VI ACA 1285/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa J.B. przeciwko (...) sp. z o.o. w W. o uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy dotyczącego członkostwa w klubie. Klauzula ta przewidywała automatyczne przedłużenie 12-miesięcznej umowy na kolejny rok, chyba że konsument złożyłby oświadczenie o braku woli kontynuowania umowy listem poleconym nie później niż na 90 dni przed upływem okresu jej obowiązywania. Sąd Okręgowy uznał to postanowienie za niedozwolone, wskazując na nadmierne utrudnienia dla konsumenta w postaci wymogu formy listu poleconego i długiego terminu wypowiedzenia, a także na automatyczne przedłużenie umowy na czas oznaczony, co rażąco naruszało interesy konsumenta. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego, podkreślając, że kontrola abstrakcyjna wzorca umowy nie wymaga badania indywidualnych uzgodnień, a zakwestionowane postanowienie faktycznie utrudnia konsumentom skorzystanie z prawa do wypowiedzenia umowy i prowadzi do automatycznego przedłużenia umowy na czas oznaczony, co jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie niedozwolonego charakteru klauzul automatycznie przedłużających umowy na czas oznaczony, zwłaszcza w kontekście wymogów formalnych i terminów wypowiedzenia w umowach konsumenckich.
Dotyczy umów o charakterze ciągłym, gdzie istnieje możliwość automatycznego przedłużenia i wymogi wypowiedzenia mogą być uciążliwe dla konsumenta. Interpretacja art. 385¹ k.c. w kontekście abstrakcyjnej kontroli wzorca.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie wzorca umowy dotyczące automatycznego przedłużenia umowy na czas określony, z wymogiem wypowiedzenia listem poleconym na 90 dni przed końcem okresu, spełnia przesłanki klauzuli niedozwolonej w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie jest niedozwolone, ponieważ jego forma i termin wypowiedzenia nadmiernie utrudniają konsumentowi skorzystanie z prawa do wypowiedzenia, a automatyczne przedłużenie umowy na czas oznaczony rażąco narusza jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wymóg formy listu poleconego i 90-dniowy termin wypowiedzenia są nieuzasadnione i utrudniają konsumentowi skorzystanie z prawa do rozwiązania umowy. Automatyczne przedłużenie umowy na kolejny czas oznaczony, zamiast na czas nieokreślony, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.
Czy w ramach abstrakcyjnej kontroli wzorca umowy istotny jest zarzut indywidualnego uzgodnienia postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w ramach abstrakcyjnej kontroli wzorca umowy zarzut indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia, ponieważ przedmiotem oceny jest treść samego wzorca, a nie konkretne umowy zawarte na jego podstawie.
Uzasadnienie
Kontrola abstrakcyjna dotyczy wzorca jako zbioru ogólnych postanowień, ustalonych przez jedną stronę bez wpływu drugiej. Nawet jeśli w konkretnych umowach pewne postanowienia były indywidualnie negocjowane, nie wyklucza to możliwości uznania danego postanowienia wzorca za niedozwolone.
Czy dokument określony przez przedsiębiorcę jako 'projekt umowy' i dopuszczający możliwość indywidualnych uzgodnień, może być uznany za wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli dokument ten stanowi powtarzalny zbiór postanowień ustalonych przez jedną ze stron i jest wykorzystywany w obrocie z konsumentami, może być uznany za wzorzec umowy, nawet jeśli dopuszcza indywidualne uzgodnienia.
Uzasadnienie
Charakter wzorca umowy polega na tym, że jest on ustalany przez jedną ze stron i stanowi podstawę do wielokrotnego stosowania. Fakt, że pozwany określił dokument jako projekt umowy i dopuszczał indywidualne uzgodnienia, nie pozbawia go charakteru wzorca, zwłaszcza gdy był on wprowadzony do obrotu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) sp. z o.o. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja wzorca umowy jako zbioru warunków ustalonych przez jedną ze stron, stanowiącego jej oświadczenie woli i podstawę zawarcia umowy.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Przesłanki uznania postanowienia umownego za niedozwolone: brak indywidualnego uzgodnienia, sprzeczność z dobrymi obyczajami, rażące naruszenie interesów konsumenta, dotyczenie głównych świadczeń stron.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia spoczywa na tym, kto się na nie powołuje.
k.p.c. art. 479³⁸ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.
k.p.c. art. 387 § § 2¹
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego może zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa, jeśli nie przeprowadzono postępowania dowodowego ani nie zmieniono ustaleń faktycznych.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie wzorca umowy dotyczące automatycznego przedłużenia umowy na czas oznaczony, z wymogiem wypowiedzenia listem poleconym na 90 dni przed końcem okresu, jest niedozwolone. • Forma i termin wypowiedzenia nadmiernie utrudniają konsumentowi skorzystanie z prawa do wypowiedzenia. • Automatyczne przedłużenie umowy na czas oznaczony rażąco narusza interesy konsumenta. • Wzorzec umowy jest ustalany przez jedną stronę i stanowi podstawę do wielokrotnego stosowania, nawet jeśli dopuszcza indywidualne uzgodnienia.
Odrzucone argumenty
Umowa zawarta między stronami nie miała charakteru wzorca umowy. • Wzorzec umowy nie był podstawą do rozpatrywania sprawy w trybie art. 479³⁸ i n. k.p.c. • Powód nie miał legitymacji czynnej. • W toku abstrakcyjnej kontroli postanowienia umowy ma znaczenie zarzut indywidualnego uzgadniania treści umowy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i przyjmuje je za własne. • Apelacja pozwanego jest oczywiście bezzasadna. • Trzeba przy tym wyjaśnić, że mimo werbalnego sformułowania w apelacji zarzutów, które mogłyby być odczytane, jako dotyczące ustaleń faktycznych, apelacja takich zarzutów w istocie nie zawiera. • Na tym tle nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego, że „Ogólne Warunki Świadczenia Usług (...) w klubach (...) – dotyczy umów na 12 miesięcy”, którymi posługiwał się pozwany są wzorcem umowy w rozumieniu art. 384 k.c. • Tym samym, zarzut naruszenia art. 385¹ k.c. jest całkowicie chybiony, skoro przepis ten – w zakresie, w jakim odnosi się do postanowień umowy uzgodnionych indywidualnie – nie znajduje zastosowania przy abstrakcyjnej kontroli wzorca umowy. • Trafnie zatem Sąd Okręgowy przyjął, że kwestionowane postanowienia wzorca umowy są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interes konsumenta (art. 385¹ § 1 k.c.).
Skład orzekający
Ksenia Sobolewska - Filcek
przewodniczący
Marcin Łochowski
sprawozdawca
Magdalena Nałęcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie niedozwolonego charakteru klauzul automatycznie przedłużających umowy na czas oznaczony, zwłaszcza w kontekście wymogów formalnych i terminów wypowiedzenia w umowach konsumenckich."
Ograniczenia: Dotyczy umów o charakterze ciągłym, gdzie istnieje możliwość automatycznego przedłużenia i wymogi wypowiedzenia mogą być uciążliwe dla konsumenta. Interpretacja art. 385¹ k.c. w kontekście abstrakcyjnej kontroli wzorca.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu automatycznego przedłużania umów konsumenckich, co jest istotne dla wielu konsumentów. Pokazuje, jak sądy interpretują klauzule abuzywne i chronią konsumentów przed niekorzystnymi zapisami we wzorcach umów.
“Twój karnet na siłownię odnowił się sam? Uważaj na pułapki w umowach!”
Sektor
usługi
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.