VI CZ 1582/16

Sąd Okręgowy w CzęstochowieCzęstochowa2016-12-15
SAOSCywilnepostępowanie egzekucyjneWysokaokręgowy
akt notarialnyklauzula wykonalnościtytuł egzekucyjnywydanie lokalueksmisjaprawa osób trzecichart. 777 kpcart. 791 kpcochrona praw lokatorów

Podsumowanie

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie wierzyciela na postanowienie Sądu Rejonowego odrzucające wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu w zakresie obowiązku wydania lokalu, uznając, że tytuł nie nadaje się do egzekucji wobec osób trzecich.

Wierzyciel domagał się nadania klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu w zakresie obowiązku wydania lokalu. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając, że akt notarialny nie jest tytułem egzekucyjnym w tym zakresie i że żądanie wykracza poza art. 777 § 1 pkt 4 kpc. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podkreślając, że choć ocena ważności czynności prawnej nie jest dopuszczalna, sąd musi zbadać, czy postanowienia tytułu nadają się do egzekucji, a w tym przypadku egzekucja przeciwko osobie trzeciej niebędącej stroną umowy mogłaby naruszyć jej prawa.

Sąd Okręgowy w Częstochowie rozpoznał zażalenie wierzyciela M. K. na postanowienie Sądu Rejonowego w Zawierciu, które oddaliło wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu obejmującemu umowę pożyczki i umowę przeniesienia własności na zabezpieczenie. Wniosek dotyczył obowiązku dłużniczki N. W. do wydania, opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego. Sąd Rejonowy uznał, że akt notarialny nie jest tytułem egzekucyjnym w zakresie obowiązku wydania lokalu, a żądanie to wykracza poza zakres art. 777 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Sąd Rejonowy wskazał również, że w lokalu mieszka osoba trzecia, niebędąca stroną umowy, co mogłoby naruszyć jej prawa. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie wierzyciela. Sąd podkreślił, że choć w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu nie jest dopuszczalna ocena ważności czynności prawnej, sąd powinien zbadać, czy postanowienia tytułu nadają się do egzekucji. Wskazano, że tytuł wykonawczy nakazujący wydanie nieruchomości jest skuteczny erga omnes, ale nadanie klauzuli wykonalności tylko przeciwko jednej osobie – dłużniczce – mogłoby naruszyć prawa osób trzecich, zwłaszcza że w lokalu zamieszkuje inna osoba. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny, podkreślając, że sprawy o opróżnienie lokali są specyficzne, a eksmisja osób nie wymienionych w tytule wykonawczym wymaga szczególnej ostrożności. Sąd zaznaczył, że nawet jeśli wierzycielka dysponuje innym tytułem, nie złożono wniosku o nadanie klauzuli wykonalności także odnośnie tego drugiego aktu. Podkreślono również znaczenie prawa do sądu i ochrony praw człowieka wynikające z Konstytucji i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wskazując, że nie można stosować środków przymusu bez tytułu wykonawczego i że ingerencja w prawo do mieszkania musi być proporcjonalna.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd powinien zbadać, czy postanowienia tytułu nadają się do egzekucji, a nadanie klauzuli wykonalności przeciwko jednej osobie, gdy w lokalu zamieszkuje osoba trzecia, może naruszyć prawa tej osoby.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że choć ocena ważności czynności prawnej nie jest dopuszczalna w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności, sąd musi zbadać, czy tytuł nadaje się do egzekucji. W przypadku obowiązku wydania lokalu, egzekucja przeciwko osobie trzeciej niebędącej stroną umowy może naruszyć jej prawa, co czyni tytuł nieodpowiednim do egzekucji w obecnym kształcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

dłużnik (N.W.) i osoba trzecia

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznawierzyciel
N. W.osoba_fizycznadłużnik
G. W.osoba_fizycznainna osoba zamieszkująca lokal

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 777 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Akt notarialny może stanowić tytuł egzekucyjny, jeżeli dłużnik poddał się w nim egzekucji obejmującej obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, lokalu lub nieruchomości, gdy termin wydania jest wskazany. Jednakże sąd bada, czy postanowienia tytułu nadają się do egzekucji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 791 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Tytuł wykonawczy nakazujący wydanie nieruchomości lub opróżnienie pomieszczenia jest skuteczny erga omnes, co oznacza, że upoważnia do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciwko dłużnikowi, ale także przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa.

k.p.c. art. 805 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 825 § pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Państwo prawa nie może stosować środków przymusu bez tytułu wykonawczego.

Konstytucja RP art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarancja prawa do sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd powinien zbadać, czy postanowienia tytułu egzekucyjnego nadają się do egzekucji, a nie tylko jego formalną stronę. Nadanie klauzuli wykonalności przeciwko jednej osobie, gdy w lokalu zamieszkuje osoba trzecia, może naruszyć prawa tej osoby. Sprawy o opróżnienie lokali są specyficzne i wymagają szczególnej ostrożności w egzekucji wobec osób niebędących stronami tytułu.

Odrzucone argumenty

Akt notarialny spełnia formalne wymogi art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. i powinien być podstawą do nadania klauzuli wykonalności. Obowiązek wydania lokalu wynika z aktu notarialnego i powinien być egzekwowany. Fakt zamieszkiwania osoby trzeciej nie powinien stanowić przeszkody do nadania klauzuli wykonalności przeciwko dłużniczce.

Godne uwagi sformułowania

nie jest dopuszczalne rozszerzanie katalogu obowiązków, co do których istnieje możliwość uzyskania tytułu wykonawczego z pominięciem procedury sądowej Sąd w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności nie powinien się ograniczyć tylko do zbadania czysto formalnej strony tytułu egzekucyjnego, lecz powinien zbadać, czy postanowienia tego tytułu nadają się do egzekucji nadanie klauzuli wykonalności tylko przeciwko jednej osobie - dłużniczce zajmującej sporny lokal doprowadzić może do naruszenia praw osób trzecich w państwie prawa zgodnie z art. 2 Konstytucji nie można stosować wobec kogokolwiek środków przymusu bez tytułu wykonawczego

Skład orzekający

Hanna Morejska

przewodniczący-sprawozdawca

Agnieszka Polak

sędzia

Karol Kołodziejczyk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. w kontekście nadawania klauzuli wykonalności aktom notarialnym dotyczącym wydania lokalu, gdy w lokalu zamieszkują osoby trzecie."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy w lokalu objętym obowiązkiem wydania zamieszkuje osoba trzecia, która nie jest stroną aktu notarialnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest nie tylko formalne spełnienie wymogów prawnych, ale także praktyczna możliwość egzekucji i ochrona praw osób trzecich, co jest częstym problemem w sprawach eksmisyjnych.

Czy akt notarialny zawsze gwarantuje eksmisję? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy tytuł egzekucyjny może okazać się nieskuteczny.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt VI Cz 1582/16 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie VI Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Hanna Morejska – spr. Sędziowie: SSO Agnieszka Polak SSO Karol Kołodziejczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy z wniosku wierzyciela M. K. z udziałem dłużnika N. W. o nadanie klauzuli wykonalności na skutek zażalenia wierzyciela M. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 24 października 2016r. sygn. akt I Co 1034/16 postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. akt VI Cz 1582/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Zawierciu oddalił wniosek wierzycielki M. K. o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu – umowie pożyczki oraz umowie przeniesienia własności na zabezpieczenie- sporządzonemu w dniu 18 lutego 2016r. przed Notariuszem Ł. M. w Kancelarii Notarialnej w K. , Repertorium A Numer (...) , w zakresie zobowiązania dłużniczki do wydania, opuszczenia i opróżnienia nieruchomości opisanej w § 9 ust. 1 tego aktu tj. samodzielnego lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w Z. przy ul. (...) , dla którego to lokalu Sąd Rejonowy w Zawierciu Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) .,, , Sad Rejonowy ustalił i zważył co następuje ; Sąd uznał, że nie zostały spełnione warunki z art. 777 § 1 pkt 4 kpc gdyż przedłożony akt notarialny nie jest tytułem egzekucyjnym, dot. obowiązku wydania , opuszczenia i opróżnienia lokalu, któremu Sąd władny był nadać klauzulę wykonalności na podstawie w/w aktu notarialnego. Żądanie wniosku dotyczy wydania, opuszczenia i opróżnienia lokalu mieszkalnego, a takie żądanie wykracza poza zakres treści art. 777 § 1 pkt 4 kpc . Nie jest dopuszczalne rozszerzanie katalogu obowiązków, co do których istnieje możliwość uzyskania tytułu wykonawczego z pominięciem procedury sądowej, przewidzianej dla postępowań lokalu. Z treści aktu notarialnego wynika , że w przedmiotowym lokalu mieszka nie tylko dłużniczka ale także inna osoba, bliżej nie wskazana (§9pkt.4aktu) . Osoba ta nie jest Stroną umowy pożyczki. Skoro w treści §15 tego aktu wskazano, , że przedmiotowy lokal został wydany M. K. - wierzycielce, co zostało potwierdzone oświadczeniem przed Notariuszem, to zapewne wniosek o wydanie lokalu dotyczy tej innej osoby, która nie jest stroną umowy pożyczki Dlatego na podstawie art. 777 § 1 pkt 4 kpc wniosek oddalono. Zażalenie na postanowienie złożyła wierzycielka zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, polegająca na bezzasadnym uznaniu, iż sporny lokal został wydany wierzycielce, podczas gdy z § 15 pkt 2 przedmiotowego aktu notarialnego wynika jednoznacznie, iż sporny lokal został w rzeczywistości przekazany dłużniczce w odpłatne i ograniczone w czasie korzystanie; sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, polegająca na bezzasadnym uznaniu, że określony przedmiotowym aktem notarialnym obowiązek wydania spornego lokalu dotyczy również osoby wspólnie zamieszkującej z dłużniczką w spornym lokalu. Dlatego skarżący wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z aktu notarialnego z dnia 18.02.2016 r.. – na okoliczność zobowiązania się również przez matkę dłużniczki tj. G. W. (owej drugiej osoby zameldowanej w przedmiotowym lokalu ) do wydania, opuszczenia i opróżnienia spornego lokalu w terminie do dnia 25 sierpnia 2016 r. i poddania się przez nią w tym zakresie w odrębnym akcie notarialnym, egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnosił że w niniejszej sprawie natomiast doszło w sposób całkowicie bezzasadny do merytorycznej oceny zasadności i ważności czynności prawnej stron, Sad Okręgowy stwierdza żę zażalenie nie jest zasadne z przyczyn następujących . Jak słusznie podnosi skarżący powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego , tytułami egzekucyjnymi są dokumenty urzędowe stwierdzające obowiązek świadczenia dłużnika. Stanowią je nie tylko orzeczenia sądowe, ale także tzw. prywatne tytuły egzekucyjne, czyli bankowe tytuły egzekucyjne oraz akty notarialne odpowiadające wymogom ustawowym. Zgodnie z art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. , akt notarialny zalicza się do tej kategorii, jeżeli dłużnik poddał się w nim egzekucji, która obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku, albo też obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, lokalu, nieruchomości lub statku wpisanego do rejestru, gdy termin uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany. Poddanie się egzekucji w umowie zawartej w formie aktu notarialnego jest oświadczeniem woli, którego skutkiem procesowym jest powstanie tytułu egzekucyjnego. Jest to czynność prawa materialnego, która wywołuje skutki procesowe i w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, w którym dłużnik poddał się egzekucji ( art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. ), nie jest dopuszczalna ocena ważności czynności prawnej. Jednakże w utrwalony orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się że Sąd w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności nie powinien się ograniczyć tylko do zbadania czysto formalnej strony tytułu egzekucyjnego, lecz powinien zbadać, czy postanowienia tego tytułu nadają się do egzekucji. ( tak np. w sprawie IIICR922/59) Nie budzi także wątpliwości że po zmianie art. 791par.2 kpc od 3.05.2012 ( Dz.U. 2011.233.1381 ) tytuł wykonawczy nakazujący wydanie nieruchomości jest skuteczny erga omnes . należy pamiętać jak słusznie zauważa Sąd Rejonowy sprawy o opróżnienie lokali są swoistymi sprawami Zatem jak słusznie w istocie zauważa Sąd Rejonowy nadanie klauzuli wykonalności tylko przeciwko jednej osobie - dłużniczce zajmującej sporny lokal doprowadzić może do naruszenia praw osób trzecich . Należy pamiętać jak słusznie zauważa Sąd Rejonowy sprawy o opróżnienie lokali są swoistymi sprawami . Kwestia eksmisji osób nie wymienionych w tytule wykonawczym była przedmiotem wykładni podejmowanym zarówno w orzecznictwie Sadu Najwyższego jak i poglądów doktryny praktycznie od lat 30 ubiegłego wieku. W poglądach doktryny już po nowelizacji przedmiotowego przepisu zwracano uwagę że według art. 791 § 2 k.p.c. , tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, statku lub do opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciw dłużnikowi, lecz także przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa. Na żądanie osób, które mają być eksmitowane, komornik jest obowiązany okazać tytuł wykonawczy w oryginale ( art. 805 § 2 k.p.c. ). W tytule wymieniony jest tylko dłużnik, nie ma wzmianki o domownikach krewnych „i innych osobach reprezentujących jego prawa". Według art. 825 pkt 3 k.p.c. , organ egzekucyjny umarza postępowanie w całości lub części na wniosek, jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji. Przepis ten nie został zmieniony przez ustawę nowelizującą z dnia 16 września 2011 r. i nie nawiązuje do art. 791 k.p.c. w nowym brzmieniu. ( tak np. Zenon Knypl--- mongrafia „Eksmisja i prawa człowieka. Wykonywanie eksmisji z lokali mieszkalnych „- Lex ) . Zatem nadanie klauzuli wykonalności zgodnie z wnioskiem spowoduje że tytuł nie będzie się nadawał do wykonania Zauważa to także skarżący podnoszą że także druga osoba zajmująca sporny lokal złożyła oświadczenie o poddaniu się egzekucji . Fakt że istnieje możliwość że wierzycielka może dysponować w przyszłości jeszcze innym tytułem umożliwiającym jej prowadzenie eksmisji nie zmienia tej okoliczności w obecnym stanie prawnym i faktycznym sprawy, gdyż strona nie złożyła wniosku o nadanie klauzuli wykonalności także odnośnie tego drugiego aktu. Nadto przy wykładni przedmiotowych przepisów należy pamiętać ze w państwie prawa zgodnie z art. 2 Konstytucji nie można stosować wobec kogokolwiek środków przymusu bez tytułu wykonawczego. Art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, która weszła w życie w stosunku do Polski w dniu 19 stycznia 1993 r., postanawia: „Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym". Prawo do sądu zostało zagwarantowane w art. 45 Konstytucji . W sprawie 48833/07 w wyroku z dnia 21.06. 2011 ETPC zwrócił uwagę że , gwarancje Konwencji wymagają, by ingerencja w przysługujące skarżącemu prawo do poszanowania jego mieszkania, nie tylko miała podstawę prawną, lecz także była proporcjonalna w świetle art. 8 ust. 2 Konwencji do uzasadnionego prawnie celu, który miał zostać tym samym zrealizowany, przy uwzględnieniu poszczególnych okoliczności danej sprawy. Ponadto żaden przepis prawa krajowego nie może być stosowany w sposób niezgodny ze spoczywającymi na pozwanym Państwie zobowiązaniami, wynikającymi z Konwencji.. W związku z tym należy wskazać, iż każda osoba zagrożona ingerencją w jej prawo do mieszkania, co do zasady, powinna mieć możliwość uzyskania zbadania proporcjonalności i racjonalności danego środka przez niezawisły sąd w świetle odnośnych zasad, wyprowadzonych z art. 8 Konwencji . Czyli nie jest możliwe wykonanie zobowiązania z aktu notarialnego w obecnym stanie sprawy Zatem reasumując z podanych wyżej przyczyn z mocy art. 385 kpc wzw.z art. 397par.2 kpc zażalenia oddalono.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę