VI ACa 510/13

Sygn. akt VI ACa 510/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA– Anna Orłowska (spr.) Sędzia SA– Urszula Wiercińska Sędzia SO (del.) – Beata Waś Protokolant: – st. sekr. sąd. Ewelina Murawska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa A. L. przeciwko (...) Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. o ustalenie nieważności lub uchylenie uchwał na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2013 r. sygn. akt XXV C 1108/12 I oddala apelację; II zasądza od A. L. na rzecz (...) Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. kwotę 135 zł (sto trzydzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt VI ACa 510/13 UZASADNIENIE A. L. pozwem złożonym dnia 30 lipca 2012 roku przeciwko (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. wniosła o: 1. ustalenie, że uchwała Walnego Zgromadzenia (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. nr (...) z dnia 19 czerwca 2012 roku, utrzymująca w mocy uchwalę Rady Nadzorczej (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. nr (...) z dnia 5 grudnia 2011 roku w sprawie wykreślenia A. L. z rejestru członków Spółdzielni jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych; 2. ewentualnie uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. nr (...) z dnia 19 czerwca 2012 roku, utrzymującej w mocy uchwalę Rady Nadzorczej (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. nr (...) z dnia 5 grudnia 2011 roku w sprawie wykreślenia A. L. z rejestru członków Spółdzielni; 3. ustalenie, że nieważne są uchwały Walnego Zgromadzenia (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. z dnia 19 czerwca 2012 roku nr (...) utrzymujące w mocy uchwałę Rady Nadzorczej (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. nr (...) z dnia 26 marca 2012 roku w sprawie uchwalenia „Regulaminu tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. " oraz nr (...) w sprawie przeznaczenia nadwyżki bilansowej za rok 2011 na zwiększenie funduszu remontowego; 4. ewentualnie uchylenie uchwał Walnego Zgromadzenia (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. dnia 19 czerwca 2012 roku nr (...) utrzymujących w mocy uchwałę Rady Nadzorczej (...) Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej w W. nr (...) z dnia 26 marca 2012 roku w sprawie uchwalenia „Regulaminu tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego (...) Budowlano - Mieszkaniowej w W. " oraz nr (...) w sprawie przeznaczenia nadwyżki bilansowej za rok 2011 na zwiększenie funduszu remontowego oraz 5. zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2013 roku Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że uchwała Walnego Zgromadzenia (...) Spółdzielni Budowlano- Mieszkaniowej w W. nr (...) z dnia 19 czerwca 2012 roku utrzymująca w mocy uchwałę Rady Nadzorczej (...) nr (...) z dnia 5 grudnia 2011 roku w sprawie wykreślenia A. L. z rejestru członków Spółdzielni jest nieważna (punkt 1.), w pozostałej części powództwo oddalił (punkt 2.) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania (punkt 3, i 4.). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o stan faktyczny, ustalony w sposób następujący: A. L. , na skutek zawarcia w dniu 2 września 2003 roku umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia jego własności wraz z udziałem w prawie współużytkowania wieczystego działki gruntu na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej, przysługuje prawo odrębnej własności lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. wraz z udziałem w prawie współużytkowania wieczystego działki gruntu. Zarząd budynkiem przy ul. (...) sprawowała (...) w W. , której powódka była członkiem. Właściciele wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. (...) w W. utworzyli Wspólnotę Mieszkaniową (...) i na skutek podjęcia uchwały nr (...) z dnia 27 maja 2009 roku wybrali zarząd wspólnoty, który przejął zarządzenie nieruchomością wspólną, co skutkowało wypowiedzeniem czynności zarządczych oraz administracyjnych co do tego budynku pozwanej spółdzielni. Rada Nadzorcza (...) w W. uchwałą nr (...) z 5 grudnia 2011 roku postanowiła wykreślić z rejestru Spółdzielni m.in. A. L. , powołując się na bezprzedmiotowość członkostwa powódki w Spółdzielni z uwagi na wypowiedzenie Spółdzielni czynności zarządczych i administracyjnych co do budynku przy ul. (...) . Rada Nadzorcza (...) w W. uchwałą nr (...) z 26 marca 2012 roku uchwaliła „Regulamin tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego (...) w W. " stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. Regulamin ten przewidywał zasilanie funduszu remontowego m.in. z nadwyżki bilansowej spółdzielni. Powódka wniosła do Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni odwołanie od powyższych uchwał. W dniu 19 czerwca 2012 roku na posiedzeniu Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni, w którym uczestniczyła również A. L. podjęte zostały m.in. uchwały: nr (...) w sprawie podziału nadwyżki bilansowej za rok 2011, zgodnie z którą nadwyżka bilansowa w wysokości 1.588.162,25 złotych została przeznaczona na zwiększenie funduszu remontowego, za podjęciem uchwały oddano 26 głosów, 7 przeciw, a 1 się wstrzymał; nr (...) utrzymującą w mocy uchwałę Rady Nadzorczej nr (...) z dnia 5 grudnia 2011 roku w sprawie wykreślenia ze Spółdzielni m.in. A. L. , za podjęciem uchwały oddano 22 głosów, przeciw 9, a 1 się wstrzymał. Przed podjęciem uchwały nr (...) nie odczytano odwołania złożonego przez powódkę; nr (...) utrzymującą w mocy uchwałę Rady Nadzorczej nr (...) z dnia 26 marca 2012 roku w sprawie uchwalenia „Regulaminu tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego (...) w W. ", za podjęciem uchwały oddano 21 głosów, przeciw 9, a 1 się wstrzymał. Przed podjęciem uchwały przewodniczący odczytał odwołanie złożone przez powódkę. Po podjęciu uchwały powódka zgłosiła, że jako osobie wnoszącej do Walnego Zgromadzenia odwołanie nie udzielono jej głosu i nie miała możliwości przedstawienia swojego uzasadnienia. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Okręgowy uznał, iż powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie - ustalono nieważność uchwały nr (...) , natomiast w pozostałym zakresie, tj. co do uchwał nr (...) i nr (...) powództwo zostało oddalone - Sąd I instancji nie znalazł podstaw ani do stwierdzenia nieważności tych uchwał ani do ich uchylenia. W pierwszej kolejności odnosząc się do przyczyn uznania uchwały nr (...) za nieważną Sąd I instancji stwierdził, iż wykreślona z rejestru członków spółdzielni powódka ma niewątpliwie interes prawny w stwierdzeniu, czy nadal jest członkiem (...) w W. ( art. 189 k.p.c. ). Następnie wskazał, iż art. 24 ustawy Prawo spółdzielcze reguluje postępowanie w przypadku wykluczenia albo wykreślenia członka spółdzielni. Zgodnie z art. 24 § 4 wykreślić mogła rada nadzorcza (w zw. z § 17 Statutu (...) w W. ) po obowiązkowym wysłuchaniu wyjaśnień zainteresowanego członka spółdzielni. Organ który podjął uchwałę w sprawie wykreślania ma obowiązek zawiadomić członka na piśmie wraz z uzasadnieniem o wykreśleniu w terminie dwóch tygodni od dnia podjęcia uchwały (art. 24 § 5). Gdy uchwałę o wykreśleniu członka podejmuje rada nadzorcza, członek spółdzielni ma prawo odwołać się od uchwały o wykreśleniu do walnego zgromadzenia (art. 24 § 6), przy rozpatrywaniu odwołania przez walne zgromadzenie członek spółdzielni ma prawo być obecny i popierać je (art. 24 § 8). Pomiędzy stronami niniejszego postępowania, w odniesieniu do dochowania wymogów podjęcia uchwały nr (...) , sporne było jedynie to, czy w trakcie posiedzenia Walnego Zgromadzenia w dniu 19 czerwca 2012 roku rozpatrującego odwołanie powódki od uchwały Rady Nadzorczej umożliwiono powódce popieranie jej odwołania. W tym zakresie Sąd Okręgowy stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że w trakcie Walnego Zgromadzenia powódka była obecna, nie odczytano jej odwołania ani nie zapytano o stanowisko w przedmiocie złożonego odwołania, co uznać należy za pozbawienie jej możliwości obrony swoich praw i jednocześnie naruszenie art. 24 § 8 ustawy Prawo spółdzielcze . Pozbawienie wykreślanego członka spółdzielni możliwości wypowiedzenia się co do podstaw jego wykreślenia z rejestru spółdzielni skutkuje nieważnością uchwały Walnego Zgromadzenia nr (...) . Co do uchwały Walnego Zgromadzenia nr (...) utrzymującej w mocy uchwalę Rady Nadzorczej nr (...) z dnia 26 marca 2012 roku w sprawie uchwalenia „Regulaminu tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego (...) w W. ", Sąd Okręgowy wskazał, iż powódka nie wykazała i Sąd również nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia nieważności czy też uchylenia tej uchwały. W ocenie Sądu I instancji powódka nie wykazała, aby przysługiwał jej interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności uchwały nr (...) , co już winno skutkować oddaleniem powództwa w tym zakresie. Powoływanie się na naruszenie interesu powódki w zakresie niemożności realizacji inwestycyjnych celów spółdzielni wspólnych wszystkim członkom nie świadczy o istnieniu po stronie powódki obiektywnego interesu prawnego. Powódka nie wykazała, w jaki sposób uchwalenie wymienionego regulaminu zagrażało czy też naruszało sferę jej praw bądź skutkowało niepewnością jej praw czy stanu prawnego. Przyjmując nawet, że powódka ma interes prawny - zdaniem Sądu Okręgowego - za niezasadne uznać należało jej zarzuty pod adresem tej uchwały, jako że szczególna procedura postępowania - umożliwienie odwołującemu się wypowiedzenia w przedmiocie złożonego odwołania, przewidziana jest jedynie dla sytuacji rozwiązania stosunku członkostwa przez wykluczenie albo wykreślenie z rejestru, natomiast nie dotyczy odwołań złożonych w innych sprawach. W odniesieniu do zgłoszonego (z powołaniem się na pokrzywdzenie części spółdzielców, a przede wszystkim godzenie w interesy powódki oraz sprzeczność z dobrymi obyczajami) żądania ewentualnego uchylenia uchwały nr (...) , Sąd Okręgowy przypomniał, że to na powódce spoczywał ciężar dowodu co do zaistnienia którejkolwiek z okoliczności uzasadniających uchylenie tej uchwały. „Regulamin tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego w (...) w W. " przewidywał utworzenie Funduszu remontowego w celu zabezpieczenia środków na finansowanie remontów zasobów mieszkaniowych spółdzielni, zasilanie funduszu m.in. z nadwyżki bilansowej netto spółdzielni na podstawie uchwały walnego zgromadzenia - postanowienia te, w ocenie Sądu Okręgowego, świadczą o tym, że uchwała w tym przedmiocie jest korzystna z punktu widzenia interesów spółdzielni. Jak wynika ze Statutu pozwanej, celami spółdzielni są przede wszystkim: zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, a także zapewnienie jej członkom stałego wzrostu wartości nieruchomości, utworzenie funduszu remontowego wraz z możliwością zasilania go z nadwyżki bilansowej należy uznać za zgodne z celami postawionymi przed pozwaną - remont budynków wchodzących w zasób spółdzielni skutkowałby wzrostem wartości nieruchomości. Sąd Okręgowy stwierdził następnie, iż niewątpliwie zaskarżona uchwała narusza subiektywny interes powódki. Skoro bowiem przysługująca jej nieruchomość nie należy do zasobów spółdzielni, środki funduszu remontowego nie zostałyby przeznaczone na budynek przy ul. (...) . Nie jest to jednak takie naruszenie, które uzasadniałoby uchylenie uchwały na podstawie art. 42 § 3 ustawy Prawo spółdzielcze . Naruszenie interesu członka spółdzielni stanowi kategorię obiektywną, ocenianą m.in. w świetle zasad współżycia społecznego. Skoro powódka własną decyzją nadal chciała pozostać członkiem (...) w W. licząc na przyszłe inwestycje, winna w pierwszej kolejności uwzględniać interes spółdzielni, a nie swój własny. Nieracjonalnym z punktu widzenia interesów spółdzielni (ze szkodą dla zasobów mieszkaniowych spółdzielni) byłoby finansowanie remontów budynków nie wchodzących w jej zasób. Rozważając naruszenie interesów powódki nie można lekceważyć interesów pozostałych członków pozwanej Spółdzielni. O tym, że zaskarżona uchwała stanowi realizację interesu większości członków Spółdzielni, w sposób najbardziej wymowny świadczy wynik głosowania nad przyjęciem tej uchwały. Sąd Okręgowy zauważył, iż powódka poprzestając na podniesieniu zarzutu sprzeczności uchwały nr (...) z dobrymi obyczajami, bez sprecyzowania o jakie dobre obyczaje chodzi, nie wskazała pod jakim kątem Sąd ma badać zaskarżoną uchwałę. Nieważność uchwały Walnego Zgromadzenia nr (...) przeznaczającej nadwyżkę bilansową za rok 2011 na zwiększenie funduszu remontowego powódka wywodziła z nieważności uchwały nr (...) . Również i w tym wypadku, zdaniem Sądu Okręgowego, powódka nie wykazała istnienia po jej stronie interesu prawnego w ustaleniu nieważności tej uchwały, co już uzasadniało oddalenie powództwa w tej części. Jedynie dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że skoro nieważność uchwały nr (...) ma stanowić konsekwencję nieważności uchwały nr (...) , to wobec tego, że uchwała nr (...) została ważnie i skutecznie podjęta, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały nr (...) . Omawiana uchwała została podjęta przez uprawniony organ spółdzielni, w przepisanej procedurze, a z żadnego przepisu ustawy nie wynika, aby niemożliwym było przeznaczenie nadwyżki bilansowej na cele funduszu remontowego. Za zupełnie nieuzasadniony uznał Sąd Okręgowy zarzut co do kolejności podejmowania uchwał - uchwała nr (...) dotycząca przeznaczenia nadwyżki bilansowej na zwiększenie funduszu remontowego została podjęta przed uchwałą nr (...) o utrzymaniu w mocy uchwały wprowadzającej „Regulamin tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego w (...) w W. ", która dopiero przewidywała zasilenie funduszu remontowego z nadwyżki bilansowej - walne zgromadzenie dla przeznaczenia nadwyżki bilansowej na zwiększenie funduszu remontowego nie potrzebowało uprzedniego uregulowania takiej możliwości w regulaminie. Uchwalenie „Regulaminu tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego w (...) w W. ", w tym zwłaszcza postanowienie w kwestii sposobów zasilania funduszu remontowego miało jedynie charakter porządkowy. Żądając uchylenia uchwały nr (...) powódka powoływała się na pokrzywdzenie części spółdzielców, a przede wszystkim na godzenie w jej interesy oraz sprzeczność z dobrymi obyczajami. Sąd Okręgowy powtórzył w tym zakresie, iż przeznaczenie nadwyżki bilansowej na zwiększenie funduszu remontowego uznać należy za zgodne z interesem spółdzielni oraz większości spółdzielców, a jednocześnie naruszające subiektywny interes powódki, który jednak nie zasługiwał na pierwszeństwo przed interesem większości członków spółdzielni. Apelację od wyroku złożyła powódka, zaskarżając go w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu, wnosząc o zmianę wyroku w zaskarżonej części i uchylenie uchwał Walnego Zgromadzenia Członków (...) Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej z dnia 19 czerwca 2012 r. o nr: (...) utrzymującej w mocy uchwałę Rady Nadzorczej (...) nr (...) z dnia 26.03.2012 r. w sprawie uchwalenia „Regulaminu tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego (...) w W. ”, (...) w sprawie przeznaczenia nadwyżki bilansowej za rok 2011 na zwiększenie funduszu remontowego, o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki zwrotu całości kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie art. 42 § 3 ustawy prawo spółdzielcze poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że stwierdzenie naruszenia interesów powódki i innych spółdzielców nie prowadzi do ich pokrzywdzenia, a tym samym nie uzasadnia uchylenia uchwał. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu. Na wstępie stwierdzić należy, iż wskazany w apelacji zakres zaskarżenia, wnioski apelacji i postawiony w niej jedyny zarzut naruszenia art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego , nie pozostawiają wątpliwości, iż powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego tylko w części oddalającej powództwo w zakresie żądania uchylenia dwóch uchwał Walnego Zgromadzenia Członków (...) Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej z dnia 19 czerwca 2012 r., a mianowicie uchwały nr (...) utrzymującej w mocy uchwałę Rady Nadzorczej (...) nr (...) z dnia 26.03.2012 r. w sprawie uchwalenia „Regulaminu tworzenia i wydatkowania funduszu remontowego (...) w W. ” oraz uchwały nr (...) w sprawie przeznaczenia nadwyżki bilansowej za rok 2011 na zwiększenie funduszu remontowego. Apelacja nie formułuje w stosunku do zaskarżonego orzeczenia zarzutów natury procesowej. Zarzuca jedynie naruszenie art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że stwierdzenie naruszenia interesów powódki i innych spółdzielców nie prowadzi do ich pokrzywdzenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy w zakresie okoliczności wyznaczonych granicami zaskarżenia i przy tym istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są prawidłowe. Ustalenia te, znajdujące oparcie w materiale dowodowym, Sąd Apelacyjny podziela, aprobując także wyprowadzone na ich podstawie wnioski i oceną prawną co do braku podstaw do uchylenia zaskarżonych uchwał. Zważywszy na objęty zakresem zaskarżenia przedmiot żądania, kwestionowane przez powódkę uchwały mogły podlegać badaniu jedynie w aspekcie ich ewentualnej sprzeczności z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami, godzenia w interesy spółdzielni, czy też pokrzywdzenia jej członka. Powódka w uzasadnieniu pozwu wskazywała na wystąpienie dwóch z ww. przesłanek, powołując się na sprzeczność uchwał o numerach (...) i (...) z dobrymi obyczajami oraz krzywdzący charakter tych uchwał w stosunku do powódki, jak i do innych spółdzielców. Rozpoznając roszczenie powódki na gruncie art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego , Sąd Okręgowy wyjaśnił w uzasadnieniu orzeczenia z jakich przyczyn zaskarżone uchwały nie mogły zostać uchylone. Słusznie uznał przy tym Sąd I instancji, iż powódka nie przedstawiła żadnych dowodów ani wystarczających argumentów na potwierdzenie swoich zarzutów skierowanych przeciwko omawianym uchwałom, mimo iż to na niej – stosownie do art. 6 k.c. – spoczywał ciężar dowodu zaistnienia którejkolwiek z przesłanek uzasadniających uchylenie zaskarżonych uchwał. W tej sytuacji bezzasadne jest zarzucanie Sądowi orzekającemu dokonania błędnej wykładni art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego . Podkreślić należy, iż również w apelacji, stanowiącej jedynie polemikę z ustaleniami i wnioskami Sądu Okręgowego, powódka nie wykazała na czym miałoby polegać jej pokrzywdzenie w związku z podjęciem zaskarżonych uchwał, uzasadniające ich uchylenie. Zarzut pokrzywdzenia powódki wiązany z jej interesem jako członka pozwanej spółdzielni, podlegał ocenie Sądu I instancji w aspekcie interesu większości członków spółdzielni i interesu samej spółdzielni, zakończonej trafną konkluzją o braku podstaw do uchylenia zaskarżonych uchwał. Nie ulega wątpliwości, iż Sąd rozważając, czy uchwała nie narusza interesu skarżącego ją członka spółdzielni musi brać pod uwagę i interesy pozostałych spółdzielców, którzy głosując za przyjęciem uchwały dali wyraz jej akceptacji. Podobnie zostało ocenione przez Sąd I instancji twierdzenie powódki o sprzeczności uchwał z dobrymi obyczajami. I tu również powódka nie sprecyzowała w czym upatrywała naruszenia dobrych obyczajów i o jakie dobre obyczaje chodziło. Faktem jest, iż przepis art. 42 § 3 Prawa spółdzielczego nie precyzuje bliżej pojęcia dobrych obyczajów. Nie oznacza to jednak, iż strona powołująca się na przesłankę sprzeczności uchwały z dobrymi obyczajami zwolniona jest z obowiązku wykazania jakie funkcjonujące w społeczeństwie zasady moralne i normy etyczne zostały naruszone. Reasumując, Sąd Okręgowy słusznie wywiódł, że podniesione przez powódkę zarzuty nie uzasadniały uchylenia zaskarżonych uchwał. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik sporu ( art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. ) obciążając nimi w całości stronę przegrywającą – powódkę. Na wysokość ustalonych kosztów postępowania apelacyjnego składało się wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika pozwanej spółdzielni ustalone w oparciu o § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu .