VI Ga 241/14

Sąd Okręgowy w RzeszowieRzeszów2014-08-11
SAOSGospodarczezobowiązaniaŚredniaokręgowy
kara umownaumowa o dziełopozwolenie na budowętermin wykonanianieważność umowypozornośćapelacjakoszty postępowania

Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając zapis o karze umownej za nieważny z powodu pozorności i niemożliwości spełnienia warunku w zakreślonym terminie.

Powód domagał się zapłaty kar umownych z tytułu nieuzyskania pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając zapis o karze za pozorny i nieważny, gdyż strony wiedziały o niemożliwości dotrzymania terminu. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, oddalił apelację i zasądził koszty postępowania odwoławczego.

Sprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę kar umownych, zastrzeżonych w umowie o dzieło z dnia 16 września 2011 r., na wypadek nieuzyskania przez zamawiającego prawomocnego pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy od złożenia dokumentacji aplikacyjnej. Sąd Rejonowy w Rzeszowie oddalił powództwo, uznając zapis § 4 pkt 2 lit. e umowy za nieważny z powodu pozorności. Sąd I instancji ustalił, że strony były świadome niemożliwości uzyskania pozwolenia w tak krótkim terminie, co czyniło oświadczenie woli złożonym dla pozoru, a tym samym nieważnym na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego. Sąd Rejonowy podkreślił również, że kara umowna należy się tylko wtedy, gdy niewykonanie zobowiązania wynika z okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Powód wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 65 § 2 k.c. przez błędną wykładnię woli stron, błąd w ustaleniach faktycznych co do braku winy pozwanego oraz naruszenie przepisów postępowania. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, rozpoznając apelację, oddalił ją jako nieuzasadnioną. Sąd II instancji zgodził się z ustaleniami i argumentacją Sądu Rejonowego, wskazując, że termin wydania pozwolenia na budowę zależy od organu administracyjnego, a świadomość stron co do nierealności sześciomiesięcznego terminu czyni zapis o karze umownej nieważnym. W konsekwencji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zapis taki jest nieważny z powodu pozorności oświadczenia woli, ponieważ strony złożyły go dla pozoru, wiedząc o niemożliwości jego wykonania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że świadomość stron co do niemożliwości uzyskania pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy, ze względu na czas potrzebny na procedury administracyjne i opracowywanie planu zagospodarowania przestrzennego, czyni zapis o karze umownej pozornym i tym samym nieważnym na podstawie art. 83 § 1 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

P. C.

Strony

NazwaTypRola
B. P.osoba_fizycznapowód
P. C.innepozwany

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 83 § § 1

Kodeks cywilny

Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.

k.c. art. 484 § § 1

Kodeks cywilny

W razie gdy dłużnik dopuścił się zwłoki z zaspokojeniem wierzyciela, wierzyciel może żądać zapłaty kary umownej.

Pomocnicze

k.c. art. 476

Kodeks cywilny

Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie wykonał zobowiązania w terminie, a jeśli termin nie był oznaczony, gdy nie wykonał go niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Za jego działanie lub zaniechanie, a także za działanie lub zaniechanie osoby, przez którą wykonał zobowiązanie, lub osoby, której powierzył wykonanie zobowiązania, ponosi odpowiedzialność jak za własne działanie lub zaniechanie.

k.c. art. 65 § § 2

Kodeks cywilny

W umowach o świadczenie przez jedną stronę w określonym kierunku interpretuje się oświadczenie woli tak, by nadać mu sens zgodny z tym, jak postępowałyby osoby o takim samym stopniu zaufania przy danej umowie i przy takiemu samemu stanowi wiedzy i doświadczenia.

k.p.c. art. 505 § 10

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 505 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 299

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapis o karze umownej jest pozorny i nieważny, ponieważ strony wiedziały o niemożliwości uzyskania pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy. Naruszenie terminu uzyskania pozwolenia na budowę nie wynika z winy dłużnika, a z działania organu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego tj. art. 65 § 2 kc przez błędną wykładnię woli stron. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pozwany wykazał brak winy w nieuzyskaniu pozwolenia w terminie. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 kpc poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 299 kpc przez pominięcie dowodu z przesłuchania stron.

Godne uwagi sformułowania

zapisy w/wym. umowy dotknięte są nieważnością jako pozorne, ponieważ obie strony zdawały sobie sprawę, że uzyskanie zezwolenia na budowę w ciągu sześciu miesięcy jest niemożliwe. kara umowna należy się wierzycielowi, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność pozwolenie na budowę wydaje organ administracyjny i na termin wydania decyzji strony umowy nie miały wpływu

Skład orzekający

Michalina Sanecka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja klauzuli o karze umownej w kontekście niemożliwości spełnienia świadczenia w umówionym terminie z przyczyn niezależnych od dłużnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie strony były świadome niemożliwości dotrzymania terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia zapisy umowne dotyczące kar umownych, szczególnie gdy termin wykonania jest nierealistyczny i strony są tego świadome. Jest to praktyczny przykład stosowania przepisów o pozorności czynności prawnej.

Nierealistyczny termin w umowie? Kara umowna może być nieważna!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI Ga 241/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Michalina Sanecka Protokolant: st. sekr. sądowy Halina Ramska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2014 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa: B. P. przeciwko : P. C. o zapłatę po rozpoznaniu apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie V Wydziału Gospodarczego z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt V GC 146/14 I. oddala apelację, II. zasądza od powoda B. P. na rzecz pozwanego P. C. kwotę 300 zł. (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt VI Ga 241/14 UZASADNIENIE wyroku z dnia 11 sierpnia 2014 r, w postępowaniu uproszczonym. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r sygn. akt V GC 146/14 w postępowaniu uproszczonym Sąd Rejonowy oddalił powództwo powoda B. P. . Sąd I instancji ustalił, że strony zawarły umowę o dzieło w dniu 16 września 2011 r, przy czym spór dotyczy naliczenia kar umownych zgodnie z § 4 pkt 2 litera e umowy. Zdaniem Sądu zapisy w/wym. umowy dotknięte są nieważnością jako pozorne, ponieważ obie strony zdawały sobie sprawę, co ustalono na podstawie zeznań świadków, że uzyskanie zezwolenia na budowę w ciągu sześciu miesięcy jest niemożliwe. Dlatego w świetle art. 83 § 1 kc , nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Sąd I instancji ustalił, że kara umowna należy się wierzycielowi, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, to jest wykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynika, o ile strony inaczej się nie umówiły, ani co innego nie zastrzega szczególny przepis ustawy – z nie dołożenia przez dłużnika należytej staranności, czyli jest zawinione (w postaci co najmniej niedbalstwa). W przypadku kary umownej zastrzeżonej na wypadek nieterminowego spełnienia świadczenia niepieniężnego oznacza to, że kara umowna należy się w wypadku zwłoki dłużnika – art. 476 kc , nie można natomiast żądać kary umownej, gdy dłużnik obalił domniemanie że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Od wyroku tego apelację złożył powód który zarzucił – naruszenie prawa materialnego tj. art. 65 § 2 kc przez błędną wykładnię woli stron przez przyjęcie, że oświadczenie stron umowy, z którego wynikał obowiązek pozwanego w postaci uzyskania i przekazania w terminie 6 miesięcznym od dnia złożenia dokumentacji aplikacyjnej ostatecznego pozwolenia na budowę zostało złożone dla pozwu, - błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że w przedmiotowym przypadku pozwany wykazał brak winy w nieuzyskaniu w terminie określonym w umowie ostatecznego pozwolenia na budowę, a w konsekwencji naruszenie art. 484 § 1 kc , - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 kpc poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego rozumowania w części dotyczącej zeznań świadka R. C. , - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 299 kpc przez pominięcie dowodu z przesłuchania stron, mimo że do wyjaśnienia pozostały fakty istotne dla wyjaśnienia sprawy. Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jego rzecz dochodzonych kar umownych wraz z odsetkami i kosztami postępowania lub uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o oddalenie apelacji jako całkowicie bezzasadnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że pozorność oświadczenia woli, że pozwany ma uzyskać pozwolenie na budowę w ciągu 6 miesięcy polegała na tym, że strony wiedziały, że termin taki jest niemożliwy ze względu na ówczesne opracowywanie przez (...) Miejskiego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Sąd zważył co następuje: Apelacja powoda jest nieuzasadniona. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że kara umowna należy się wierzycielowi w przypadku nieterminowego spełnienia świadczenia za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Powód opiera swoje roszczenie na treści § 4 pkt 2 lit. e umowy z dnia 16 września 2011 r. zawartej przez strony który brzmi „ Zamawiający zobowiązuje się zapłacić karę umowna … jeżeli zamawiający nie uzyska i nie przekaże do (...) prawomocnego pozwolenia na budowę w terminie najpóźniej 6 miesięcy licząc od dnia złożenia dokumentacji aplikacyjnej w (...) doprowadzając tym samym do odrzucenia przez (...) wniosku o dotację – dotyczy wyłącznie inwestycji budowlanych do realizacji których w/w/ pozwolenie jest niezbędne”. Należy zauważyć, że pozwolenie na budowę wydaje organ administracyjny i na termin wydania decyzji strony umowy nie miały wpływu, co najwyżej na termin złożenia dokumentów. Sąd I instancji prawidłowo ustali, że okoliczności te oraz świadomość stron że termin sześciomiesięczny nie jest realny czyni ten zapis nieważnym, skutkuje oddaleniem powództwa. W sprawie strony nie zostały przesłuchane, gdyż nie stawiły się na rozprawę w dniu 24 kwietnia 2014 r. Ponieważ brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 505 ( 10) §1 i 2 kpc oraz 505 ( 12) § 3 kpc . O kosztach Sąd orzekł w myśl art. 108 § 1 kpc .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI