VI C 1873/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A.M. domagała się ustalenia, że wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po śmierci swojego byłego męża M.M., z którym mimo formalnego rozwodu utrzymywała bliskie relacje i faktycznie mieszkała do jego śmierci. Pozwany Miasto (...) kwestionował jej prawo do najmu, wskazując na formalny rozwód oraz fakt, że powódka i jej zmarły mąż posiadali tytuł prawny do innego lokalu w Warszawie. Sąd, badając stan faktyczny, ustalił, że powódka i M.M. od 1981 roku mieszkali razem, prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, a w ostatnich latach życia powódka opiekowała się chorym mężem, co świadczyło o istnieniu więzi fizycznej, emocjonalnej i gospodarczej, mimo formalnego rozstania. Sąd uznał, że powódka spełniła przesłanki z art. 691 § 1 i 2 k.c. do wstąpienia w stosunek najmu, stwierdzając, że mimo wcześniejszych działań mających na celu obejście przepisów (fikcyjny rozwód, podział majątku), powódka faktycznie zamieszkiwała z najemcą do jego śmierci i nie posiadała już tytułu prawnego do innego lokalu. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'wspólnego pożycia' w kontekście wstąpienia w stosunek najmu po śmierci byłego małżonka, nawet w przypadku formalnego rozwodu i posiadania innego lokalu.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny relacji między stronami i faktycznego zamieszkiwania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy była małżonka, która formalnie rozwiodła się z najemcą, ale faktycznie nadal z nim mieszkała i utrzymywała wspólne pożycie do jego śmierci, wstępuje w stosunek najmu lokalu mieszkalnego na podstawie art. 691 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, była małżonka wstępuje w stosunek najmu, jeśli spełnione są przesłanki stałego zamieszkiwania z najemcą do chwili jego śmierci oraz istnienia wspólnego pożycia, rozumianego jako więź duchowa, gospodarcza i fizyczna, nawet w przypadku formalnego rozwodu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka stale zamieszkiwała z byłym mężem do jego śmierci i utrzymywali oni wspólne pożycie, co potwierdzają więzi gospodarcze (wspólne prowadzenie domu), fizyczne (opieka nad chorym mężem) i emocjonalne (wzajemne testamenty, zachowanie wobec sąsiadów). Mimo formalnego rozwodu i posiadania innego lokalu, sąd uznał, że powódka spełniła przesłanki z art. 691 k.c.
Czy posiadanie przez byłych małżonków tytułu prawnego do innego lokalu w tym samym mieście wyklucza wstąpienie w stosunek najmu lokalu po śmierci jednego z nich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie tytułu prawnego do innego lokalu nie jest przesłanką wykluczającą wstąpienie w stosunek najmu, jeśli powód faktycznie nie ma już tytułu prawnego do innego lokalu i zamieszkuje w lokalu objętym najmem.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że powódka pozbyła się tytułu prawnego do innego lokalu (darowizna na rzecz brata), a jej działania mające na celu zachowanie prawa do lokalu przy ul. (...) nie były na tyle rażące, aby uzasadnić oddalenie powództwa na podstawie art. 5 k.c., zwłaszcza że powódka nie czerpała z niego innych korzyści poza zamieszkiwaniem.
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego najmu, gdy wynajmujący wzywa do wydania lokalu, a osoba wzywana twierdzi, że wstąpiła w stosunek najmu po zmarłym najemcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieje interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego najmu, gdy pomiędzy stronami istnieje niepewność co do sytuacji prawnej najemcy i zagrożenie naruszenia jego praw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany nie traktuje powódki jako najemcy i wzywa ją do opuszczenia lokalu, podczas gdy powódka twierdzi, że wstąpiła w stosunek najmu. Ta niepewność co do sytuacji prawnej powódki uzasadnia jej interes prawny w uzyskaniu wyroku ustalającego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Miasto (...) – Zakład (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 691 § 1
Kodeks cywilny
W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Osoby te wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci.
k.c. art. 691 § 2
Kodeks cywilny
Wspólne pożycie z najemcą oznacza relację taką jak małżeńska, tylko niesformalizowaną, obejmującą więź duchową, gospodarczą i fizyczną.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny istnieje, gdy zachodzi niepewność stanu prawnego lub prawa, powodująca potrzebę ochrony prawnej.
Pomocnicze
k.c. art. 680 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 130 § 1a
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
u.o.p.l. art. 11 § 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powódka stale zamieszkiwała z najemcą do chwili jego śmierci. • Między powódką a zmarłym najemcą istniało wspólne pożycie (więź duchowa, gospodarcza, fizyczna). • Powódka nie posiadała już tytułu prawnego do innego lokalu. • Istniał interes prawny w ustaleniu stosunku najmu z uwagi na wezwania do opuszczenia lokalu.
Odrzucone argumenty
Formalny rozwód powódki i zmarłego najemcy. • Posiadanie przez byłych małżonków tytułu prawnego do innego lokalu w Warszawie. • Działania powódki i męża mające na celu obejście przepisów dotyczących posiadania innego lokalu.
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny jest kategorią obiektywną, zatem pod jego pojęciem należy w procesie rozumieć potrzebę uzyskania wyroku odpowiedniej treści, wywołaną rzeczywistym naruszeniem albo zagrożeniem określonej sfery prawnej. • Wspólne pożycie jest terminem, który w polskim ustawodawstwie używa się tylko w znaczeniu pożycia małżeńskiego. • Bez więzi fizycznej nie ma więc wspólnego pożycia, lecz zachodzą inne relacje, które charakteryzować mogą różne stosunki, w jakich pozostają osoby, także połączone więzami rodzinnymi. • Termin "wspólne pożycie" jest przez ustawodawcę jednolicie rozumiany i oznacza on zawsze relację pomiędzy dwiema osobami, które chociaż formalnie nie zawarły związku małżeńskiego, pozostają jednak w stosunkach faktycznych takich jakie charakteryzują stosunki pomiędzy małżonkami. • W kontekście utrzymywania towarzystwa i sprawowania opieki w chorobie warto podkreślić, że byli małżonkowie nie mieli względem siebie prawnych zobowiązań alimentacyjnych, a więc powódka podejmowała się tej opieki całkowicie dobrowolnie, a nie w celu wywiązania się z jakiegoś prawnego obowiązku.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wspólnego pożycia' w kontekście wstąpienia w stosunek najmu po śmierci byłego małżonka, nawet w przypadku formalnego rozwodu i posiadania innego lokalu."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny relacji między stronami i faktycznego zamieszkiwania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak faktyczne relacje między ludźmi mogą być ważniejsze od formalnych więzi prawnych, nawet w kontekście prawa najmu. Pokazuje też, jak sądy analizują pojęcie 'wspólnego pożycia'.
“Rozwiedli się, ale mieszkali razem i walczyli o mieszkanie. Sąd zdecydował, kto ma prawo do lokalu.”
Dane finansowe
WPS: 1183 PLN
koszty procesu: 487 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.