VI ACA 406/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa (...) z siedzibą w P. przeciwko (...) we W. o uznanie za niedozwolone i zakazanie wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy dotyczącego opłat za czynności windykacyjne. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał klauzulę za abuzywną i zakazał jej stosowania, jednak zasądził od pozwanej na rzecz powoda jedynie 1/6 kosztów zastępstwa procesowego, wskazując na niecelowe wytaczanie przez powoda wielu podobnych powództw. Pozwana wniosła apelację, kwestionując legitymację czynną powoda oraz zasadność uznania klauzuli za niedozwoloną, a także domagając się oddalenia wniosku o zwrot kosztów. Sąd Apelacyjny w Warszawie, rozpoznając apelację, uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił legitymację czynną powoda, opierając się na odpisie z rejestru KRS. Sąd Apelacyjny podzielił również stanowisko sądu pierwszej instancji co do abuzywności klauzuli, wskazując, że nie definiuje ona pojęcia „czynności windykacyjnych”, nie uzależnia wysokości opłat od nakładu pracy ani rzeczywiście poniesionych kosztów, a jedynie od wysokości kwoty wymagalnej, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta. Sąd Apelacyjny zmienił jednak zaskarżony wyrok w zakresie kosztów postępowania, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji co do nieuczciwego zachowania powoda, który wytaczał liczne, podobne powództwa, zamiast dążyć do ochrony interesów konsumentów. W związku z tym Sąd Apelacyjny nie obciążył pozwanej kosztami zastępstwa procesowego ani w pierwszej, ani w drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących klauzul niedozwolonych w umowach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście opłat windykacyjnych i kosztów ponoszonych przez konsumentów. Uzasadnienie odstąpienia od zasądzenia kosztów procesu na podstawie art. 102 k.p.c. w przypadku nadużywania przez stronę procesową swoich praw.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju opłat windykacyjnych w kontekście działalności SKOK, ale zasady dotyczące abuzywności klauzul i kosztów są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienie wzorca umowy dotyczące opłat za czynności windykacyjne, uzależniające ich wysokość od kwoty wymagalnej, jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie to jest niedozwolone, ponieważ nie definiuje czynności windykacyjnych, nie uzależnia opłat od nakładu pracy ani rzeczywiście poniesionych kosztów, a jedynie od wysokości kwoty wymagalnej, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interes konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak definicji czynności windykacyjnych oraz uzależnienie opłat od kwoty wymagalnej, a nie od faktycznych kosztów, narusza dobre obyczaje i interes konsumenta, narażając go na ponoszenie zbytecznych kosztów.
Czy organizacja zawodowa (SKOK) ma legitymację czynną do występowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone w interesie konsumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organizacja zawodowa zarejestrowana w KRS, której celem statutowym jest ochrona interesów konsumentów, posiada legitymację czynną do występowania w takiej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał legitymację powoda na podstawie wpisu do KRS i celów statutowych. Sąd Apelacyjny, mimo uchybienia w uzasadnieniu sądu pierwszej instancji co do wskazania dowodów, potwierdził zasadność tej legitymacji.
Czy postanowienie wzorca umowy stosowanego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową (SKOK) może być uznane za narzucone konsumentowi, mimo że jest on członkiem tej kasy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli konsument jest członkiem SKOK, postanowienie umowne może być uznane za narzucone, jeśli konsument nie miał rzeczywistego wpływu na jego treść.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwany nie wykazał, aby jego członkowie mieli rzeczywisty wpływ na treść postanowień umownych, a warunkiem korzystania z oferty jest przystąpienie do kasy, co ogranicza możliwość negocjacji.
Czy sąd może odstąpić od zasądzenia kosztów procesu na rzecz strony wygrywającej, jeśli jej zachowanie było moralnie naganne lub niecelowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może, na podstawie art. 102 k.p.c., odstąpić od zasądzenia kosztów procesu na rzecz strony wygrywającej w szczególnie uzasadnionych wypadkach, biorąc pod uwagę zasady słuszności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wytaczanie przez powoda licznych, podobnych powództw w celu uzyskania korzyści finansowych, zamiast ochrony interesów konsumentów, uzasadniało odstąpienie od zasądzenia kosztów na jego rzecz.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | spółka | powód |
| (...) | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy uznania postanowień umownych za niedozwolone, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interes.
k.p.c. art. 479³⁸ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podmioty posiadające legitymację czynną do występowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.
k.p.c. art. 479⁴² § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zakaz wykorzystywania w obrocie z konsumentami uznanych za niedozwolone postanowień wzorca umowy.
u.k.k. art. 4 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa wymóg informowania konsumenta o innych kosztach związanych z niewykonaniem zobowiązań, w tym kosztach upomnień i wezwań do zapłaty.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Definiuje, które postanowienia umowy nie są uzgodnione indywidualnie (konsument nie miał na nie rzeczywistego wpływu).
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Nakłada na przedsiębiorcę obowiązek dowodowy w zakresie wykazania indywidualnego uzgodnienia warunków umowy.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala na odstąpienie od zasądzenia kosztów procesu lub ich zniesienie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, ze względu na zasady słuszności.
u.k.k. art. 4 § ust. 3
Ustawa o kredycie konsumenckim
Pozwala na szacunkowe określenie kosztów, jeśli nie można podać ich dokładnej wysokości.
u.s.k.o.k. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
Określa, że ze świadczonych przez SKOK usług korzystać mogą jedynie jej członkowie.
u.s.k.o.k. art. 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
Stanowi, że SKOK jest stowarzyszeniem, do którego stosuje się przepisy prawa spółdzielczego.
p.s.
Ustawa Prawo spółdzielcze
Przepisy prawa spółdzielczego mają zastosowanie do SKOK w sprawach nieuregulowanych odmiennie ustawą o SKOK.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez brak wskazania dowodów uzasadniających legitymację czynną powoda (choć uchybienie nie wpłynęło na zmianę wyroku). • Naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez zasądzenie kosztów na rzecz powoda, mimo jego nagannego postępowania polegającego na wytaczaniu licznych, podobnych powództw. • Abuzywność klauzuli dotyczącej opłat windykacyjnych ze względu na brak definicji czynności, uzależnienie opłat od kwoty wymagalnej zamiast od faktycznych kosztów, co narusza dobre obyczaje i interes konsumenta.
Odrzucone argumenty
Brak legitymacji czynnej powoda. • Niewłaściwe zastosowanie art. 385¹ k.c. poprzez uznanie klauzuli za niedozwoloną. • Niewłaściwe zastosowanie art. 102 k.p.c. poprzez zasądzenie części kosztów na rzecz powoda.
Godne uwagi sformułowania
„Opłata za czynności windykacyjne (uzależniona od wysokości kwoty wymagalnej) - kwota wymagalna od 25.001,00 zł: 500 zł" • „nie uzależnia wysokości opłat od nakładu „czynności windykacyjnych", co oznacza możliwość zaistnienia również takich sytuacji , w których jedna prosta czynność polegająca przykładowo na wykonaniu rozmowy telefonicznej do konsumenta, zrodzi po jego stronie obowiązek uiszczenia opłaty w ustalonej we wzorcu wysokości." • „uczciwość kontraktowa wymaga, aby konsumenci jako słabsza strona stosunku prawnego byli należycie informowani o okolicznościach i przeznaczeniu opłat, które zobowiązani są ponosić." • „powód bez uwzględnienia zasady ekonomiki procesowej, z naruszeniem zasad uczciwego i rzetelnego postępowania oraz z narażeniem pozwanego na dodatkowe nieuzasadnione koszty związane chociażby z koniecznością publikacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym każdego wyroku , wytoczył 6 powództw, których przedmiotem jest de facto to samo postanowienie umowne" • „Takie działanie polegające na czynieniu sobie źródłem zwielokrotnionych dochodów spraw, które są niezwykle istotne z punktu widzenia ochrony interesów konsumenta ocenił jako moralnie naganne." • „nie uzależnia wysokości opłat od nakładu czynności windykacyjnych, a tym samym od rzeczywiście ponoszonych w ramach windykacji przez pozwanego kosztów, tylko uzależnia tę opłatę od wysokości dochodzonej od klienta należności." • „nieuczciwy sposób opiera się na niedoinformowaniu konsumenta o rodzaju czynności…
Skład orzekający
Ewa Klimowicz – Przygódzka
przewodniczący-sprawozdawca
Marzena Miąskiewicz
sędzia
Barbara Godlewska – Michalak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących klauzul niedozwolonych w umowach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście opłat windykacyjnych i kosztów ponoszonych przez konsumentów. Uzasadnienie odstąpienia od zasądzenia kosztów procesu na podstawie art. 102 k.p.c. w przypadku nadużywania przez stronę procesową swoich praw."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju opłat windykacyjnych w kontekście działalności SKOK, ale zasady dotyczące abuzywności klauzul i kosztów są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat windykacyjnych i ich potencjalnej abuzywności, a także pokazuje, jak sąd może ocenić zachowanie strony procesowej w kontekście kosztów postępowania.
“Czy opłaty windykacyjne w Twojej umowie są legalne? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.