V U 451/21

Sąd Okręgowy w Piotrkowie TrybunalskimPiotrków Trybunalski2021-09-28
SAOSubezpieczenia społeczneprawo emerytalneŚredniaokręgowy
emeryturarekompensataubezpieczenia społecznewarunki szczególnestaż pracyZUSprawo pracyokresy nieskładkowe

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji ZUS odmawiającej prawa do emerytury z rekompensatą z powodu niespełnienia wymogu 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Wnioskodawczyni M. M. odwołała się od decyzji ZUS, która odmówiła jej prawa do emerytury z rekompensatą, argumentując brak wymaganego 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Sąd Okręgowy ustalił, że okres nauki zawodu nie może być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach ze względu na niepełny wymiar czasu pracy, a okres pracy jako listonosz, mimo spełnienia kryteriów, nie pozwolił na osiągnięcie wymaganego 15-letniego stażu po odliczeniu okresów nieskładkowych. W konsekwencji, sąd oddalił odwołanie.

Sprawa dotyczyła odwołania M. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., która odmówiła jej prawa do emerytury z rekompensatą z powodu braku wymaganego 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawczyni domagała się zaliczenia do tego stażu okresów nauki zawodu oraz pracy jako listonosz. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, analizując przepisy ustawy o emeryturach pomostowych oraz rozporządzenia w sprawie prac w szczególnych warunkach, ustalił stan faktyczny. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy wnioskodawczyni faktycznie przepracowała co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych. Sąd uznał, że okres nauki zawodu, mimo że związany z pracą w zakładzie, nie może być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach, ponieważ nie był wykonywany stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na wliczanie czasu dokształcania. Natomiast okres pracy jako listonosz, który kwalifikuje się jako praca w szczególnych warunkach, po doliczeniu do już uznanego przez ZUS stażu, nie pozwolił na osiągnięcie wymaganego 15-letniego okresu. Wynikało to z konieczności pomniejszenia stażu o okresy nieskładkowe przypadające po 14 listopada 1991 roku, zgodnie z aktualnymi przepisami. Wobec niespełnienia wymogu 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, sąd oddalił odwołanie wnioskodawczyni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, okres nauki zawodu nie może być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach, jeśli nie był wykonywany stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na wliczanie czasu dokształcania.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym praca w szczególnych warunkach wymaga stałego wykonywania obowiązków na danym stanowisku w pełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku nauki zawodu, wliczanie czasu dokształcania powoduje, że praca nie jest wykonywana w pełnym wymiarze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (14)

Główne

u.e.p. art. 21 § 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat.

r.r.m. art. 1 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Definicja pracy w szczególnych warunkach.

r.r.m. art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez sąd okręgowy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Odesłanie do ustawy emerytalnej przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które otrzymano wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego po 14 listopada 1991 r.

Pomocnicze

u.e.p. art. 21 § 2

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

u.e.p. art. 23 § 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.

u.e.p. art. 23 § 2

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego.

u.e.r.f.u.s. art. 173

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.e.r.f.u.s. art. 174

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

r.r.m. art. 2 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Stwierdzenie przez zakład pracy wykonywania pracy w szczególnych warunkach w świadectwie.

u.n.z. art. 13 § 2

Ustawa z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy

Normalny czas pracy dla młodocianych w wieku powyżej lat 16.

u.n.z. art. 13 § 3

Ustawa z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy

Norma czasu pracy dla młodocianych w wieku do 18 lat, wliczanie czasu dokształcania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres nauki zawodu nie spełnia wymogu stałego i pełnego wymiaru czasu pracy w szczególnych warunkach. Okresy nieskładkowe po 14 listopada 1991 r. pomniejszają staż pracy w szczególnych warunkach. Nawet po doliczeniu okresu pracy jako listonosz, wnioskodawczyni nie osiągnęła wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach.

Odrzucone argumenty

Okres nauki zawodu powinien być zaliczony do stażu pracy w szczególnych warunkach. Okres pracy jako listonosz powinien być w całości zaliczony do stażu pracy w szczególnych warunkach, bez pomniejszeń o okresy nieskładkowe.

Godne uwagi sformułowania

Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odesłanie z art. 21 ust. 1 ustawy pomostowej ma charakter „pełny”, co oznacza, że prawo do rekompensaty warunkowane jest w całości stażem w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze „w rozumieniu” przepisów ustawy emerytalnej.

Skład orzekający

Urszula Sipińska-Sęk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania okresów nauki zawodu i pracy listonosza do stażu pracy w szczególnych warunkach, a także stosowania art. 32 ust. 1a ustawy emerytalnej przy ustalaniu prawa do rekompensaty emerytalnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawczyni i interpretacji przepisów w kontekście emerytury z rekompensatą. Orzeczenie opiera się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach i prawa do emerytury z rekompensatą.

Czy nauka zawodu to praca w szczególnych warunkach? Sąd wyjaśnia kluczowe kryteria dla emerytury z rekompensatą.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V U 451/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2021 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk Protokolant: st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku M. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do rekompensaty na skutek odwołania M. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 1 marca 2021 r. sygn.: (...) oddala odwołanie; Sygn. akt VU 451/21 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1 marca 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawczyni M. M. prawa do emerytury z rekompensatą uwagi na brak wymaganego 15 letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawczyni odwołał się w dniu 26 marca 2021 roku wnosząc o zmianę decyzji, zaliczenie do stażu szczególnego okresu od 1 września 1974 roku do dnia 30 czerwca 1976 roku oraz od dnia 1 kwietnia 1994 roku do dnia 31 stycznia 1995 roku i przyznanie wnioskodawczyni prawa do emerytury z rekompensatą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. M. urodziła się w dniu (...) . W dniu 2 lipca 2019 roku wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie emerytury z rekompensatą. (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3 akt emerytalnych) Decyzją z 9 lipca 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. przyznał M. M. emeryturę w kwocie zaliczkowej od dnia (...) . (dowód: decyzja – k. 13 akt emerytalnych) Decyzją z 9 sierpnia 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. podjął wypłatę emerytury M. M. w od dnia (...) . (dowód: decyzja – k. 30 akt emerytalnych) Wnioskodawczyni w odwołaniu od tej decyzji wniosła o przyznanie prawa do rekompensaty. (dowód: odwołanie – k. 3-4 akt VU 1307/19) Pismem 16 listopada 2020 roku pełnomocnik wnioskodawczyni cofnął odwołanie i wniósł o przekazanie sprawy w zakresie rekompensaty organowi rentowemu do rozstrzygnięcia. (dowód: pismo –k 56 akt VU 1307/19) Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2021 roku - wobec cofnięcia odwołania - Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. umorzył postępowanie i przekazał ZUS do rozpoznania wniosek M. M. o przyznanie prawa do rekompensaty. (dowód: postanowienie – k. 58 akt VU 1307/19) W dniu 16 lutego 2021 roku M. M. złożyła do ZUS świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z 1 sierpnia 2019 roku w celu potwierdzenia uprawnień do rekompensaty. (dowód: pismo – k. 24 akt emerytalnych, świadectwo – k. 25 akt emerytalnych) Organ rentowy zaliczył wnioskodawczyni do pracy w szczególnych warunkach okres pracy od 11 grudnia 1986 roku do 31 marca 1994 roku i od 1 lutego 1995 roku do 30 kwietnia 2002 roku tj. 14 lat, 1 miesiąc i 2 dni, z wyłączeniem okresów nieskładkowych w wymiarze 5 m-cy i 24 dni. (dowód: decyzja ZUS– k. 56 akt emerytalnych, staż sumaryczny – k. 55 akt emerytalnych) W dniu 1 września 1974 roku M. K. (z męża M. ) zawarła z (...) Spółdzielnią Pracy (...) w B. umowę o naukę zawodu w specjalności dziewiarz na okres dwóch lat od dnia 1 września 1974 roku do dnia 30 czerwca 1976 roku. W tym czasie uczęszczała do (...) (...) Szkoły Zawodowej w B. . W umowie ustalono, iż do ukończenia 16 lat czas pracy wnioskodawczyni będzie pracować 6 godzin dziennie i 36 godzin tygodniowo, a po ukończeniu 16 lat 8 godzin dziennie i 6 godzin w soboty – łącznie 46 godzin. Do czasu pracy wnioskodawczyni jako ucznia w wieku do 18 lat był wliczany czas faktycznego dokształcania bez względu na to, czy nauka odbywała się w godzinach pracy czy poza godzinami pracy, w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo. (dowód: umowa o naukę zawodu akta osobowe) W pierwszej klasie nauka w szkole odbywała się 3 dni w tygodniu, a praktyki – praca w zakładzie w pozostałe dwa dni w tygodniu po 6 godzin dziennie. W drugiej klasie nauka w szkole odbywała się dwa dni w tygodniu, a praca w zakładzie pracy przez pozostałe trzy dni po 8 godzin dziennie. Uczniowie nie pracowali w wakacje tj. w miesiącu lipcu i sierpniu. Wnioskodawczyni pobierała naukę zawodu w okresie od 1 września 1974 roku do dnia 30 czerwca 1976r. W tym okresie do jej stałych obowiązków należało pomaganie dziewiarzom przy obsłudze maszyn dziewiarskich. Uczniowie donosili przędzę, sprzątali stanowisko pracy, uczyli się obsługi maszyn dziewiarskich. ( dowód: zeznania świadka I. W. – protokół rozprawy z 29 czerwca 2021 roku od minuty 5 do 11.45, zeznania świadka T. C. – protokół rozprawy z 29 czerwca 2021 roku od minuty 12 do minuty 15.29, zeznania wnioskodawczyni – protokół rozprawy z dnia 28 września 2021 roku od minuty 1:22 do minuty7:26) Wnioskodawczyni w okresie od dnia 11 grudnia 1986 roku do 25 lipca 2019 roku była zatrudniona na podstawie umowy o prace w (...) W okresie od 11 grudnia 1986 roku do dnia 30 kwietnia 2002 roku wnioskodawczyni pracowała na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy jako doręczyciel, starszy doręczyciel oraz listonosz. Do jej stałych obowiązków należało doręczanie przesyłek listowych zwykłych i rejestrowanych do wagi 2 kg, dokumentów oddawczych, kwot pieniężnych z przekazów pocztowych, rentowych, czekowych i emerytalnych za pokwitowaniem w odpowiednich dokumentach. Przy wykonywaniu pracy doręczyciela wnioskodawczyni nie używała samochodu. Wnioskodawczyni obsługiwała rejon O. w B. . W dniu 13 lutego 2002 roku wnioskodawczyni podczas pracy została napadnięta. Po napadzie rabunkowym wnioskodawczyni była na zwolnieniu lekarskim od 13 lutego 2002 roku do 14 marca 2002 roku, a następnie wniosła o jej przeniesienie na stanowisko asystenta, co nastąpiło od dnia 2 maja 2002 roku. ( dowód: umowa o pracę- k. 1, 1a akt osobowych, zakres obowiązków- k. 2 akt osobowych, zaświadczenie – k. 3, 4 akt osobowych, angaże- k. 17, 17a-c, k. 18, 19, 19a, , 20, 22, 24, 26 akt osobowych, angaż – k. 30, 31, 32, 34, 40, 42, 49,50, 53, 59, akt osobowych, zeznania wnioskodawczyni – protokół rozprawy z dnia 28 września 2021 roku od minuty 1:22 do minuty7:26, zeznania świadka J. P. – protokół rozprawy z 29 czerwca 2021 roku od minuty 21:49 do minuty 25:26, zeznania świadka W. C. – protokół rozprawy z 29 czerwca 2021 roku od minuty 16:01 do minuty 21:37 ) W okresie od 1 kwietnia 1994 roku do 31 stycznia 1995 roku pracodawca wystawiał wnioskodawczyni angaże na stanowisko ekspedienta. (dowód: angaż – k. 28, k. 29 akt osobowych) W dniu 1 sierpnia 2019 roku (...) wystawiła wnioskodawczyni świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, w którym zaświadczyła, że wnioskodawczyni była zatrudniona w (...) S.A Region (...) w Ł. Urząd (...) (...) od dnia 11 grudnia 1986 roku do 25 lipca 2019 roku i w okresie od 11 grudnia 1986 roku do 31 marca 1994 roku oraz w okresie od 1 lutego 1995 roku do 30 kwietnia 2002 roku wykonywała prace na stanowisku listonosz wymienionym w dziale VIII poz. 22 wykazu A stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. ( dowód: świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze k. 25 w aktach emerytalnych ) Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( art. 21 ust. 2 ). Przy czym rozchodzi się tu wyłącznie o emeryturę wcześniejszą, a nie w powszechnym wieku emerytalnym Przepis art. 23 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( art. 23 ust. 2 ). W przedmiotowej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy skarżąca legitymuje się 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. W będącej przedmiotem osądu sprawie wnioskodawczyni nie dysponowała świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach za sporne okresy. A zatem to na niej spoczywał ciężar wykazania, że w spornych okresach pracowała w warunkach szczególnych. W spornym okresie od dnia 1 września 1974 roku do dnia 30 czerwca 1976 roku wnioskodawczyni będąc osobą młodocianą w rozumieniu art.190 § 1 k.p. pobierała naukę zawodu w (...) (...) Szkole Zawodowej na podstawie umowy z dnia 1 września 1974 roku zawartej z (...) Spółdzielnią Pracy (...) w B. . W umowie tej został ustalony czas pracy wnioskodawczyni który wynosił : dla osób w wieku od 14 do 16 lat – 6 godzin dziennie czyli 36 godzin tygodniowo a dla ucznia w wieku powyżej 16 lat – 8 godzin dziennie i 6 godzin w soboty – łącznie 46 godzin. W umowie tej przewidziano, że do czasu pracy ucznia w wieku 14—18 lat wlicza się czas faktycznego dokształcania bez względu na to, czy nauka odbywać się będzie w godzinach pracy czy poza godzinami pracy, jednakże w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo. W kwestii kwalifikowania pracy wykonywanej na podstawie umowy o naukę zawodu, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że okres nauki zawodu odbywanej przed 1 stycznia 1975r. w ramach umowy zawartej na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz.U. Nr 45, poz. 226) był w rozumieniu prawa ubezpieczeń społecznych okresem zatrudnienia w ramach stosunku pracy, ale nie jest to wystarczające do uznania tego okresu za wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu §2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 sierpnia 2012r., I UK 130/12, wyrok z dnia 24 kwietnia 2009 r., II UK 334/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 294). Stałe wykonywanie pracy w warunkach szczególnych jest bowiem rozumiane jako wypełnianie pełnego wymiaru czasu pracy na zajmowanym stanowisku, gdyż nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika (por. np. wyrok z dnia 4 czerwca 2008 r., II UK 306/07, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 290). Wyjątek mogą tu stanowić krótkotrwałe, konieczne szkolenia pracownika, zwłaszcza wstępne (wyrok z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75). Na stanowisku pracy ucznia nauki zawodu przewidziana była norma czasu wnikająca z obowiązującego w spornym okresie (do czasu wejścia w życie Kodeksu pracy ) art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy . Młodociani zatrudnieni w celu nauki zawodu obowiązani byli do dokształcania się w zakresie obranego zawodu przez zajęcia teoretyczne w warunkach szkolnych. Czas pracy na stanowisku pracy, ze względu na ochronę pracownika młodocianego, nie mógł przekroczyć 6 godzin dziennie i 36 godzin tygodniowo. Do czasu pracy młodocianych wliczało się czas dokształcania bez względu na to, czy nauka odbywa się w godzinach pracy, czy poza godzinami pracy, jednakże w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo. A zatem praca na podstawie umowy o naukę zawodu wykonywana była zawsze w rozmiarze mniejszym, niż obowiązujący na danym stanowisku, mimo że młodocianych w wieku powyżej lat 16 obowiązywał normalny czas pracy stosowany w zakładzie pracy ( art. 13 ust. 2 ustawy o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy ). Wnioskodawczyni przez cały okres zatrudnienia na podstawie umowy o naukę zawodu musiała zatem pracować i pracowała – jak wynika z zeznań świadków i jej samej - na wynikających z tej umowy warunkach i w określonym w niej czasie pracy, łącząc naukę zawodu z obowiązkiem nauki w zasadniczej szkole zawodowej. W ten sposób była przyuczana do wykonywania pracy w zawodzie dziewiarza określonej w art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach (o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia). Pracy tej nie wykonywała jednak stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż do czasu jej pracy był doliczony czas nauki w wymiarze do 18 godzin tygodniowo. I tak, w pierwszym roku były to trzy dni nauki w tygodniu po 6 godzin dziennie (czyli 18 godzin tygodniowo), a w drugim roku dwa dni nauki tygodniowo po cztery godziny dziennie czyli 8 godzin tygodniowo. Czas spędzany na nauce był doliczany do czasu pracy, co powodowało, że okres ten nie stanowił okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej na zasadach określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Wnioskodawczyni nie pracowała bowiem stale i pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych (przy produkcji i wykańczaniu wyrobów włókienniczych), ale mniej o czas spędzony na dokształcaniu w szkole. Wynika to zarówno z dokumentów zawartych w aktach osobowych wnioskodawczyni (umowa o naukę zawodu), a także zeznań samej wnioskodawczyni i świadków. Prace w warunkach szczególnych wnioskodawczyni wykonywała natomiast w drugim spornym okresie od dnia 1 kwietnia 1994 roku do dnia 31 stycznia 1995 roku . Wprawdzie wnioskodawczyni miała wówczas angaż jako ekspedientka, ale o szczególnych warunkach pracy nie decyduje nazwa stanowiska pracy, ale faktycznie wykonywane obowiązki. Tymczasem z zeznań świadków W. C. oraz J. P. , które w spornym okresie pracowały razem z wnioskodawczynią, wynika, że skarżąca, tak samo jak świadkowie, wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązki listonosza. Miała przydzielony rejon Osiedla (...) w B. i ten rejon obsługiwała jako listonosz od rozpoczęcia pracy na (...) w 1986 roku aż do napadu rabunkowego w lutym 2002 roku, po którym była przez miesiąc na zwolnieniu lekarskim, a następnie po kolejnym miesiącu pracy wystąpiła o przeniesienie na stanowisko asystenta, które objęła od 2 maja 2002 roku. Wnioskodawczyni w spornym okresie doręczała przesyłki pocztowe i telegramy. Do pracy nie używała samochodu, a jedynie rower. Praca doręczycieli przesyłek pocztowych i telegramów, którzy nie używają do pracy samochodów, są zaliczone przez ustawodawcę do prac w warunkach szczególnych w dziale VIII poz. 22 wykazu A stanowiącego załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Doliczenie jednak tego spornego okresu w wymiarze 10 miesięcy do już uznanego przez organ rentowy stażu pracy wnoszącego 14 lat, 1 miesiąc i 2 dni, nie spowoduje osiągnięcia przez skarżącą wymaganego 15 letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, a jedynie 14 lat 11 miesięcy i 2 dni. Wynika to stąd, że szczególny staż pracy jest pomniejszany o okresy nieskładkowe przypadające po dniu 14 listopada 1991 r. co wynika z art. 32 ust 1 ustawy emerytalnej, który ma zastosowanie na mocy art. 21 ustawy pomostowej, który przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze odsyła do ustawy emerytalnej. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 29 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt III UZP 3/20 podniósł, że odesłanie z art. 21 ust. 1 ustawy pomostowej ma charakter „pełny”, co oznacza, że prawo do rekompensaty warunkowane jest w całości stażem w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze „w rozumieniu” przepisów ustawy emerytalnej. W myśl zaś art. 32 ust 1 a ustawy emerytalnej przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Warunek posiadania „okresu pracy” z art. 21 ust. 1 ustawy pomostowej powinien być oceniany w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej tj. art. 32 ust 1 a ustawy emerytalnej , według stanu prawnego na dzień wejścia w życie ustawy pomostowej, czyli na dzień 1 stycznia 2009 r., czyli z pominięciem okresów niewykonywania pracy, o których mowa w art. 32 ust. 1a ustawy emerytalnej. Prawo do rekompensaty do porządku prawnego zostało wprowadzone bowiem od dnia 1 stycznia 2009 r.. Oznacza to, że okres pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy emerytalnej weryfikowany jest według aktualnie obowiązujących reguł, a nie stosownie do stanu prawnego obowiązującego na dzień 1 stycznia 1999 r. (czyli w dacie wejścia w życie ustawy emerytalnej). Reasumując - jak wskazano w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2020 r. III UZP 3/20 - przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, warunkującego prawo do rekompensaty na podstawie art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1924), nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( art. 32 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 53 ze zm.). Prawidłowo zatem ZUS przy ustalaniu szczególnego stażu pracy wnioskodawczyni pomniejszył go o przypadające po dniu 14 listopada 1991 roku okresy zasiłkowe w łącznym wymiarze 5 miesięcy i 24 dni. Tym samym ubezpieczona nie legitymuje się wymaganym 15 letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Biorąc powyższe pod uwagę , Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI