V W 5246/17

Sygn. akt V W 5246/17 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2018 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie V Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSR Klaudia Miłek Protokolant: Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 27 marca 2018 r. i 17 lipca 2018 r., sprawy, przeciwko W. K. , s. T. i H. , ur. (...) w B. obwinionego o to że: W dniu 19 stycznia 2017 r. tj. 7 dni od daty otrzymania ostatniego pisma wysłanego na adres firmy będąc członkiem zarządu firmy Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe (...) Sp. Z o.o. , która była właścicielem samochodu marki P. o nr rej. (...) , wbrew obowiązkowi na żądanie Straży Miejskiej nie wskazał komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w dniu: - 16 października 2016 r. ok. godz. 20:40 - 26 października 2016 r. ok. godz. 11:10 tj. za wykroczenie z art. 96 § 3 KW w związku z art. 78 ust. 4 Ustawy z dnia 20.06.1997 Prawo o ruchu drogowym Dz. U. Nr 108 poz. 908 z późn. zm. orzeka I. Obwinionego W. K. uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 96 § 3 kw wymierza mu karę grzywny w wysokości 300 ( trzysta) złotych. II. Zasądza od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 30 ( trzydziestu) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 100 (stu) złotych tytułem kosztów postępowania; III. Zasądza od obwinionego na rzecz (...) W. kwotę 20 (dwudziestu) złotych tytułem kosztów postępowania wyjaśniającego. Sygn. akt V W 5246/17 UZASADNIENIE Na podstawie zgromadzonego i ujawnionego w toku rozprawy głównej materiału dowodowego Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 16 października 2016 r. ok. godz. 20:40 przy ul. (...) vis a vis nr (...) w W. oraz w dniu 26 października 2016 r. ok. godz. 11:10 przy ul. (...) w W. Straż Miejska (...) W. ujawniła wykroczenia polegające na niezastosowaniu się do znaku drogowego B-36 „zakaz zatrzymywania się” przez kierującego pojazdem marki P. o numerze rejestracyjnym (...) , tj. czyn z art. 92 § 1 kw. Z uwagi na powyższe Straż Miejska podjęła czynności wyjaśniające i w ich wyniku ustaliła, że właścicielem pojazdu jest Przedsiębiorstwo produkcyjno – usługowo – handlowe (...) sp. z o. o. , którego członkiem zarządu jest W. K. . Z uwagi na powyższe, Straż Miejska wezwała go do wskazania kierującego pojazdem lub użytkownika pojazdu w dniach 16 i 26 października 2016 r. Obydwa wezwania w dniu 12 stycznia 2017 r. odebrała A. F. – osoba uprawniona do odbioru korespondencji, a do dnia 19 stycznia 2017 r. adresat pism nie wskazał komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w wymienionych wyżej dniach. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: 1. notatek urzędowych – k. 1 i 12 2. zdjęć - k. 2 i 13 3. wezwań - k. 3, 10, 14, 21 4. potwierdzenia odbioru - k. 11 i 22 5. informacji z KRS – k. 5-9, 16-20 Obwiniony W. K. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, nie stawił się na rozprawę. Stanowisko wyrażone przez obwinionego w sprzeciwie od wyroku nakazowego opierało się na twierdzeniu, iż samochód jest własnością firmy Przedsiębiorstwo produkcyjno – usługowo – handlowe (...) sp. z o. o. , wobec czego nie ciąży na nim obowiązek wynikający z art. 96 § 3 kw, albowiem nie jest on właścicielem samochodu. Wyjaśnił również, iż to nie on był sprawca ujawnionego wykroczenia drogowego i nie posiada wiedzy na temat jego osoby. W dalszej części pisma obwiniony podniósł, że Straż Miejska nie może domagać się ukarania go jako sprawcy wykroczenia, ponieważ właściciel samochodu nie jest sprawcą naruszenia zasad ruchu drogowego. W. K. wyjaśnił dodatkowo, że nie ma możliwości wskazania, który z pracowników spółki lub podwykonawców korzystał z samochodu. Dodał, iż nie jest w stanie również sprawdzić czy owe użytkowanie samochodu miało związek z wykonywaniem obowiązków służbowych czy też pojazd został wykorzystany bez woli i wiedzy spółki. Sąd zważył, co następuje: Uwzględniając przeprowadzone i ujawnione w sprawie dowody, Sąd uznał, iż potwierdziły one ponad wszelką wątpliwość sprawstwo i winę W. K. w odniesieniu do przypisanego mu czynu. Sąd dał wiarę wyjaśnieniom obwinionego w części, w której potwierdził on fakt, iż właścicielem pojazdu jest Przedsiębiorstwo produkcyjno – usługowo – handlowe (...) sp. z o. o. Sąd uznał za wiarygodne także wyjaśnienia obwinionego dotyczące używania samochodu przez pracowników spółki, jak również jej podwykonawców. Wyjaśnienia W. K. w tym zakresie są rzeczowe i wiarygodne. Fakty dotyczące otrzymania wezwania, odebrania go przez uprawnioną osobę oraz nie udzielenia nań odpowiedzi zgodnie z jego dyspozycją zostały natomiast potwierdzone innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, tj. ujawnionymi w toku przewodu sądowego dokumentami. Sąd odmówił przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom obwinionego w pozostałej części, w której zaprzeczał on swojemu sprawstwu. Takie twierdzenia, w szczególności negowanie spoczywającego na obwinionym obowiązku stanowią jedynie przyjętą przez niego linię obrony w celu uniknięcia ukarania za popełnione wykroczenia. Przeprowadzone na rozprawie głównej dowody w postaci dokumentów, ze względu na swój charakter i rzeczowy walor, nie budziły wątpliwości co do ich wiarygodności oraz faktu na którego okoliczność zostały sporządzone oraz ze względu na okoliczności, które same stwierdzały. Sąd nie znalazł powodów, które podważałyby ich wiarygodność. W związku z powyższym uczynił je podstawą dokonanych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych. Należy na wstępie podkreślić, że w niniejszym postępowaniu niewątpliwe jest, iż w dniach 16 października 2016 r. przy ul. (...) vis a vis nr 11 w W. oraz w dniu 26 października 2016 r. przy ul. (...) w W. ujawnione zostały wykroczenia drogowe polegające na niezastosowaniu się do znaku drogowego B-36 „zakaz zatrzymywania się” przez kierującego pojazdem marki P. o numerze rejestracyjnym (...) . Potwierdziły to zebrane w sprawie dowody w postaci notatki urzędowej /k. 1 i 12/ oraz zdjęć /k. 2 i 13/. Nie ulega również wątpliwości, iż właścicielem pojazdu marki P. o numerze rejestracyjnym (...) jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno – usługowo – handlowe (...) sp. z o. o. , a W. K. pełni w spółce funkcję członka zarządu /k. 5-9, 16-20/. Bezsporną jest również okoliczność, iż został on skutecznie wezwany przez Straż Miejską (...) W. do wskazania kierującego pojazdem lub użytkownika pojazdu w wymienionych wyżej dniach. Obydwa wezwania w dniu 12 stycznia 2017 r. odebrała osoba uprawniona do odbioru korespondencji w firmie /k. 11 i 22/. Zgodnie z treścią wystosowanego wezwania, czas przeznaczony do wypełnienia obowiązku wskazania komu pojazd został powierzony wynosi siedem dni, licząc od daty otrzymania pisma. Skoro zatem wezwanie odebrane zostało w dniu 12 stycznia 2017 r., to wykroczenie polegające na niewskazaniu użytkownika pojazdu zostało popełnione siedem dni po tym terminie, czyli w dniu 19 stycznia 2017 r. W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że wszelkie twierdzenia obwinionego stanowią wyłącznie przyjętą przez niego linię obrony i obliczone są na uniknięcie odpowiedzialności i ukarania za zarzucony czyn. Zgodnie z art. 96 § 3 kw, karze grzywny podlega ten, kto wbrew obowiązkowi nie wskaże na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Wykroczenie określone w art. 96 § 3 kw ma na celu m.in. ustalenie kierującego pojazdem w razie popełnienia przestępstwa lub popełnienia wykroczenia z udziałem tego pojazdu. Przepis ten odnosi się wprost do obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym , zgodnie z którym właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. Wykroczenie (zgodnie z art. 6 § 1 kw) można popełnić nie tylko w zamiarze bezpośrednim ale także ewentualnym, tzn. przewidując możliwość popełnienia wykroczenia godzić się na to. Zatem, obwiniony tym samym biorąc pod uwagę istnienie ustawowego obowiązku określonego w art. 96 § 3 kw, przewidywał możliwość popełnienia tego wykroczenia, tzn. godził się na jego popełnienie. W niniejszej sprawie obwiniony w żaden sposób nie wykazał, aby spełnione zostały przesłanki wyłączające popełnienie przez niego wykroczenia. Wobec stanowiska obwinionego, iż to nie on popełnił przedmiotowe wykroczenie drogowe, należy wskazać, że ustawa nie zrównuje osoby, której pojazd został powierzony z osobą kierującą tym pojazdem. Wobec tego koniecznym staje się zaznaczenie, iż organ nie zwraca się z zapytaniem o wskazanie osoby, która popełniła wykroczenie – zwraca się wyłącznie o wskazanie osoby, której pojazd został powierzony do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Osoba, której pojazd powierzono, mogła przecież na przykład bez zgody lub wiedzy właściciela powierzyć ten pojazd jeszcze komuś innemu. Organ zaś nie zwrócił się do obwinionego z zapytaniem o wskazanie osoby, która popełniła wykroczenie – lecz wyłącznie o wskazanie osoby, której pojazd został powierzony do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Odnosząc się do okoliczności, jakoby obwiniony nie miał obowiązku ustosunkowania się do wezwania go przez Straż Miejską do udzielenia odpowiedzi w trybie art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazać należy, iż zgodnie z art. 38 kc działalność osoby prawnej prowadzona jest w oparciu o jej organy. Organ osoby prawnej jest integralnym składnikiem jej osobowości. Stanowi o istocie tej osoby. Składa się z osób fizycznych, które reprezentują osobę prawną w stosunkach zewnętrznych. Organ nie jest podmiotem stosunków prawnych, jest nim sama osoba prawna. Działanie organu traktuje się jako działanie osoby prawnej. Zdolność do czynności prawnych spółki z ograniczoną odpowiedzialnością realizuje zarząd. Jest organem obligatoryjnym od momentu jej zarejestrowania. Jego kompetencje określone są generalnie jako prowadzenie spraw i reprezentacja. Nie jest dopuszczalne przesunięcie kompetencji zarządu na inny organ spółki, chyba że wyraźny przepis tak stanowi - dotyczy to przede wszystkim kompetencji w sferze reprezentacyjnej. Zgodnie z art. 201 § 1 ksh zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje. Prowadzenie spraw spółki obejmuje realizację stosunków wewnętrznych, w szczególności czynności organizacyjnych. W zakresie prowadzenia spraw i reprezentacji spółki zarząd korzysta z domniemania kompetencji. Oznacza to, że w przypadku wątpliwości, przyjąć należy, że uprawnienia dotyczące tego obszaru działalności przysługują właśnie zarządowi. Sfera reprezentacji obejmuje natomiast dokonywanie czynności w stosunkach zewnętrznych. Generalnie reprezentacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wiąże się z działaniami organów, przedstawicieli ustawowych czy pełnomocników i dotyczy wszelkich spraw związanych z jej działaniem odnoszącym skutek na zewnątrz. Reprezentacja dotyczy w szczególności występowania we wszelkich stosunkach prawnych, jest to więc zarówno składanie oświadczeń woli, jak również występowanie przed organami orzekającymi, ujawnianie stanowiska na zewnątrz, składanie oświadczeń, wyjaśnień przed organami samorządowymi i państwowymi, występowanie przed organami nadzorczymi (np. uchwała SN z dnia 29 listopada 1991 r., III CZP 125/91, OSNC 1992/6/102, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., V CK 519/04, LEX nr 1111035). Oczywiście chodzi o czynności spółki, gdyż zarząd jako organ dokonuje tych czynności za spółkę. W sferze reprezentacji spośród organów tylko zarząd posiada pełną kompetencję. Zgodnie z art. 208 § 2 ksh powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu powoduje nawiązanie stosunku organizacyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki odnoszące się do obu sfer - prowadzenia spraw i reprezentacji, które składają się na działanie spółki. Członek zarządu ma nie tylko prawo, ale i obowiązek wykonywania tych czynności. Istotą stosunku organizacyjnego, jaki powstaje w związku z powołaniem do pełnienia funkcji, jest przyznanie prawa do reprezentacji i obowiązki w tym zakresie oraz analogicznie w kontekście prowadzenia spraw. Członek zarządu swoje obowiązki oraz realizację praw powinien wykonywać z należytą starannością, aby nie ponosić wobec spółki odpowiedzialności za szkodę spowodowaną brakiem takiej staranności ( art. 293 ksh ). Może oczywiście w celu ułatwienia i usprawnienia funkcjonowania spółki zorganizować aparat pomocniczy, jednak nie zwalnia go to z nałożonej na niego odpowiedzialności. W ocenie Sądu udzielenie odpowiedzi wymijającej, bądź też zasłanianie się niepamięcią, czy brakiem wiedzy w związku z nieprowadzeniem rejestrów w spółce może być uznane za przejaw zachowania sprawczego z art. 96 § 3 kw (podobnie postanowienie Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt VIII Kz 444/12). Niewskazaniem osoby, której powierzony został pojazd do kierowania lub używania poprzez udzielenie odpowiedzi negatywnej będzie bowiem zarówno niewskazanie tej osoby, jak i stwierdzenie zobowiązanego, że nie wie on, w czyjej dyspozycji pozostawał pojazd w czasie zdarzenia (por. R. A. S. , Wykroczenia drogowe. Komentarz, W. K. 2011). W zakresie sprawstwa obwinionego należy również zauważyć, iż sposób jego postępowania w istocie miał na celu uniknięcie odpowiedzialności za popełnione wykroczenie drogowe. Należy tu zwrócić uwagę na podstawowe okoliczności sprawy. Po pierwsze, obwiniony nie odniósł się do meritum wezwania. Po drugie, W. K. , konstruując pisemną odpowiedź, próbował bardziej znaleźć punkt zaczepienia do uchylenia się od nałożonej nań powinności i zniechęcenia organów postępowania wyjaśniającego do dalszego zajmowania się sprawą niż miał na celu wypełnienie ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku. Po trzecie, obwiniony jest osobą dorosłą i poczytalną, pełniącą funkcję członka zarządu firmy zatrudniającej wielu pracowników. Nie sposób uwierzyć, że nie został wypracowany jakikolwiek sposób weryfikacji pracowników i nadzoru nad nimi. Nic przekonującego nie wskazuje, aby obwiniony mógł mieć jakieś problemy z przyporządkowaniem pojazdu do właściwej osoby. W niniejszej sprawie na obwinionym wbrew jego twierdzeniom, ciążył obowiązek w zakresie uregulowanym w artykułach 96 § 3 kw i 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym . Co prawda żaden przepis prawa nie nakłada na właściciela pojazdu obowiązku prowadzenia rejestru komu w danym dniu udostępnia on swój pojazd, jednakże powyższe regulacje oznaczają, że osoba zobowiązana wobec organu ma obowiązek posiadania danych na temat tego, kto użytkował jej pojazd i czynić to może w sposób dla siebie dogodny i przez siebie obrany, np. poprzez zwykłe zapamiętywanie tych faktów, bądź jeśli osoba nie przechowuje w pamięci takich danych – w inny korzystny dla niej sposób, tak by zgodnie z ustawą móc efektywnie wywiązać się z obowiązku wobec organu, w sytuacji zwrócenia się o takie dane przez organ zgodnie z dyspozycją art. 96 § 3 kw. Wskazać również należy, iż w przedmiotowym stanie faktycznym, nieobecność sprawcy czynu podczas ujawnienia wykroczenia – niezastosowania się do znaku drogowego B-36 „zakaz zatrzymywania się” (dowód popełnienia i ujawnienia wykroczenia stanowi dokumentacja zdjęciowa i notatki urzędowe), skutkowała powstaniem wątpliwości co do jego osoby oraz w związku z tym niemożnością nałożenia mandatu. Aby zachować prawidłowość postępowania należało więc w pierwszej kolejności przeprowadzić niezbędne czynności wyjaśniające, zmierzające do ustalenia kto popełnił dane wykroczenie. Wezwanie Straży Miejskiej adresowane do właściciela pojazdu było zatem próbą wyjaśnienia wątpliwości, zmierzającą do ujawnienia sprawcy wykroczenia. W tym miejscu koniecznie wypada podnieść, iż żądanie wskazania winno pochodzić od uprawnionego organu. Zgodnie ze znowelizowanym w 2010 r. art. 17 § 3 kpw i art. 129 ustawy Prawo o ruchu drogowym , straże miejskie posiadają uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach dotyczących art. 96 § 3 kw. Mogą one zatem żądać od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania, komu powierzyli pojazd do kierowania lub używania w określonym czasie. Stanowisko to jest zgodne również z orzecznictwem Sądu Najwyższego - w uchwale 7 sędziów – zasada prawna z dnia 30 września 2014 r. (sygn. akt I KZP 16/14, OSNKW 2014/11/80), wskazano, iż „Na podstawie przepisu art. 17 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395 z późn. zm.), w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 225, poz. 1466), straży gminnej (miejskiej) przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń ”. Wobec powyższego stanowisko i wyjaśnienia obwinionego stanowią w ocenie Sądu jedynie linię obrony przyjętą w celu uniknięcia ukarania za popełnione wykroczenie. Obwiniony w żadnym momencie nie odniósł się bowiem do meritum wezwania, skupił się jedynie na okolicznościach nie mających znaczenia dla sprawy. Mając na uwadze przytoczone argumenty, w ocenie Sądu należało uznać obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, albowiem jego zachowanie wyczerpuje znamiona wykroczenia przewidzianego w art. 96 § 3 kw. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości w zakresie winy W. K. , która została udowodniona. Dokonując wymiaru kary Sąd kierował się dyrektywami wymiaru kary z art. 33 kw. Sąd brał zatem pod uwagę stopień społecznej szkodliwości czynu i cele kary w zakresie jej społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do obwinionego. Sąd wziął również pod uwagę rodzaj i rozmiar szkód wyrządzonych wykroczeniem, stopień winy i zachowanie obwinionego. Wykroczenie wskazane w art. 96 § 3 kw zagrożone jest karą grzywny. Orzeczona wobec obwinionego kara grzywny w wysokości 300 zł zdaniem Sądu jest odpowiednia do stopnia społecznej szkodliwości czynu obwinionego oraz stopnia jego zawinienia i stanowić będzie dolegliwość o charakterze represyjno - wychowawczym, zapobiegającym w przyszłości ponownemu łamaniu przez obwinionego porządku prawnego. Sąd jest zdania, iż poprzez orzeczenie względem obwinionego kary grzywny, zrealizowane zostaną tak cele prewencji indywidualnej, która ma na celu przede wszystkim powstrzymanie sprawcy od tego typu zachowań w przyszłości, jak i prewencji generalnej, której zadaniem jest kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa i utwierdzanie jego prawidłowych postaw wobec prawa. Dodać należy, iż w sytuacji, gdy maksymalna sankcja karna za wykroczenie z art. 96 § 3 kw wynosi w zw. z art. 24 § 1 kw 5.000 zł grzywny, kara 300 zł grzywny nie jest karą zbyt surową. Należy też pamiętać, że wymierzanie kary jeszcze łagodniejszej byłoby swoistym premiowaniem osób, które przyjmują „taktykę” nie reagowania (lub odmawiania odpowiedzi) na wezwania uprawnionych organów w związku z czynnościami w sprawach o wykroczenia drogowe (których często są rzeczywistymi sprawcami), w odróżnieniu od osób, które na te wezwania reagują, ponosząc odpowiedzialność za wykroczenie lub wskazując właściwe osoby. Sąd zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w wysokości 100 zł, koszty postępowania wyjaśniającego w wysokości 20 zł i wymierzył opłatę w wysokości 30 zł na podstawie art. 118 § 1 kpw w zw. z § 2 i § 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2017 roku w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty sądowej od wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia i art. 119 kpw w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych . Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.