V U 809/15

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2015-11-17
SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokaokręgowy
emerytura pomostowapraca w szczególnych warunkachZUSstaż pracyubezpieczenia społecznemaszynistaoperator koparkiprawo pracy

Sąd przyznał wnioskodawcy emeryturę pomostową, uznając, że udowodnił on wymagany okres pracy w szczególnych warunkach, mimo pierwotnej odmowy ZUS.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J.N. emerytury pomostowej, twierdząc, że nie udowodnił on 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca odwołał się do sądu, przedstawiając dowody na pracę jako maszynista żurawia wieżowego i operator koparki w okresie od 1977 do 1990 roku oraz w późniejszych latach. Sąd Okręgowy w Kaliszu, po analizie przepisów i dowodów, uznał, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania emerytury pomostowej, w tym wymagany staż pracy w szczególnych warunkach, i zmienił zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia 19 czerwca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił J. N. przyznania emerytury pomostowej, ponieważ organ rentowy uznał, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. J. N. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w Kaliszu, domagając się przyznania świadczenia. Sąd ustalił, że wnioskodawca pracował jako maszynista żurawia wieżowego i operator koparki w okresie od 7 września 1977 roku do 25 września 1990 roku, a także w innych okresach po 2008 roku, które kwalifikują się jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd, powołując się na przepisy ustawy o emeryturach pomostowych oraz ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a także bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych dotyczące interpretacji tych przepisów, uznał, że J. N. udowodnił znacznie ponad 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach. Ponadto, wnioskodawca spełniał pozostałe warunki do przyznania emerytury pomostowej, takie jak wiek, staż składkowy i nieskładkowy, rozwiązanie stosunku pracy oraz urodzenie po 31 grudnia 1948 roku. W związku z tym, Sąd Okręgowy w Kaliszu zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał J. N. emeryturę pomostową od dnia 1 stycznia 2015 roku, tj. od miesiąca złożenia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że praca wnioskodawcy jako maszynisty żurawia wieżowego i operatora koparki spełnia kryteria pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, uprawniającej do emerytury pomostowej.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach ustawy o emeryturach pomostowych, rozporządzenia z 1983 r. oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego, które dopuszczają dowodzenie charakteru pracy innymi środkami niż świadectwo pracodawcy. Analiza dowodów (świadectwa pracy, uprawnienia, zeznania świadków) potwierdziła, że wnioskodawca wykonywał prace wymienione w odpowiednich wykazach jako prace w szczególnych warunkach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji ZUS i przyznanie emerytury pomostowej

Strona wygrywająca

J. N.

Strony

NazwaTypRola
J. N.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (10)

Główne

u.e.p. art. 4 § 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Określa łączny warunek przyznania emerytury pomostowej, w tym wymóg pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Umożliwia przyznanie emerytury w niższym wieku emerytalnym pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

r.p.m. art. § 1 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku

Stosuje się do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w jego § 4-15 oraz w wykazach stanowiących załącznik.

Pomocnicze

u.e.p. art. 3 § 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Definiuje prace w szczególnych warunkach jako prace związane z czynnikami ryzyka, które mogą spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia.

u.e.p. art. 3 § 3

Ustawa o emeryturach pomostowych

Definiuje prace o szczególnym charakterze jako prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz sprawności psychofizycznej.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości, lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej.

r.p.m. art. § 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku

Okresy pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze są okresami, w których praca jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

k.p.c. art. 477¹⁴ § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje możliwość zmiany decyzji organu rentowego przez sąd w przypadku uwzględnienia odwołania.

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa, że źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej są ustawy, rozporządzenia z ratyfikowanej umowy międzynarodowej i rozporządzenia.

Konstytucja RP art. 93 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty prawa wewnętrznego obowiązują jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Praca wnioskodawcy jako maszynisty żurawia wieżowego i operatora koparki spełnia kryteria pracy w szczególnych warunkach. Okresy pracy wnioskodawcy od 1977 do 1990 roku powinny być zaliczone do stażu pracy w szczególnych warunkach. Dowody przedstawione przez wnioskodawcę (świadectwa pracy, uprawnienia, zeznania świadków) są wystarczające do udowodnienia charakteru wykonywanej pracy.

Odrzucone argumenty

Argument ZUS o niespełnieniu przez wnioskodawcę wymogu 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. zarządzenia resortowe nie mieszczą się w kategorii źródeł powszechnie obowiązującego prawa praca maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych

Skład orzekający

Stanisław Pilarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury pomostowej dla pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, zwłaszcza w branży budowlanej i przy obsłudze ciężkich maszyn budowlanych. Potwierdzenie dopuszczalności dowodzenia charakteru pracy innymi środkami niż świadectwo pracodawcy oraz prymatu ustawy i rozporządzenia nad zarządzeniami resortowymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur pomostowych i pracy w szczególnych warunkach, które mogą ulec zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może przyznać świadczenie emerytalne, mimo odmowy ZUS, opierając się na szczegółowej analizie przepisów i dowodów dotyczących pracy w szczególnych warunkach. Jest to przykład walki o prawa pracownicze i znaczenia orzecznictwa w interpretacji prawa.

ZUS odmówił emerytury, ale sąd przyznał! Klucz do sukcesu: udowodnienie pracy w szczególnych warunkach.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V U 809/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie : Przewodniczący SSO Stanisław Pilarczyk Protokolant Anna Sobańska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. w Kaliszu odwołania J. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 19 czerwca 2015 r. Nr (...) w sprawie J. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o emeryturę pomostową zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 19 czerwca 2015 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy J. N. emeryturę pomostową począwszy od dnia 1 stycznia 2015 roku. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19 czerwca 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O. , odmówił przyznania wnioskodawcy J. N. przyznania prawa do emerytury pomostowej, gdyż zdaniem organu rentowego nie udowodnił on 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. N. domagając się przyznania emerytury pomostowej. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wnioskodawcy wniósł o jego oddalenie odwołania. Sąd poczynił następujące ustalenia: Wnioskodawca J. N. urodził się (...) . 22 stycznia 2015 roku wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie emerytury pomostowej. Na dzień złożenia wniosku o emeryturę pomostową, zdaniem organu emerytalnego, wnioskodawca udowodnił 36 lat, 3 miesiące i 19 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 8 lat, 9 miesięcy i 8 dni okresów pracy w szczególnych warunkach: a) od dnia 11 października 1972 roku do dnia 31 marca 1976 roku; b) od dnia 1 lutego 1995 roku do dnia 31 marca 1995 roku; c) od dnia 23 sierpnia 1996 roku do dnia 14 lutego 1997 roku; d) od dnia 8 grudnia 1997 roku do dnia 31 marca 1998 roku; e) od dnia 8 czerwca 1996 roku do dnia 18 grudnia 1998 roku; f) od dnia 27 kwietnia 2009 roku do dnia 20 marca 2010 roku; g) od dnia 14 października 2010 roku do dnia 9 listopada 2011 roku; h) od dnia 21 czerwca 2012 roku do dnia 8 grudnia 2012 roku. Wnioskodawca od grudnia 2012 roku nie pozostaje w stosunku pracy. (okoliczności niesporne) Wnioskodawca J. N. od dnia 7 września 1977 roku do dnia 25 września 1990 roku, w pełnym wymiarze czasu pracy, był zatrudniony w (...) w P. , Oddział w K. . Od dnia 7 września 1977 roku do dnia 30 czerwca 1985 roku pracował jako maszynista żurawia wieżowego, a od dnia 1 lipca 1985 roku jako maszynista koparki (dowód – świadectwo pracy wnioskodawcy z dnia 27 września 1990 roku, opinia dyrektora (...) z dnia 5 listopada 1988 roku – akta osobowe wnioskodawcy) . Od dnia 9 marca 1989 roku do dnia 31 lipca 1990 roku i od dnia 1 sierpnia 1990 roku do dnia 11 września 1990 roku wnioskodawca pracował na budowach eksportowych jako maszynista żurawia wieżowego (dowód – świadectwo pracy wnioskodawcy z dnia 27 września 1990 roku – akta osobowe wnioskodawcy; zeznania wnioskodawcy [00:12:36][00:14:45]) . Od dnia 29 lipca 1976 roku wnioskodawca ma uprawnienia do obsługi dźwigów o udźwigu 6 ton, od dnia 19 października 1976 roku – o udźwigu 8 ton, od dnia 16 listopada 1976 roku – o udźwigu 20 ton, od dnia 18 maja 1977 roku – o udźwigu 16 ton, od dnia 13 czerwca 1977 roku – o 100 TM, od dnia 26 listopada 1983 roku – do 200 TM, a od dnia 30 marca 1984 roku wnioskodawca posiada uprawnienia do obsługi koparki jednonaczyniowej (dowód – kserokopia uprawnień wnioskodawcy – k. 23-27 akt sądowych) . Wnioskodawca jako maszynista żurawia wieżowego i operatora koparki w (...) pracował na budowach wysokich budynków mieszkalnych i innych budowach obiektów przemysłowych, jak i na budowach szpitali, na terenie byłego województwa (...) . Na terenie Oddziału w K. było około 20 dźwigów wieżowych. Bezpośrednim przełożonym wnioskodawcy był kierownik Oddziału (...) w K. A. W. (dowód – zeznania świadka A. W. [00:19:19][00:32:15]; zeznania J. J. [00:33:49][00:44:29]; zeznania wnioskodawcy J. N. [00:01:10][00:17:59]) . Od dnia 27 kwietnia 2009 roku do dnia 20 marca 2010 roku, od dnia 14 października 2010 roku do dnia 12 listopada 2011 roku i od dnia 21 czerwca 2012 roku do dnia 8 grudnia 2012 roku wnioskodawca w pełnym wymiarze czasu pracował jako operator żurawia wieżowego, która to praca jest wymieniona w załączniku nr 2 poz. 12 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (dowód – świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach – k. 63, 69, 73 akt emerytalnych wnioskodawcy) . Powyższy stan faktyczny jest niesporny. Z zeznań wnioskodawcy, z zeznań świadków A. W. , J. J. , którzy w spornym okresie pracowali razem z wnioskodawcą w (...) w P. , świadectwa pracy, uprawnień do obsługi dźwigów wieżowych i koparek jednonaczyniowych, wynika, iż wnioskodawca od dnia 7 września 1977 roku do dnia 25 września 1990 roku w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako maszynista żurawi wieżowych i maszynista koparki jednonaczyniowej. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2015 roku poz. 965 j.t.) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12 , przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku; 2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określony w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5. przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ; 6. po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7. nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Zgodnie z ustępem 1 art. 3 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach pomostowych prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Natomiast ustęp 2 cytowanego artykułu stanowi, iż prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 roku poz. 748 j.t. ze zmianami) ubezpieczonym, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3 , zatrudnionym w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w niższym wieku emerytalnym niż określona z art. 27 pkt. 1. Stosownie do treści art. 32 ust. 2 przytoczonej ustawy, dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wieku, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości, lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Szczegółowe warunki uzyskania dochodzonego świadczenia reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku, Nr 8, poz. 43, ze zmianami) . Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 tego rozporządzenia stosuje się je do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w jego § 4 – 15, oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku (§ 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia) . Okresy pracy w powyższych okolicznościach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (§ 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia) . Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach powinno być stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, lub w świadectwie pracy, to w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się możliwość dowodzenia okoliczności szczególnego charakteru lub szczególnych warunków pracy wszelkimi znanymi prawi procesowemu dowodami (por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 roku, II UZP 998/84, Lex Polonica nr 321128) . W postępowaniu sądowym, toczącym się z odwołania ubezpieczonego od decyzji organu rentowego, dopuszczalne jest przeprowadzenie wszelkich dowodów dla wykazania okoliczności, mających wpływ na prawo skarżącego do świadczenia i to zarówno wtedy, gdy pracodawca wystawił świadectwo pracy, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwestionuje jego treść, jak i wówczas, gdy dokument taki z żadnych przyczyn nie może być sporządzony (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2004 roku, III AUa 2472/03, Lex nr 151770) . Również w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 roku (II URN 3/95, OSNP 1996/16/239) podniesiono, iż w postępowaniu przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowodnione wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Ograniczenia dowodowe zawarte w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń dotyczy postępowania wyłącznie przed tymi organami. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 roku (I UK 179/06), Lex nr 342283) . Postępowanie dowodowe przed sądem rozpoczynającym sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych regulowane jest przepisami kodeksu postępowania cywilnego zawierającymi odstępstwa od ogólnych zasad postępowania dowodowego, z uwzględnieniem dążenia do pełnego wyświetlania podłoża sprawy, oraz wszechstronnego rozważenia wszystkich kwestii spornych. Nie są w tym zakresie wyłączone, w związku ze staraniami o ustalenie prawa do wcześniejszej emerytury, wątpliwości, co do oceny warunków wykonywania pracy, które mogą być usunięte za pomocą wszelkich środków dowodowych (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 30 marca 2000 roku, II UKN 446/99, OSNAPiUS 2001, nr 18, poz. 562; z dnia 8 kwietnia 1999 roku, II UKN 619/98, OSNAPiUS nr 11, poz. 439, OSP 2002 nr 2, poz. 26 z głosą aprobującą T. Binczyckiej - Majewskiej; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku, III UZP 6/84, Lex nr 14625 i z dnia 21 września 1984 roku, III UZP 48/84, Lex nr 14630) . Natomiast w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2007 roku (I UK 306/06, Lex nr 47005) podkreślono, iż emerytura z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach przysługuje z tytułu wykonywania konkretnego zatrudnienia, ujętego w odpowiednich wykazach cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku. Osoba taka, wykonująca pracę w szczególnych warunkach wymienioną w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnęła wiek 60 lat – mężczyźni (55 lat kobiety) oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym 15 lat w szczególnych warunkach. Natomiast w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004 roku (II UK 3377/03, OSNP 2004/22/392) podkreślono, iż „skutki prawne wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze określone są w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 roku i utrzymanym jej przepisami w mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze”. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2012 roku (III AUa 222/12, Lex nr 1171355) podniesiono, iż dla uznania konkretnego rodzaju lub stanowiska pracy za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze decydujące znaczenie ma to, czy jest to praca wymieniona w rozporządzeniu z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U, Nr 8, poz. 4 ze zmianami) oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia, natomiast wykazy stanowisk ustalane przez właściwe podmioty w odniesieniu do podległych zakładów pracy mają jedynie charakter techniczno-porządkujący. Natomiast w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2010 roku (I UK 324/09, Lex nr 1001287) podniesiono, iż § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zmianami) nie mogą być interpretowane w ten sposób, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach nie wymienionych w wykazach branżowych nie mają prawa do świadczeń emerytalnych przysługujących ze względu na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, pomimo tego, że pracę taką faktycznie wykonywali. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy podniósł, iż regulacja zawarta w § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia, uprawniająca wymienione w nich podmioty do sporządzenia w podległych i nadzorowanych zakładach pracy wykazów stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B, nie rozszerzała ani nie ograniczała uprawnień pracowników, gdyż wykazy branżowe musiały być dostosowane do treści załączników do rozporządzenia i co do zasady stanowiły jedynie konkretyzację zakresu prac objętych tym rozporządzeniem w poszczególnych resortach i należących do nich zakładach. Inaczej rzecz ujmując, § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia nigdy nie mogły być interpretowane w ten sposób, że pracownicy zatrudnieni na stanowiskach nie wymienionych w wykazach branżowych nie mieli prawa do świadczeń emerytalnych przysługujących ze względu na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, pomimo tego, że pracę taką faktycznie wykonywali. Wymienione przepisy z jednej strony odnosiły się do prowadzenia dokumentacji, na podstawie której pracodawca zobowiązany był z mocy § 2 ust. 2 rozporządzenia do stwierdzenia okresów wykonywania pracy w warunkach szczególnych, z drugiej natomiast – uwzględniając specyfikę danego resortu i wchodzących w jego skład zakładów – określały szczegółowo stanowiska pracy, na których występowały rodzaje pracy wymienione w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W tym tylko zakresie zarządzenie resortowe może być pomocne przy ocenie charakteru i kwalifikacji prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach. Te właśnie kryteria decydują bowiem o zakwalifikowaniu prac danego rodzaju do prac wymienionych w wykazie A lub B załącznika do rozporządzenia, których wykonywanie uprawnia – na podstawie art. 32 ust. 1 tej ustawy – do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, przy uwzględnieniu stopnia ich wpływu na wcześniejszą utratę zdolności do wykonywania zawodu. Dalej Sąd Najwyższy podniósł, że zarządzenia resortowe nie mieszczą się w kategorii źródeł powszechnie obowiązującego prawa ( art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ) , mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty, a w konsekwencji nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów ( art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ) . Stanowisko Sądu Najwyższego w całości poparł Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013 roku (III AUa 238/13, Lex nr 1313374) podnosząc, iż źródłem prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach jest ustawa z 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak i rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zmianami) . Nie jest nim natomiast zarządzenie resortowe, jako że nie stanowi źródła prawa – art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Dla oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach, to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy), w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 roku, II UK 21/10, Lex nr 619638; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 roku, III AUa 1797/11, Lex nr 1130404) . W wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2012 roku (III AUa 205/12, Lex nr 1220575) podniesiono, iż kwestia podległości danego pracodawcy określonemu ministrowi, nie ma przesądzającego znaczenia przy ustalaniu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, gdyż decyduje przyporządkowanie określonej, w wykazie rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, pracy do danej branży przemysłowej, a nie kwestia przynależności pracodawcy do danego resortu. W wykazie A dział V poz. 2 – budownictwo i przemysł materiałów budowlanych, załącznika do cytowanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku jako praca w szczególnych warunkach jest wymieniona praca maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych. W zarządzeniu Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 roku w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę lub wzrostu emerytury lub renty (Dz. Urz. M.B. z 1983 roku Nr 3 poz. 6) w wykazie A załącznika 1 w dziale V poz. 3 pkt 1 i 5 jako praca w szczególnych warunkach wymienione są prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych, a jako zawody wymienione są maszyniści koparek jednonaczyniowych i maszyniści żurawi wieżowych. Natomiast w załączniku Nr 2 do cytowanej wyżej ustawy o emeryturach pomostowych poz. 12, jako praca o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 3 tejże ustawy, wymieniona jest praca operatorów żurawi wieżowych, do obsługi których są wymagane uprawnienia kategorii I2 lub równorzędne oraz dźwignic portowych lub stoczniowych. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 roku (II UK 164/11, OSNP 2013/5-6/62) podkreślono, iż „warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle art. 4 i 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) , jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych , a więc po 1 stycznia 2009 roku”. W niniejszej sprawie niespornym jest to, iż wnioskodawca zdaniem organu rentowego udowodnił 8 lat, 9 miesięcy i 9 dni okresów pracy w szczególnych warunkach, w tym pracę w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych , którą to pracę wykonywał po dniu 31 grudnia 2008 roku, a ponadto to, iż wnioskodawca udowodnił ponad 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, ukończył 60 lat życia, wykonywał również prace w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed dnia 1 stycznia 1999 roku, urodził się po 31 grudnia 1948 roku i nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Zebrany materiał dowodowy w niniejszej sprawie pozwala również zaliczyć wnioskodawcy jako pracę w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach również jego pracę w (...) od dnia 7 września 1977 roku do dnia 25 września 1990 roku. Tak więc wnioskodawca udowodnił daleko ponad 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach. Spełnia on również inne przesłanki do przyznania emerytury pomostowej. Na podstawie art. 15 i 26 ustawy o emeryturach pomostowych i art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wnioskodawcy należało przyznać emeryturę pomostową od dnia 1 stycznia 2015 roku, a więc od miesiąca, w którym złożył wniosek, gdyż wniosek o emeryturę pomostową wnioskodawca złożył w dniu 22 stycznia 2015 roku. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 477 14 § 2 k.p.c. , zaskarżona decyzja organu rentowego podlegała zmianie i orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI