VI C 400/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód G. A. wniósł pozew o ustalenie, że wstąpił z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po swojej zmarłej żonie J. A., która była najemczynią na podstawie umowy z 1991 r. Pozwany Miasto (...) wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując stałe zamieszkiwanie powoda w lokalu. W odpowiedzi na pozew, powód zgłosił żądanie ewentualne o ustalenie istnienia stosunku najmu na podstawie umowy z 1991 r. Sąd, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i dokumenty, ustalił, że powód faktycznie zamieszkiwał w lokalu z żoną od 1991 r. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się zastosowanie art. 10 ust. 3 ustawy Prawo lokalowe z 1974 r., który stanowił, że małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa jego najemcami, nawet jeśli umowa została zawarta tylko przez jednego z nich. Sąd uznał, że powód stał się najemcą lokalu już w 1991 r. i nie wstąpił w stosunek najmu po śmierci żony. W związku z tym, pierwotne powództwo zostało oddalone, ale uwzględniono żądanie ewentualne, uznając powoda za stronę wygraną w całości. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że małżonek najemcy lokalu komunalnego staje się najemcą z mocy prawa na podstawie przepisów z lat 90. XX wieku, nawet jeśli umowa była zawarta tylko na jednego z małżonków i mimo innego adresu zameldowania.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie zawarcia umowy najmu (1991 r.) i przepisów Prawa lokalowego. Obecnie obowiązujące przepisy (art. 680¹ k.c.) mają nieco inną redakcję, choć zasadniczo podtrzymują status małżonków jako wspólnych najemców.
Zagadnienia prawne (3)
Czy małżonek najemcy lokalu mieszkalnego, który stale z nim zamieszkiwał, wstępuje w stosunek najmu po jego śmierci na podstawie art. 691 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że w tym konkretnym przypadku powód nie wstąpił w stosunek najmu po śmierci żony, ponieważ stał się najemcą z mocy prawa już wcześniej, w 1991 r., na podstawie art. 10 ust. 3 Prawa lokalowego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach Prawa lokalowego z 1974 r. (art. 10 ust. 3) oraz późniejszych ustawach (Prawo najmu lokali mieszkalnych, Kodeks cywilny), które stanowiły, że małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa jego najemcami, nawet jeśli umowa została zawarta tylko przez jednego z nich. W związku z tym, powód był już najemcą lokalu przed śmiercią żony.
Czy małżonkowie wspólnie zajmujący lokal mieszkalny są z mocy prawa najemcami tego lokalu, nawet jeśli umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy Prawo lokalowe z 1974 r. (oraz analogicznymi przepisami w późniejszych ustawach), małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa jego najemcami.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na treść art. 10 ust. 3 Prawa lokalowego, który wprost stanowił, że małżonkowie wspólnie zajmujący lokal mieszkalny są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. Stanowisko to potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale sygn. III CZP 207/91.
Czy adres zameldowania jest tożsamy z miejscem faktycznego zamieszkania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, adres zameldowania może tworzyć jedynie domniemanie miejsca zamieszkania, które może być obalone innymi środkami dowodowymi.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że adres zameldowania nie jest tożsamy z faktycznym miejscem zamieszkania i może być obalony innymi dowodami. W tej sprawie, mimo innego adresu zameldowania powoda, zeznania świadków i inne dowody potwierdziły jego stałe zamieszkiwanie w spornym lokalu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. A. | osoba_fizyczna | powód |
| Miasto (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny istnieje, gdy zachodzi niepewność stanu prawnego lub prawa, powodująca potrzebę ochrony prawnej.
k.c. art. 691
Kodeks cywilny
W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.
Prawo lokalowe art. 10 § 3
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe
Małżonkowie wspólnie zajmujący lokal mieszkalny są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich lub przydział lokalu nastąpił na rzecz jednego z małżonków.
Pomocnicze
u.n.l.m. art. 7
Ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych
Małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich.
u.o.p.l. art. 26
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego
Wprowadziła do Kodeksu cywilnego art. 680¹ § 1 zd. 1, zgodnie z którym małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny nastąpiło w czasie trwania małżeństwa.
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowód, jeżeli okoliczności, na które dowód został powołany, zostały już dostatecznie stwierdzone innymi środkami dowodowymi.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód jako małżonek najemczyni, wspólnie z nią zajmujący lokal od 1991 r., stał się z mocy prawa jego najemcą na podstawie art. 10 ust. 3 Prawa lokalowego. • Zeznania świadków i inne dowody potwierdzają stałe zamieszkiwanie powoda w spornym lokalu wraz z żoną. • Adres zameldowania powoda pod innym adresem nie obala domniemania faktycznego zamieszkiwania w spornym lokalu.
Odrzucone argumenty
Powód nie wstąpił w stosunek najmu po śmierci żony, ponieważ już wcześniej był jego najemcą z mocy prawa. • Argumenty pozwanego o braku stałego zamieszkiwania powoda w lokalu zostały obalone przez dowody.
Godne uwagi sformułowania
Małżonkowie wspólnie zajmujący lokal mieszkalny są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. • Adres zameldowania może tworzyć co najwyżej domniemanie tego, że dana osoba zamieszkuje pod oznaczonym adresem. Domniemanie to może być jednak obalone innymi środkami dowodowymi. • Sąd ustalił, że powód G. A. był najemcą lokalu nr (...) przy Al. (...) w Warszawie jeszcze przed śmiercią swojej żony i co oczywiste jest nim obecnie. Nie wstąpił więc w stosunek najmu tego lokalu „po żonie” (tj. po jej śmierci), lecz stał się najemcą lokalu znacznie wcześniej.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że małżonek najemcy lokalu komunalnego staje się najemcą z mocy prawa na podstawie przepisów z lat 90. XX wieku, nawet jeśli umowa była zawarta tylko na jednego z małżonków i mimo innego adresu zameldowania."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie zawarcia umowy najmu (1991 r.) i przepisów Prawa lokalowego. Obecnie obowiązujące przepisy (art. 680¹ k.c.) mają nieco inną redakcję, choć zasadniczo podtrzymują status małżonków jako wspólnych najemców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak dawne przepisy prawa lokalowego mogą wpływać na współczesne stosunki najmu, a także podkreśla znaczenie faktycznego zamieszkiwania nad formalnym zameldowaniem.
“Czy po śmierci żony odziedziczyłeś mieszkanie? Sąd wyjaśnia, że mogłeś być jego najemcą od 30 lat!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.