VI ACA 1678/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa M. M. przeciwko Towarzystwu (...) S.A. o zapłatę kwoty 100 482,69 zł tytułem zwrotu należności wpłaconych na umowę ubezpieczenia z kapitałowym funduszem inwestycyjnym. Powód twierdził, że został wprowadzony w błąd co do cech produktu, sposobu obliczania wartości rachunku i pobieranych opłat, a zapisy dotyczące opłaty likwidacyjnej są abuzywne. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, uznając klauzule za abuzywne i stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych. Pozwany ubezpieczyciel złożył apelację, kwestionując m.in. ustalenia faktyczne i prawne sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do abuzywności klauzul dotyczących opłaty likwidacyjnej oraz sposobu wyceny wartości rachunku. Sąd Apelacyjny podkreślił, że postanowienia te nie były indywidualnie uzgodnione, nie były transparentne i rażąco naruszały interesy konsumenta. W konsekwencji, uznano umowę za nieważną w części dotyczącej tych postanowień, co uzasadniało zwrot świadczeń nienależnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych i sposobu wyceny wartości rachunku w umowach ubezpieczenia z funduszami kapitałowymi, a także konsekwencji nieważności umowy w przypadku abuzywności świadczeń głównych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym i jego specyficznych klauzul. Ocena abuzywności zależy od konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym dotyczące opłaty likwidacyjnej i sposobu wyceny wartości rachunku mogą być uznane za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie są indywidualnie uzgodnione, nie są transparentne i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opłata likwidacyjna i sposób wyceny wartości rachunku nie były jasno określone, nie były indywidualnie negocjowane, a ich wysokość była oderwana od rzeczywistych kosztów lub wartości rynkowych, co naruszało równowagę kontraktową i interesy konsumenta.
Czy umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zawierająca abuzywne postanowienia dotyczące opłaty likwidacyjnej i wyceny wartości rachunku, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy abuzywne postanowienia dotyczą świadczeń głównych i nie ma przepisów dyspozytywnych mogących je zastąpić, umowa może być nieważna w całości.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że skoro postanowienia dotyczące wyceny wartości rachunku, które wpływają na wysokość świadczenia głównego, zostały uznane za abuzywne i nie można ich zastąpić przepisami dyspozytywnymi, umowa staje się nieważna w całości na podstawie art. 58 § 1 k.c.
Czy umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, zawarta z konsumentem, może być uznana za zawartą w drodze negocjacji pomiędzy przedsiębiorcami, co wyłączałoby kontrolę abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, fakt negocjacji między przedsiębiorcami nie wyłącza kontroli abuzywności postanowień narzuconych konsumentowi, który nie miał wpływu na treść umowy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kluczowe jest to, czy konsument miał rzeczywisty wpływ na treść postanowień. W tym przypadku umowa była wzorcem narzuconym przez przedsiębiorców, a konsument mógł jedynie zaakceptować lub odrzucić ofertę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) S.A. | spółka | pozwany |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
Pomocnicze
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni postanowień umowy.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Definicja postanowień nieuzgodnionych indywidualnie.
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami.
u.p.n.p.r. art. 12 § ust. 1 pkt 2 i 4
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Podstawa roszczenia o zwrot świadczenia w przypadku nieuczciwych praktyk rynkowych.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Zwrot świadczenia nienależnego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
u.d.u. art. 18 § ust. 2
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Obowiązek zakładu ubezpieczeń pokrywania kosztów działalności ze składek.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Elementy uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul dotyczących opłaty likwidacyjnej i sposobu wyceny wartości rachunku. • Naruszenie praw konsumenta poprzez stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych. • Nietransparentność i niezrozumiałość postanowień umowy dla przeciętnego konsumenta. • Brak indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy.
Odrzucone argumenty
Uzasadnienie apelacji dotyczące naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. • Argumenty pozwanego dotyczące ryzyka inwestycyjnego ponoszonego przez konsumenta. • Argumenty pozwanego dotyczące prawa do pokrycia kosztów działalności ze składek. • Argumenty pozwanego dotyczące negocjacji między przedsiębiorcami.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenie Sądu Okręgowego, że postanowienia umowy zawartej przez strony nie były indywidualnie uzgadniane w rozumieniu art. 385¹ § 3 k.c. • Kryterium rzeczywistego (realnego) wpływu zostało zaczerpnięte z dyrektywy 93/13/EWG. • Wymóg przejrzystości postanowień nie może być zawężony do ich zrozumiałości pod względem formalnym i gramatycznym, istotne jest bowiem to, czy poinformowany konsument może przewidzieć, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria wskazane w umowie, wypływające dla niego z faktu zawarcia tak skonstruowanej umowy konsekwencje ekonomiczne. • Opłata likwidacyjna stanowi opłatę związaną z przedterminowym rozwiązaniem umowy ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, zatem nie może być uznana za świadczenie główne. • Sąd Apelacyjny uznał, że postanowienia określające świadczenie główne pozwanego, które zostały uznane za abuzywne i nie można ich zastąpić przepisami dyspozytywnymi, powodują nieważność umowy w całości.
Skład orzekający
Agata Zając
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Borkowska
sędzia
Teresa Mróz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych i sposobu wyceny wartości rachunku w umowach ubezpieczenia z funduszami kapitałowymi, a także konsekwencji nieważności umowy w przypadku abuzywności świadczeń głównych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym i jego specyficznych klauzul. Ocena abuzywności zależy od konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy interpretują klauzule umowne w kontekście ochrony konsumentów. Pokazuje, że nawet pozornie bezpieczne produkty mogą zawierać abuzywne zapisy.
“Czy Twoje ubezpieczenie z funduszem kapitałowym zawiera ukryte pułapki? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy opłaty są abuzywne.”
Dane finansowe
WPS: 100 482,69 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 5400 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.