VI C 1367/23

2025-03-31
SAOSCywilneodpowiedzialność odszkodowawczaWysokarejonowy
szkoda komunikacyjnaubezpieczeniapojazd zastępczykoszty najmudziałalność gospodarczaminimalizacja szkodyciężar dowodulikwidacja szkody

Sąd oddalił powództwo o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego, uznając je za niecelowe i nieekonomicznie uzasadnione w kontekście prowadzonej działalności gospodarczej powódki.

Powódka dochodziła zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przez 50 dni po kolizji drogowej, twierdząc, że był on niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd uznał jednak, że powódka nie wykazała celowości i ekonomicznego uzasadnienia najmu, zwłaszcza w kontekście posiadanej floty pojazdów i możliwości szybkiej, choć nietechnologicznej naprawy uszkodzonego pojazdu. Oddalono powództwo, obciążając powódkę kosztami procesu.

Powódka K. S., prowadząca działalność gospodarczą polegającą m.in. na wynajmie i dzierżawie samochodów, dochodziła od pozwanego ubezpieczyciela zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego przez 50 dni po kolizji drogowej. Twierdziła, że pojazd był jej niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, a długi czas najmu wynikał z opieszałości ubezpieczyciela w procesie likwidacji szkody. Sąd oddalił powództwo, uznając, że powódka nie wykazała, iż najem pojazdu zastępczego był celowy i ekonomicznie uzasadniony. Wskazano, że powódka nie udowodniła, iż nie dysponowała innymi pojazdami we flocie, które mogłyby zastąpić uszkodzony pojazd, ani że wynajęty pojazd był niezbędny do prowadzenia działalności. Ponadto, koszt najmu (ponad 18 tys. zł) znacznie przewyższał koszt naprawy pojazdu (nieco ponad 2 tys. zł), która mogła zostać wykonana szybko, choć nietechnologicznie. Sąd podkreślił obowiązek minimalizacji szkody przez poszkodowanego i uznał, że powódka nie wykazała racjonalności swoich działań, czerpiąc potencjalną korzyść z opieszałości ubezpieczyciela. Koszty procesu zasądzono od powódki na rzecz pozwanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, koszty najmu pojazdu zastępczego przez 50 dni nie były celowe i ekonomicznie uzasadnione dla powódki prowadzącej działalność gospodarczą, ponieważ nie wykazała ona konieczności takiego najmu w kontekście posiadanej floty pojazdów i możliwości szybkiej naprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powódka nie wykazała, iż nie dysponowała innymi pojazdami we flocie, które mogłyby zastąpić uszkodzony pojazd, ani że wynajęty pojazd był niezbędny do prowadzenia działalności. Podkreślono obowiązek minimalizacji szkody i niecelowość ponoszenia kosztów najmu znacznie przewyższających koszt naprawy, zwłaszcza gdy naprawa była możliwa szybko.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

P. (...)

Strony

NazwaTypRola
K. S.osoba_fizycznapowódka
P. (...)spółkapozwany

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu spoczywa na stronie powodowej, która musi wykazać celowość i ekonomiczne uzasadnienie najmu pojazdu zastępczego.

u.u.o. art. 19 § ust. 3

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Podstawa odpowiedzialności pozwanego jako korespondenta zagranicznego ubezpieczyciela.

u.u.o. art. 123 § pkt 2

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Podstawa odpowiedzialności pozwanego jako korespondenta zagranicznego ubezpieczyciela.

Pomocnicze

k.c. art. 361

Kodeks cywilny

Szkodą majątkową jest utrata możliwości korzystania z rzeczy, jeśli poszkodowany poniósł konieczne koszty, które mieszczą się w granicach skutków szkodowych.

k.c. art. 354 § § 2

Kodeks cywilny

Wierzyciel ma obowiązek zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów.

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Obowiązek poszkodowanego do zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów.

k.c. art. 826 § § 1

Kodeks cywilny

Obowiązek ubezpieczonego do zapobiegania lub zmniejszania szkody.

k.p.c. art. 243 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa uznania dokumentów za dowód bez wydawania postanowienia.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy w zakresie kosztów procesu.

uksc art. 113 § ust. 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Obciążenie strony przegrywającej nieuiszczonymi kosztami sądowymi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódka nie wykazała celowości i ekonomicznego uzasadnienia najmu pojazdu zastępczego przez 50 dni. Powódka nie udowodniła, że nie dysponowała innymi pojazdami we flocie. Koszt najmu pojazdu zastępczego znacznie przewyższał koszt naprawy. Naprawa pojazdu była możliwa w ciągu jednego dnia, co stoi w sprzeczności z długim okresem najmu. Opieszałość ubezpieczyciela nie uzasadnia nieuzasadnionego wzbogacenia się poszkodowanego. Powódka miała obowiązek minimalizacji szkody.

Odrzucone argumenty

Konieczność najmu pojazdu zastępczego z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą. Długi czas najmu spowodowany opieszałością ubezpieczyciela w procesie likwidacji szkody. Niezbędność wynajętego pojazdu dla prowadzenia działalności gospodarczej.

Godne uwagi sformułowania

„z uwagi na opieszałość ubezpieczyciela poszkodowana obowiązana była korzystać z najmu pojazdu zastępczego przez okres 50 dni” „w przypadku nieskorzystania przez poszkodowaną z najmu pojazdu zastępczego narażona zostałaby na niepowetowane straty materialne” „powódka – prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą – nie wykazała, aby w tej sprawie wynajęcie pojazdu zastępczego było w tej sprawie (w jakimkolwiek zakresie) celowe i ekonomicznie uzasadnione” „z „opieszałości” zakładu ubezpieczeń nie można czerpać bezpodstawnej korzyści majątkowej” „powódka nie wykazała, aby najem pojazdu zastępczego był w niniejszej sprawie celowy i ekonomicznie uzasadniony”

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie celowości i ekonomicznego uzasadnienia najmu pojazdu zastępczego przez przedsiębiorcę, obowiązek minimalizacji szkody, ocena wpływu opieszałości ubezpieczyciela na roszczenia odszkodowawcze."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorcy z flotą pojazdów; ocena celowości najmu jest zawsze kazuistyczna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia koszty najmu pojazdu zastępczego w kontekście działalności gospodarczej, podkreślając obowiązek minimalizacji szkody i racjonalność działań przedsiębiorcy.

Przedsiębiorco, czy 50 dni najmu auta zastępczego to zawsze uzasadniony wydatek? Sąd mówi: niekoniecznie!

Dane finansowe

WPS: 14 700 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
sygn. akt VI C 1367/23 UZASADNIENIE wyroku z dnia 31 marca 2025 r. I. Stanowiska stron 1. Powódka K. S. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w pozwie wniesionym w dniu 29 maja 2023 r. ( data stempla pocztowego – k. 44), dochodziła w tej sprawie od pozwanego P. (...) z siedzibą w W. , zapłaty kwoty 14 700,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty. 1. Powyższej kwoty powódka dochodziła tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego za 50 dni najmu pojazdu (od 23 maja 2022 r. do 12 lipca 2022 r.). Wskazała, że 21 maja 2022 r. (w pozwie, k. 9 – oczywista omyłka) doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd matki I. (...) (...) , należący do (...) S.A. (leasingodawca), którego leasingobiorcą była powódka. Pojazd sprawy zdarzenia ubezpieczony był u zagranicznego ubezpieczyciela – K. V. (...) . Proces likwidacji szkody przeprowadzała (...) S.A. , jako korespondent zagranicznego ubezpieczyciela, która przyznała powódce odszkodowania z tytułu naprawy pojazdu w kwocie 7 137,00 zł i odmówiła wypłaty odszkodowania tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Następnie zakład ubezpieczeń zmienił swoje stanowisko i uznał swoją odpowiedzialność w części, tj. w kwocie 300 zł. 2. Powódka wskazywała, że w trakcie „ustalania rzeczywistej wysokości szkody, kalkulacji naprawy oraz dokonania fizycznej naprawy pojazdu”, pojazd I. pozostawał w dyspozycji warsztatu naprawczego. Wskazała, że dołożyła „rozsądnych starań, aby nie zwiększać rozmiary szkody, a więc w możliwie najkrótszym czasie podjęła decyzję o naprawie uszkodzonego pojazdu” (k. 16). Decyzję o najmie miała podjąć „dopiero w chwili, kiedy stało się to konieczne z uwagi na prowadzoną przez nią działalność gospodarczą (k. 16; a zatem – przyp. sądu – nie w dniu 21, ale w dniu 23 maja 2022 r.). 3. Pojazd zastępczy miał być powódce niezbędny do prawidłowego prowadzenia działalności gospodarczej. Powódka wskazała, że „ w przypadku nieskorzystania przez poszkodowaną z najmu pojazdu zastępczego narażona zostałaby na niepowetowane straty materialne, które wiązałyby się z brakiem zleceń, a w konsekwencji częściową utratą płynności finansowej ” (k. 15). Powódka prowadzi działalność gospodarzą opartą na przewozach i transporcie krajowym/ międzynarodowym. Cechą specyficzną działalności prowadzonej przez powódkę ma być „natychmiastowy dostęp do pojazdów znajdujących się w szczegółowo sprecyzowanej ofercie”. 4. Powódka wskazywała, że 50-dniowy okres najmu pojazdu zastępczego był spowodowany zwłoką korespondenta w inicjowaniu „czynności kluczowych do przyjęcia odpowiedzialności za szkodę”. Dopiero wypłata odszkodowania „umożliwiła naprawę uszkodzonego pojazdu i rezygnację z najmu pojazdu zastępczego przez powódkę”. 5. Powódka wskazała, że oparcie metodyki kompensacji o tzw. technologiczny czas naprawy naraża poszkodowaną na poniesienie dodatkowych wydatków, ponieważ „z uwagi na opieszałość ubezpieczyciela poszkodowana obowiązana była korzystać z najmu pojazdu zastępczego przez okres 50 dni”. 6. W ocenie powódki w sprawie żadnego znaczenia nie ma to, czy poszkodowana naprawiła samochód oraz w jaki sposób. 7. Pozwany P. (...) z siedzibą w W. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości (odpowiedź na pozew – k. 77 i nast.). 8. Pozwany zakwestionował fakt rzeczywistego wynajęcia powódce pojazdu na 50 dni, zasadność najmu (wskazując, że powódka mogłaby żądać zapłaty utraconych dochodów związanych z brakiem możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego), czas najmu pojazdu (z uwagi na nieznany czas naprawy pojazdu, przeprowadzonej w sposób uproszczony, niezgodny z technologią) oraz zasadność domagania się przez powódkę odsetek ustawowych od daty wytoczenia powództwa (wskazując, że pozwany o roszczeniu dowiedział się z pozwu). 9. Obydwie strony wniosły o zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. II. Fakty ustalone w sprawie – istotne dla rozstrzygnięcia 10. K. S. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „ (...) K. S. ”. Przedmiotem jej działalności jest m. in. wynajem i dzierżawa samochodów osobowych i furgonetek (w tym pojazdów specjalistycznych, m.in. lawet), pod nazwą handlową (...) , jak również sprzedaż samochodów. 11. K. S. ma w swojej flocie obecnie około 200 aut, w tym około 10 lawet. dowód: wydruk z CEiDG, k. 31-32; bezsporne; zeznania powódki – k. 186-186v 12. W dniu 21 maja 2022 r. miała miejsce kolizja drogowa, w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd matki I. (...) (...) , należący do (...) S.A. (leasingodawca), którego leasingobiorcą była K. S. . 13. Pojazd sprawcy zdarzenia ubezpieczony był u zagranicznego ubezpieczyciela – K. V. (...) . 14. Szkoda została zgłoszona telefonicznie przez K. S. do (...) S.A. w dniu 24 maja 2022 r. Z uwagi na fakt, że korespondentem zagranicznego ubezpieczyciela K. V. (...) w Polsce była C. T. V. (...) , sprawa została przekazana temu zakładowi ubezpieczeń, o czym poinformowano e-mailowo K. S. w dniu 30 maja 2022 r. 15. W dniu 13 czerwca 2022 r. miały miejsce oględziny uszkodzonego pojazdu przez ubezpieczyciela. Została wykonana kalkulacja naprawy. 16. W dniu 7 lipca 2022 r. C. T. przekazała K. S. wycenę naprawy. W dniu 11 lipca 2022 r. zaakceptowano kosztorys. akta postępowania likwidacyjnego - k. 98-152 ; zeznania powódki K. S. , k. 186-186v 17. Rynkowe, hipotetyczne koszty naprawy uszkodzonego pojazdu, dokonanej w sposób technologiczny, ustalone przez zakład ubezpieczeń w postępowaniu likwidacyjnym, wynosiły ponad 7 tys. zł netto. 18. Konieczny i uzasadniony koszt naprawy pojazdu, przy uwzględnieniu wymiany zabudowy sypialnej, wynosił 14 353,61 zł brutto, zaś przy uwzględnieniu naprawy zabudowy sypialnej – 2 066,40 zł brutto. 19. Pojazd został naprawiony przez P. W. , prowadzącego warsztat naprawczy, w ten sposób, że uszkodzony element został zaszpachlowany, nie wymieniony. Naprawa pojazdu trwała jeden dzień. Kabina sypialna nie została w całości polakierowana. Naprawa pojazdu nie została przeprowadzona zgodnie z kalkulacją ubezpieczyciela. 20. Technologiczny czas naprawy pojazdu wynosił maksymalnie 3 dni. 21. K. S. nie oczekiwała z naprawą pojazdu do wypłaty odszkodowania przez korespondenta zagranicznego ubezpieczyciela. K. S. dysponowała środkami pieniężnymi na naprawę pojazdu. częściowo przesłuchanie powódki – k. 186-186v, akta postępowania likwidacyjnego – k. 98-152; częściowo zeznania świadka P. W. – k. 185v; akta postępowania likwidacyjnego – k. 98-152; opinia uzupełniająca biegłego sądowego – k. 273-275, opinia biegłego sądowego – k. 201-212 22. Uszkodzony pojazd był pojazdem nowym – po raz pierwszy zarejestrowanym w dniu 14 maja 2021 r. Do 21 maja 2021 r. (kolizja) był wykorzystywany do odbioru zakupionych aut, doraźnych przemieszczeń samochodów firmowych pomiędzy warsztatem a stacją diagnostyczną. Nie był wynajmowany. 23. W dniu 15 lipca 2022 r. P- (...) P. W. wystawił, jako sprzedawca, na rzecz nabywcy (...) K. S. fakturę VAT nr (...) na kwotę 15 000,00 zł netto tytułem usługi „wynajem pomoc drogowa”, tj. najmu pojazdu zastępczego nr rej. (...) w okresie od 23 maja do 12 lipca 2022 r. (bez limitu kilometrów) za 50 dób, za cenę 300 zł netto za dobę. dowód: faktura – k. 22 24. W dniu 1 sierpnia 2022 r. (...) (...) K. S. wystawiła, jako sprzedawca, na rzecz nabywcy (...) sp. z o.o. z siedzibą w S. , fakturę VAT nr (...) na kwotę 8 856,00 zł brutto, za wynajem pojazdu I. (...) w okresie od 12 lipca 2022r. do 5 sierpnia 2022 r. dowód: faktura – k. 23, umowa najmu, protokół zdawczo-odbiorczy – k. 23v-24 25. W toku postępowania likwidacyjnego (...) S.A. V. (...) przyznała odszkodowanie w kwocie 7 137,00 zł za naprawę pojazdu oraz w piśmie z dnia 21 sierpnia 2022 r. poinformowała, że odmawia uznania roszczenia w zakresie najmu pojazdu zastępczego z uwagi na fakt, że przebieg pojazdu biorącego w kolizji wzrósł z 6 tys. km do ponad 27 tys. km, co wskazuje na użytkowanie pojazdu po zdarzeniu. Pojazd nie został naprawiony zgodnie z kosztorysem ofertowym, a do faktury nie został dołączony harmonogram naprawy uzasadniający 50-dniowy czas najmu. 26. W piśmie z 15 grudnia 2022 r. C. T. wskazała, że uznaje za zasadny najem pojazdu w zakresie 1 dnia najmu. W piśmie tym zauważono m. in., że najem pojazdu zastępczego przez 50 dni wygenerował koszt ponad dwukrotnie przewyższający wartość naprawy. Powyższe stanowisko nie uległo zmianie. dowód: pismo z 21 sierpnia 2022 r., k. 25; pismo z 15 grudnia 2022 r., k. 26; pismo z 7 lutego 2023 r., k. 27; wezwanie do zapłaty, k. 28-30; reklamacja, k. 34-39; odpowiedź na decyzję, k. 40-42 III. Ocena dowodów 27. Sąd oparł fakty ustalone w sprawie na dokumentach zgromadzonych w aktach, stanowiących dowód bez wydania w tym przedmiocie postanowienia, art. 243 2 k.p.c. Wszystkie dokumenty zgromadzone w aktach sprawy sąd uznał za zasadniczo wiarygodne i miarodajne. 28. Zeznania świadka P. W. były niemal w całości niewiarygodne. Świadek podawał, że naprawa uszkodzonego pojazdu trwała bardzo długo, około 1 miesiąc („oprócz dostawy części naprawa zajęła 4 tygodnie”), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego sądowego, wynika, że technologiczny czas naprawy wynosił maksymalnie 2-3 dni. Świadek wskazywał, że w pojeździe wymieniany był cały dach, co trwało miesiąc, bo nie można było dostać części. Nie znajduje to żadnego potwierdzania w okolicznościach sprawy – w tym twierdzeniach samej strony powodowej. Sama strona powodowa nie uzasadniała czasu najmu pojazdu oczekiwaniem na części zamienne. Tym bardziej, że naprawa pojazdu w tej sprawie polegała na „zaszpachlowaniu”, zalakierowaniu uszkodzonej części dachu (świadek natomiast zeznawał, że naprawiał samochód rzekomo przez cztery tygodnie, zaś polegać to miało rzekomo na demontażu wnętrza samochodu, wyciągnięciu siedzeń, podsufitki, wyciągnięciu dachu, wstawieniu, polakierowaniu i zmontowaniu całego dachu ponownie). 29. Za niewiarygodne sąd ocenił zeznania powódki K. S. w zakresie, w jakim wskazywała, że w okresie od 23 maja do 12 lipca 2022 r. prowadzona przez nią firma nie miała wolnych środków na naprawę uszkodzonego pojazdu. Pozostaje to w sprzeczności z tym, że pojazd został finalnie naprawiony (przed wypłatą odszkodowania) oraz z tym, że powódka miała zapłacić P. W. kwotę ponad 18 tys. zł brutto za najem pojazdu zastępczego (podczas gdy – wyceniane przy uwzględnieniu technologicznego sposobu naprawy – koszty naprawy pojazdu wyniosły niewiele ponad 7 tys. zł). Niewiarygodna dla sądu i niemiarodajna była również ta część zeznań powódki, w której wskazywała, że skoro została wynajęta laweta zastępcza, to znaczy, że była potrzebna do prowadzonej działalności gospodarczej. Powódka nie była w stanie wskazać, ile lawet miała w swojej flocie oraz do czego konkretnie, każda z nich, w sporym okresie, była wykorzystywana. 30. Sąd opierał się także na wydanych w tej sprawie opiniach biegłego sądowego – głównej i uzupełniających. Były one w tej sprawie istotne w zakresie, w jakim wskazywały na technologiczny czas naprawy oraz wskazywały, w jaki sposób faktycznie została wykonana naprawa uszkodzonego pojazdu (oraz jak długo naprawa taka mogła potrwać), tj. iż uszkodzony element pojazdu, kabina sypialna, nie została wymieniona (na co wskazywał świadek P. W. , i co potwierdzała w swoich zeznaniach powódka), ale naprawiona poprzez jej zalakierowanie. W tym zakresie opinie nie budziły wątpliwości, jako rzetelne, spójne, logiczne i sporządzone zgodnie z zasadami sztuki. Wydane opinie nie były dla sądu istotne w zakresie, w jakim biegły wskazywał na – w jego ocenie – uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego. Dla oceny tej okoliczności należy bowiem uwzględnić wszystkie elementy stanu faktycznego (o czym niżej) – to zaś leży w sferze kompetencji sądu, nie biegłego sądowego. IV. Ocena prawna 31. Legitymacja bierna pozwanego w tej sprawie nie była kwestionowana (k. 79). Wynikała ona z art. 19 ust. 3 w zw. z art. 123 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i P. (...) 32. Powód podlegało oddaleniu w całości z uwagi na fakt, że powódka – prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą – nie wykazała, aby w tej sprawie wynajęcie pojazdu zastępczego było w tej sprawie (w jakimkolwiek zakresie) celowe i ekonomicznie uzasadnione. 33. W sprawie tej odpowiedzialność pozwanego co do zasady, pozostawała poza sporem. Pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności z tytułu odszkodowania za skutki wypadku komunikacyjnego z 26 stycznia 2022 r. co do zasady. Odpowiedzialność ta wynikała z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, którą objęty był sprawca wypadku. Podstawą dochodzonego roszczenia były przepisy kodeksu cywilnego (w szczególności art. 822 k.c. , art. 805 k.c. , 436 § 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c. ), przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (w szczególności art. 23 ust. u.u.o., art. 35, art. 36, art. 37 ust. 1 u.u.o.). Odpowiedzialność ta, jak już wspomniano, zasadniczo nie była przedmiotem sporem, nie ma zatem potrzeby szerszego odnoszenia się do którejś z przytoczonych podstaw prawnych roszczenia. 2. Pozwany nie kwestionował również stawki najmu pojazdu zastępczego (300 zł netto za dobę najmu). Sporne było natomiast to, czy powódka w ogóle wykazała, aby w sprawie celowe i ekonomicznie uzasadnione było wynajęcie pojazdu zastępczego oraz czas najmu pojazdu zastępczego. 3. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że całokształt stanowiska strony powodowej opiera się na twierdzeniach co do opieszałości zakładu ubezpieczeń, który prowadził długotrwałe postępowanie likwidacyjne i tym też miał spowodować u powódki konieczność tak długiego najmu pojazdu zastępczego (50 dni). Strona powodowa ma jednak obowiązek wykazania, zgodnie ze spoczywającym na niej ciężarem dowodu ( art. 6 k.c. ), że w danej sprawie najem pojazdu zastępczego w ogóle był celowy i ekonomicznie uzasadniony. W tej konkretnej sprawie powódka winna wykazać, że nie mogła w spornym okresie wykorzystać dla prowadzonej działalności gospodarczej innych lawet w swojej flocie oraz że musiała oczekiwać na wydanie decyzji co do kosztów naprawy przez ubezpieczyciela i dopiero po wydaniu tejże decyzji mogła zakończyć najem pojazdu zastępczego. Tych okoliczności powódka w żaden sposób w tej sprawie nie wykazała, nie wykazując tym samy, aby poniesienie przez nią kosztów najmu pojazdu zastępczego (18 tys. zł brutto, przy kosztach naprawy rzędu 2 tys. zł bruttu) było celowe i ekonomicznie uzasadnione oraz aby sprostała obowiązkowi minimalizacji szkody. 4. Kwestia najmu pojazdu zastępczego była wielokrotnie przedmiotem analizy sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Wskazuje się, że istotne jest, aby brak możliwości korzystania z pojazdu spowodował szkodę majątkową, która to szkoda winna być – w świetle art. 361 k.c. – zrekompensowana (por. wyrok SO w Warszawie z dnia 17.09.2010 r., XXIII Ga 408/10, niepubl). Szkodę majątkową, o której mowa, stanowi utrata możliwości korzystania z rzeczy wskutek jej zniszczenia, bądź uszkodzenia – jeżeli zatem poszkodowany poniósł w związku z tym koszty, które były konieczne, na wynajem pojazdu zastępczego, to mieszczą się one w granicach skutków szkodowych, podlegających wyrównaniu. Utrata możliwości korzystania z pojazdu jest szkodą sama w sobie (por. wyrok SN z dnia 08.09.2004 r., IV CK 672/03, Legalis). 5. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, wskazał, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia innego pojazdu mechanicznego, jeżeli odszkodowanie ustalone zostało w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wartością pojazdu mechanicznego sprzed zdarzenia powodującego szkodę, a wartością pojazdu w stanie uszkodzonym, którego naprawa okazała się niemożliwa lub nieopłacalna (szkoda całkowita). W takim przypadku należy przyjąć, że w zakres szkody pozostającej w adekwatnym, związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym wchodzą koszty najmu pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia nowego pojazdu. 6. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowane przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Podkreślenia wymaga, iż na wierzycielu ciąży obowiązek zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów. Co więcej, nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji- gwarancyjnej ubezpieczyciela, gdyż mogłoby to prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych. Gdy skutki danego zdarzenia mogą być usunięte w mniej uciążliwy dla dłużnika sposób, to w sytuacji, gdy godny interes poszkodowanego nie będzie zagrożony, powinny być dokonane w ten mniej uciążliwy dla dłużnika sposób . Zatem jeżeli ubezpieczyciel we współpracy z przedsiębiorca trudniącym się wynajmem pojazdu zastępczego, proponuje skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonego lub zniszczonemu, to tylko wtedy te wyższe koszty powinny zostać uwzględnione, jeżeli wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za celowe i ekonomicznie uzasadnione. W tej perspektywie należy uwzględnić równorzędność pojazdu oraz inne warunki umowy (czas i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego czy zwrot kaucji). W treści uchwały podniesiono również, iż drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, wiążące się np. z koniecznością nieznaczenie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od obowiązku minimalizacji szkody. Co istotne, sam fakt szczególne zaufania jakim darzy poszkodowany kontrahenta, z którego usług chciałby skorzystać nie uzasadnia obciążenia ubezpieczyciela kosztami najmu pojazdu zastępczego w całości. Sama prostota w skorzystaniu z najmu pojazdu zastępczego w serwisie naprawczym nie może być uzasadnioną podstawą do zwrotu pełnych kosztów. Nie jest nią również konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem (często mająca charakter wyłącznie telefoniczny). Podkreślenia wymaga rozróżnienie sytuacji, gdy podstawą przyznania odszkodowania jest szkoda związana z naprawą samochodu. Należy bowiem wskazać, iż ochrona interesów majątkowych poszkodowanego podlega silniejszej ochronie niż w przypadku najmu pojazdu zastępczego, gdyż w przypadku najmu pojazdu zastępczego polega na eliminacji negatywnych następstw majątkowych doznanych przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia. 7. Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, celowość i ekonomiczne uzasadnienie kosztów najmu pojazdu zastępczego wymaga kazuistycznej, każdorazowej oceny stanu faktycznego. Różnorodność okoliczności związanych z następstwami wypadków komunikacyjnych oraz sytuacje życiowe poszkodowanych nie pozwalają na formułowanie ogólnych wskazówek. Oceniając, czy wydatki na najem pojazdu zastępczego były w danej sprawie celowe i ekonomicznie uzasadnione, należy uwzględniać: (i) ciążący na wierzycielu obowiązek zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów ( art. 354 § 2 k.c. , art. 362 k.c. , art. 826 § 1 k.c. ), (ii) rozsądną proporcję między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Celowe i ekonomicznie uzasadnione mogą być tylko wydatki służące wyeliminowaniu następstw, których nie można wyeliminować w inny sposób. 8. W przypadku poszkodowanych prowadzących – jak poszkodowany w tej sprawie – działalność gospodarczą, istotne jest również wykazanie przez poszkodowanego, że okresie najmu pojazdu zastępczego poszkodowany nie dysponował żadnym innym samochodem, którym mógłby zastąpić uszkodzony pojazdu (tak jak w przypadku osób fizycznych, które wykorzystywały uszkodzony samochód do celów niezwiązanych z prowadzoną działalność gospodarczą, można uznać taką okoliczność jako powszechną i dość oczywistą, tak jednak w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, okoliczność taka oczywista już nie jest, tym bardziej, jeśli dany podmiot dysponuje, jak powódka, flotą samochodów, w tym pojazdów specjalistycznych – lawet). Istotne jest także wykazanie, że wynajmowany samochód był niezbędny dla prowadzonej działalności gospodarczej w okresie najmu pojazdu zastępczego. 9. Strona powodowa nie wykazała, aby najem pojazdu zastępczego był w niniejszej sprawie celowy i ekonomicznie uzasadniony. Nie wykazała, aby w okresie, kiedy miało dojść do najmu pojazdu zastępczego – a zatem przed 50 dni – nie miała w swojej flocie innego samochodu, którym mogłaby zastąpić uszkodzony pojazd. Nie wykazała także, aby uszkodzony pojazd był w spornym okresie niezbędny dla prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. 10. Słusznie pozwany zauważa, że powódka nie wykazała, aby wynajęcie pojazdu zastępczego było dla niej bardziej opłacalne niż brak takiego pojazdu i ewentualne utracone z tego tytułu korzyści. Powódka w żaden sposób nie wykazała, jaki dochód, w okresie poprzedzającym szkodę, przynosiła uszkodzona laweta. Nie wykazała także, jaki dochód, w okresie najmu pojazdu zastępczego, przyniosła wynajęta zastępczo laweta. 11. Powódka wykazała jedynie, że w dniu 12 lipca 2022 r. wynajęła pojazd I. (...) na trasę międzynarodową. Nie wykazywała, aby wynajmowała tenże pojazd przed kolizją, nie wykazała, aby wynajmowała pojazd zastępczy (...) (oraz jaki konkretnie dochód z tego tytułu uzyskała). Powódka nie wskazywała, do jakich celów, w prowadzonej działalności gospodarczej, był dla niej niezbędny uszkodzony pojazd (tym bardziej, że pozostał on w jej flocie dopiero od 14 maja 2022 r., a zatem raptem tydzień przed kolizją drogową). Powódka wykazała jedynie (faktury dołączone do pisma procesowego z dnia 28 grudnia 2023 r., k. 161 i nast.), że w okresie od 23 maja do 12 lipca 2022 r. dokonywała zakupu innych pojazdów. W żaden sposób nie jest to natomiast równoznaczne z tym, aby powódka nie miała w swojej flocie innych pojazdów, którymi mogłaby zastąpić ten uszkodzony. Powódka, w trakcie składanych zeznań, nie była nawet w stanie wskazać, ile lawet miała w swojej flocie w okresie od 23 maja do 12 lipca 2022 r. (k. 186) – podała jedynie, że na moment składania zeznań ma ich około 10. Twierdzenie: „jeżeli została wynajęta laweta, to dlatego, że była potrzebna, a inne lawety były wykorzystywane do innych celów w firmie” (k. 186) nie sposób uznać za wykazanie spornej okoliczności. Strona powodowa w żaden sposób nie wykazała, czy, a jeśli tak, to z uwagi na jakie okoliczności, wynajęcie pojazdu zastępczego stało się konieczne, jak twierdziła w pozwie, z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą, nie w dniu kolizji, czyli 21 maja 2022 r., ale 23 maja 2022 r. 12. Niezależnie od powyższego wskazania wymaga, że powódka nie wykazała również, aby okres 50 dni najmu pojazdu zastępczego był w tej sprawie celowy i ekonomicznie uzasadniony. Rację ma strona pozwana w zakresie w jakim wskazuje, że sam fakt nietechnologicznej naprawy sam w sobie nie determinuje oceny zasadności roszczenia dochodzonego w tej sprawie. Fakt ten miał w tej sprawie jednakże znaczenie o tyle, o ile strona powodowa wskazywała, że z naprawą samochodu wstrzymywała się do czasu wypłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń czy do czasu wyceny kosztów tejże naprawy. Ma to znaczenie tym bardziej, że koszt najmu pojazdu zastępczego wyniósł w tej sprawie ponad ośmiokrotność kosztów naprawy pojazdu (przy uwzględnieniu naprawy, nie wymiany uszkodzonego elementu). Skoro naprawienie pojazdu było możliwe niemal w jeden dzień, to poważne wątpliwości budzić może racjonalność działania strony powodowej, która wynajmuje pojazd zastępczy przez okres aż 50 dni, tłumacząc to rzekomą koniecznością oczekiwania na decyzję ubezpieczyciela. Takie działanie pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem poszkodowanego minimalizacji szkody. Bez znaczenia w tym kontekście pozostaje czas, w którym zakład ubezpieczeń podjął decyzję o przyznaniu odszkodowania, skoro powódka nie była zmuszona – z uwagi np. na kwestie finansowe – do oczekiwania z naprawą na wypłatę odszkodowania (czy decyzję zakładu ubezpieczeń o wysokości odszkodowania). 13. W ocenie sądu rację ma strona pozwana wskazując, że z okoliczności, iż postępowanie likwidacyjne w tej sprawie trwało ponad miesiąc, nie można czynić okazji od uzyskania odszkodowania niebędącego faktycznym i nieuchronnym następstwem szkody. Tym bardziej, że koszt samej naprawy (trwającej 1 dzień) to niewielki procent kosztów dochodzonego w tej sprawie najmu pojazdu zastępczego. Z „opieszałości” zakładu ubezpieczeń nie można czerpać bezpodstawnej korzyści majątkowej, do czego w ocenie sądu może zmierzać roszczenie dochodzone w tej sprawie. W ocenie sądu, gdyby powódka miała faktycznie ponieść koszty najmu pojazdu zastępczego (wynoszące ponad 18 tys. zł) i uiścić je na rzecz P. W. , tylko z tego powodu, ze zakład ubezpieczeń prowadzi długotrwałe postępowanie likwidacyjne, to – działając racjonalnie – nigdy na takie koszty by się nie zdecydowała, tylko zleciłaby jednodniową naprawę samochodu i zdecydowała się na jego dalsze, niemal nieprzerwane użytkowanie do celów prowadzonej działalności gospodarczej. 14. Nieporozumieniem jest stanowisko strony powodowej – reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika – który wskazuje, że biegły „ nie brał pod uwagę czasu oczekiwania na części zamienne. W przypadku, gdyby wziął powyższa okoliczność pod uwagę do czasu najmu pojazdu zastępczego musiałby doliczyć dodatkowy czas wynikający z oczekiwania na ww. części zamienne lub materiały ”. Całkowicie niezrozumiałe jest dla sądu, o jakich częściach zamiennych w tymże stanowisku (k. 289v-280) mowa, skoro naprawa pojazdu w tej sprawie nie wymagała użycia żadnych części zamiennych, ponieważ naprawa ta wykonana została w sposób nietechnologiczny i polegała na zaszpachlowaniu (niepełnym) uszkodzonej części pojazdu, nie zaś na wymianie jakiejkolwiek części (co mogłoby generować konieczność zamawiania jakiejś części zamiennej). 15. W ocenie sądu, jeśli uznać roszczenie powódki za zasadne w jakimkolwiek zakresie, to celowy i ekonomicznie uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego winien wynosić w tej sprawie maksymalnie 3 dni. Powódka nie była w żaden sposób zmuszona do oczekiwania na decyzję ubezpieczyciela co do kosztorysu naprawy. Mogła samodzielnie wykonać naprawę (o wartości niewiele ponad 2 tys. zł) i tym samym uniknąć kosztów najmu pojazdu zastępczego za kolejne 47 dni. Powódka posiadała własne środki finansowe na pokrycie kosztów naprawy. Uszkodzenie pojazdu nie było na tyle znaczące czy wątpliwe, aby wycena jego naprawy wymagała skomplikowanych oględzin czy mogła być skutecznie kwestionowana przez zakład ubezpieczeń (w tej sprawie została nawet zawyżona). Tym bardziej, że powódka faktycznie zleciła P. W. naprawę pojazdu jeszcze przed wypłatą odszkodowania, naprawa została wykonana w sposób nietechnologiczny i niezgodny z kosztorysem przedstawionym przez ubezpieczyciela. V. Koszty procesu 16. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie zasady odpowiedzialności za wynik sprawy ( art. 98 § 1 k.p.c. ). Na koszty te składały się: koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3 600,00 zł oraz wydatki związane ze skonsumowanymi zaliczkami na wynagrodzenie biegłego (1 500,00 zł). O nieuiszczonych, pokrytych tymczasowo z sum Skarbu Państwa, kosztach sądowych, sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 uksc, obciążając nimi w całości powódkę, jako stronę, która przegrała sprawę w całości. ZARZĄDZENIE (...) ASR Agnieszka Pikała W. , 22 kwietnia 2025 r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI