VI C 599/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód S. M. wniósł o nakazanie pozwanej H. M. opróżnienia lokalu mieszkalnego, który stanowił własność jego zmarłego ojca, I. A. M., a który powód nabył w drodze spadku. Pozwana, była konkubina zmarłego, zamieszkiwała w lokalu od kilkunastu lat na podstawie ustnej umowy użyczenia. W odpowiedzi na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa, a ewentualnie o przyznanie jej lokalu komunalnego, podnosząc zarzuty dotyczące niegodności dziedziczenia powoda oraz własnego zaangażowania w opiekę i finansowanie leczenia zmarłego. Sąd, analizując materiał dowodowy, ustalił, że powód jest uprawnionym z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, a pozwanej nie przysługuje skuteczne wobec niego uprawnienie do władania rzeczą. Sąd uznał, że umowa użyczenia nie wygasła z chwilą śmierci użyczającego, a w jego miejsce wstąpili spadkobiercy. Wskazał również, że pismo powoda wzywające do wydania lokalu należy traktować jako wypowiedzenie umowy użyczenia, a pozwana po upływie terminu wypowiedzenia zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Jednocześnie, zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów, sąd orzekł o uprawnieniu pozwanej do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, biorąc pod uwagę jej wiek, stan zdrowia, sytuację finansową i brak innych możliwości mieszkaniowych. Sąd oddalił wniosek pozwanej o przyznanie lokalu komunalnego, wskazując, że takie rozstrzygnięcia leżą w gestii organów administracji samorządowej. O kosztach procesu orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy, obciążając nimi pozwaną, z uwzględnieniem możliwości uiszczenia przez nią zasądzonej kwoty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (6)
Czy właściciel lokalu mieszkalnego może żądać jego wydania od osoby, która zamieszkuje w nim na podstawie umowy użyczenia zawartej z jego zmarłym poprzednikiem prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel może żądać wydania lokalu, jeśli osoba zamieszkująca nie posiada skutecznego wobec niego uprawnienia do władania rzeczą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa użyczenia nie wygasa z chwilą śmierci użyczającego, a w jego miejsce wstępują spadkobiercy. Pismo powoda traktowane jest jako wypowiedzenie umowy, a po upływie terminu wypowiedzenia pozwana zajmuje lokal bez tytułu prawnego.
Czy śmierć użyczającego prowadzi do wygaśnięcia umowy użyczenia lokalu mieszkalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, śmierć użyczającego nie prowadzi do wygaśnięcia umowy użyczenia; w jego miejsce wstępują spadkobiercy.
Uzasadnienie
Przepisy kodeksu cywilnego dotyczące użyczenia nie przewidują skutku wygaśnięcia umowy na wypadek śmierci użyczającego. Spadkobiercy wstępują w stosunek użyczenia.
Jaki jest termin wypowiedzenia umowy użyczenia lokalu mieszkalnego zawartej na czas nieoznaczony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zastosowanie per analogiam przepisu art. 688 k.c. nakazuje zachowanie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Ze względu na ochronę lokatora i wagę dobra, jakim jest dach nad głową, sąd stosuje per analogiam przepis o najmie lokalu, nakazujący trzymiesięczny okres wypowiedzenia.
Czy sąd w sprawie o eksmisję może orzec o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów, sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Uzasadnienie
Pozwana, jako osoba używająca lokal na podstawie wygasłej umowy użyczenia, jest lokatorem w rozumieniu ustawy. Sąd ocenia jej sytuację materialną, zdrowotną i wiek, aby orzec o uprawnieniu do najmu socjalnego.
Czy sąd może orzec o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego w sprawie o eksmisję?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów nie przewidują takiej możliwości; wniosek o lokal komunalny należy kierować do gminy w trybie administracyjnym.
Uzasadnienie
Ustawa jasno określa kompetencje sądu w zakresie orzekania o najmie socjalnym, a nie komunalnym.
Czy wszczęcie śledztwa w sprawie o nieumyślne spowodowanie śmierci może stanowić podstawę do uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wszczęcie śledztwa nie jest podstawą do uznania za niegodnego dziedziczenia, a czyn z art. 155 k.k. nie jest ciężkim, umyślnym przestępstwem w rozumieniu art. 928 § 1 pkt 1 k.c.
Uzasadnienie
Uznanie za niegodnego dziedziczenia wymaga konstytutywnego orzeczenia sądu. Sąd w obecnym postępowaniu nie może przesłankowo ustalić niegodności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | powód |
| H. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
| I. A. M. | osoba_fizyczna | zmarły użyczający/ojciec powoda |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Stosuje się odpowiednio do ograniczonego prawa rzeczowego.
k.c. art. 710
Kodeks cywilny
Przez umowę użyczenia podmioty zobowiązują się w rzeczy oznaczonej do oddania jej do używania na czas nieoznaczony lub oznaczony.
k.c. art. 688
Kodeks cywilny
Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a czynsz jest płatny miesięcznie, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego.
uopl art. 14 § 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
W wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Pomocnicze
k.c. art. 251
Kodeks cywilny
Przepis art. 222 § 1 stosuje się odpowiednio do ograniczonego prawa rzeczowego.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby prawnej lub osoby fizycznej, która może działać w imieniu osoby prawnej, może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 715
Kodeks cywilny
Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nieoznaczony, a nie ma ustalonego zwyczaju, użyczenie kończy się, gdy upłynął czas potrzebny do używania rzeczy.
k.c. art. 678 § 1
Kodeks cywilny
W razie zbycia rzeczy najętej w czasie trwania najmu nabywca wstępuje w stosunek najmu na miejsce zbywcy.
k.c. art. 365 § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na właściwość oświadczenia woli, zasady współżycia społecznego i cel umowy.
uopl art. 14 § 6
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd wstrzyma wykonanie opróżnienia lokalu do czasu zaoferowania przez gminę pomieszczenia tymczasowego.
uopl art. 2 § 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Lokator – najemca lokalu lub osoba używająca lokalu na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności.
uopl art. 14 § 4
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, gdy osoba eksmitowana spełnia określone kryteria dochodowe i majątkowe lub inne przesłanki wskazane w ustawie lub uchwale rady gminy.
u.p.s. art. 8
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa kryteria dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej.
k.p.c. art. 243 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty niekwestionowane przez strony i nie budzące wątpliwości sądu stanowią dowód.
k.p.c. art. 107
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może przyznać interwenientowi ubocznemu koszty interwencji od przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.k. art. 155
Kodeks karny
Nieumyślne spowodowanie śmierci.
k.c. art. 928 § 1
Kodeks cywilny
Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego
Skład orzekający
Agnieszka Pikała
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.