VI ACA 116/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa grupy powodów przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego z 2008 roku, indeksowanego kursem CHF. Powodowie zarzucali bankowi wprowadzenie w błąd co do całkowitego kosztu kredytu (TKK) i rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO), brak informacji o spreadzie walutowym, a także stosowanie niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych). Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając m.in. brak skutecznego uchylenia się od skutków umowy z powodu błędu, ponieważ powodowie nie zachowali rocznego terminu do złożenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Sąd Okręgowy uznał również, że zarzucane klauzule indeksacyjne nie prowadzą do nieważności umowy, a jedynie do modyfikacji stosunku prawnego poprzez wyeliminowanie abuzywnych postanowień. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powodów, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej żądania ustalenia nieważności umowy w związku z zarzutem zawarcia w niej niedozwolonych postanowień umownych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie zbadał tej kwestii prawidłowo proceduralnie, w szczególności nie doręczył pozwanemu pisma rozszerzającego powództwo o podstawę faktyczną i prawną związaną z abuzywnością klauzul, co pozbawiło pozwanego możliwości obrony jego praw. W pozostałej części apelacja została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaProceduralne aspekty badania zarzutów abuzywności klauzul umownych w umowach kredytowych, w szczególności obowiązki sądu pierwszej instancji w zakresie doręczenia pisma rozszerzającego powództwo i umożliwienia pozwanemu obrony.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, w której sąd pierwszej instancji nie zbadał prawidłowo zarzutu abuzywności. Nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia w kwestii abuzywności klauzul w tej konkretnej umowie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu indeksowanego kursem waluty obcej zawiera niedozwolone postanowienia umowne, które mogą prowadzić do jej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej nieważności umowy z powodu niedozwolonych postanowień umownych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd Okręgowy nie zbadał tej kwestii prawidłowo proceduralnie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy nie zbadał prawidłowo zarzutów dotyczących abuzywności klauzul umownych, ponieważ nie doręczył pozwanemu pisma rozszerzającego powództwo o tę podstawę faktyczną i prawną, co pozbawiło pozwanego możliwości obrony jego praw. W związku z tym sprawa w tym zakresie wymaga ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji.
Czy powodowie skutecznie uchylili się od skutków prawnych umowy kredytu z powodu błędu lub podstępu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie uchylili się skutecznie od skutków prawnych umowy z powodu błędu lub podstępu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że powodowie nie zachowali rocznego terminu do złożenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, ponieważ wiedzę o błędzie mogli powziąć najpóźniej w dacie zawarcia aneksu do umowy. Sąd Apelacyjny podzielił tę ocenę.
Czy bank stosował nieuczciwe praktyki rynkowe, które uzasadniałyby unieważnienie umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie dopuścił się zarzucanej nieuczciwej praktyki rynkowej, a ewentualne roszczenia odszkodowawcze są przedawnione.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że bank nie stosował nieuczciwych praktyk rynkowych w rozumieniu ustawy, a nadto roszczenia z tego tytułu są przedawnione. Sąd Apelacyjny podzielił tę ocenę.
Czy umowa kredytu indeksowanego kursem waluty obcej jest ważna, mimo zarzutów o sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, jako całość, nie jest sprzeczna z prawem ani zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że umowa kredytu indeksowanego kursem waluty obcej mieści się w konstrukcji umowy kredytu bankowego i nie jest sprzeczna z prawem ani zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny podzielił tę ocenę, wskazując, że problemem może być treść poszczególnych klauzul, a nie cała umowa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. J. | osoba_fizyczna | powód |
| R. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. W. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| K. J. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 84 § 1
Kodeks cywilny
Błąd jako podstawa uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli.
k.c. art. 86 § 1
Kodeks cywilny
Podstęp jako podstawa uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli.
k.c. art. 88 § 2
Kodeks cywilny
Roczny termin do złożenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub podstępu.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
Pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Istotne postanowienia umowy kredytu bankowego.
u.p.n.p.r. art. 12 § 1
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Roszczenia konsumenta w przypadku stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 386 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 132 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczanie pism procesowych między pełnomocnikami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe proceduralnie zbadanie przez Sąd Okręgowy zarzutu abuzywności klauzul umownych, co skutkowało uchyleniem wyroku w tej części i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Odrzucone argumenty
Skuteczne uchylenie się od skutków prawnych umowy z powodu błędu lub podstępu. • Stosowanie przez bank nieuczciwych praktyk rynkowych. • Nieważność umowy kredytu jako całości z powodu sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy w zakresie oceny dowodów i oddalania wniosków dowodowych (w większości uznane za nieuzasadnione przez Sąd Apelacyjny).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok w punktach 4, 5 i 6 w całości oraz w punkcie 1 częściowo, to jest w części obejmującej żądanie powodów ustalenia nieważności umowy kredytowej nr (...) z dnia 8 lipca 2008 r. w związku z zarzutem zawarcia w niej niedozwolonych postanowień umownych i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach procesu w obu instancjach; II. oddala apelację w pozostałej części. • Sąd okręgowy nie zbadał charakteru pisma powodów z 16 sierpnia 2017 r., a w szczególności tego, czy stanowi ono rozszerzenie powództwa i nie doręczył jego odpisu pozwanemu, a mimo to z uzasadnieniu rozstrzygnięcia wynika, że kwestia nieważności umowy z uwagi na zawarcie w niej postanowień abuzywnych stanowiła jedną z podstaw rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Ksenia Sobolewska - Filcek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty badania zarzutów abuzywności klauzul umownych w umowach kredytowych, w szczególności obowiązki sądu pierwszej instancji w zakresie doręczenia pisma rozszerzającego powództwo i umożliwienia pozwanemu obrony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, w której sąd pierwszej instancji nie zbadał prawidłowo zarzutu abuzywności. Nie stanowi ostatecznego rozstrzygnięcia w kwestii abuzywności klauzul w tej konkretnej umowie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, a orzeczenie Sądu Apelacyjnego podkreśla istotne błędy proceduralne popełnione przez sąd niższej instancji, co jest cenne dla praktyków.
“Sąd Apelacyjny uchyla wyrok w sprawie kredytu frankowego z powodu błędów proceduralnych sądu niższej instancji!”
Dane finansowe
WPS: 916 096,52 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.