V U 520/25

Sąd Okręgowy w Piotrkowie TrybunalskimPiotrków Trybunalski2025-08-22
SAOSubezpieczenia społecznekapitał początkowyŚredniaokręgowy
kapitał początkowyubezpieczenie społeczneumowa zlecenieokres składkowystałość pracywysokość wynagrodzeniaZUSrentaemerytura

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonego w sprawie o ponowne ustalenie kapitału początkowego, uznając, że praca na podstawie umów zlecenia w spornym okresie nie była wykonywana stale i nie udowodniono wysokości wynagrodzenia.

Ubezpieczony M. K. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej ponownego ustalenia kapitału początkowego, twierdząc, że okres pracy na podstawie umów zlecenia od lipca 1982 r. do marca 1983 r. powinien zostać uwzględniony. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, stwierdzając, że praca ta miała charakter dorywczy, a nie stały, co wyklucza jej zaliczenie do okresów składkowych. Ponadto, ubezpieczony nie przedstawił wystarczających dowodów na wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia.

Sprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonego M. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., która odmówiła ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. Ubezpieczony domagał się uwzględnienia okresu od 1 lipca 1982 r. do 31 marca 1983 r., kiedy to świadczył pracę na podstawie umów zlecenia, argumentując, że brak wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej i brak dokumentacji pracowniczej nie powinien stać na przeszkodzie. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, po analizie zebranego materiału dowodowego, oddalił odwołanie. Sąd uznał, że kluczowe dla zaliczenia okresu pracy na podstawie umowy zlecenia do stażu ubezpieczeniowego są przesłanki stałości i odpłatności. W niniejszej sprawie, mimo że umowa zlecenia trwała ponad 6 miesięcy, sąd uznał, że praca miała charakter dorywczy, a nie stały, co potwierdziły zeznania świadków i samego ubezpieczonego. Pracownicy przychodzili do pracy tylko wtedy, gdy była potrzeba, a wymiar pracy wahał się od kilku dni w tygodniu do codziennej pracy, co nie spełniało wymogu nieprzerwanej pracy. Dodatkowo, sąd stwierdził brak wystarczających dowodów na wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia, co uniemożliwiało ustalenie, czy nie zachodził przypadek zwrotu składek z powodu nieosiągnięcia połowy najniższego wynagrodzenia. Wobec niewykazania stałości świadczonej pracy oraz wysokości wynagrodzeń, sąd oddalił odwołanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, praca na podstawie umowy zlecenia musi być wykonywana stale i nieprzerwanie przez co najmniej sześć miesięcy, aby mogła być zaliczona do okresów składkowych. Praca dorywcza, nawet jeśli trwa przez dłuższy okres w roku, nie spełnia tego wymogu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na interpretacji pojęć 'praca wykonywana stale' i 'nieprzerwanie co najmniej sześć miesięcy' z ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej. Zeznania świadków i samego ubezpieczonego wskazywały na dorywczy charakter pracy, co wykluczało jej stałość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (16)

Główne

ustawa emerytalna art. 173 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 174 § 1-3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 117 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

ustawa z 1975 r. art. 1 § 1 i 3

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia

ustawa z 1975 r. art. 28 § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 6 § 1 pkt 2-9 i ust. 2 pkt 1 lit. b-d, pkt 2 lit. d i pkt 4-17

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 7

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 10 § 1 pkt 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 53

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 15

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 16

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 17 § 1 i 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 18

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

rozporządzenie MPiPS art. 22 § 1

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe

ustawa z 1975 r. art. 36 § 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia

Argumenty

Skuteczne argumenty

Praca na podstawie umowy zlecenia miała charakter dorywczy, a nie stały. Brak wystarczających dowodów na wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia. Niespełnienie warunku stałości pracy wyklucza zaliczenie okresu do stażu ubezpieczeniowego.

Odrzucone argumenty

Okres pracy na podstawie umów zlecenia od 1 lipca 1982 r. do 31 marca 1983 r. powinien zostać uwzględniony do ustalenia kapitału początkowego. Brak wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej i brak dokumentacji pracowniczej nie powinien stanowić przeszkody. Praca była wykonywana stale, ponieważ okres jej obowiązywania wynosił ponad 6 miesięcy.

Godne uwagi sformułowania

praca miała charakter dorywczy, a więc nie była wykonywana codziennie stałe wykonywanie pracy ma miejsce wówczas, gdy praca ta jest wykonywana bez żadnych przerw przez okres co najmniej sześciu miesięcy nie każde wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia uzasadnia objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego także wówczas, gdy praca jest wykonywana stale przez co najmniej sześć miesięcy

Skład orzekający

Agnieszka Leżańska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'pracy wykonywanej stale' w kontekście umów zlecenia w latach 80. XX wieku oraz wymogów dowodowych w sprawach o ustalenie kapitału początkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 80. XX wieku; orzeczenie Sądu Najwyższego przywołane jako argumentacja ma szersze zastosowanie, ale konkretne ustalenia faktyczne są specyficzne dla tej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na interpretację kluczowych pojęć dotyczących okresów składkowych i wymogów dowodowych. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Czy praca 'dorywcza' na umowie zlecenie z lat 80. może być zaliczona do kapitału początkowego? Sąd wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VU 520/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 sierpnia 2025 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Leżańska Protokolant: sekretarz sądowy Monika Daras po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku M. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o ustalenie kapitału początkowego na skutek odwołania ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia (...) , znak sprawy: (...) (...) oddala odwołanie. Sygn. akt V U 520/25 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia (...) , w sprawie (...) (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił M. K. ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. podnosząc, iż złożone przez ubezpieczonego umowy-zlecenia z (...) w T. od 1 lipca 1982 r. do 31 grudnia 1982 r. i od 1 stycznia 1983 r. do 31 marca 1983 r. nie udowadniają wystarczająco faktu zatrudnienia skarżącego. W złożonym w dniu (...) odwołaniu ubezpieczony zaskarżał powyższą decyzję w całości wskazując, że nie posiada w legitymacji ubezpieczeniowej wpisu potwierdzającego fakt podleganiu ubezpieczeniom w okresie zatrudnienia wynikającym z umów zlecenia. Podkreślił przy tym, iż archiwum w S. , do którego zwracał się o udostępnienie dokumentacji pracowniczej, poinformowało go o braku takiej dokumentacji. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że w aktach emerytalnych wnioskodawcy znajdują się umowy zlecenia, brak jest natomiast w aktach zaświadczenia o ich wykonaniu i podleganiu ubezpieczeniom lub o uzyskanych wynagrodzeniach. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. K. urodzony (...) , uprawniony był od (...) do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na stałe. (dowód: decyzja z (...) . k. 121 – akt emerytalno-rentowych ZUS) Decyzją z dnia (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał ustalenia kapitału początkowego M. K. na dzień 1 stycznia 1999r. na kwotę 60.346,66 zł. Do wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału, który wyniósł 51,56% przyjęto wynagrodzenia z lat 1983-1992. Podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 629,49 zł, ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru (51,56%) przez kwotę bazową (1.220,89 zł). (dowód: decyzja z dnia 3 sierpnia (...) . k. 23-25 – akt kapitału początkowego ZUS) Decyzjami z dnia (...) i (...) ZUS dokonał ponownego ustalenia kapitału początkowego M. K. , przyjmując jako podstawę jego wymiaru kwotę ustaloną w decyzji z (...) r. tj. 629,49 zł. (dowód: decyzja z (...) k. 87, decyzja z (...) k. 93 – akt kapitału początkowego ZUS) Decyzją z (...) ZUS dokonał ponownego ustalenia kapitału początkowego wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1990 r. w kwocie 76.535,80 zł. Do wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału, który wyniósł 58,75%, przyjęto wynagrodzenia z lat 1983-1992. Podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 717,27 zł. (dowód: decyzja z (...) wraz z załącznikami k.111-115 – akt kapitału początkowego ZUS) Decyzją z (...) , wydaną z urzędu, M. K. nabył prawo do emerytury od dnia (...) . Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, kapitału początkowego oraz kwota środków zaewidencjonowanych na subkoncie - z uwzględnieniem ich waloryzacji. Wskazana zwaloryzowana kwota składek zewidencjonowanych wyniosła 17.441,61 zł, kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 307.696,17 zł, kwota środków zaewidencjonowanych na subkoncie 8.172,67 zł a średnie dalsze trwanie życia 217,10 miesięcy. Emerytura stanowiła równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Wysokość tak wyliczonego świadczenia wyniosła 1.535,29 zł. (dowód: decyzja z (...) k. 139 – akt emerytalno-rentowych ZUS) W dniu (...) M. K. złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego. Do wniosku tego skarżący załączył kopie umów zlecenia z dnia 1 lipca 1982 r., 7 stycznia 1983 r. i 7 kwietnia 1983 r., zawartych z Zarządem (...) w T. (dowód: wniosek wraz z załącznikami k. 162-166 – akt emerytalno-rentowych ZUS) . Decyzją z dnia (...) ZUS odmówił M. K. ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. wskazując, że okres zatrudnienia od 1 lipca 1982 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1983 r. do 31 marca 1983 r. w (...) nie został wystarczająco udowodniony. ZUS wskazał, że w celu ewentualnego ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego należy przedłożyć dokumenty potwierdzające zatrudnienie w Spółdzielni oraz wysokość osiąganego wynagrodzenia tj. świadectwo pracy, zaświadczenie RP-7 lub dokumentację płacową. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że okres zatrudnienia od 7 kwietnia 1983 r. do 31 grudnia 1983r. został już uwzględniony do obliczenia wartości kapitału początkowego. (dowód: decyzja z (...) k. 121 – akt kapitału początkowego ZUS) Decyzją z dnia (...) ZUS odmówił wnioskodawcy prawa od przeliczenia emerytury wskazując, że przedłożone dowody nie powodują zmiany wartości kapitału początkowego, zatem brak podstaw do przeliczenia emerytury. (dowód: decyzja z (...) k. 170 – akt emerytalno-rentowych ZUS) W dniu (...) A. K. złożył wniosek o ponowne ustalenie kapitału początkowego z uwzględnieniem okresu od 1 lipca 1982 r. do 31 marca 1983r., w którym świadczyła pracę na podstawie umów zlecenia. Do wniosku załączył informację Archiwum Usługowego w S. stwierdzającą, że zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym (...) (...) w T. nie przekazano akt osobowych oraz płacowych M. K. . (dowód: wniosek wraz z załącznikiem k.176-177 – akt emerytalno-rentowych ZUS) W spornym okresie od 1 lipca 1982 r. do 31 grudnia 1982 r. i od 1 stycznia 1983r. do 31 marca 1983 r. M. K. na podstawie umów zlecenia z (...) (...) w T. dokonywał rozładunku wagonów kolejowych (dowód: umowa zlecenia z 1 lipca 1982r. k. 164, umowa zlecenia z 7 stycznia 1983r. k. 165 – akt emerytalno-rentowych ZUS). Wnioskodawca pracę swoją wykonywał w brygadzie 4-5 osobowej. Wszystkie osoby zajmujące się bezpośrednio rozładunkiem i załadunkiem wykonywały pracę na podstawie umów zlecenia. Praca polegała na rozładunku i załadunku wagonów kolejowych na stacji PKP oraz przyczep w magazynie Spółdzielni. Prace załadunkowe i rozładunkowe obejmowały nawozy sztuczne, ziarna, pasze, cement, wapno palone. Materiały te były przywożone luzem lub w workach. W zależności od asortymentu towaru i jego ilości brygady miały ustaloną indywidualnie stawkę za rozładunek. Inna była stawka za prace przy rozładunku i załadunku towaru sypkiego, który był workowany łopatami, a inna za towar już zapakowany w workach. Wysokość wynagrodzenia była ściśle uzależnione od ilości rozładowanego towaru (dowód: zeznania świadka M. B. nagranie od minuty 03:25 do minuty 09:22, zeznania świadka B. M. (1) nagranie od minuty 09:22 do minuty 15:55, zeznania M. K. nagranie od minuty 17:45 do minuty 25:24 – protokołu rozprawy z dnia (...) ). Pracownicy zajmujący się rozładunkiem i załadunkiem nie mieli obowiązku codziennej obecności w pracy, albowiem ich praca miała charakter dorywczy, byli każdorazowo zawiadamiani o potrzebie przyjścia do pracy. Praca w zależności od ilości towaru do rozładunku mogła zajmować od czterech do nawet kilkunastu godzin. Zdarzało się, że prace rozładunkowe były codziennie, ale niekiedy tylko 2-3 razy w tygodniu, pozostałe dni wnioskodawca miał wolne od pracy (dowód: zeznania świadka M. B. nagranie od minuty 03:25 do minuty 09:22, zeznania świadka B. M. (1) nagranie od minuty 09:22 do minuty 15:55, zeznania M. K. nagranie od minuty 17:45 do minuty 25:24 – protokołu rozprawy z dnia (...) ). Pracownicy zajmujący pracami rozładunkowymi, z uwagi na ciężką pracę fizyczną, uzyskiwali wysokie wynagrodzenia, jednakże dokumentacja pracownicza przedstawiona przez skarżącego nie zawiera żadnych danych potwierdzających wysokość uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia (dowód: zeznania świadka M. B. nagranie od minuty 28:09 do minuty 28:58, zeznania świadka B. M. (1) nagranie od minuty 28:58 do minuty 29:49, zeznania M. K. nagranie od minuty 25:24 do minuty 28:09 – protokołu rozprawy z dnia (...) ) Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zważył co następuje : odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1251), zwanej dalej ustawą emerytalną, dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Zasady ustalania kapitału początkowego określa art. 174 ustawy, który stanowi: 1. kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12 (ust. 1); 2. przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: okresy składkowe, o których mowa w art. 6; okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5; okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (ust. 2); 3. przy ustalaniu kapitału początkowego do okresów, o których mowa w art. 7 pkt 5 stosuje się art. 53 ust. 1 pkt 2 (ust. 2a); 4. podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 roku (ust. 3). Z kolei przepis art. 117 ust. 1 ustawy emerytalnej stanowi, że okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2-9 i ust. 2 pkt 1 lit. b-d, pkt 2 lit. d i pkt 4-17, okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7, oraz okresy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, mogą być uwzględnione, jeżeli zostały udowodnione dokumentami (zaświadczeniami) lub wpisami w legitymacji ubezpieczeniowej bądź uznane orzeczeniem sądu, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Do okresów składkowych zalicza się okresy wymienione w art. 6 ustawy emerytalnej, w tym m.in. okresy ubezpieczenia. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 pkt 13 ustawy emerytalnej za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 roku okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego wykonywanej na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz współpracy przy wykonywaniu takiej umowy objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki. Jak wynika zaś z § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: 1) legitymacja ubezpieczeniowa; 2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w k.p.c. Ograniczenia dowodowe zawarte w ww. rozporządzeniu dotyczą bowiem wyłącznie postępowania przed organem rentowym. Nie mają więc zastosowania w postępowaniu sądowym, opartym na zasadzie swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 roku, sygn. akt I UK 179/06, LEX nr 342283). W okresie wcześniejszym, przed wejściem w życie ustawy emerytalnej zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz.U. z 1975r. Nr 45, poz. 232) w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie obowiązkowe ubezpieczenie, obejmowało osoby wykonujące stale i odpłatnie pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, zawartej z jednostkami gospodarki uspołecznionej(ust. 1), umową agencyjną lub umową zlecenia w rozumieniu ustawy, była umowa, na podstawie której osoba ją zawierająca zobowiązywała się do wykonywania określonych czynności w imieniu jednostki gospodarki uspołecznionej lub na rzecz tej jednostki (ust. 2), a pracę uważało się za wykonywaną stale, jeżeli trwała nieprzerwanie co najmniej sześć miesięcy (ust. 3). Stosownie zaś do treści art. 28 ust. 1 ww ustawy jeżeli po upływie roku kalendarzowego okaże się, że w ciągu tego roku przeciętny miesięczny dochód z wykonywania umowy nie osiągnął połowy najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej, składki opłacone za ten rok podlegają zwrotowi, a tego roku nie wlicza się do okresu ubezpieczenia wymaganego do uzyskania świadczeń na podstawie ustawy. Kwotę składek podlegającą zwrotowi pomniejsza się o kwotę pobranych w ciągu tego roku zasiłków przewidzianych w art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3. Artykuł 36 ust. 1 tej ustawy w brzemieniu obowiązującym w okresie spornym wskazywał również, że ilekroć przepisy ustawy uzależniają prawo do świadczeń od osiągnięcia dochodu z wykonywania umowy lub ze współpracy w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej - warunek ten uważa się za spełniony również wówczas, gdy czas pracy określony w umowie lub piśmie jednostki gospodarki uspołecznionej udzielającej zgody na współpracę odpowiada co najmniej pełnemu wymiarowi czasu pracy obowiązującego pracowników jednostki gospodarki uspołecznionej, która zawarła umowę lub udzieliła zgody na współpracę. Organ rentowy, ustalił decyzją z dnia (...) kapitał początkowy wnioskodawcy. Zaskarżoną decyzją odmówił zaś ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego M. K. wskazując, że złożone umowy-zlecenia z (...) w T. od 1 lipca 1982 r. do 31 grudnia 1982 r. i od 1 stycznia 1983 r. do 31 marca 1983 r. są niewystarczające aby zaliczyć powyższe okresy do stażu pracy ubezpieczonego. W niniejszej sprawie wnioskodawca domagał się, przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego przyjęcia spornego okresu od 1 lipca 1982 r. do 31 marca 1983r. jako okresu, w którym podlegał ubezpieczeniu z tytułu wykonywanej pracy. Podnosił, że z tytułu realizacji umów zlecenia wykonywał stale przez okres ponad 6 miesięcy pracę na rzecz (...) w T. , która zobowiązana była odprowadzać stosowne składki na ubezpieczenie. Na wstępie wskazać należy, że wnioskodawca nie przedstawił wiarygodnych dowodów w postaci dokumentacji pracowniczej na okoliczność faktycznie uzyskiwanych wynagrodzeń w spornym okresie. Zeznający w sprawie świadkowie: M. B. , który był kierownikiem magazynu w (...) (...) w T. oraz B. M. (2) , który podobnie jak zajmował się skarżący rozładunkiem i załadunkiem towarów zeznali, że wynagrodzenie skarżącego, jak i pozostałych osób pracujących na podstawie umów zlecenia, uzależnione było od ilości załadowanego lub rozładowanego towaru i jego rodzaju Świadkowie podkreślili, iż po przywiezieniu towaru brygady ustalały z prezesem stawkę za jego rozładunek, uzależnioną od ilości towaru i sposobu jego rozładunku. Kierownik magazynu następnie potwierdzał ilość wykonanej przez nich pracy i na tej podstawie wypłacane było dla każdej osoby indywidualne wynagrodzenie. Świadek M. B. wskazał co prawda, iż wnioskodawca uzyskiwał co najmniej najniższe wynagrodzenie, jednakże w ocenie Sądu, zeznanie świadka nie może stanowić wystarczającego dowodu potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez skarżącego wynagrodzeń. Sąd nie dysponował więc dostatecznymi dowodami mogącymi świadczyć o rzeczywiście uzyskiwanych dochodach przez wnioskodawcę w okresie wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia w okresie od lipca 1982r. do marca 1983 r. Tym samym nie można ustalić, czy w stosunku do skarżącego nie miał zastosowania art. 28 ust 1 ustawy w brzemieniu obowiązującym w okresie spornym tj. czy po upływie roku kalendarzowego nie okazało się, że w ciągu tego roku przeciętny miesięczny dochód z wykonywania umowy nie osiągnął połowy najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej. Tym samym w takim przypadku składki opłacone za ten rok podlegały zwrotowi, a roku tego nie wlicza się do okresu ubezpieczenia wymaganego do uzyskania świadczeń na podstawie ustawy. Nadto, co najistotniejsze zdaniem Sądu, praca świadczona przez skarżącego w spornym okresie w ramach umów zlecenia, nie może być traktowana jako wykonywana stale. Skarżący podnosił, że umowa wykonywana była stale, ponieważ okres jej obowiązywania wynosił ponad 6 miesięcy, jednakże wnioskodawca pominął istotną okoliczność dotyczącą faktycznego jej wykonywania. Wszak w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1989 r., sygn. akt III UZP 4/89, wskazano, iż obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w myśl art. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (jedn. tekst: Dz.U. 1983 Nr 31, poz. 146) podlegają rolnicy wykonujący stale i odpłatnie pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej w rozmiarze odpowiadającym połowie pełnego wymiaru czasu pracy w danej jednostce, bądź osiągają wynagrodzenie w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej. Powyższa uchwala zapadła co prawda na gruncie stanu faktycznego dotyczącego rolnika, jednakże ma ona odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem w istocie dotyczy interpretacji pojęć „pracy wykonywanej stale”, „nieprzerwanie co najmniej sześć miesięcy”, wskazanych w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. Sąd Najwyższy wskazał, że: „obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, zawartej z jednostkami gospodarki uspołecznionej, podlegają tylko osoby, które wykonują pracę stale i odpłatnie. Stałe wykonywanie pracy ma miejsce wówczas, gdy praca ta jest wykonywana bez żadnych przerw przez okres co najmniej sześciu miesięcy. Nie podlega więc obowiązkowemu ubezpieczeniu rolnik, który dorywczo tylko wykonuje pracę na rzecz nadleśnictwa państwowego zrywając lub wywożąc w ramach umowy zlecenia drzewo po kilkanaście dni w miesiącu. Nie ma przy tym znaczenia dla obowiązku objęcia tego rolnika ubezpieczeniem okoliczność, że w ciągu roku w sumie wykonywał on pracę przez okres sześciu miesięcy, ani też wysokość osiągniętego w ciągu danego roku wynagrodzenia. Rolnik taki bowiem nie spełnia warunku nieprzerwanego wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, która powinna być wykonywana bez żadnych przerw przez okres co najmniej sześciu miesięcy. Nie każde wykonywanie pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia uzasadnia objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego także wówczas, gdy praca jest wykonywana stale przez co najmniej sześć miesięcy. Jeżeli bowiem warunkiem uznania okresu ubezpieczenia jest osiągnięcie dochodu miesięcznego przeciętnie w wysokości połowy najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej, to w sytuacji, gdy umowa zlecenia przewiduje od początku osiąganie przez zainteresowanego niższego wynagrodzenia, nie powstaje obowiązek ubezpieczenia. „stałe wykonywanie pracy ma miejsce wówczas, gdy praca ta jest wykonywana bez żadnych przerw przez okres co najmniej sześć miesięcy. Przy czym, bez znaczenia dla objęcia obowiązkiem ubezpieczenia jest okoliczność, że w ciągu roku praca w sumie była wykonywana przez okres sześciu miesięcy ani wysokość osiągniętego w ciągu danego roku wynagrodzenia – w takiej sytuacji nie zostaje spełniony warunek nieprzerwalności”. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż z zeznań świadków, jak i samego skarżącego wynika, że praca wykonywana na podstawie przedmiotowych umów zlecenia była pracą dorywczą, a więc nie była wykonywana codziennie, co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy. Pracownicy zajmujący się rozładunkiem i rozładunkiem, w tym wnioskodawca, nie mieli obowiązku codziennej obecności w pracy, przychodzili bowiem do pracy, gdy była taka potrzeba. Zdarzało się, że prace rozładunkowe i załadunkowe były prowadzone codziennie, ale zdarzało się także, iż wnioskodawca świadczył pracę na rzecz Spółdzielni zaledwie 2-3 razy w tygodniu, zaś pozostałe dni miał wolne. Taki charakter wykonywania pracy wyklucza, zatem zdaniem Sądu Okręgowego, uznanie jej charakteru, jako stałego. Mając na uwadze, iż obie powołane przesłanki (stałość i odpłatność) musiały wystąpić łącznie, wobec niewykazania stałości świadczonej pracy oraz wysokości uzyskiwanych wynagrodzeń, uznać należało, iż wnioskodawca nie wykazał, aby sporny okres sporny mógł stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, jako niezasadne.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI