VGC 421/24

Sygn. akt VGC 421/24 WYROK ŁĄCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2024r. Sąd Rejonowy w Toruniu – V Wydział Gospodarczy w składzie: przewodniczący: SSR Maciej J. Naworski protokolant: sekretarz sądowy Irena Serafin po rozpoznaniu dnia 29 października 2024r., w T. , na rozprawie spraw z powództwa (...) przeciwko (...) o zapłatę zawisłej pod sygnaturą VGC 415/24 oraz : z powództwa (...) przeciwko (...) o zapłatę zawisłej pod sygnaturą VGC 421/24 w sprawie VGC 415/24 I. zasądza od pozwanego (...) na rzecz powoda (...) kwotę 205,93zł ( dwieście pięć złotych i dziewięćdziesiąt trzy grosze ) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 kwietnia 2023r. do dnia zapłaty, II. oddala powództwo w pozostałej części, III. ustala, że strony odpowiadają za koszty procesu w stosunku 7 do 93 na korzyść pozwanego i pozostawia ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu; w sprawie VGC 421/24 I. zasądza od pozwanego (...) na rzecz powoda (...) kwotę 692,20zł ( sześćset dziewięćdziesiąt dwa złote i dwadzieścia groszy ) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 kwietnia 2023r. do dnia zapłaty, II. oddala powództwo w pozostałej części, III. ustala, że strony odpowiadają za koszty procesu w stosunku 32 do 68 na korzyść pozwanego i pozostawia ich szczegółowe wyliczenia referendarzowi sądowemu. Sygn. akt VGC 421/24 UZASADNIENIE (...) domagała się od (...) 3.075,47zł. Podniosła, że (...) ubezpieczyła u pozwanej samochód, który został uszkodzony w czasie zdarzenia objętego ryzykiem ubezpieczeniowym. Pozwana powinna zapłacić 11.723,32zł odszkodowania, ponieważ tyle kosztuje naprawa pojazdu, jednak uiściła tylko 8.678,85zł a powódka nabyła roszczenie od poszkodowanego, co uzasadnia żądanie ( k. 3 – 5 akt VGC 415/24 ). Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, ponieważ ustaliła wysokość świadczenia zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia ( k. 47 – 48 akt VGC 415/24 ). (...) żądała też od pozwanej 2.176zł. Podniosła, że ubezpieczony samochód tego samego dnia został uszkodzony w czasie drugiego zdarzenia objętego ryzykiem ubezpieczeniowym. Pozwana powinna zapłacić z tego względu 5.302,80zł i tyle zapłaciła ( jest to jednak oczywista omyłka w pozwie, k. 4v. ), ponieważ pozwana uiściła tylko 3.126,80zł ( k. 17 ) a powódka nabyła roszczenie od poszkodowanego, co uzasadnia żądanie. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, ponieważ ustaliła wysokość świadczenia zgo-dnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia ( k. 48 – 49 ). Sąd połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Sąd ustalił, co następuje: W 2023r. (...) miała furgonetkę (...) ubezpieczoną w zakresie AC w (...) Bezsporne. Zgodnie z ogólnymi warunkami ubezpieczenia mającymi zastosowanie do umowy zawartej przez (...) . z (...) ( powoływanymi jako o.w.u. ), odszkodowanie w przypadku szkody częściowej określa się po przedłożeniu faktur za naprawę z uw-zględnieniem norm czasowych producenta pojazdu ujętych w systemie (...) lub (...) i stawki za roboczogodzinę ustaloną dla warsztatu naprawczego a jeżeli nie ustalono stawki dla warsztatu naprawczego, średnich cen usług obowiązujących na danym terenie oraz cen części i materiałów ujętych w systemie A. , E. lub (...) nie większych niż średnie ceny zalecane przez producenta lub importera pojazdu do stosowania w ich sieci serwisowej. Dowód: polisa k. 7, o.w.u. § 8 pkt 3, k. 29. W 2023r. (...) został dwukrotnie uszkodzony w czasie zdarzeń objętych ryzykiem ubezpieczeniowym przewidzianym umową stron. Bezsporne. Naprawa samochodu należącego do (...) z uwzglę-dnieniem norm czasowych producenta pojazdu ujętych w systemie (...) , średnich cen usług obowiązujących w T. oraz cen części i materiałów ujętych w systemie (...) nie większych niż średnie ceny zalecane przez producentów lub importerów pojazdu do stosowania w ich sieci serwisowej kosztuje po pierwszym zdarzeniu 3.995zł a po drugim 8.893,78zł. Dowód: opinia biegłego k. 95 i 106v. (...) przelała na (...) roszczenia przeciwko (...) Bezsporne. (...) . zapłaciła (...) odszkodowanie w wysokości 3.126,80zł za pierwszą i 8.687,85zł za drugą szkodę. Bezsporne. Sąd zważył, co następuje: 1. Stan faktyczny w znacznej części był bezsporny wobec czego Sąd ustalił go w oparciu o zgodne oświadczenia stron i art. 230 k.p.c. W pozostałym zakresie Sąd ustalił fakty na podstawie opinii biegłego. Ekspertyza była bowiem jasna, spójna i konkretna a wnioski biegłego logicznie wypływały z przeprowadzonych przez niego wywodów i obliczeń. Uwagi pozwanej ( k. 164 ) nie dotyczyły meritum opinii a wyboru konkretnego wariantu obliczeń. Z kolei zarzuty strony powodowej ( k. 138 – 147 ) okazały się nieuzasadnione. Biegły przekonująco odparł je w opi-nii uzupełniającej dodając kolejne warianty zgodnie z sugestiami powódki ( k. 181 – 190 ). Podkreślania wymaga też to, że biegły ma tytuł naukowy doktora habilitowanego, co pozwala odwołać się do reguły R. loquta, causa finta . Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii, ponieważ niezadowolenie strony z ekspertyzy nie uzasadnia powielania dowodu tego typu. Dla porządku Sąd stwierdza, że dokumenty nie budziły wątpliwości i nie były podważane. 2. Przed przystąpieniem do zasadniczych rozważań należy podkreślić, że po pierwsze, de lege lata , proces cywilny jest kontradyktoryjny i obowiązuje w nim zasada prawdy formalnej; strony są zatem zobowiązane przeprowadzić postępowania, w tym zwłaszcza dowodowe i ponoszą ryzyko zaniechań i niepowodzeń w tym zakresie. Po drugie, ogólne warunki umów wiążą strony i stanowią podstawę oceny zasadności ro-szczeń wynikających z umowy ( art. 384 § 1 k.c. ). W rezultacie określają wiążąco sposób obliczenia wysokości świadczenia zakładu ubezpieczeń, w oderwaniu od rzeczywistych kosztów naprawy samochodu. Po trzecie, w sprawie o odszkodowanie z umowy ubezpieczenia ciężar dowodu spoczywa przede wszystkim na stronie powodowej, która jest zobowiązana wykazać zasadność zgłoszonych pretensji. Pozwanego obciąża zaś konieczność przeprowadzenia dowodu przytaczanych przez siebie faktów, jeżeli wywodzi z nich skutki prawne ( art. 6 k.c. – ei incumbit probatio, qui dicit ). W rezultacie onus probandi rozkłada się na obie strony. 3. Przed nawiasem dalszych uwag wypada też zaznaczyć, że z powodu związania stron wzorcem umownym, każda ze szkód powinna być rozliczona osobno, nawet jeżeli do pomyślenia była jedna naprawa a skutkiem takiego podejścia jest wycena zdublowa-nych czynności. Jak była już mowa, odszkodowanie powinno być obliczone wyłącznie w oparciu o treść wzorca umownego i z teoretycznego puntu widzenia; tak bowiem strony postanowiły. Każde zdarzenie ubezpieczeniowe rodzi natomiast osobne roszczenie o odszkodowanie, które należy osobo wyliczyć zgodnie z postanowieniami umowy. 4. Rozstrzygnięcie wymagało przesądzenia następujących kwestii, którymi należy zająć się po kolei. Stwierdzenie, że trzeba odwołać się do o.w.u. nie rozwiązuje bowiem problemu, ponieważ stanowią, że wysokość odszkodowania oblicza się z uwzględnie-niem norm czasowych producenta pojazdu i koszu części ujętych w systemach eksper-ckich i stawki za roboczogodzinę ustaloną dla warsztatu naprawczego a jeżeli jej nie ustalono, z odwołaniem do średnich cen usług obowiązujących na danym terenie. W rachubę nie wszedł przypadek uzgodnienia przez strony stawki za roboczogodzinę. Porozumienie takie, gdyby miało miejsce, musiało polegać na złożeniu zgodnych oświadczeń woli, a fakt ten podlegał dowodzeniu na zasadach ogólnych. Powódka nie przeprowadziła jednak dowodu w tym zakresie, wobec czego należne odszkodowanie podlegało obliczeniu w oparciu o „średnie cen usług” obowiązujących na danym terenie. Pomimo, że strony odmiennie odczytywały znaczenie wyróżnionego terminu, nie złożyły wniosków zmierzających do wykładni wzorca umownego a z uwagi na fakt, że sąd de lege lata nie działa ex officio , wypadało ograniczyć się do typowych metod interpretacji tego typu aktów umownych i odwołać do języka potocznego. Ten zabieg nie potwierdził natomiast prawidłowości stanowiska powódki, że określając „średnie ceny usług” należy brać pod uwagę tylko warsztaty naprawiające ciężarówki. Nie gruncie analizowanych o.w.u. nie ma podstaw do wydzielenia spośród warsztatów samochodowych tych, które zajmują się dużymi autami. Taki zabieg oznacza wprowa-dzenia do wzorca umownego nowego postanowienia, które nie było w nim wyartykuło-wane, co jest niedopuszczalne. Zakłady naprawcze można wprawdzie podzielić na zajmujące się ciężarówkami i samochodami osobowymi i to w prosty sposób, jednak strony tego nie uczyniły, chociaż nie było to wykluczone. Wzorzec nie dzieli zaś serwisów w żaden sposób i w tym zakresie jest jednoznaczny. Zawężenie badania cen na rynku do obowiązujących przy naprawach ciężarówek nie znajduje też usprawiedliwienia w treści polisy, ani nawet rodzaju uszkodzonego samochodu, którym była furgonetka. Na marginesie wypada odnotować, że pojęcie „średniej” było jasne. Co prawda, do po-myślenia jest mediana czy średnia ważona, jednak z uwagi na to, że o.w.u. nie określały żadnych cech, które miały być brane pod uwagę przy określeniu cen, odrzucić trzeba śre-dnią ważoną; z kolei niepopularność mediany nakazuje jej pominięcie. W konsekwencji średnią, o której mowa, jest średnia arytmetyczna. Trzeba było też rozważyć, co oznacza sformułowanie „dany teren” użyty w dalszej części wzorca. Strony zbyły milczeniem ten aspekt problemu, chociaż to w tym wypadku o.w.u. budzą wątpliwości. „Dany teren” nie został przecież zdefiniowany w samym o.w.u. ( § 1 o.w.u. ) a określenie to jest wieloznaczne. Trafny wydaje się jednak wniosek, że teren „dany” to konkretne miejsce, w którym dokonano naprawy uszkodzonego samochodu. Jest bowiem wiadome a tym samym „dane”. Z kolei o.w.u. nie określało „terenu” żadnym innym przymiotnikiem i nie dawało podstaw do nadania mu innego znaczenia. Bez większego ryzyka można zatem stwierdzić, że chodzi o T. . 5. W rezultacie powódce w obu wypadkach należało się świadczenie obliczone na podstawie średnich cen napraw samochodów wszystkich kategoriach, stosowanych przez warsztaty (...) . Sąd na podstawie art. 805 § 2 pkt 1 w związku z art. 384 k.c. zasądził więc od pozwanej na rzecz powódki w sprawie VGC 415/24 205,93zł ( 8.893,78zł obliczone przez biegłego minus 7.687,85zł już spełnionego świadczenia ) a w sprawie VGC 421/24 692,20zł ( 3.995zł z opinii odjąć zapłacone 3.302,80zł ) i oddalił roszczenia w pozostałym zakresie. Sąd w obu sprawach zasądził od pozwanej odsetki zgodnie z żądaniem, ponieważ go nie kwestionowała. 6. Sąd pozostawił szczegółowe wyliczenie kosztów procesu referendarzowi sądowemu w oparciu o przepis art. 108 zd. 2 in princ . k.p.c. z uwagi na zaskarżenie wynagrodzenia biegłego i przyjmując, że w sprawie VGC 415/24 strony wygrały w stosunku 7 do 93 a w sprawie VGC 421/24 32 do 68 na korzyść pozwanej ( w pierwszej, powódka wygrała 693 z 2176zł; w drugiej, 206 z 3076zł ).