VI Ga 241/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację powoda, uznając zapis o karze umownej za nieważny z powodu pozorności i niemożliwości spełnienia warunku w zakreślonym terminie.
Powód domagał się zapłaty kar umownych z tytułu nieuzyskania pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając zapis o karze za pozorny i nieważny, gdyż strony wiedziały o niemożliwości dotrzymania terminu. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, oddalił apelację i zasądził koszty postępowania odwoławczego.
Sprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę kar umownych, zastrzeżonych w umowie o dzieło z dnia 16 września 2011 r., na wypadek nieuzyskania przez zamawiającego prawomocnego pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy od złożenia dokumentacji aplikacyjnej. Sąd Rejonowy w Rzeszowie oddalił powództwo, uznając zapis § 4 pkt 2 lit. e umowy za nieważny z powodu pozorności. Sąd I instancji ustalił, że strony były świadome niemożliwości uzyskania pozwolenia w tak krótkim terminie, co czyniło oświadczenie woli złożonym dla pozoru, a tym samym nieważnym na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego. Sąd Rejonowy podkreślił również, że kara umowna należy się tylko wtedy, gdy niewykonanie zobowiązania wynika z okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Powód wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 65 § 2 k.c. przez błędną wykładnię woli stron, błąd w ustaleniach faktycznych co do braku winy pozwanego oraz naruszenie przepisów postępowania. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, rozpoznając apelację, oddalił ją jako nieuzasadnioną. Sąd II instancji zgodził się z ustaleniami i argumentacją Sądu Rejonowego, wskazując, że termin wydania pozwolenia na budowę zależy od organu administracyjnego, a świadomość stron co do nierealności sześciomiesięcznego terminu czyni zapis o karze umownej nieważnym. W konsekwencji, Sąd Okręgowy utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zapis taki jest nieważny z powodu pozorności oświadczenia woli, ponieważ strony złożyły go dla pozoru, wiedząc o niemożliwości jego wykonania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadomość stron co do niemożliwości uzyskania pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy, ze względu na czas potrzebny na procedury administracyjne i opracowywanie planu zagospodarowania przestrzennego, czyni zapis o karze umownej pozornym i tym samym nieważnym na podstawie art. 83 § 1 k.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
P. C.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | powód |
| P. C. | inne | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
W razie gdy dłużnik dopuścił się zwłoki z zaspokojeniem wierzyciela, wierzyciel może żądać zapłaty kary umownej.
Pomocnicze
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie wykonał zobowiązania w terminie, a jeśli termin nie był oznaczony, gdy nie wykonał go niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Za jego działanie lub zaniechanie, a także za działanie lub zaniechanie osoby, przez którą wykonał zobowiązanie, lub osoby, której powierzył wykonanie zobowiązania, ponosi odpowiedzialność jak za własne działanie lub zaniechanie.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach o świadczenie przez jedną stronę w określonym kierunku interpretuje się oświadczenie woli tak, by nadać mu sens zgodny z tym, jak postępowałyby osoby o takim samym stopniu zaufania przy danej umowie i przy takiemu samemu stanowi wiedzy i doświadczenia.
k.p.c. art. 505 § 10
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 505 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zapis o karze umownej jest pozorny i nieważny, ponieważ strony wiedziały o niemożliwości uzyskania pozwolenia na budowę w terminie 6 miesięcy. Naruszenie terminu uzyskania pozwolenia na budowę nie wynika z winy dłużnika, a z działania organu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego tj. art. 65 § 2 kc przez błędną wykładnię woli stron. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pozwany wykazał brak winy w nieuzyskaniu pozwolenia w terminie. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 kpc poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 299 kpc przez pominięcie dowodu z przesłuchania stron.
Godne uwagi sformułowania
zapisy w/wym. umowy dotknięte są nieważnością jako pozorne, ponieważ obie strony zdawały sobie sprawę, że uzyskanie zezwolenia na budowę w ciągu sześciu miesięcy jest niemożliwe. kara umowna należy się wierzycielowi, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność pozwolenie na budowę wydaje organ administracyjny i na termin wydania decyzji strony umowy nie miały wpływu
Skład orzekający
Michalina Sanecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja klauzuli o karze umownej w kontekście niemożliwości spełnienia świadczenia w umówionym terminie z przyczyn niezależnych od dłużnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie strony były świadome niemożliwości dotrzymania terminu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia zapisy umowne dotyczące kar umownych, szczególnie gdy termin wykonania jest nierealistyczny i strony są tego świadome. Jest to praktyczny przykład stosowania przepisów o pozorności czynności prawnej.
“Nierealistyczny termin w umowie? Kara umowna może być nieważna!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI Ga 241/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Michalina Sanecka Protokolant: st. sekr. sądowy Halina Ramska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2014 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa: B. P. przeciwko : P. C. o zapłatę po rozpoznaniu apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie V Wydziału Gospodarczego z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt V GC 146/14 I. oddala apelację, II. zasądza od powoda B. P. na rzecz pozwanego P. C. kwotę 300 zł. (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt VI Ga 241/14 UZASADNIENIE wyroku z dnia 11 sierpnia 2014 r, w postępowaniu uproszczonym. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r sygn. akt V GC 146/14 w postępowaniu uproszczonym Sąd Rejonowy oddalił powództwo powoda B. P. . Sąd I instancji ustalił, że strony zawarły umowę o dzieło w dniu 16 września 2011 r, przy czym spór dotyczy naliczenia kar umownych zgodnie z § 4 pkt 2 litera e umowy. Zdaniem Sądu zapisy w/wym. umowy dotknięte są nieważnością jako pozorne, ponieważ obie strony zdawały sobie sprawę, co ustalono na podstawie zeznań świadków, że uzyskanie zezwolenia na budowę w ciągu sześciu miesięcy jest niemożliwe. Dlatego w świetle art. 83 § 1 kc , nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Sąd I instancji ustalił, że kara umowna należy się wierzycielowi, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, to jest wykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynika, o ile strony inaczej się nie umówiły, ani co innego nie zastrzega szczególny przepis ustawy – z nie dołożenia przez dłużnika należytej staranności, czyli jest zawinione (w postaci co najmniej niedbalstwa). W przypadku kary umownej zastrzeżonej na wypadek nieterminowego spełnienia świadczenia niepieniężnego oznacza to, że kara umowna należy się w wypadku zwłoki dłużnika – art. 476 kc , nie można natomiast żądać kary umownej, gdy dłużnik obalił domniemanie że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Od wyroku tego apelację złożył powód który zarzucił – naruszenie prawa materialnego tj. art. 65 § 2 kc przez błędną wykładnię woli stron przez przyjęcie, że oświadczenie stron umowy, z którego wynikał obowiązek pozwanego w postaci uzyskania i przekazania w terminie 6 miesięcznym od dnia złożenia dokumentacji aplikacyjnej ostatecznego pozwolenia na budowę zostało złożone dla pozwu, - błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że w przedmiotowym przypadku pozwany wykazał brak winy w nieuzyskaniu w terminie określonym w umowie ostatecznego pozwolenia na budowę, a w konsekwencji naruszenie art. 484 § 1 kc , - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 kpc poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i regułami logicznego rozumowania w części dotyczącej zeznań świadka R. C. , - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 299 kpc przez pominięcie dowodu z przesłuchania stron, mimo że do wyjaśnienia pozostały fakty istotne dla wyjaśnienia sprawy. Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na jego rzecz dochodzonych kar umownych wraz z odsetkami i kosztami postępowania lub uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o oddalenie apelacji jako całkowicie bezzasadnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że pozorność oświadczenia woli, że pozwany ma uzyskać pozwolenie na budowę w ciągu 6 miesięcy polegała na tym, że strony wiedziały, że termin taki jest niemożliwy ze względu na ówczesne opracowywanie przez (...) Miejskiego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Sąd zważył co następuje: Apelacja powoda jest nieuzasadniona. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że kara umowna należy się wierzycielowi w przypadku nieterminowego spełnienia świadczenia za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Powód opiera swoje roszczenie na treści § 4 pkt 2 lit. e umowy z dnia 16 września 2011 r. zawartej przez strony który brzmi „ Zamawiający zobowiązuje się zapłacić karę umowna … jeżeli zamawiający nie uzyska i nie przekaże do (...) prawomocnego pozwolenia na budowę w terminie najpóźniej 6 miesięcy licząc od dnia złożenia dokumentacji aplikacyjnej w (...) doprowadzając tym samym do odrzucenia przez (...) wniosku o dotację – dotyczy wyłącznie inwestycji budowlanych do realizacji których w/w/ pozwolenie jest niezbędne”. Należy zauważyć, że pozwolenie na budowę wydaje organ administracyjny i na termin wydania decyzji strony umowy nie miały wpływu, co najwyżej na termin złożenia dokumentów. Sąd I instancji prawidłowo ustali, że okoliczności te oraz świadomość stron że termin sześciomiesięczny nie jest realny czyni ten zapis nieważnym, skutkuje oddaleniem powództwa. W sprawie strony nie zostały przesłuchane, gdyż nie stawiły się na rozprawę w dniu 24 kwietnia 2014 r. Ponieważ brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 505 ( 10) §1 i 2 kpc oraz 505 ( 12) § 3 kpc . O kosztach Sąd orzekł w myśl art. 108 § 1 kpc .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI