VI Ga 228/15

Sygn. akt VI Ga 228/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Renata Bober Protokolant: st. sekr. sądowy Agnieszka Krztoń po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: G. D. przeciwko: Skarbowi Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Krośnie V Wydziału Gospodarczego z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt V GC 26/15 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: I. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa C. na rzecz powoda G. D. kwotę 957,32 zł (dziewięćset pięćdziesiąt siedem złotych 32/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 3 grudnia 2014r., do dnia zapłaty, II. oddala powództwo w pozostałym zakresie co do odsetek, III. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 48 zł (czterdzieści osiem złotych) tytułem zwrotu opłaty sądowej, 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 183 zł (sto osiemdziesiąt trzy złote) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt VI Ga 228/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 31 lipca 2015r. ( sporządzone w trybie art. 505 13 § 2 kpc ). Wyrokiem z dnia 27 marca 2015r. Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy w K. oddalił powództwo G. D. , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. w L. , przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwo C. ( pkt. I ) oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów procesu ( pkt. II ). Sąd ustalił, że w dniu 29 listopada 2010r. strony zawarły umowę sprzedaży drewna, przedmiotem której był zakup w dniach od 1.01.2011r. do 30.06.2011r. surowca drzewnego w ilościach i cenach szczegółowo wskazanych w załączniku nr 1 do umowy. Strony w zawartej umowie zastrzegły kary umowne na wypadek niewykonania umowy. Dalej Sąd ustalił, że powód nie wywiązał się z obowiązku odbioru zakupionego surowca, w związku z czym pozwany naliczył powodowi kary umowne w łącznej wysokości 957,32 zł. Powód karę tą zapłacił. Pozwem w sprawie powód dochodzi zwrotu bezpodstawnie naliczonej przez pozwanego kary umownej. W tak ustalonym, a bezspornym, stanie faktycznym Sąd uznał, że zarzut pozwanego dotyczący przedawnienia dochodzonego pozwem roszczenia jest bezzasadny. Powołał przy tym przepisy art. 118 kc , art. 112 kc i przyjął, że skoro kara umowna została zapłacona w dniu 31.10.2011r. to wniesione w dniu 31.10.2014r. powództwo stanowiło o zachowaniu terminu do wniesienia powództwa. Sąd podzielił stanowisko pozwanego, iż w niniejszej sprawie sposób wyliczenia ewentualnej kary umownej został wystarczająco precyzyjnie ustalony w umowie sprzedaży drewna. Sąd uznał, że orzeczenie Sądu Najwyższego wydane w sprawie I CSK 420/06, nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, albowiem podstawa naliczania kary umownej jak i jej wielkość została zawarta w samej umowie i była w czasie jej obliczania i uiszczania pomiędzy stronami niesporna. Jako podstawy prawne swojego rozstrzygnięcia Sąd podał art. 405 kc w zw. z art. 483 § 1 kc oraz art. 98 § 1 kpc . Od powyższego wyroku apelację wniosła strona powodowa zaskarżając go w całości. Wyrokowi powód zarzucił naruszenie art. 483 § 1 kc poprzez przyjęcie, że zapisy w umowie łączącej strony zawierały wszystkie elementy pozwalające na obciążenie powoda karą umowną. W oparciu o tak przedstawiony zarzut powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa oraz o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. W uzasadnieniu powyższego powód wskazał, że świadczeniem głównym miało być odebranie drewna, którego ostateczna wartość mogła być zmienna, w zależności od odbieranego rodzaju drewna, zgodnie z obowiązującymi cennikami. Czym innym jest szacunkowa wartość umowy, a czym innym wartość nieodebranego drewna. Szacunkowa wartość zdaniem powoda to inna wartość niż ostateczna. Według powoda nie można parametru szacunkowej wartości brać jako podstawy do naliczenia kary umownej, a umowa nie precyzuje tej kwestii. W odpowiedzi na apelację powoda pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów pominiętych przez Sąd I instancji na rozprawie w dniu 27 marca 2015r. W uzasadnieniu powyższego pozwany wskazał, że podstawą do naliczenia kary umownej była wartość nieodebranego drewna. Wartość ta wynikała z wielkości masy zakupionego drewna bukowego w poszczególnych klasach jakości i grubości oraz stawek cen za 1m 3 dla poszczególnych klas jakości i grubości. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2015r. Sąd Okręgowy Sąd Gospodarczy w Rzeszowie oddalił wnioski dowodowe pozwanego zawnioskowane w odpowiedzi na apelację. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja zasługiwała na uwzględnienie. Poza sporem w niniejszej sprawie było zawarcie przez strony w dniu 29 listopada 2010r. umowy sprzedaży drewna, jej przedmiot oraz zakres. Bezspornym było także zastrzeżenie w w/w umowie kary umownej na wypadek niewykonania umowy przez powoda. Powód przyznał także, że umowy nie wykonał, że pozwany naliczył mu karę umowną w wysokości 957,32 zł, którą ten zapłacił. Spór skoncentrował się wokół prawidłowości zastrzeżonej w umowie kary umownej. Powód dochodził pozwem zwrotu naliczonej przez pozwanego kary umownej we wskazanej wysokości jako naliczonej bezpodstawnie. Argumentował, że zastrzeżenie tej kary było dotknięte nieważnością z uwagi na nieprecyzyjne wskazanie sposobu ustalenia jej wysokości, co jest sprzeczne z art. 483 § 1 kc. Sąd Okręgowy argumentację powoda podzielił w całości. Stosownie do treści art. 483 § 1 kc można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy. Norma ta wyraźnie stanowi, że wysokość kary umownej musi być określona w treści umowy, przy czym kara ta powinna być wyrażona kwotowo w chwili jej zastrzegania. Dopuszczalnym jest posłużenie się innymi miernikami wysokości np. ułamkiem wartości rzeczy albo ułamkiem innej sumy (wartości kontraktu) jeżeli ustalenie tej kwoty stanowi czynność tylko arytmetyczną, natomiast przyjęcie konstrukcji prawnej zakładającej ustalanie w przyszłości podstawy naliczania kary umownej jest niezgodne z art. 483 § 1 kc ( tak: wyrok SN z dnia 8 lutego 2007r. I CSK 420/06). W realiach niniejszej sprawy strony zawarły umowę sprzedaży drewna zastrzegając w § 4 pkt. 5 umowy, iż w przypadku opóźnień w realizacji sprzedaży lub odbioru surowca według ustalonych harmonogramem ilości +/- 5% strona niewywiązująca się z umowy zobowiązana będzie do zapłaty kary umownej. Kara ta będzie liczona w wysokości 5% wartości nieodebranego lub nie przygotowanego zgodnie, z harmonogramem surowca drzewnego. Tak więc zgodnie z umową stron miernikiem dla wyliczenia kary umownej była wartość nieodebranego drewna lub drewna nieprzygotowanego. Z treści § 2 umowy wynikało, że ostateczna cena za surowiec według grup handlowych wynikać będzie z udziału poszczególnych sortymentów zakupionego drewna liczonych według cen zawartych w załączniku nr 1. Średnia cena wynikać będzie z udziału poszczególnych sortymentów w zakupionym drewnie. Umowa stron zawierając wprawdzie wartość netto umowy ( § 2 pkt 3) nie zawierała ceny - wartości drewna. Z treści umowy nie sposób zatem wyczytać jaka jest wartość drewna, aby potem móc obliczyć karę umowną według § 4 pkt. 5 umowy. Sąd Okręgowy podziela stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w sprawie pod sygn. VI Ga 87/15, iż zapisu § 4 pkt. 5 umowy nie można ocenić jako jasnego, precyzyjnego i umożliwiającego w sposób jednoznaczny wyliczenie podstawy - miernika dla wyliczenia kwoty kary umownej. Na jego podstawie bowiem brak realnej możliwości określenia od jakiej konkretnie wartości (kwoty) liczyć 5%, dokonując czysto arytmetycznego wyliczenia. Z pewnością nie ma tu mowy o kwocie wskazanej jako kwota netto z umowy, skoro wartość ta była jedynie szacunkową i jak wynika to z par. 2 ust.3 ostateczna cena za surowiec według grup handlowych miała wynikać z udziału poszczególnych sortymentów dopiero zakupionego drewna, a więc była możliwą do określenia i wyliczalną dopiero w przyszłości. Jak wykazało postępowanie dowodowe wartość bazowa, podstawa dla wyliczenia kary miała zostać ustalona dopiero w przyszłości poprzez określenie tzw. średniej ceny realizacji — wartości obiektywnie niedookreślonej i niewyliczalnej na datę zawarcia umowy i nieweryfikowalnej w oparciu o dowody zebrane w sprawie również na datę orzekania. Reasumując zarówno literalna treść umowy jak i praktyka pozwanego w zakresie finalnego oznaczenia podstawy dla wyliczenia kary umownej (kwoty bazowej dla wyliczenia 5% kary umownej) jednoznacznie wskazała, iż sposób określenia wartości kary umownej sprowadzający się do konstrukcji prawnej zakładającej w istocie ustalenie w przyszłości podstawy dla naliczenia kary umownej nie spełniał wymogów art. 483 § 1 kpc . Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie 386 § 1 kpc , zmienił zaskarżony wyrok i na mocy art. 405 kc i art. 481 kc zasądził od pozwanego na rzecz powoda zapłaconą przez powoda bezpodstawnie kwotę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 3 grudnia 2014r. do dnia zapłaty ( pkt. 1.I wyroku ). W związku z tym, że powód żądał zasądzenia odsetek od dnia wniesienia pozwu tj. od dnia 31.10.2014r., a Sąd zasądził odsetki od dnia 3.12.2014r. w pozostałym zakresie powództwo w zakresie odsetek oddalono. Powód nie przedstawił do akt sprawy wezwania pozwanego do zapłaty, za takie wezwanie więc należało przyjąć wniesiony w sprawie pozew, który doręczony został pozwanemu w dniu 18 listopada 2014r. (przyjęto więc, że właściwym był termin 14-dniowy od tej daty). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za I instancję znajduje uzasadnienie w art. 98 § 1 kpc . Na zasądzoną kwotę składa się opłata sądowa od pozwu uiszczona przez powoda ( pkt. 1.III wyroku ). O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. § 6 pkt. 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. 2013.490 t. j. ). Na zasądzoną kwotę składają się kwota 135 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ( 75% stawki minimalnej, albowiem w I instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny ) oraz kwota 48 zł tytułem opłaty sądowej od apelacji.