V U 705/22

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2022-12-13
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia emerytalne i rentoweŚredniaokręgowy
świadczenie wyrównawczeopieka nad dzieckiemwcześniejsza emeryturaZUSstała opiekaorzecznictwoprawo ubezpieczeń społecznych

Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie M. D. od decyzji ZUS odmawiającej świadczenia wyrównawczego, uznając, że wnioskodawczyni nie sprawuje już stałej opieki nad synem w rozumieniu przepisów, mimo ich emocjonalnego związku.

M. D. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do świadczenia wyrównawczego dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem. Głównym powodem odmowy było niespełnienie warunku zamieszkiwania pod tym samym adresem co syn R. D., który odbywał karę pozbawienia wolności. Sąd, analizując przepisy ustawy o świadczeniu wyrównawczym oraz orzecznictwo dotyczące pojęcia 'stałej opieki', uznał, że oddzielne zamieszkiwanie syna i matki wyklucza możliwość uznania, iż wnioskodawczyni nadal sprawuje opiekę w wymaganym zakresie, co skutkowało oddaleniem odwołania.

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał odwołanie M. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., która odmówiła jej prawa do świadczenia wyrównawczego dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki. Organ rentowy wskazał, że M. D. nie spełnia warunków, ponieważ nie zamieszkuje pod tym samym adresem co jej syn R. D., który odbywał karę pozbawienia wolności. M. D. argumentowała, że mimo eksmisji i zmiany adresów, a także pobytu syna w zakładzie karnym, utrzymuje z nim silny związek emocjonalny i sprawuje nad nim opiekę. Sąd, opierając się na przepisach ustawy z dnia 29 października 2021 r. oraz orzecznictwie Sądu Apelacyjnego w Łodzi i Sądu Najwyższego, zdefiniował pojęcie 'stałej opieki' jako wykonywanie jej w sposób ciągły, codzienny, bez przerwy i w zasadzie przez całą dobę. Analizując stan faktyczny, sąd stwierdził, że oddzielne zamieszkiwanie syna i matki wyklucza możliwość uznania, iż wnioskodawczyni nadal sprawuje opiekę nad synem w wymaganym przez ustawę zakresie. W związku z tym, odwołanie zostało uznane za nieuzasadnione i oddalone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, oddzielne zamieszkiwanie wyklucza możliwość uznania, że wnioskodawczyni nadal sprawuje opiekę nad synem w wymaganym przez ustawę zakresie.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na definicji 'stałej opieki' jako ciągłej i codziennej, stwierdzając, że oddzielne zamieszkiwanie uniemożliwia spełnienie tego warunku w aktualnych warunkach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

Strony

NazwaTypRola
M. D.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (4)

Główne

u.ś.w. art. 1 § ust. 2

Ustawa o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki

Celem świadczenia jest dodatkowe wsparcie dochodowe.

u.ś.w. art. 2 § ust. 1

Ustawa o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki

Świadczenie przysługuje osobie uprawnionej do wcześniejszej emerytury, pod warunkiem dalszego sprawowania stałej opieki nad dzieckiem.

Pomocnicze

r.R.M.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Oddzielne zamieszkiwanie syna i matki wyklucza sprawowanie stałej opieki w rozumieniu ustawy. Definicja 'stałej opieki' wymaga ciągłości i sprawowania jej przez całą dobę, co nie jest spełnione w obecnych warunkach.

Odrzucone argumenty

Utrzymywanie silnego związku emocjonalnego z synem i sprawowanie nad nim opieki mimo zmiany adresów i pobytu w zakładzie karnym.

Godne uwagi sformułowania

sprawowanie stałej opieki (...) oznacza wykonywanie tej opieki w sposób ciągły, codziennie, bez przerwy i w zasadzie przez całą dobę, co wyklucza możliwość równoczesnego świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy w aktualnych warunkach relacji matka – dziecko

Skład orzekający

Romuald Kompanowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'stałej opieki' w kontekście świadczeń wyrównawczych dla osób uprawnionych do wcześniejszych emerytur, zwłaszcza w sytuacjach zmian miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka w placówkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy świadczeniobiorców i specyficznych przepisów ustawy o świadczeniu wyrównawczym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa ubezpieczeń społecznych – definicji 'stałej opieki' i jej wpływu na prawo do świadczeń. Choć nie jest to przypadek sensacyjny, ma praktyczne znaczenie dla wielu osób.

Czy emocjonalna więź wystarczy? Sąd wyjaśnia, co oznacza 'stała opieka' przy świadczeniach z ZUS.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V U 705/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: Sędzia Romuald Kompanowski Protokolant: st.sekr.sądowy Piotr Durajczyk po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2022 r. w Kaliszu odwołania M. D. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 5 sierpnia 2022 r. Nr (...) w sprawie M. D. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o świadczenie wyrównawcze Oddala odwołanie Sędzia Romuald Kompanowski UZASADNIENIE Decyzją z dnia 05 sierpnia 2022 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił M. D. (1) prawa do świadczenia wyrównawczego albowiem nie zamieszkuje pod tym samym adresem co R. D. . W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że M. D. (1) w dniu 01 lipca 2022 r. nie sprawowała opieki nad dzieckiem, z tytułu opieki, nad którym nabyła prawo do wcześniejszej emerytury, nie zamieszkuje pod tym samym adresem co R. D. , a więc nie spełnia warunków do uzyskania świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. D. (1) wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołująca przyznała, że miała eksmisję lokalową, więc zmieniły się adresy, a jej syn przebywał również w zakładzie karnym. Odwołująca podała jednak, że cały czas była i jest silnie emocjonalnie związana z synem i opiekuje się nim przez cały czas. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Sąd ustalił, co następuje: Odwołująca M. D. (1) urodzona (...) , złożyła 10 stycznia 2022 r. wniosek o świadczenie wyrównawcze dla osoby uprawnionej do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki. We wniosku jako adres zamieszkania wnioskodawczyni wskazała ul. (...) , (...)-(...) K. . Decyzją z dnia 16 maja 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił M. D. (1) prawa do świadczenia wyrównawczego albowiem syn R. D. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w G. . W dniu 28 lipca 2022 r. M. D. (1) złożyła kolejny wniosek o świadczenie wyrównawcze dla osoby uprawnionej do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki. We wniosku jako adres zamieszkania wnioskodawczyni wskazała swój adres- ul. (...) , (...)-(...) K. , a adres zamieszkania dziecka R. D. – ul. (...) , (...)-(...) K. . Decyzją z dnia 05 sierpnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił M. D. (1) prawa do świadczenia wyrównawczego albowiem nie zamieszkuje pod tym samym adresem co R. D. . (dowód: wniosek z dnia 10.01.2022 r., decyzja ZUS Oddział w O. z dnia 16.05.2022 r., wniosek z dnia 28.07.2022 r., decyzja ZUS Oddział w O. z dnia 05.08.2022 r. – akta organu rentowego) R. D. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w G. od 05 września 2019 r. do 28 lipca 2022 r. (dowód: pismo ZK w G. z dnia 12.04.2022 r., świadectwo zwolnienia z dnia 28.07.2022 r. – akta organu rentowego) Odwołująca M. D. (1) odwiedzała syna R. D. w zakładzie karnym, wysłała mu paczki, przekazywała pieniądze na utrzymanie. R. D. po opuszczeniu zakładu karnego, wrócił do mieszkania na ul. (...) w K. . Od dnia 30 lipca 2022 r. do 11 sierpnia 2022 r. M. D. (1) wraz z synem R. D. przebywała na turnusie w domku letniskowym w Ł. - Wynajem K. (...) M. O. w Ł. . Zanim R. D. rozpoczął odbywanie kary, odwołująca uczestniczyła w każdej wizycie syna u psychiatry. Odwołująca dozowała mu leki, w zależności od zaleceń rano i wieczorem. Odwołująca stara się zabezpieczyć syna przed okazjami kiedy by mógł spożywać alkohol. Odwołująca zasadniczo przebywa raz na ul. (...) , gdzie jej mąż otrzymał mieszkanie, raz na ul. (...) . M. D. (1) reprezentowała syna w związku z remontem oraz w uzyskiwaniu stosownych pozwoleń na remont mieszkania przy ul. (...) w K. . (dowód: zeznania M. D. - k. 12v, zaświadczenie z dnia 31.08.2022 r.- k. 11, skierowanie, - k. 11, zaświadczenie ZK w G. - k. 11, dokumentacja medyczna (...) - k. 11) Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 16 października 2013 r. sygn. I C 2226/12 Sąd nakazał pozwanym K. G. , M. D. (1) , M. D. (3) , R. D. oraz małoletnim K. D. i W. D. reprezentowanym przez rodziców K. G. i R. D. , aby opróżnili, opuścili i wydali powodowi Miastu K. lokal mieszkalny nr (...) położony w K. w budynku przy ul. (...) . Wojska Polskiego 10b. W pkt II Sąd ustalił, że pozwanym przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego i w związku z tym wstrzymał wykonanie wyroku do czasu złożenia przez Miasto K. oferty najmu lokali socjalnego. (dowód: wyrok SR w Kaliszu z dnia 16.10.2013 r. sygn. I C 2226/12- k. 11) Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 23 czerwca 2017 r. nr (...) . (...) .1.52.2017.MS, orzekł o wymeldowaniu M. D. (3) , M. D. (1) , R. D. oraz małoletniego K. D. z pobytu stałego w K. przy ul. (...) . (dowód: decyzja z dnia 23.06.2017 r. nr (...) . (...) .1.52.2017.MS – k. 11) W dniu 03 grudnia 2020 r. K. G. i R. D. zawarli z Miastem K. umowę na remont lokalu mieszkalnego we własnym zakresie położonego w K. przy ul. (...) . (dowód: umowę na remont lokalu mieszkalnego wraz z załącznikiem - k. 11) W dniu 12 kwietnia 2021 r. R. D. i K. G. jako najemcy zawarli z Miastem K. jako wynajmującym, umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) nr 2 w K. . Zgodnie z § 3 umowy, do zamieszkiwania w lokalu wraz z najemcą uprawnieni są małoletni K. D. i W. D. . (dowód: umowa najmu lokalu mieszkalnego – k. 11) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody. Sąd dał wiarę zgromadzonym w niniejszym postępowaniu dokumentom, bowiem sporządzone zostały przez powołane do tego organy w przypisanej prawem formie i ich treść nie budzi wątpliwości. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającym stałej opieki celem świadczenia wyrównawczego jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki. Zgodnie z art. 2 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, świadczenie wyrównawcze przysługuje osobie uprawnionej do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki w kwocie niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981, 2105 i 2270), pod warunkiem że w dalszym ciągu sprawuje opiekę nad dzieckiem, z tytułu opieki nad którym nabyła prawo do wcześniejszej emerytury. Sprawowanie stałej opieki przez osobę korzystającą z wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki oznacza wykonywanie tej opieki w sposób ciągły, codziennie, bez przerwy i w zasadzie przez całą dobę, co wyklucza możliwość równoczesnego świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy (tak Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 26.06.2013 r. w sprawie III AUa 1607/12 ). Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie II UK 297/03 (OSNP 2005 Nr 1, poz. 11), jednoznacznie stwierdzając, że „sprawowanie stałej opieki przez osobę korzystającą z wcześniejszej emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki oznacza wykonywanie tej opieki w sposób ciągły, codziennie, bez przerwy i w zasadzie przez całą dobę, co wyklucza możliwość równoczesnego świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy”. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela zawarte w przywołanych orzeczeniach kryteria składające się na pojęcie „sprawowanie stałej opieki”. W realiach niniejszej sprawy, nie sposób przyjąć aby odwołująca M. D. (1) spełniała wskazane wyżej warunki. Jak ustalono oddzielne zamieszkiwanie syna R. D. i odwołującej oznacza brak warunków do uznania, że odwołująca aktualnie nadal sprawuje opiekę nad synem w takim samym rozmiarze jak ten prowadzący do przyznania prawa do emerytury na podstawie przywołanego wyżej rozporządzenia. Przywołane przepisy ustawy z 19 października 2021 r. wśród przesłanek koniecznych do przyznania świadczenia wyrównawczego wymieniają obok uprawnienia do wskazanej wyżej emerytury konieczność sprawowania nadal stałej opieki nad synem. Ustawodawca miał świadomość wprowadzając do systemu zabezpieczenia społecznego nową kategorię świadczeń, że aktualne stany faktyczne związane z realizacją uprawnień emerytalnych osób uzyskujących świadczenia w oparciu o wskazane wyżej rozporządzenie, mogą zasadniczo różnić się co do zakresu opieki od tych, które istniały w okresie bezpośrednio poprzedzającym nabycie prawa do świadczenia oraz w trakcie pobierania świadczenia. Oczywistym jest, że w warunkach długotrwałego pobierania emerytury przyznanej w oparciu przesłankę konieczności zaprzestania świadczenia pracy z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad dzieckiem z uwagi na jego stan zdrowia, zmiany co zakresu takiej opieki nie mogą aktualnie rzutować na przyznane wcześniej prawo to te reguły nie znajdują zastosowania przy ocenie prawa do nowego świadczenia. Element w postaci dalszego sprawowania opieki nad dzieckiem musi być więc analizowany w aktualnie istniejących warunkach relacji matka – dziecko. W realiach niniejszej sprawy odwołująca tego warunku nie spełniła. Mając na uwadze powyższą ocenę, odwołanie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu o czym sąd orzekł w sentencji wyroku. sędzia Romuald Kompanowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI