedaży samochodów pomiędzy pozwanym a P. M. (2) i W. Z. nie doszło. Nie doszło także do przekazania umówionych kwot przez Centrum inwestycyjno – (...) spółkę z o.o. na rzecz pozwanego na poczet zapłaty reszty cen zamówionych samochodów. Po otrzymaniu zaliczek pozwany dokonał zamówienia samochodów u autoryzowanego ich importera, samochody zostały mu w terminie dostarczone do salonu co wywołało potrzebę dokonania zapłaty za nie dostawcy, zostały zapłacone przez pozwanego ze środków z kredytu obrotowego po czym w sytuacji odmowy zawarcia umowy przez zamawiających, zostały wystawione do sprzedaży i po upływie pewnego okresu czasu sprzedane. Kwoty uzyskanych zaliczek pokryły część kosztów wywołanych zamówieniem samochodów i koniecznością zapłaty za nie dostawcy. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2013r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie ogłosił upadłość Centrum (...) spółki z o.o. w S. obejmującą likwidację majątku upadłego. Wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu 21 grudnia 2012r. Powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 12 tysięcy złotych stanowiącej równowartość czterech przekazanych mu zaliczek jednak pozwany odmówił ich zwrotu. Sąd Rejonowy wskazał, iż czynności wpłaty zaliczki zostały dokonane w terminie przewidzianym w art. 127 puin , jednakże nawet przy przyjęciu, iż wpłata zaliczek jest czynnością prawną brak podstaw do uwzględnienia powództwa. Bezskuteczną względem masy upadłości jest czynność prawna dokonana we wskazanym okresie nieodpłatnie lub odpłatnie przy rażącej dysproporcji wzajemnych świadczeń. W ocenie Sądu Rejonowego sporna czynność miała charakter odpłatny. Przekazując zaliczki na poczet ceny zakupu samochodu przez swych klientów upadły zwalniał się z części swego zobowiązania obejmującego zapłatę zaliczek, a następnie pozostałej ceny samochodów. Po jego stronie po przekazaniu świadczenia pieniężnego dochodziło do pomniejszenia wielkości pasywów – jego dług ulegał zmniejszeniu. Czynność prawna ma nieodpłatny charakter wówczas, gdy jej strona dokonując przysporzenia majątkowego nie otrzymuje w zamian żadnej korzyści majątkowej. Korzyścią majątkową jest także zmniejszenie wielkości pasywów i taką właśnie korzyść uzyskał upadły. Nawet w przypadku uznania, że zmniejszenie pasywów nie jest wystarczającym elementem dla oceny, że czynności prawna była odpłatna należy to korzyść tą odnosili kontrahenci pozwanego będący jednocześnie klientami upadłego, którzy po wykonaniu (w zakresie zaliczek) zawartych przez siebie umów inwestycyjnych uzyskali korzyść majątkową w postaci uiszczenia części ceny zakupu samochodów do zapłaty za które się zobowiązali względem pozwanego. Uzyskanie korzyści przez osobę trzecią przesądza o odpłatnym charakterze czynności, nie jest przedmiotem sporów, iż czynność prawna jest odpłatna także wtedy, gdy korzyść majątkową uzyskuje osoba trzecia. Ostatecznie Sąd oddalił powództwo w całości art. 535 k.c. . Rozstrzygnięcia o kosztach procesy znajduje oparcie w treści przepisu art. 98 k.p.c. Powyższy wyrok został w całości zaskarżony apelacją powoda. Wyrokowi apelujący zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, a to: 1. art. 127 ust. 1 puin poprzez jego niezastosowanie w następstwie wadliwego uznania, iż dokonując oceny czynności prawnej w kontekście przesłanek z art. 127 puin , należy tego dokonać z punktu widzenia majątków uczestników stosunku waluty, a nie z punktu widzenia majątku masy upadłości; zapłata dokonana przez (...) na rzecz pozwanego nie była czynnością nieodpłatną, jak również czynnością, której można przypisać rażącą niewspółmierność wzajemnych świadczeń 2. art. 134 ust. 1 puin poprzez jego niezastosowanie pomimo, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezskutecznością czynności prawnej w postaci zapłaty kwoty 12 000 zł; 3. art. 393 kc poprzez jego niezastosowanie mimo, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z umową zawierającą zastrzeżenie świadczenia na rzecz osoby trzeciej; 4. art. 359 § 2 2 kc poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy kwoty ustalone w umowie, a także wypłacone przez (...) były odsetkami od wpłaconego przez P. M. (1) i W. Z. kapitału i znacznie przekraczały wartości określone w art. 359 § 2 1 kc ; - przepisów prawa procesowego , mających istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku t.j.: a) art. 233 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny t.j. z pominięciem zestawienia operacji na rachunku bankowym CIO, potwierdzającym fakt, iż kwota wpłacona pozwanemu pochodziła z majątku (...) , b) 328 § 1 kpc poprzez brak odniesienia do twierdzeń i argumentów przedstawionych przez powoda w pozwie, a w szczególności poprzez brak uzasadnienia podstaw, dla których Sąd I instancji uznał, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z umową zawierającą zastrzeżenie świadczenia na rzecz osoby trzeciej. W oparciu o powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 12 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 7 września 2013 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania za I instancję według norm przepisanych oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powoda pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Sąd Okręgowy rozpoznając przedmiotową apelację uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa procesowego, a to art. 233 kpc , to skuteczne postawienie zarzutu jego naruszenia wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu. /I ACa 209/12 wyrok s.apel. 2012-10-12 w Białymstoku LEX nr 1223145/. Wbrew zarzutom apelującego Sąd Rejonowy każdorazowo dokonując ustaleń w zakresie co do wpłaty zaliczek przez (...) odwoływał się do dowodów z zestawień na jego rachunku bankowym. W sprawie w zakresie co do pochodzenia i przeznaczenia środków finansowych następnie wpłacanych przez (...) tytułem zaliczki na rzecz pozwanego nie zachodzi dysharmonia pomiędzy materiałem dowodowym a konkluzją, do której doszedł Sąd na skutek przeanalizowania dowodów. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy nie koliduje z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego wnioskowania. Także kolejny zarzut naruszenia prawa procesowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może być zasadny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera elementów pozwalających na weryfikację stanowiska sądu, a braki uzasadnienia w zakresie na przykład poczynionych ustaleń faktycznych muszą być tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona, bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Powyższe w przedmiotowej sprawie nie miało zaś miejsca. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy wyczerpująco i przekonywująco wskazał w uzasadnieniu motywy swojego rozstrzygnięcia, w tym w zakresie leżących u jego podstaw argumentów natury prawnej. Błędy merytoryczne i prawne uzasadnienia mogą być zaś przedmiotem zaskarżenia jedynie w ramach zarzutów naruszenia określonych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania dotyczących rozpoznawanego sporu, a nie przez zarzutu naruszenia art. 328 § 2 kpc . Również zarzuty w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 127 i 134 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze , art. 393 kc oraz art. 359 § 2 2 kc nie zasługują na aprobatę. Wskazać przy tym należy, że Sąd Rejonowy nie uczynił podstawą rozstrzygnięcia , ani nie poczynił rozważań odnośnie art. 393 kc , z uwagi jednak na stanowisko strony powodowej rozważań tych dokonał Sąd Okręgowy. Artykuł 127 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze ( dalej: puin ) uznaje za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości te czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem nieodpłatnie albo odpłatnie, lecz w zamian za świadczenie rażąco zaniżone w stosunku do wartości własnego świadczenia. Zakresem w/w regulacji objęte są więc czynności rozporządzające. Cechą wyróżniającą takie czynności jest ich skutek, polegający na wywołaniu bezpośrednich i zarazem negatywnych zmian w majątkowych prawach podmiotowych podmiotu dokonującego rozporządzenia. Za rozporządzenie uznaje się przeniesienie, obciążenie, ograniczenie lub zniesienie prawa podmiotowego ( por. wyrok SN z dnia 29.11.2012r., V CSK 6/12; wyrok SA w Białymstoku z dnia 18.02.2015r., I ACa 790/14 ). W ocenie Sądu Okręgowego powyższy przepis nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, choć z przyczyn odmiennych niż wskazane przez Sąd Rejonowy. Z akt sprawy wynika, że w dniu (...) w S. ( dalej (...) ) zawarła z P. M. (2) oraz W. Z. (dalej klienci) umowy inwestycyjne. Z treści tych umów wynikało w sposób jednoznaczny, iż klienci (...) postanowili zainwestować w (...) swoje środki pieniężne, w zamian za co (...) przyjęło na siebie ustalone w umowie obowiązki. Klienci zobowiązali się pozostawić do dyspozycji (...) wskazane w umowach kwoty t.j. w oparciu o każdą z umów z osobna 15 363, zł. , 15 363 zł. , 10 000 zł. oraz 10 000 zł. każdorazowo na okres 6 miesięcy, zaś (...) zobowiązało się wpłacone pieniądze inwestować i przeznaczyć tytułem zapłaty za opisane w umowach samochody w salonie pozwanego. W umowach zastrzeżono, że (...) zobowiązuje się dokonać wpłaty na rzecz pozwanego kwot w wysokości i w terminie uzgodnionym z salonem, tytułem zaliczki na poczet ceny pojazdu, były to kwoty każdorazowo po 3 000 zł. , a następnie po upływie 6 miesięcy do wpłaty na rzecz pozwanego pozostałej ceny pojazdu, pomniejszonej o wpłaconą zaliczkę. Nadto z akt sprawy wynika, że klienci na podstawie przygotowanej oferty zawarli umowę z pozwanym, której przedmiotem każdorazowo był za samochód opisany uprzednio w każdej z umów inwestycyjnych, zobowiązując się przy tym do zapłaty zaliczki w wysokości 3 000 zł. Z akt sprawy wynika także , że (...) wpłacił zaliczkę po 3 000 zł. na poczet każdej z tych umów. Z dokumentacji w aktach sprawy w tym ani z umów inwestycyjnych, ani wbrew zarzutom apelującego, z zestawienia operacji na rachunku bankowym (...) , nie wynika jakoby powód wpłacając na rzecz pozwanego – w imieniu klientów zaliczki na poczet zakupu samochodu rozporządzał swoim majątkiem, wykonywał jakiekolwiek swoje zobowiązanie wobec pozwanego. W tej dacie przecież zgodnie z umowami znajdowały się już na rachunku (...) wpłacone przez klientów środki pieniężne. Powód dokonał więc wpłaty spornej kwoty de facto wykonując umowę zawartą z klientami, albowiem to oni powierzyli mu swoje środki pieniężne. Powód natomiast był zobowiązany przelać te pieniądze na rachunek pozwanego z tytułu zaliczki na poczet zakupu przez nich pojazdu. To natomiast czy (...) zainwestowało pozostałą kwotę i osiągnęło jakiekolwiek zyski czy poniosło stratę jest poza niniejszym sporem. Można jedynie dodać, że ryzyko z tym związane ponosili klienci (...) . Zdaniem Sądu Okręgowego nie doszło także do naruszenia art. 393 kc. Z powyższych umów nie wynika, aby (...) miało spełnić świadczenie na rzecz osoby trzeciej ( pozwanego ) w myśl art. 393 kc. Z regulacji prawnej zawartej w art. 393 § 1 kc wynika, że w umowie musi być zastrzeżone, iż dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej. Powyższe nie wynika z umowy zawartej pomiędzy (...) , a jego klientami albowiem w żadnym wypadku umowy te nie zobowiązywały (...) do spełniania świadczenia na rzecz osoby trzeciej. Jak już wskazano powyżej to, że (...) miało wpłacić 3 000 zł na rachunek bankowy pozwanego nie świadczy o tym, że (...) było w jakikolwiek sposób zobowiązane względem pozwanego. (...) dokonywało bowiem przedmiotowej wpłaty jedynie w imieniu klientów, których to łączył stosunek zobowiązaniowy z pozwanym. (...) zaś było zobowiązane wobec swoich klientów. Zdaniem Sądu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie, z uwagi na złożoną konstrukcję obu zawartych umów przez w zasadzie trzy różne podmioty mamy do czynienia natomiast z tzw. umową przekazu ( art. 921 ( 1) kc i nast. ). Instytucja przekazu zakłada istnienie trzech podmiotów i polega na tym, że jedna osoba ( przekazujący ) poleca innej osobie ( przekazany lub przekaziciel ) spełnienie określonego świadczenia na rzecz osoby trzeciej ( odbiorcy przekazu). W niniejszej sprawie klienci (...) to przekazujący, (...) to przekaziciel, a pozwany to odbiorca przekazu. Zastępstwo w wykonaniu zobowiązania jest uzasadnione zwłaszcza w sytuacji gdy osoba A (klient) jest wierzycielem osoby B ( (...) ) w ramach określonego stosunku prawnego (umowa inwestycyjna ), a zarazem dłużnikiem osoby C ( pozwany salon samochodowy ). Osoba A zamiast domagać się od osoby B ( (...) ) spełnienia świadczenia do swoich rąk, a następnie po otrzymaniu tego świadczenia przekazywać je osobie C ( pozwanemu salonowi ), może polecić osobie B ( (...) ), aby spełniła swoje świadczenie bezpośrednio do rąk osoby C ( pozwany salon ). Dzięki temu rozwiązaniu świadczenie rzeczywiste na linii C. zastępuje dwa świadczenia pośrednie na linii (...) i klient-pozwany. Konstrukcja przekazu oparta jest na założeniu, że świadczenie spełnione faktycznie przez osobę B ( (...) ) do rąk osoby C ( pozwany ) zostaje zarachowane na dwa stosunki prawne tj. stosunek (...) i stosunek klient-pozwany ( por. W. Czachórki, Zobowiązania, 2009 str. 576; P. Machnikowski (w:) E. Gniewek, Komentarz 2008, str. 1439; K. Zawada (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2009, str. 895; Z. Radwański, J. Panowicz-Lipska, Zobowiązania, 2010, str. 340). Podsumowując, przekaz zawiera podwójne upoważnienie: przekazanego do spełnienia świadczenia do rąk odbiorcy przekazu i odbiorcę przekazu do przyjęcia przekazu. Oboje działają w imieniu własnym, ale zawsze na rachunek przekazującego, albowiem przekaz dotyczy zobowiązania przekazującego (klient). Przekaz nie jest ani zleceniem ( czynnością prawną zobowiązującą ) ani przelewem wierzytelności ( czynnością prawną rozporządzającą ), tylko czynnością upoważniającą ( tak również wyrok SA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2005r. I ACa 494/05) . Nie można natomiast utożsamiać go z pełnomocnictwem, albowiem zarówno przekazany jak i odbiorca przekazu działają we własnym imieniu. Skoro zatem przekaz nie jest czynnością prawną rozporządzającą, a takich czynności dotyczy art. 127 puin zarzut jego naruszenia, a tym samym naruszenia art. 134 ust. 1 puin . okazał się chybiony. Niniejsze czyniło zbędnym dalsze rozważania czy wartość świadczenia upadłego rażąco przewyższała wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej. W tym kontekście zarzut powoda dotyczący naruszenia art. 359 § 2 2 kc należało uznać za chybiony. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Odwoławczy, na podstawie art. 385 kpc oddalił apelację powoda – o czym orzekł jak w pkt. I wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego znajduje uzasadnienie w art. 108 kpc , art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc oraz § 6 pkt. 5 w zw. z § 11 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu oraz mając na uwadze § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie /Dz.U. 2015.1800/, zgodnie z którymi do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do zakończenia sprawy w danej instancji. Na zasądzoną kwotę składa się minimalna stawka za wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony pozwanej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI