VI ACa 840/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny oddalił apelację powoda w sprawie o zapłatę odsetek od bezpodstawnie pobranych środków, uznając zarzut przedawnienia za skuteczny.
Powód Skarb Państwa dochodził od pozwanej H. K. zapłaty odsetek od bezpodstawnie pobranych środków finansowych. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo jedynie w części, uznając część roszczenia za przedawnioną. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne przyjęcie, że akt oskarżenia nie przerwał biegu przedawnienia. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając, że pozew cywilny złożony w postępowaniu karnym nie wywołał skutków prawnych, a wybór instytucji obowiązku naprawienia szkody przez sąd karny wykluczał równoczesne orzekanie w przedmiocie powództwa cywilnego.
Powód Skarb Państwa – (...) w W. domagał się od pozwanej H. K. zasądzenia kwoty 140.908,94 zł tytułem zaległych ustawowych odsetek od bezpodstawnie pobranych przez pozwaną środków finansowych z Kasy (...) w latach 2001-2007. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie wyrokiem z dnia 8 stycznia 2015 r. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 41.541,45 zł z ustawowymi odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd Okręgowy oparł się na ustaleniach z postępowania karnego, w którym pozwana została skazana za przywłaszczenie mienia znacznej wartości. Sąd uznał jednak, że roszczenie o odsetki w części uległo przedawnieniu, stosując trzyletni termin przedawnienia zgodnie z art. 118 k.c. Powód wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że akt oskarżenia nie przerwał biegu przedawnienia, podczas gdy w postępowaniu karnym złożono pozew cywilny. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że pozew cywilny złożony w postępowaniu karnym nie wywołał skutków prawnych, ponieważ strony wniosły o zastosowanie obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 72 § 2 k.k. Wybór tej instytucji przez sąd karny wykluczał równoczesne orzekanie w przedmiocie powództwa cywilnego. W związku z tym, skutki prawne w zakresie przerwania biegu przedawnienia odniósł dopiero pozew złożony w niniejszej sprawie cywilnej. Sąd Apelacyjny sprostował oznaczenie strony powodowej w komparycji i sentencji zaskarżonego wyroku, oddalił apelację i zasądził od powoda na rzecz pozwanej zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli w postępowaniu karnym wybrano instytucję obowiązku naprawienia szkody, a pozew cywilny nie został przekazany do sądu cywilnego w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że wybór instytucji obowiązku naprawienia szkody przez sąd karny wyklucza równoczesne orzekanie w przedmiocie powództwa cywilnego. W takiej sytuacji, pozew cywilny złożony w postępowaniu karnym staje się bezskuteczny, jeśli nie zostanie przekazany do sądu cywilnego w trybie art. 67 § 2 k.p.k., a tym samym nie przerywa biegu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
H. K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - (...) w W. | organ_państwowy | powód |
| H. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach procesu orzeka sąd na zasadach określonych w niniejszym rozdziale.
k.p.c. art. 350 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może sprostować oczywiste niedokładności, błędy pisarskie albo inne oczywiste omyłki w postanowieniach lub zarządzeniach albo w uzasadnieniu postanowienia lub wyroku.
k.p.k. art. 46 § § 1
Kodeks postępowania karnego
W razie skazania sprawcy czynu zabronionego sąd orzeka obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez pokrzywdzonego.
k.p.k. art. 72 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd może zobowiązać skazanego do naprawienia szkody w całości lub w części, chyba że orzekł środek karny wymieniony w art. 39 pkt 5 k.k., ale tylko w takim zakresie, w jakim szkoda ta nie została zrekompensowana.
k.p.k. art. 415 § § 7
Kodeks postępowania karnego
Nie można orzekać jednocześnie w przedmiocie powództwa cywilnego i obowiązku naprawienia szkody.
k.p.k. art. 67 § § 2
Kodeks postępowania karnego
W razie pozostawienia powództwa cywilnego bez rozpoznania, pokrzywdzony ma prawo złożyć żądanie przekazania pozwu sądowi cywilnemu w terminie 30 dni.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się w spełnieniu świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.k. art. 284 § § 2
Kodeks karny
Przywłaszczenie powierzonego mienia znacznej wartości.
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
Kwalifikowane przywłaszczenie mienia.
k.k. art. 303 § § 2
Kodeks karny
Naruszenie obowiązków przez zarządcę powierzonego mienia.
k.k. art. 231 § § 2
Kodeks karny
Nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego.
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów ustawy.
k.k. art. 12
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.k. art. 69 § § 1 i 2
Kodeks karny
Warunkowe zawieszenie wykonania kary.
k.k. art. 70 § § 1 pkt 1
Kodeks karny
Okres próby przy warunkowo zawieszonej karze.
k.k. art. 39 § pkt 5
Kodeks karny
Środki karne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wybór instytucji obowiązku naprawienia szkody przez sąd karny wyklucza równoczesne orzekanie w przedmiocie powództwa cywilnego. Pozew cywilny złożony w postępowaniu karnym, który nie został przekazany do sądu cywilnego, nie przerywa biegu przedawnienia. Roszczenie o odsetki w części uległo przedawnieniu z uwagi na upływ trzyletniego terminu.
Odrzucone argumenty
Akt oskarżenia lub pozew cywilny złożony w postępowaniu karnym przerywa bieg przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek.
Godne uwagi sformułowania
akt oskarżenia nie może być kwalifikowany jako czynność przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia wybierając instytucję obowiązku naprawienia szkody, sąd karny nie był władny orzekać już w przedmiocie powództwa cywilnego strona pokrzywdzona, skoro zdecydowała się ostatecznie na skorzystanie z obowiązku naprawienia szkody, de facto zrezygnowała z popierania powództwa cywilnego
Skład orzekający
Aldona Wapińska
przewodniczący
Małgorzata Kuracka
sprawozdawca
Ewa Harasimiuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przerwania biegu przedawnienia w kontekście postępowań karnych i cywilnych, a także skutków wyboru instytucji obowiązku naprawienia szkody."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której w postępowaniu karnym wybrano obowiązek naprawienia szkody zamiast rozpoznania pozwu cywilnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożone relacje między postępowaniem karnym a cywilnym, szczególnie w kontekście przedawnienia roszczeń i wyboru ścieżki prawnej przez pokrzywdzonego.
“Pozew w sądzie karnym nie zawsze chroni przed przedawnieniem – kluczowy wybór ścieżki prawnej.”
Dane finansowe
WPS: 140 908,94 PLN
odsetki: 41 541,45 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI ACa 840/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 października 2016 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA– Aldona Wapińska Sędzia SA– Małgorzata Kuracka (spr.) Sędzia SO del. – Ewa Harasimiuk Protokolant: – sekr.sądowy Paulina Czajka po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa - (...) w W. (poprzednio Skarbu Państwa - (...) w W. ) przeciwko H. K. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt III C 1587/10 I. prostuje oznaczenie strony powodowej w komparycji i sentencji zaskarżonego wyroku poprzez wpisanie w odpowiednim miejscu i przypadku: „Skarb Państwa – (...) w W. ” zamiast: „Skarb Państwa (...) w W. ”; II. oddala apelację; III. zasądza od Skarbu Państwa – (...) w W. na rzecz H. K. kwotę 2 700 (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt VI ACa 840/15 UZASADNIENIE Powód Skarb Państwa – (...) (poprzednio (...) ) w pozwie z 22 listopada 2010 roku wniósł o zasądzenie od pozwanej H. K. kwoty 140.908,94 zł tytułem zaległych ustawowych odsetek od bezpodstawnie pobranych przez pozwaną środków finansowych z Kasy (...) , w latach 2001 – 2007, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu. Ostatecznie pozwana uznała powództwo co do kwoty 41.541,45 zł, wnosząc o oddalenie powództwa w pozostałej części. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2015 roku Sąd Okręgowy Warszawa- Praga w Warszawie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 41.541,45 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 22 listopada 2010 roku do dnia zapłaty (pkt 1), oddalił powództwo w pozostałej części (pkt 2), wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3), nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Kasy Sądu Okręgowego (...) w W. kwotę 2077 złotych tytułem opłaty sądowej od zasądzonego roszczenia oraz kwotę 2456 złotych tytułem zwrotu części wydatków poniesionych tymczasowo z sum Skarbu Państwa (pkt 4), a także zniósł wzajemnie między stronami koszty zastępstwa prawnego (pkt 5). Sąd Okręgowy ustalił, że wyrokiem z 28 września 2009 roku, sygn. akt XVIII K 256/09, Sąd Okręgowy w W. uznał pozwaną H. K. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu przywłaszczenia w okresie od 1 stycznia 2001 roku do 31 stycznia 2008 roku w W. powierzonego jej mienia znacznej wartości w postaci pieniędzy w łącznej kwocie 524.206,14 zł, przez co wyrządziła (...) znaczną szkodę majątkową w łącznej kwocie 524.206,14 zł, z czego kwota 389.246,32 zł została zwrócona, wyczerpującego dyspozycję art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 303 § 2 k.k. w zb. z art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie w/w artykułów skazał pozwaną, zaś na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył jej karę dwóch lat pozbawienia wolności. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres 5 lat próby. W punkcie III wyroku, na podstawie art. 72 § 2 k.k. Sąd Okręgowy w W. orzekł wobec pozwanej obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody, poprzez uiszczenie na rzecz pokrzywdzonego – (...) kwoty 134.959,82 zł w terminie 4 lat od daty uprawomocnienia się wyroku. Pismem z 1 lutego 2010 roku powód wezwał pozwaną do zapłaty odsetek od bezpodstawnie pobranych środków pieniężnych z kasy (...) w latach 2001 – 2007 w łącznej wysokości 128.142,76 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pozwana odmówiła zapłaty. W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne, Sąd Okręgowy stwierdził, że w sytuacji prawomocnego skazania pozwanej za przestępstwo, nie może budzić wątpliwości zarówno wina pozwanej, fakt wyrządzenia szkody oraz normalny związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem sprawcy, a wyrządzoną powodowi szkodą. Zgodnie z art. 11 k.p.c. , ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Istota związania polega na wyłączeniu dokonywania w postępowaniu cywilnym ustaleń faktycznych innych niż te, których dokonał sąd w sentencji wyroku skazującego. Nie mogą być w postępowaniu cywilnym dokonywane ani pominięte ustalenia faktyczne odnoszące się do osoby sprawcy, przedmiotu przestępstwa i czynu przypisanego sprawcy, a okoliczności te nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego ani oceny sądu. Natomiast w oparciu o normę art. 72 § 2 k.k. , sąd może zobowiązać skazanego do naprawienia szkody w całości lub w części, chyba że orzekł środek karny wymieniony w art. 39 pkt 5 k.k. , ale tylko w takim zakresie, w jakim szkoda ta nie została zrekompensowana. Szkodą, do której naprawienia sąd może zobowiązać sprawcę, jest tylko równowartość rzeczywistej szkody wynikłej bezpośrednio z przestępstwa, nie zaś dalsze, nie bezpośrednio wiążące się z jego popełnieniem następstwa, w tym odsetki. Pozostałych roszczeń finansowych można dochodzić w toku odrębnego procesu cywilnego. W myśl natomiast art. 481 § 1 k.c. , jeżeli dłużnik opóźnia się w spełnieniu świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Jest to jedna z funkcji, jaką spełniają odsetki, a mianowicie funkcję odszkodowania za opóźnienie dłużnika w wykonaniu zobowiązania pieniężnego. Zobowiązanie pieniężne może przy tym mieć charakter pierwotnie pieniężny lub formę naprawienia szkody (w ramach art. 363 § 1 k.c. ). Określenie, kiedy dłużnik jest w opóźnieniu, wynika z art. 455 k.c. W pierwszej kolejności decyduje ustalony przez strony termin spełnienia świadczenia lub właściwość zobowiązania; w razie braku tych przesłanek decyduje wezwanie dłużnika do wykonania zobowiązania ( art. 455 k.c. ). Cechą charakterystyczną roszczeń wynikających z czynów niedozwolonych jest to, że na ogół ich wymagalność zbiega się z datą powstania szkody, chyba że data powstania szkody nie jest zbieżna z datą powzięcia przez poszkodowanego wiadomości o szkodzie i osobie sprawcy. Z istoty zagarnięcia pieniędzy wynika, że sprawca zagarnięcia wie, iż pieniądze w określonej kwocie należą do kogoś innego, a zatem jest w opóźnieniu od dnia popełnienia przestępstwa. Jest to wyjątek uzasadniony właściwością zobowiązania, o której mowa w art. 455 k.c. Natomiast zgodnie z przepisem art. 117 § 1 k.c. , z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, zaś przepis §2 w/w przepisu stanowi, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata ( art.118 k.c. ), zaś bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne ( art. 120 § 1 k.c. ). Świadczeniem okresowym są również odsetki i to zarówno umowne jak i ustawowe, które są należne za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, a w związku z tym z upływem trzyletniego terminu przedawnienia z art. 118 k.c. przedawniają się wszystkie roszczenia o odsetki za opóźnienie. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. , bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Tymczasem aktu oskarżenia nie można kwalifikować jako czynności przedsięwziętej bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. W konsekwencji, odnosząc się do podniesionego przez pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia za okres do 15.11.2007 r./ trzy lata od daty pozwu/ Sąd uznał zarzut ten za podniesiony skutecznie. Sąd I instancji dopuścił przy tym przy tym dowód z opinii biegłego księgowego, celem wyliczenia wysokości należnych odsetek przy uwzględnieniu zarzutu przedawnienia. Następnie wskazał, że na podstawie protokołów kontroli za lata 2001 – 2007 biegła ustaliła terminarz i kwoty pobierane przez pozwaną, następnie porównała kwoty i daty pobrań, określone na podstawie protokołów kontroli z listą pobrań. Przeprowadzona przez biegłą analiza porównawcza wykazała natomiast, że wskazane w pozwie terminy pobrania przez pozwaną środków pieniężnych są prawidłowe, a ich łączna wartość była o 10 zł niższa, niż wynika to z ustaleń postępowania karnego. Sąd Okręgowy miał na uwadze, że w celu ustalenia wysokości odsetek na potrzeby opinii przyjęto w konsekwencji kwotę 524.216,24 zł. W kolejnym kroku prac nad opinią, porównane zostały dane dotyczące spłat, ustalone na podstawie protokołów kontroli, z danymi przedstawionymi w pozwie. Porównanie spłat i terminów wynikających z protokołów kontroli i roszczenia zgłoszonego w pozwie wykazało, że łączna kwota spłat (do dnia 22 września 2009 roku) wynosi 391.646,32 zł i jest o 87,77 zł wyższa, niż wynika to z ustaleń postępowania karnego. Na potrzeby ustalenia wysokości odsetek, przyjęte zostały najwcześniejsze terminy spłaty zadłużenia, jakie wynikają z protokołów kontroli lub wyliczenia przedstawionego w pozwie oraz wyższa o 87,77 zł kwota spłaty. Na potrzeby opinii przyjęto ogólną zasadę, zgodnie z którą kolejne wpłaty rozliczają najstarsze zobowiązania pozwanej. Sąd I instancji miał przy tym na względzie, że kwota, jak to określił, „zasądzona” od pozwanej na rzecz powoda wyrokiem z 28 września 2009 roku stała się wymagalna 9 października 2013 roku. Jako datę wymagalności odsetek od wszystkich pobranych kwot przyjęto zaś datę wniesienia pozwu, tj. 22 listopada 2010 roku, a za graniczną datę przedawnienia odsetek przyjęto 21 listopada 2007 roku. Do dnia 22 września 2009 roku pozwana spłaciła łącznie 391.646,32 zł. Dokonane wpłaty rozliczają w całości pobrane środki finansowe w okresie od 11 listopada 2001 roku do 1 sierpnia 2007 roku o łącznej wartości 391.398,47 zł oraz 247,85 zł z wypłaty pobranej 10 sierpnia 2007 roku. Suma odsetek ustawowych od spłaconego długu wyniosła 98.617,92 zł, z czego odsetki od 21 listopada 2007 roku, które uległy przedawnieniu na dzień wniesienia pozwu – 86.474,06 zł. Wartość nieprzedawnionych odsetek od spłaconego długu wyniosła 12.143,86 zł. Różnica 10 zł, o jaką pomniejszył powód swoje roszczenie w stosunku do danych rzeczywistych zmniejsza powyższe odsetki o 0,22 zł. Do tego dochodzi różnica 0,14 zł wynikająca z zaokrągleń. Jako ostateczną wartość nieprzedawnionych odsetek od spłaconego długu biegła przyjęła kwotę 12.143,64 zł (12.144,00 zł – 0,14 zł – 0,22 zł). Suma odsetek od niespłaconej kwoty 132.669,82 zł na dzień 8 października 2009 roku wynosi 29.889,98 zł, z czego odsetki od 21 listopada 2007 roku, które uległy przedawnieniu na dzień wniesienia pozwu wyniosły 492,15 zł. Natomiast wartość nieprzedawnionych odsetek od niespłaconego zadłużenia, wyliczonych na 8 września 2010 roku wyniosła 29.397,83 zł. Uwzględniając różnicę 0,02 zł wynikającą z zaokrągleń, jako ostateczną wartość odsetek od niespłaconego długu Sąd I instancji przyjął kwotę 29.397,81 zł, zaś jako wartość nieprzedawnionych odsetek stosownie do opinii biegłej A. Z. łącznie kwotę 41.541,45 zł. Przedawnieniu uległa natomiast kwota odsetek w wysokości 86.966,21 zł. Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił powództwo jedynie w części, a stosownie do art. 333§ 1 pkt 2 k.p.c. z urzędu nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie zasądzenia roszczenia uznanego przez pozwaną. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku, zaskarżając go w części, tj. w punkcie 2, złożył powód, który zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego - art. 123 § 1 pkt 1 k.c. , poprzez przyjęcie, iż nie doszło w sprawie do przerwania biegu przedawnienia roszczenia o kwotę odsetek w wysokości 99.367,39 zł. (różnica między kwotą dochodzoną - 140.908,84 zł., a zasądzoną na rzecz powoda - 41.541,45 zł.) albowiem „aktu oskarżenia nie można kwalifikować jako czynności przedsięwziętej bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia”, podczas gdy zostało całkowicie pominięte, iż w dnia 22 września 2009 r. powód (wówczas mający status pokrzywdzonego w sprawie), wystąpił do Sądu Okręgowego w W. (...) Wydziału (...) z pozwem cywilnym przeciwko pozwanej, oskarżonej wówczas o popełnienie przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. i innych, o zasądzenie od niej kwoty 133.159,82 zł., wraz z odsetkami w kwocie 122.385,66 zł. liczonymi na dzień 15 września 2009 r., tj. łącznie 255.545,48 zł (w pkt III prawomocnego wyroku z dnia 28 września 2009 r. Sąd Okręgowy w W. (...) Wydział (...) (sygn. akt XVIII K 256/09), zobowiązał pozwaną do wykonania obowiązku, w postaci naprawienia szkody wyrządzonej (...) , poprzez uiszczenie na rzecz (...) kwoty 134.959,82 zł, w terminie 4 lat od daty uprawomocnienia się wyroku); 2) naruszenie prawa procesowego - art. 278 § 1 k.p.c. , poprzez zlecenie biegłej w dziedzinie ekonomii, ekonomiki, rachunkowości zarządczej i zarządzania, w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2013 r., „wyliczenia wysokości należnych powodowi odsetek uwzględniając przedawnienie i opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie karnej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w W. sygn. akt XVIII K 256/09”, ale również rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w postaci ustalenia, czy doszło do przedawnienia należnych powodowi odsetek („uwzględniając przedawnienie”), podczas gdy rozważania, a zwłaszcza rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego uwzględniania, bądź nie uwzględniania przedawnienia wobec roszczeń powoda, pozostają w wyłącznej domenie kompetencyjnej Sądu; 3) naruszenie prawa procesowego - art. 325 k.p.c. , poprzez niewłaściwe wymienienie w sentencji zaskarżonego wyroku strony postępowania, powoda jako „Skarb Państwa - (...) ”, podczas gdy powód powinien być wymieniony jako „Skarb Państwa - (...) ”. Podnosząc powyższe skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku, w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy, zgodnie z żądaniem pozwu, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tej części sprawy Sądu I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja okazała się bezzasadna. Sąd I instancji dokonał generalnie poprawnych ustaleń faktycznych, wymagały one jedynie niewielkiego sprostowania z uwagi na dostrzeżone przez Sąd Apelacyjny niedokładności w opinii biegłej, która została uzupełniająco przesłuchana przed tym Sądem w dniu 7.10.2016 r. /k-320-322/. Dlatego też Sąd Apelacyjny przyjął ustalenia Sądu I instancji za własne z poniższym uzupełnieniem /uściśleniem/. Należało zatem w konsekwencji przyjąć, iż kwota zagarniętych przez pozwaną środków wyniosła 524 216,24 zł, a zatem była o 10 zł wyższa /nie zaś niższa/ niż to ustalono w postępowaniu karnym. Natomiast niespłacona kwota, od której wyliczono odsetki wyniosła /po zaokrągleniu o 10 groszy/ - 132 569,82 zł, co wynika już z opinii pisemnej biegłej /k. 93/, nie zaś 132 669,82 zł, jak błędnie przytoczył Sąd I instancji. Sprostowanie pozostałych oczywistych omyłek przez biegłą na rozprawie przez Sądem Apelacyjnym, nie przełożyło się na treść merytoryczną opinii, która została w tym zakresie, jeżeli chodzi o wyliczenia, sporządzona prawidłowo /k. 320/. Biegła wyjaśniła przy tym szczegółowo metodykę sporządzenia opinii w pozostałym zakresie, w szczególności liczenia odsetek od niespłaconej części zadłużenia /w tym przyjęcie 4-letniej przerwy biegu odsetek, wobec udzielenia przez sąd karny pozwanej 4-letniego terminu na spełnienie obowiązku, o którym mowa w pkt. III jego wyroku, czego nie kwestionował powód/. Powyższa metodyka wyliczenia należnych odsetek /wynikająca z opinii pisemnej biegłej i opinii ustnych/ znajduje w pełni akceptację Sądu w zakresie poprawności przyjętych założeń, w tym co do wpływu treści i czasokresu realizacji obowiązku nałożonego wyrokiem karnym oraz określenia i odliczenia przedawnionej należności, w związku z przyjęciem przez Sąd I instancji trzyletniego terminu przedawnienia, tj. należności wymagalnych wcześniej niż trzy lata wstecz od daty wniesienia pozwu, a zatem do dnia 21 listopada 2007 r. Należy zauważyć przy tym, iż pełnomocnik strony pozwanej nie składał wniosków o przyjęcie innej metodyki liczenia należności. Nie składał też w toku całego procesu zastrzeżenia do protokołu rozprawy w trybie art. 162 k.p.c. Kwestionował on jedynie od początku tezę dowodową opinii, z punktu widzenia sformułowania „uwzględniając przedawnienie” – k. 141-142/, oraz zasadność zarzutu przedawnienia jako takiego, co znalazło swój dalszy wyraz w pierwszym i drugim zarzucie apelacyjnym. Wprawdzie istotnie Sąd I instancji w tezie dowodowej nie wskazał konkretnie czasokresu przedawnienia, jaki należało przyjąć, niemniej jednak biegła przyjęła poprawne założenia co do jego długości i biegu terminu, Sąd je zaakceptował, tym samym to ostatecznie mocą decyzji Sądu został on uwzględniony w takim, a nie innym zakresie. Konkretne wyliczenia leżały natomiast bezpośrednio w kompetencji biegłej. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 287 § 1 k.p.c. okazał się nieskuteczny. Nietrafny okazał się przede wszystkim jednak zarzut naruszenia art. 123§1 pkt 1 k.p.c. . Strona powodowa zarzucała, niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, polegające na przyjęciu, iż nie doszło w sprawie do przerwania biegu przedawnienia na skutek złożenia, we wskazanym postępowaniu karnym, prowadzonym przeciwko H. K. , przed Sądem Okręgowym w W. , przez pokrzywdzonego Skarb Państwa – (...) , pozwu cywilnego z dnia 22 września 2009 r.. Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie natomiast skupił się na braku skutków cywilno-prawnych aktu oskarżenia, co było zdaniem skarżącego nietrafne. Apelant łączył bowiem skutki prawne nie z aktem oskarżenia, lecz wniesieniem w postępowaniu karnym pozwu cywilnego. Przechodząc do oceny tego zarzutu należy zauważyć, iż istotnie prawdą jest, iż strona powodowa w dniu 24 września 2009 r. takowy pozew adhezyjny /opiewający na kwotę 133 159,82 zł wraz z odsetkami/ w postępowaniu karnym złożyła /k-411 akt karnych/. Jednakże nie wywołał on ostatecznie skutków prawnych. Stronie powodowej umknęło bowiem , iż w postępowaniu karnym na rozprawie obie strony /prokurator i ona sama - jako pokrzywdzony, k-432 akt karnych/ wnosiły o zastosowanie innej instytucji prawnej, tj. obowiązku naprawienia szkody. Wchodziły tu przy tym w grę dwie możliwości: naprawienie szkody na podstawie art. 46§1 k.k. /na wniosek/, względnie na podstawie art.72 § 2 k.k. / bez wniosku przy zastosowaniu instytucji zawieszenia wykonania kary/. Sąd ostatecznie zastosował /mimo istnienia zgodnego wniosku stron/ to drugie rozwiązanie, tj. w oparciu o treść art. 72§2 k.k. orzekł wobec oskarżonej obowiązek naprawienia szkody, poprzez uiszczenie na rzecz pokrzywdzonego brakującej /tj. niezwróconej części zagarniętej kwoty/ w wysokości 134 959, 82 zł w terminie czterech lat od daty uprawomocnienia się wyroku. W tej sytuacji wobec złożenia wniosku o zobowiązanie do naprawienia szkody nie było możliwości w ogóle orzekania w przedmiocie powództwa cywilnego. Co więcej przyłączenie się pokrzywdzonego do wniosku prokuratora i ostatecznie zastosowanie przez sąd karny tej instytucji /obowiązku naprawienia szkody/, w konsekwencji miało dla powództwa cywilnego takie skutki /mimo, że sąd nie wydawał ostatecznie formalnego orzeczenia w tym przedmiocie/ jakby pozostawił powództwo cywilne bez rozpoznania/ względnie odmówił jego przyjęcia w trybie art. 65§1pkt.6 k.p.k. /. Albowiem w myśl obowiązujących przepisów kodeksu postępowania karnego / art. 415§7 k.p.k. / nie było możliwości orzekania jednocześnie: w ramach pozwu cywilnego i o obowiązku naprawienia szkody. Innymi słowy wybierając instytucję obowiązku naprawienia szkody, sąd karny nie był władny orzekać już w przedmiocie powództwa cywilnego. Strona powodowa natomiast myli te dwie instytucje, generalnie błędnie podnosząc, iż sąd karny zasadził na jej rzecz w procesie z powództwa cywilnego określoną należność. Tak się nie stało, co jasno wynika z treści protokołu i wyroku Sądu karnego. Natomiast strona pokrzywdzona, skoro zdecydowała się ostatecznie na skorzystanie z obowiązku naprawienia szkody / art. 46 kk lub art. 72 § 2 kk /, de facto zrezygnowała z popierania powództwa cywilnego. Dlatego też powyższe procedowanie Sądu karnego było równoznaczne z pozostawieniem powództwa cywilnego bez rozpoznania, albowiem Sąd karny tego powództwa w ogóle nie rozpoznawał, bo jak wskazano wyżej, nie był władny. W tej sytuacji stronie pokrzywdzonej przysługiwało zatem, zgodnie z art. 67 § 2 k.p.k. prawo do złożenia żądania w terminie 30 dni przekazania pozwu adhezyjnego sądowi cywilnemu. Strona z tego rozwiązania nie skorzystała, zatem pozew cywilny złożony w postępowaniu karnym żadnych skutków nie mógł odnieść. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia tezy, jakoby doszło jego mocą do przerwania biegu przedawnienia, skoro na skutek niepodjęcia przez powoda działań w trybie art. 67§ 2 k.p.k. , stał się on bezskuteczny. Zresztą, gdyby był on skuteczny, to pozew w niniejszej sprawie w znacznej części podlegałby odrzuceniu. W tej sytuacji skutki prawne w zakresie przerwania biegu przedawnienia odniósł dopiero pozew w niniejszej sprawie. W związku z tym posiłkując się opinią biegłej Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż zasądzeniu podlegała kwota 41 541, 45 zł. Jeżeli natomiast chodzi o trzeci zarzut apelacyjny to rację ma strona powodowa odnośnie jej mylnego oznaczenia w zaskarżonym wyroku – jako Skarbu Państwa – (...) w W. , w sytuacji gdy w dniu orzekania przez Sąd I instancji, tj. 8 stycznia 2015 r. funkcjonowało (...) / w okresie od dnia 18 listopada 2011 do dnia 16 listopada 2015 r/. Powyższe uzasadniało sprostowanie zaskarżonego wyroku, poprzez prawidłowe oznaczenie powoda jako Skarbu Państwa – (...) , o czym na podstawie art. 350 § 1 i 3 k.p.c. orzeczono jak w punkcie I sentencji. W sytuacji natomiast gdy na skutek rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 2015 r. (Dz. U. 2015.1946) i wprowadzonych zmian organizacyjnych, w dacie orzekania przez Sąd Apelacyjny na powrót funkcjonuje (...) , wyrok Sądu odwoławczego przy oznaczeniu strony powodowej uwzględnia powyższą okoliczność. W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny uznając apelację ostatecznie za niezasadną, na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w punkcie II sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego, stosownie do jego wyniku orzeczono jak w punkcie III sentencji na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI