VI Ca 190/19

Sąd Okręgowy w CzęstochowieCzęstochowa2019-03-14
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
księgi wieczystenieruchomościwspólność majątkowamajątek odrębnypostępowanie wieczystoksięgoweniezgodność stanu prawnegoapelacjadział spadkudarowizna

Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, oddalając wniosek o wpis do księgi wieczystej, uznając, że kwestia niezgodności stanu prawnego z wpisem wymaga postępowania procesowego, a nie wieczystoksięgowego.

Sąd Rejonowy dokonał wpisu T. N. i M. N. jako właścicieli nieruchomości na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. Uczestniczka T. N. wniosła apelację, twierdząc, że nieruchomość stanowiła jej majątek odrębny. Sąd Okręgowy uznał apelację za zasadną, stwierdzając, że wnioskodawca M. N. powołuje się na niezgodność pierwotną wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd podkreślił, że usunięcie takiej niezgodności wymaga postępowania procesowego na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie postępowania wieczystoksięgowego.

Sprawa dotyczyła wpisu do księgi wieczystej dotyczącego nieruchomości położonej w B., gmina Ż. Sąd Rejonowy w Zawierciu dokonał wpisu T. N. i M. N. jako właścicieli na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. Uczestniczka postępowania, T. N., wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów i podnosząc, że gospodarstwo rolne otrzymała od rodziców na własność, co zostało wpisane do księgi wieczystej jako jej majątek odrębny. Sąd Okręgowy w Częstochowie, rozpoznając apelację, uznał ją za zasadną. Sąd wskazał, że wnioskodawca M. N. powołuje się na tzw. niezgodność pierwotną wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, twierdząc, że nieruchomość weszła do majątku wspólnego stron. Sąd Okręgowy podkreślił jednak, że zgodnie z art. 626(8) § 2 k.p.c. oraz art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza gdy dotyczy to niezgodności pierwotnej, może nastąpić wyłącznie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności w postępowaniu procesowym, a nie w postępowaniu wieczystoksięgowym. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego oraz przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece, które wprowadzają istotne ograniczenia formalne w tym zakresie. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek o wpis, uznając brak możliwości prawnej do zmiany wpisu w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza tzw. niezgodności pierwotnej, może nastąpić wyłącznie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności w postępowaniu procesowym, a nie w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 626(8) § 2 k.p.c. oraz art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, które ograniczają kognicję sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym do badania wniosku, dokumentów i treści księgi. Usunięcie niezgodności wymaga odrębnego postępowania procesowego na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonego orzeczenia i oddalenie wniosku

Strona wygrywająca

T. N.

Strony

NazwaTypRola
M. N.osoba_fizycznawnioskodawca
R. N.osoba_fizycznauczestnik postępowania
T. N.osoba_fizycznauczestniczka postępowania

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 626(8) § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Określa zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, który jest zwężony i ogranicza się do badania treści wniosku, dokumentów i księgi wieczystej.

u.k.w.h. art. 31 § ust. 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami, jednakże usunięcie niezgodności pierwotnej wymaga postępowania procesowego.

u.k.w.h. art. 10 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, może żądać usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, co wymaga drogi procesu sądowego.

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 3 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a obalenie tego domniemania wymaga powództwa o usunięcie niezgodności.

k.p.c. art. 386 § par.1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność stanu prawnego z wpisem do księgi wieczystej, w tym niezgodność pierwotna, wymaga postępowania procesowego, a nie wieczystoksięgowego. Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym ma ograniczoną kognicję i nie może badać materialnoprawnych podstaw wpisu w sytuacji, gdy wymagane jest usunięcie niezgodności pierwotnej.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość nabyta przez T. N. w drodze darowizny od matki i siostry, a następnie przekazana synowi, weszła do majątku wspólnego małżeńskiego T. N. i M. N. z uwagi na przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych.

Godne uwagi sformułowania

zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym w obu instancjach tak zwaną niezgodność pierwotną obalenie domniemania ustanowionego w art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może nastąpić wyłącznie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności brak było możliwości prawnych do zmiany spornego wpisu w postępowaniu wieczysto księgowym

Skład orzekający

Agnieszka Polak

przewodniczący

Halina Garus

sędzia

Hanna Morejska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ograniczenia postępowania wieczystoksięgowego w zakresie usuwania niezgodności między stanem prawnym księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza niezgodności pierwotnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezgodności pierwotnej w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne ograniczenia postępowania wieczystoksięgowego i konieczność wszczynania odrębnych postępowań procesowych w celu wyjaśnienia spornych kwestii prawnych dotyczących nieruchomości.

Kiedy wpis do księgi wieczystej to za mało? Ograniczenia postępowania wieczystoksięgowego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VI Ca 190/19 POSTANOWIENIE Dnia. 14 marca 2019 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie VI Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Polak Sędziowie: SSO Halina Garus SSO Hanna Morejska - spr. . po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2019 . sprawy z wniosku M. N. z udziałem R. N. , T. N. o wpis do KW nr (...) na skutek apelacji uczestniczki postępowania T. N. od wpisu Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 4 stycznia 2019r. sygn. akt Dz.Kw./ (...) postanawia : zmienić zaskarżone orzeczenie i oddalić wniosek o wpis VICa 190/19 UZASADNIENIE Zaskarżonym orzeczeniem Sąd Rejonowy w Zawierciu w dniu 4stycznia 2019 dokonał wpisu w Księdze wieczystej (...) prowadzonej dla nieruchomości położonej w B. gmina Ż. dla stanowiącej działki oznaczone numerami (...) wpisał jako właścicieli nieruchomości T. N. i M. N. na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej . Apelację od wpisu złożyła uczestniczka T. N. zarzucając ogólnie naruszenie przepisów i podnosząc że gospodarstwo otrzymała od rodziców i zostało przekazane tylko dla niej na własność i tak zostało wpisane do księgi wieczystej . Stanowiło jej majątek odrębny i tak zostało wpisane do księgi wieczystej a jej mąż M. N. nie kwestionował wpisu .Nadto ponowny wpis prawa własności został dokonany na jej rzecz na podstawie prawomocnego wyroku Sadu Okręgowego . Sad Okręgowy stwierdza że apelacja jest zasadna z przyczyn następujących . Stan faktyczny i prawny w sprawie przedstawia się następująco ; H. Ł. i jej mąż K. Ł. byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w B. gmina Ż. dla stanowiącej działki częściowo zabudowane oznaczone numerami (...) (...) o łącznej powierzchni (...) m.kw. oraz niezbudowanych działek (...) o powierzchni łącznej (...) .kw położonych w M. gmina Ż. ( akt notarialny k. 1-2, wypisy z rej gruntów, akt własności , opis i mapa k7-12 ) K. Ł. zmarł 7 lipca 1989 roku a spadek po nim nabyły żona H. Ł. i córki K. N. i T. N. po 1/3( postanowienie k.4 ) W dniu 16 lipca 1990 roku spadkobierczynie zawarły umowę w formie aktu notarialnego , w której dokonały działu spadku w ten sposób że H. Ł. przekazała własność swego udziału w opisanym wyżej gospodarstwie położonym w B. córce T. N. stanowiące 4/6 części nieruchomości zabudowanej położonej we wsi B. składającej się z działek oznaczonych numerami (...) zaś córce K. N. 4/6 części nieruchomości stanowiącego niezbudowane działki (...) położonych w B. oraz udział 6/6 części z gospodarstwa w M. T. N. podarowała następnie swój udział w 1/6 w nieruchomości w M. a K. N. swój udział w 1/6 w nieruchomości położonej w B. W akcie notarialnym wpisano że umowa została zawarta w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin ( tekst jeden, Dz.lJ. Nr 24 . 133 1989) W dniu 5.04. 2012 T. N. zawarła umowę darowizny w formie aktu notarialnego i podarowała swemu synowi R. N. nieruchomość położoną w B. , gmina Ż. , składającą się z działek nr nr: (...) o łącznej— powierzchni (...) ha objętej księgą wieczystą numer (...) oraz n oraz nieruchomość położną w B. , gmina Ż. , składającą się z działki nr (...) o powierzchni (...) ha, objętą księgą wieczystą numer (...) Wyrokiem zaocznym z dnia 28 lutego 2018 w sprawie IC (...) Sad Okręgowy w Częstochowie zobowiązał pozwanego R. N. do złożenia oświadczenia o następującej treści: R. N. syn M. i T. , PESEL (...) , w związku z odwołaniem w stosunku do niego umowy darowizny zawartej 5 kwietnia 2012 r. w Kancelarii Notarialnej w D. przed notariuszem M. T. Rep. Nr (...) , przenosi na T. N. , córkę K. i H. , ‘ PESEL (...) , własność nieruchomości położonej w B. , gmina Ż. , składającej się z działek nr (...) , . (...) o łącznej powierzchni (...) m kw. dla której to nieruchomości jest prowadzona księga wieczysta numer (...) oraz n oraz nieruchomość położną w B. , gmina Ż. , składającą się z działki nr (...) o powierzchni (...) ha, objętą księgą wieczystą numer (...) Artykuł 626(8 )§ 2, nawiązujący do uchylonego art. 46 u.k.w.h., wyznacza, jak się to niekiedy określa, zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym w obu instancjach (por. postanowienie SN z dnia 6 października 2006 r., V CSK 214/06, LEX nr 327887). Kognicja ta jest zwężona, ogranicza się bowiem do badania jedynie treści wniosku, treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca M. N. podnosi że skoro w dacie uzyskana tytułu własności uczestniczka pozostawała w związku małżeńskim z nim to z mocy prawa mając na uwadze że otrzymała sporne gospodarstwo w drodze przekazania przez poprzedniczkę prawną gospodarstwo jako następca to z mocy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin ( tekst jeden, Dz.lJ. Nr 24 . 133 1989) nieruchomość ta weszła do wspólnego majątku stron. Zatem w istocie powołuje się na tak zwaną niezgodność pierwotną , czyli omawiana niezgodność powstać miała już w dacie wpisu T. N. jako wyłącznej właścicielki spornej nieruchomości gdyż zdaniem skarżącego przedmiotowy wpis pierwotny nie znajdował odzwierciedlenia w stosunkach materialnoprawnych. Powstaje jednak problem czy uprawniony może w takiej sytuacji uzyskać korektę treści księgi wieczystej w postępowaniu wieczystoksięgowym ( art. 6261 i n. k.p.c. w zw. z art. 31 ust. 2 u.k.w.h.). Przecież z mocy art. 31. 1. u.k..w h wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. 2. Wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami. Nadto z mocy art.3 . u.k..w h . u.k..w . domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym a obalenie domniemania ustanowionego w art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może nastąpić wyłącznie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Nadto wypada jednak zaznaczyć że sporna umowa z dnia 16 lipca 1990 roku nie jest w istocie tylko umową o przekazaniu gospodarstwa rolnego za rentę z przyczyn następujących . Sporne gospodarstwo stanowiło współwłasność rodziców uczestniczki , czyli uczestniczka i jej siostra jako spadkobierczynie po śmierci ojca stały się współwłaścicielkami po 1/6 gospodarstwa ,nadto K. N. podarowała uczestniczce swój udział czyli 1/6 w spornym gospodarstwie , czyli ewentualnym przedmiotem przekazania mogły być jedynie pozostałe udziały . Aczkolwiek wbrew z stanowisku wnioskodawcy kwestie dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego za rentę jednemu z małżonków i w konsekwencji wejście do majątku wspólnego lub odrębnego także nie są w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego oceniane jednolicie . Zatem reasumując jeżeli wnioskodawca nie przedstawił obecnie nowych dokumentów , Sąd nie może wykreślić dotychczasowego wpisu bowiem cytowane wyżej przepisy wprowadzają istotne ograniczenia formalne co do uzyskania korekty treści księgi wieczystej w postępowaniu wieczystoksięgowym ( art. 626(1 )i n. k.p.c. w zw. z art. 31 ust. 2 u.k.w.h.). Właśnie dlatego z mocy art. 10. 1. ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Celem art. 10 ust. 1 jest zatem przyznanie ochrony procesowej osobie, której interesy mogą być naruszone w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Osoba ta może żądać ustalenia takiej niezgodności w drodze procesu sądowego, a następnie jej usunięcia w drodze postępowania wieczystoksięgowego. Zatem brak było możliwości prawnych do zmiany spornego wpisu w postępowaniu wieczysto księgowym . Artykuł 626(8 )§ 2 kpc , określa, zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym w obu instancjach zatem w sytuacji gdy strona powołuje się na tak zwaną niezgodność pierwotną , czyli omawiana niezgodność powstać miała już w dacie wpisu gdyż zdaniem skarżącego przedmiotowy wpis pierwotny nie znajdował odzwierciedlenia w stosunkach materialnoprawnych osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. tylko w drodze powództwa w postępowaniu procesowym na podstawie art. 10 art. 10. 1. ustawy o księgach wieczystych i hipotece Z tych wszystkich względów z mocy art. 386 par.1 kpc postanowiono jak wyżej .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI