V U 992/12

Sąd Apelacyjny we WrocławiuWrocław2012-08-20
SAOSubezpieczenia społecznerentyWysokaapelacyjny
rentaZUSniezdolność do pracyniepełnosprawnośćpostępowanie administracyjneprawo ubezpieczeń społecznychpouczenieterminzażalenie

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie ZUS, potwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzję rentową i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego pouczenia wnioskodawcy.

Sąd Okręgowy uchylił decyzję ZUS odmawiającą renty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że wnioskodawca nie został należycie poinformowany o przesłankach nabycia prawa do renty. ZUS złożył zażalenie, zarzucając, że odwołanie powinno zostać odrzucone jako złożone po terminie. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis o uchyleniu decyzji w przypadku niezawinionego przez stronę uchybienia terminu na skutek braku należytego pouczenia.

Sprawa dotyczyła zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na postanowienie Sądu Okręgowego w Legnicy, które uchyliło decyzję ZUS odmawiającą wnioskodawcy renty z tytułu niezdolności do pracy i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Sąd Okręgowy uznał, że organ rentowy nie wywiązał się z obowiązku należytego poinformowania wnioskodawcy o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na jego prawa do renty, co skutkowało tym, że wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy. ZUS w zażaleniu zarzucił, że wnioskodawca nie złożył sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika, lecz od decyzji odmawiającej prawa do renty, a odwołanie powinno zostać odrzucone jako złożone po terminie. Sąd Apelacyjny uznał zażalenie za bezzasadne. Podkreślił, że zgodnie z przepisami, sąd uchyla decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, jeśli odwołanie opiera się na zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu, a wniesienie go po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony. Sąd Apelacyjny zgodził się z Sądem Okręgowym, że organ rentowy powinien był poinformować wnioskodawcę nie tylko o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu, ale także o tym, że nawet ustalenie niezdolności do pracy nie gwarantuje prawa do renty z powodu niespełnienia innych przesłanek (np. stażowych). Brak takiego pouczenia, zwłaszcza dla osoby niezorientowanej w przepisach, uzasadniał uznanie niezłożenia sprzeciwu za niezawinione. Wobec tego, Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie ZUS.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jeśli wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony, a przyczyną tego było wadliwe pouczenie przez organ rentowy.

Uzasadnienie

Organ rentowy ma obowiązek nie tylko poinformować o terminie i sposobie wniesienia sprzeciwu, ale także o wszystkich konsekwencjach prawnych i faktycznych, w tym o tym, że samo ustalenie niezdolności do pracy nie zawsze prowadzi do nabycia prawa do renty z powodu niespełnienia innych przesłanek ustawowych. Brak takiego pouczenia uzasadnia uznanie uchybienia terminu za niezawinione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

R. G.

Strony

NazwaTypRola
R. G.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 477 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

§ 3 zd. 2: Jeżeli odwołanie opiera się także na zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od tego orzeczenia, a wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

§ 4: W takim przypadku organ rentowy kieruje sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 397 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące rozpoznawania zażaleń.

ustawa emerytalna art. 57 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa przesłanki nabycia prawa do renty.

ustawa emerytalna art. 58 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa przesłanki nabycia prawa do renty.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron przez organ.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ rentowy nie dopełnił obowiązku należytego pouczenia wnioskodawcy o przesłankach nabycia prawa do renty. Niewniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy (brak pouczenia). Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis o uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Odrzucone argumenty

Odwołanie wnioskodawcy powinno zostać odrzucone jako złożone po terminie, gdyż nie było sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika. Wnioskodawca zgodził się z orzeczeniem lekarza orzecznika, nie kwestionując stopnia niezdolności do pracy ani daty jej powstania.

Godne uwagi sformułowania

organ rentowy nie wywiązał się z obowiązku należytego poinformowania wnioskodawcy o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw do renty wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy wnioskodawca po zapoznaniu się z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nie złożył sprzeciwu, to znaczy, iż zgodził się z tym orzeczeniem i nie kwestionuje stopnia niezdolności do pracy, jak i daty jej powstania pouczania winny być kierowane do stron w sposób indywidualny niezawinione wskutek braku należytego pouczenia o konsekwencjach pozornie tylko korzystnego dla niego orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS

Skład orzekający

Janina Cieślikowska

przewodniczący-sprawozdawca

Irena Różańska-Dorosz

sędzia

Maria Pietkun

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące obowiązku informacyjnego organów rentowych i konsekwencji jego naruszenia dla biegu terminów procesowych w sprawach o świadczenia rentowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku należytego pouczenia przez ZUS w kontekście przepisów o rentach z tytułu niezdolności do pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe pouczenie przez instytucje państwowe i jakie mogą być tego konsekwencje procesowe. Jest to przykład obrony praw obywatela przed biurokracją.

ZUS nie poinformował o wszystkim? Sąd daje drugą szansę na rentę!

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III A Uz 166/12 POSTANOWIENIE Dnia 20 sierpnia 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w składzie: Przewodniczący SSA Janina Cieślikowska (spr.) Sędziowie: SSA Irena Różańska-Dorosz SSA Maria Pietkun po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o rentę z tytułu niezdolności do pracy na skutek zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. od postanowienia Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 21 maja 2012 r. sygn. akt V U 992/12 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Legnicy w pkt. I uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 6 kwietnia 2012 r., w pkt. II przekazał sprawę organowi rentowemu do ponownego rozpoznania, a w punkcie III umorzył postępowania w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że organ rentowy nie wywiązał się z obowiązku należytego poinformowania wnioskodawcy o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw do renty. Z tej przyczyny należy uznać, że wniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy. Wniesione odwołanie należało zatem potraktować jako sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika i orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji, przekazaniu sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania i umorzeniu postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył organ rentowy, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem merytorycznego rozpoznania odwołania, bądź rozpatrzenie go zgodnie z odpowiednią na odwołanie. Zarzucił, że wnioskodawca nie składał sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, lecz od decyzji odmawiającej mu prawa do renty, co jednoznacznie wynika z treści odwołania. Odwołanie wnioskodawcy winno zatem zostać odrzucone na podstawie art. 477 9 § 3 1 kpc . Jednocześnie uznać należy, że skoro wnioskodawca po zapoznaniu się z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nie złożył sprzeciwu, to znaczy, iż zgodził się z tym orzeczeniem i nie kwestionuje stopnia niezdolności do pracy, jak i daty jej powstania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie organu rentowego jest bezzasadne. Należy zauważyć, że zgodnie z art. art. 477 9 § 3 1 kpc zd. 2 kpc , jeżeli odwołanie opiera się także na zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od tego orzeczenia, a wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. W takim przypadku organ rentowy kieruje sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Trafny jest pogląd Sądu Okręgowego, że organ rentowy winien był w treści pouczenia zawartego w orzeczeniu Lekarza Orzecznika ZUS poinformować wnioskodawcę o wszystkich konsekwencjach tego orzeczenia, w szczególności wynikających z ustawy emerytalnej, to jest art. 57 ust. 1 pkt. 2 i 3 w związku z art. 58 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2009 Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS zawierało jedynie pouczenie o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu do Komisji Lekarskiej ZUS, brak było natomiast w jego treści wyjaśnienia, że nawet ustalenie istnienia niezdolności do pracy w przypadku wnioskodawcy nie pozwala mu na nabycie prawa do świadczenia rentowego. Dla wnioskodawcy niezorientowanego w kazuistycznych przepisach określających przesłanki prawa do renty, w szczególności przesłanki stażowe oraz te dotyczące okresu powstania niezdolności do pracy, orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS było pozornie korzystne, albowiem stwierdzono w nim jego częściową niezdolność do pracy. Z tego powodu uznał, że nie musi wnosić sprzeciwu od pozytywnego orzeczenia. Zauważyć należy, że w tego rodzaju sprawach, w których prawa do renty odmawia się nie z powodu nieistnienia niezdolności do pracy, lecz z powodu niespełnienia warunków powstania tej niezdolności w okresie ubezpieczenia (lub 18 miesięcy po jego ustaniu) lub braku odpowiedniej liczby okresów ubezpieczenia, pouczenia winny być kierowane do stron w sposób indywidualny. Winny one zawierać wskazanie, że z uwagi na niespełnienie warunków z art. 57 ust. 1 pkt 2 i 3 w/w ustawy, samo ustalenie istnienia niezdolności do pracy nie będzie wystarczało do nabycia prawa do renty. Słusznie stwierdził organ rentowy, że zadaniem Lekarza Orzecznika jest tylko precyzyjne ustalenie daty powstania niezdolności do pracy, lub ustalenie braku istnienia tej niezdolności. Jednak to na organie rentowym spoczywa ciężar zbadania pozostałych warunków świadczenia oraz sformułowania odpowiedniego pouczenia dla wnioskodawców zgodnie z art. 9 kpa . Słusznie zatem rozstrzygnął Sąd Okręgowy, że niewniesienie sprzeciwu do Komisji Lekarskiej, a złożenie odwołania wprost do Sądu, było przez wnioskodawcę niezawinione wskutek braku należytego pouczenia o konsekwencjach pozornie tylko korzystnego dla niego orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS. Wobec powyższego Sąd Okręgowy słusznie uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. do ponownego rozpoznania oraz umorzył postępowanie w oparciu o treść art. 477 9 § 4 kpc . W świetle powyższych okoliczności Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc w związku z art. 397 § 2 kpc oddalił zażalenie organu rentowego, jako bezzasadne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI