VI ACa 716/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając powództwo o odszkodowanie przeciwko członkom zarządu za niezłożenie wniosku o upadłość, uznając brak dowodu na wykazanie wysokości szkody.
Spółka z o.o. dochodziła od byłych członków zarządu spółki akcyjnej odszkodowania za niezłożenie wniosku o upadłość, twierdząc, że doprowadziło to do szkody w wysokości wyegzekwowanej kwoty. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając powództwo, ponieważ spółka nie wykazała wysokości szkody ani tego, że uzyskałaby większe zaspokojenie w postępowaniu upadłościowym.
Spółka (...) Sp. z o.o. w K. domagała się od byłych członków zarządu spółki (...) S.A. w W. (T. K., M. K., P. K.) odszkodowania w kwocie 130.750,92 zł. Powódka argumentowała, że pozwani ponoszą odpowiedzialność na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (p.u.n.) za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (...) S.A. w terminie, co miało doprowadzić do szkody w postaci niższej kwoty wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, uznając, że pozwani mieli obowiązek złożyć wniosek o upadłość najpóźniej do 19 marca 2009 r., a niewypłacalność spółki powstała najpóźniej 5 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając powództwo. Sąd odwoławczy uznał, że choć pozwani ponoszą winę za niezłożenie wniosku o upadłość (co potwierdza zakaz prowadzenia działalności gospodarczej orzeczony wobec nich), to strona powodowa nie wykazała wysokości szkody. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że powódka nie udowodniła, iż w przypadku złożenia wniosku o upadłość w terminie, uzyskałaby zaspokojenie w wyższym stopniu niż w rzeczywistości. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ustalenie hipotetycznej wartości majątku masy upadłości i stopnia zaspokojenia wierzycieli wymaga wiadomości specjalnych i dowodu z opinii biegłego, którego powódka nie złożyła. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzuty dotyczące nieważności postępowania z powodu niezawiadomienia pełnomocnika o terminie rozprawy, uznając je za chybione, gdyż pełnomocnik został ustanowiony po wyznaczeniu terminu rozprawy. Zmieniono również rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko pod warunkiem udowodnienia przez wierzyciela istnienia szkody, czyli tego, że uzyskałby on większe zaspokojenie w postępowaniu upadłościowym niż w rzeczywistości.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność z art. 21 ust. 3 p.u.n. jest odpowiedzialnością odszkodowawczą opartą na zasadzie winy. Ciężar wykazania wszystkich przesłanek, w tym istnienia szkody i jej rozmiaru, spoczywa na powodzie. Samo ustalenie niewypłacalności i niezłożenia wniosku o upadłość nie jest wystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
(...) Sp. z o.o. w K. (w zakresie kosztów postępowania)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Sp. z o.o. w K. | spółka | powód |
| T. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| P. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
p.u.n. art. 21 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
p.u.n. art. 21 § ust. 2
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.
p.u.n. art. 21 § ust. 3
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Osoby, na których spoczywa obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z faktów wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
k.p.c. art. 133 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, doręczenia należy dokonać tym osobom.
k.p.c. art. 141 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej poddać się rygorowi poddania się egzekucji, o którym mowa w art. 777 § 1 pkt 3 i 4.
k.p.c. art. 214 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
k.p.c. art. 235 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego lub tłumacza sąd przeprowadza po wysłuchaniu ich ustnie na rozprawie.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy samorządu terytorialnego – w zakresie, w jakim rozstrzyga sprawę.
k.s.h. art. 368 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę.
p.u.n. art. 373 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Sąd może orzec pozbawienie na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej [...] osoby, która ze swej winy będąc do tego zobowiązana z mocy ustawy, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości wniosku o ogłoszenie upadłości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodu na wykazanie wysokości szkody poniesionej przez powoda w wyniku niezłożenia wniosku o upadłość. Naruszenie zasady bezpośredniości i przepisów proceduralnych przez oparcie ustaleń faktycznych na dowodach z innej sprawy. Niezawiadomienie pełnomocnika o terminie rozprawy, który został ustanowiony po wyznaczeniu tego terminu, nie powoduje nieważności postępowania.
Odrzucone argumenty
Pozwani ponoszą odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 21 ust. 3 p.u.n. za niezłożenie wniosku o upadłość. Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił wysokość szkody na podstawie opinii biegłego z innej sprawy. Nieważność postępowania z powodu niezawiadomienia pełnomocnika o terminie rozprawy.
Godne uwagi sformułowania
„W tej sytuacji dublowanie postępowania sądowego na okoliczność ustaleń poczynionych w sądzie gospodarczym, byłoby sprzeczne z zasadą ekonomii procesowej i respektowania orzeczeń sądowych” „pisemna opinia złożona do akt innej sprawy w ogóle nie ma charakteru dowodu z opinii biegłego, gdyż sąd nie wydał uprzednio postanowienia w przedmiocie dopuszczenia tego dowodu, nie wyznaczył biegłego i nie zakreślił mu przedmiotu i granic, w jakich ma się on wypowiedzieć” „Sąd jest bowiem, co do zasady, związany sentencją prawomocnego orzeczenia ( art. 365 § 1 k.p.c. ), a nie ustaleniami faktycznym, które legły u podstaw takiego rozstrzygnięcia.” „Takie też ustalenie poczynił Sąd Okręgowy. Jednak ustalenie to jest całkowicie dowolne i niczym niepoparte.”
Skład orzekający
Anna Orłowska
przewodniczący
Urszula Wiercińska
sędzia
Marcin Łochowski
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykazywanie szkody w sprawach o odpowiedzialność członków zarządu za niezłożenie wniosku o upadłość; zasady przeprowadzania dowodów w postępowaniu cywilnym; skutki prawne ustanowienia pełnomocnika w trakcie postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności członków zarządu na gruncie Prawa upadłościowego i naprawczego. Interpretacja zasad dowodowych jest ogólna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności członków zarządu, co jest częstym problemem w biznesie. Kluczowe jest tu rozstrzygnięcie dotyczące ciężaru dowodu szkody i zasad przeprowadzania dowodów, co ma znaczenie praktyczne dla prawników.
“Członkowie zarządu nie odpowiadają za długi spółki, jeśli wierzyciel nie udowodni szkody – kluczowa lekcja z Sądu Apelacyjnego.”
Dane finansowe
WPS: 130 750,92 PLN
zwrot kosztów procesu: 3651 PLN
zwrot kosztów procesu w instancji odwoławczej: 9238 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VI ACa 716/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA – Anna Orłowska Sędzia SA – Urszula Wiercińska Sędzia SO (del.) – Marcin Łochowski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewelina Murawska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w K. przeciwko T. K. , M. K. i P. K. o zapłatę na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt IV C 135/12 I zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie 1 oddala powództwo, a w punkcie 2 zasądza od (...) Sp. z o.o. w K. solidarnie na rzecz T. K. , M. K. i P. K. kwotę 3.651 zł (trzy tysiące sześćset pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; II zasądza od (...) Sp. z o.o. w K. solidarnie na rzecz T. K. , M. K. i P. K. kwotę 9.238 zł (dziewięć tysięcy dwieście trzydzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej. Sygn. akt VI ACa 716/13 UZASADNIENIE (...) sp. z o.o. w K. wniosła o zasądzenie od T. K. , M. K. i P. K. kwoty 130.750 zł 92 gr tytułem odszkodowania. Powodowa spółka podniosła, że pozwani w okresie od 9 kwietnia 2002 r. do marca 2009 r. byli członkami zarządu spółki (...) S.A. w W. . Strona powodowa w miesiącach lutym i marcu 2009 r. sprzedała spółce (...) towar za łączną kwotę 183.561 zł 50 gr. Z uwagi na nieuregulowanie należności spółka (...) złożyła w sądzie pozew o zapłatę. W dniu 5 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Krakowie wydał nakaz zapłaty, sygn. akt IX GNc 365/09, w którym zasądził od spółki (...) na rzecz strony powodowej ww. kwotę wraz z kosztami procesu. W toku egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Rypinie, sygn. akt Km 844/10 powodowej spółce udało się wyegzekwować kwotę 58.722 zł 58 gr. Tym samym, dochodzona w niniejszej sprawie kwota 130.750 zł 92 gr stanowi różnicę między ceną za sprzedany spółce (...) towar, a kwotą odzyskaną w postępowaniu egzekucyjnym (183.561 zł 50 gr – 58.722 zł 58 gr). Strona powodowa podniosła, że pozwani ponoszą odpowiedzialność odszkodowawczą w oparciu o art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tj. Dz.U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1361 ze zm. – dalej, jako: „ p.u.n. ”) wobec niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (...) . W tym kontekście istotne znaczenie ma to, że postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w sprawie sygn. akt X Gzd 18/10 orzekł wobec pozwanych zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres 3 lat, co zostało poprzedzone ustaleniem Sądu, że niewypłacalność (...) S.A. powstała najpóźniej w dniu 5 marca 2009 r. Według powoda, niezłożenie przez pozwanych wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (...) doprowadziło do powstania po stronie (...) szkody w kwocie dochodzonej pozwem w niniejszej sprawie. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Zdaniem strony pozwanej, w toku postępowania egzekucyjnego doszło do znacznego zaniżenia wartości zbytej na licytacji nieruchomości, co przełożyło się na wysokość kwoty uzyskanej przez powoda w wyniku egzekucji. Pozwani zarzucili, że sporządzona przez biegłego rzeczoznawcę wycena nieruchomości została oparta na błędnym jej zaliczeniu do kategorii gruntów rolnych, zamiast przeznaczonych na cele wypoczynkowo-rehabilitacyjne. Stron pozwana podniosła również szereg zarzutów co do opinii biegłego J. O. , która była podstawą ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w sprawie sygn. akt X Gzd 18/10. W konkluzji, pozwani wnieśli o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia rzeczywistej daty niewypłacalności spółki (...) . Pozwani wskazali również, że wbrew treści art. 21 ust. 3 p.u.n. powodowa spółka nie udowodniła przesłanek warunkujących odpowiedzialność członków zarządu za niezłożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. W szczególności strona powodowa nie wykazała, iż w wypadku złożenia takiego wniosku w terminie uzyskałaby zaspokojenie w wyższym stopniu niż miało to miejsce w rzeczywistości. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w całości i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz (...) kwotę 130.751 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 stycznia 2012 r. do dnia zapłaty oraz obciążył pozwanych kosztami procesu. Sąd Okręgowy ustalił, że pozwani T. K. i M. K. byli członkami zarządu spółki (...) S.A. w okresie od dnia 9 kwietnia 2002 r. do dnia 27 marca 2009 r., a P. K. – do dnia 4 maja 2009 r. Strona powodowa w miesiącach lutym i marcu 2009 r. sprzedała spółce (...) towar za łączną kwotę 183.561 zł 50 gr. Z uwagi na nieuregulowanie należności spółka (...) złożyła w sądzie pozew o zapłatę. W dniu 5 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Krakowie wydał nakaz zapłaty, sygn. akt IX GNc 365/09, w którym zasądził od spółki (...) na rzecz strony powodowej ww. kwotę wraz z kosztami procesu. W toku egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Rypinie, sygn. akt Km 844/10 powodowej spółce udało się wyegzekwować kwotę 58.722 zł 58 gr. Kwota ta została uzyskana na skutek sprzedaży w drodze licytacji publicznej będącej własnością spółki (...) nieruchomości, położonej we wsi R. , gmina R. . Postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w sprawie sygn. akt X Gzd 18/10 orzekł wobec pozwanych zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na okres 3 lat. W oparciu o opinię biegłego, Sąd Rejonowy ustalił, że niewypłacalność (...) S.A. powstała najpóźniej w dniu 5 marca 2009 r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami ( art. 21 ust. 2 p.u.n. ). Zatem pozwani mieli obowiązek złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości najpóźniej w dniu 19 marca 2009 r. W zakresie daty niewypłacalności spółki (...) Sąd Okręgowy „zaakceptował ustalenia sądu gospodarczego (w sprawie sygn. akt X Gzd 18/10) i przyjął je za podstawę własnego rozstrzygnięcia” (k.1261). „W tej sytuacji dublowanie postępowania sądowego na okoliczność ustaleń poczynionych w sądzie gospodarczym, byłoby sprzeczne z zasadą ekonomii procesowej i respektowania orzeczeń sądowych” (k.1262). Wobec tego, według Sądu Okręgowego, „szkoda powódki odpowiada roszczeniu dochodzonego pozwem i stanowi różnicę pomiędzy kwotą zasądzoną przez Sąd Okręgowy w Krakowie nakazem zapłaty z dnia 5.06.2009 r., wydanym w sprawie IX GNc 365/09 (k.46), a kwotą wyegzekwowaną przez komornika sądowego w sprawie Km 844/10 (k.68), wliczając w to koszty zastępstwa procesowego (k.621)” (k.1260). W apelacji pozwani zaskarżyli wyrok w całości, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: art. 133 § 3 k.p.c. i art. 141 § 1 k.p.c. w zw. z art. 214 § 1 k.p.c. przez niezawiadomienie o terminie rozprawy pełnomocnika skarżących, co doprowadziło do pozbawienia możności obrony i nieważności postępowania; art. 217 § 1 i 2 k.p.c. przez oddalenie wniosków dowodowych pozwanych, zgłoszonych na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie ustaleń faktycznych z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów; art. 235 § 1 k.p.c. przez naruszenie zasady bezpośredniości i dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o postępowanie dowodowe przeprowadzone w innej sprawie; art. 21 ust. 1 – 3 p.u.n. w zw. z art. 361 § 1 k.p.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W konsekwencji, pozwani wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę wyroku i oddalenie powództwa, a także o dopuszczenie wskazanych w apelacji dowodów. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja pozwanych jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, co do istnienia i wysokości wierzytelności powodowej spółki, stopnia jej faktycznego zaspokojenia w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do tego, że pozwani nie zgłosili ze swej winy w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (...) . Nie można natomiast zgodzić się z ustaleniami Sądu I instancji co do rozmiarów szkody w majątku powodowej spółki wywołanej zaniechaniem pozwanych, a co za tym idzie z oceną wysokości należnego odszkodowania. Te wadliwe ustalenia faktyczne zostały spowodowane błędną wykładnią art. 21 ust. 3 p.u.n. , która doprowadziła do nieprawidłowego zakreślenia przez Sąd Okręgowy granic stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Na skutek tego Sąd I instancji zastosował art. 21 ust. 3 u.p.n. do stanu faktycznego nieprzystającego do prawidłowo zdekodowanej hipotezy tej normy prawnej. W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do najdalej idącego zarzutu nieważności postępowania, którego uwzględnienie skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ( art. 386 § 2 k.p.c. ). Według skarżących, niezawiadomienie ich pełnomocnika o terminie rozprawy w dniu 21 listopada 2012 r., pozbawiło pozwanych możności obrony i spowodowało nieważność postępowania ( art. 379 pkt 5 k.p.c. ). Poglądu tego nie można podzielić. Rację mają skarżący, że zgodnie z art. 133 § 3 k.p.c. , jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, doręczenia należy dokonać tym osobom. Zatem, w wypadku ustanowienia pełnomocnika procesowego zawiadomienie o terminie rozprawy ( art. 149 § 2 k.p.c. ) doręcza się temu pełnomocnikowi. Rzecz jednak w tym, że prawidłowość czynności procesowych ocenia się co do zasady w oparciu o stan faktyczny istniejący w czasie jej dokonywania. W tym kontekście trzeba zwrócić uwagę, że zarówno w chwili wyznaczania terminu rozprawy, tj. w dniu 29 maja 2012 r. (k.870), jak i w chwili doręczenia pozwanym zawiadomienia o terminie rozprawy, czyli w dniach 5 i 8 czerwca 2012 r. (k.1209, 1211, 1213), skarżący nie ustanowili jeszcze pełnomocnika procesowego. Pełnomocnik pozwanych adwokat S. K. zgłosił swój udział w postępowaniu dopiero na etapie postępowania zażaleniowego – w dniach 24 i 25 września 2012 r. (k.967, 1019, 1025, 1076, 1083, 1135). Z tego względu, Sąd Okręgowy nie mógł mieć w świetle treści art. 133 § 3 k.p.c. obowiązku zawiadomienia o terminie rozprawy pełnomocnika skarżących, który w momencie wyznaczania rozprawy nie był przecież jeszcze ustanowiony. W konsekwencji, pozwani zostali prawidłowo zawiadomieni o terminie rozprawy w dniu 21 listopada 2012 r. Żaden przepis nie przewiduje przy tym, aby stronę prawidłowo zawiadomioną o terminie posiedzenia zawiadamiać o tym terminie ponownie, w wypadku późniejszego ustanowienia przez nią pełnomocnika procesowego. Takiej zasady nie da się wywieść, ani z treści art. 133 § 3 k.p.c. , ani z treści art. 149 § 2 k.p.c. W szczególności, nie sposób przyjąć, że strona procesu, która została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy (odebrała zawiadomienie osobiście) na skutek udzielenia pełnomocnictwa staje się wadliwie (nieskutecznie) zawiadomiona o terminie. Teza taka nie tylko nie znajduje żadnego normatywnego oparcia, ale jest po prostu nielogiczna. W takim bowiem wypadku, to na stronie spoczywa ciężar poinformowania pełnomocnika o stanie toczącego się procesu, w tym i przekazania informacji o wyznaczonym już terminie rozprawy. Brak było więc podstaw, aby rozprawa w dniu 21 listopada 2012 r. została odroczona. Zgodnie z art. 214 § 1 k.p.c. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Mając na względzie fakt, że pozwani osobiście odebrali zawiadomienia o terminie rozprawy, a na tym etapie postępowania nie mieli jeszcze ustanowionego pełnomocnika, nie zachodziła „nieprawidłowość w doręczeniu wezwania”. Sąd Okręgowy, nie odraczając rozprawy w dniu 21 listopada 2012 r. nie naruszył więc art. 214 § 1 k.p.c. Tym samym, zarzuty apelacji wskazujące na pozbawienie pozwanych możności obrony i spowodowaną tym nieważność postępowania są kompletnie chybione. Zasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 21 ust. 3 p.u.n. Przy czym naruszenie tego przepisu ściśle wiąże się z częściowo wadliwymi ustaleniami faktycznymi, będącymi podstawą rozstrzygnięcia. Należy wskazać, że zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami ( art. 21 ust. 2 p.u.n. ). Stosownie natomiast do treści art. 21 ust. 3 p.u.n. osoby, na których spoczywa ten obowiązek, ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie. Nie ulega wątpliwości, że w wypadku spółki akcyjnej obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na każdym z członków zarządu spółki ( art. 21 ust. 2 p.u.n. w zw. z art. 368 § 1 k.s.h. ). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, odpowiedzialność określona w art. 21 ust. 3 p.u.n. jest typową odpowiedzialnością odszkodowawczą opartą na zasadzie winy ( tak też A.Jakubecki w: Prawo upadłościowe i naprawcze, Zakamycze 2003, s.70, t.1, Z.Świeboda: Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2003, s.50, t.4 ). W konsekwencji, to na powodzie spoczywa ciężar wykazania wszystkich przesłanek, od których istnienia uzależniona jest odpowiedzialność odszkodowawcza ( art. 6 k.c. ). Zatem, uwzględnienie powództwa w niniejszej sprawie byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby strona powodowa wykazała bezprawne i zawinione zachowanie pozwanych, skutkujące powstaniem szkody po stronie spółki (...) ( art. 415 k.c. ). Zachowanie pozwanych, z którym można powiązać szkodę polega na niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (...) S.A. mimo istnienia ku temu przesłanek. Tym samym, powodowa spółka musiałaby wykazać, że mimo istnienia podstaw do ogłoszenia upadłości określonych w art. 10 p.u.n. w zw. z art. 11 p.u.n. pozwani w stosownym czasie tego wniosku nie złożyli. Nadto, konieczne byłoby udowodnienie, że skarżący ponoszą winę za niezgłoszenie tego wniosku. A zatem, strona powodowa powinna wykazać, że pozwani wiedzieli albo powinni wiedzieć o niewypłacalności spółki (...) S.A. ( art. 10 p.u.n. ), a mimo to z przyczyn nieuzasadnionych wniosku o ogłoszenie upadłości nie złożyli. W tym kontekście trzeba wskazać, że postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, sygn. akt X Gzd 18/10 orzekł wobec pozwanych zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 373 ust. 1 pkt 1 p.u.n. sąd może orzec pozbawienie na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu osoby, która ze swej winy będąc do tego zobowiązana z mocy ustawy, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie ulega wątpliwości, że podstawą orzeczenia wobec pozwanych zakazu prowadzenia działalności gospodarczej było niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (...) , mimo istnienia stanu niewypłacalności spółki. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy. Zatem, Sąd Okręgowy trafnie uznał, iż postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt X Gzd 18/10, orzekające wobec pozwanych zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o art. 373 ust. 1 pkt 1 p.u.n. , przesądza, że skarżący nie zgłosili wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie określonym w art. 21 ust. 1 p.u.n. Było to przy tym zaniechanie zawinione (zob. art. 373 ust. 1 p.u.n. in princ. ). Natomiast, w celu wykazania zaistnienia szkody powód powinien, po pierwsze, udowodnić, że wskutek niezłożenia przez pozwanych wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, zmniejszyły się aktywa albo wzrosły pasywa spółki (...) S.A. Innymi słowy, strona powodowa musiałaby wykazać, iż, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez któregokolwiek pozwanego w terminie, to majątek wchodzący w skład masy upadłości ww. spółki byłby większy. Po drugie, konieczne byłoby wykazanie, że z uwagi na zwiększony majątek masy upadłości powodowa spółka zostałaby w ramach podziału funduszy masy upadłości zaspokojona w większym stopniu niż to miało miejsce w rzeczywistości ( por. A.Jakubecki w: op.cit., s.71, t.7, Z.Świeboda: op.cit., s.51, t.8 ). Oczywiste jest przecież, iż ustalenie, że majątek upadłego byłby większy nie przesądza jeszcze o powstaniu szkody po stronie powodowej. Należy, bowiem uwzględnić wierzytelności wierzycieli, które podlegają zaspokojeniu przed wierzytelnością powodowej spółki ( art. 342 – 343 p.u.n. ). Nie ulega wątpliwości, że takie ustalenia wymagają z kolei przede wszystkim oceny hipotetycznej wartości majątku stanowiącego masę upadłości, wysokości wszystkich wierzytelności zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym i stopnia ich zaspokojenia, zwłaszcza w kontekście art. 342 p.u.n. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoliłoby na rozważenie, czy i w jakim zakresie wierzytelność powodowej spółki zostałaby zaspokojona w ramach postępowania upadłościowego w większym stopniu niż to faktycznie miało miejsce. Rzecz jednak w tym, iż dokonanie ustaleń na tej płaszczyźnie wymaga wiadomości specjalnych, a co za tym idzie nie jest możliwe bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego ( art. 278 § 1 k.p.c. ). Powód jednak, mimo spoczywającego na nim ciężaru dowodu ( art. 6 k.c. ), takiego wniosku nie złożył. Co więcej, powodowa spółka nie sformułowała w istocie żadnych twierdzeń dotyczących stopnia zaspokojenia jej wierzytelności w ewentualnym postępowaniu upadłościowym, przyjmując a priori , że w takim postępowaniu przysługująca jej wierzytelność zostałaby zaspokojona w całości. Takie też ustalenie poczynił Sąd Okręgowy. Jednak ustalenie to jest całkowicie dowolne i niczym niepoparte. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zostało bezsprzecznie dokonane z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. Z całą pewnością takiego wniosku nie da się wywieść z treści orzeczenia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt X Gzd 18/10. W postępowaniu w niniejszej sprawie nie przeprowadzono natomiast żadnych dowodów, w szczególności dowodu z opinii biegłego, które mogłoby doprowadzić do tego rodzaju ustaleń. Nie jest przy tym możliwe posłużenie się w tym zakresie opinią biegłego przeprowadzoną w innej sprawie. Sąd Apelacyjny podziela bowiem pogląd, że „pisemna opinia złożona do akt innej sprawy w ogóle nie ma charakteru dowodu z opinii biegłego, gdyż sąd nie wydał uprzednio postanowienia w przedmiocie dopuszczenia tego dowodu, nie wyznaczył biegłego i nie zakreślił mu przedmiotu i granic, w jakich ma się on wypowiedzieć” ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 grudnia 1998 r., I CKN 922/97, por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2003 r., III CK 22/02 ). Zatem dokonywanie w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy ustaleń na podstawie opinii biegłego dopuszczonej w postępowaniu w sprawie sygn. akt X Gzd 18/10 nastąpiło z naruszeniem art. 235 k.p.c. Nie przekonuje argument Sądu I instancji, że „dublowanie postępowania sądowego na okoliczność ustaleń poczynionych w sądzie gospodarczym, byłoby sprzeczne z zasadą ekonomii procesowej i respektowania orzeczeń sądowych”. Oparcie ustaleń faktycznych na dowodach przeprowadzonych w innej sprawie z całą pewnością narusza zasadę bezpośredniości ( art. 235 k.p.c. ). Trzeba także zaznaczyć, że obowiązek dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o dowody przeprowadzone bezpośrednio przed sądem nie narusza „zasady respektowania orzeczeń sądowych”. Sąd jest bowiem, co do zasady, związany sentencją prawomocnego orzeczenia ( art. 365 § 1 k.p.c. ), a nie ustaleniami faktycznym, które legły u podstaw takiego rozstrzygnięcia. Trafne są zatem w tym zakresie podniesione w apelacji zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i art. 235 k.p.c. Nawet, gdyby jednak dopuszczalne było dokonywanie ustaleń faktycznych w oparciu o opinię biegłego przeprowadzoną w innej sprawie, to nie sposób przyjąć, że ze sporządzonej w sprawie sygn. akt X Gzd 18/10 opinii biegłego J. O. dotyczącej stopnia wypłacalności spółki (...) wynika, iż wierzytelności powodowej spółki zostałyby zaspokojone w postępowaniu upadłościowym (przy założeniu, że wniosek o ogłoszenie upadłości zostałyby złożony w odpowiednim czasie) w 100 %. Biegła wskazała bowiem, że w marcu 2009 r. (a więc w okresie powstania wierzytelności powoda) wypłacalność spółki (...) – w zależności od przyjętego wariantu – wynosiła od 33,47 % do 50 %. Według jednego z wariantów opinii biegłej, majątek spółki (...) wystarczał na zaspokojenie wszystkich wierzytelności w 100 % jedynie do końca 2008 r. (uzasadnienie zaskarżonego wyroku – k.1258). Brak zatem podstaw do przyjęcia, że powód, którego wierzytelności powstały w lutym – marcu 2009 r. uzyskałby zaspokojenie w postępowaniu upadłościowym w 100 %. Nie jest natomiast zasadny zarzut apelacji dotyczący naruszenia art. 217 § 1 i 2 k.p.c. przez oddalenie wniosków dowodowych skarżących. Należy bowiem zawrócić uwagę, że zgodnie z art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Zatem, procesowy ciężar zgłaszania wniosków dowodowych obciąża tę stronę, na której spoczywa ciężar dowodu w rozumieniu art. 6 k.c. Tym samym, w niniejszej sprawie to powodowa spółka winna udowodnić wszystkie przesłanki warunkujące odpowiedzialność pozwanych w oparciu o art. 21 ust. 3 p.u.n. Pozwani nie mieli więc obowiązku zgłaszania wniosków dowodowych. Z tego względu, Sąd Okręgowy nie naruszył przepisów procesowych, oddalając wnioski dowodowe skarżących. Z tych samych przyczyn brak było podstaw do dopuszczenia w postępowaniu odwoławczym wniosków dowodowych zgłoszonych w apelacji (k.1274). Chybione są również zarzuty apelacji wskazujące na wadliwą wycenę (...) spółki (...) w trakcie postępowania egzekucyjnego. Wymagają przypomnienia fundamentalne zasady sprzedaży nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego. Trzeba zaznaczyć, iż cena wywołania, stanowiąca na pierwszej licytacji trzy czwarte sumy oszacowania ( art. 965 k.p.c. ), stanowi jedynie kwotę wyjściową, która w czasie licytacji może ulec znacznemu zwiększeniu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji publicznej dostatecznie więc zabezpiecza interesy dłużnika, zapewniając sprzedaż przedmiotu egzekucji za cenę odpowiadającą cenie rynkowej tego przedmiotu. W konsekwencji, wysokość sumy oszacowania nieruchomości nie ma w istocie większego znaczenia z punktu widzenia interesów dłużnika. Dlatego też, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i w pkt 1. w oparciu o art. 21 ust. 3 p.u.n. w zw. z art. 6 k.c. oddalił powództwo, jako nieudowodnione oraz w pkt 2. stosownie do treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 461) zasądził od (...) sp. z o.o. w K. solidarnie na rzecz T. K. , M. K. i P. K. kwotę 3.651 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Nadto, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 6 ww. rozporządzenia zasądził od (...) sp. z o.o. w K. solidarnie na rzecz T. K. , M. K. i P. K. kwotę 9.238 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI