III U 369/22

Sygn. akt III U 369/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2023r. Sąd Okręgowy w S. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Danuta Poniatowska Protokolant: Marta Majewska-Wronowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2023r. w S. sprawy T. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o ustalenie wysokości kapitału początkowego w związku z odwołaniem T. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 11 lipca 2022 r. znak (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że do ustalenia kapitału początkowego T. F. przyjmuje dodatkowo okresy składkowe w wysokości 49 miesięcy, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego 165,57% i ustala kapitał początkowy w wysokości (...) ( (...) ) złotych. UZASADNIENIE Decyzją z 11.07.2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. , powołując się na przepisy ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. z 2022 poz. 504), ustalił T. F. wartość kapitału początkowego. W decyzji wskazano, że do ustalenia wysokości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresów zatrudnienia: ⚫ od 1.12.1986 r. do 31.12.1989 r. w (...) (braki formalne świadectwa pracy); ⚫ od 1.08.1988 r. do 31.01.1990 r. w Zakładzie Usług (...) (braki formalne świadectwa pracy); ⚫ od 27.09.1993 r. do 24.07.1994 r. i od 30.07.1994 r. do 31.08.1994 r. w (...) w S. (brak oryginału świadectwa pracy); Ponadto do podstawy wymiaru kapitału początkowego uwzględniono wynagrodzenie minimalne pracowników w związku z brakiem zaświadczenia o wynagrodzeniu za okresy: ⚫ od 1.08.1979 r. do 31.12.1980 r. w (...) w S. ; ⚫ od 27.09.1993 r. do 24.07.1994 r. i od 30.07.1994 r. do 31.08.1994 r. w (...) w S. ; ⚫ od 10.10.1994 r. do 2.03.1996 r. w (...) w S. . W odwołaniu od tej decyzji T. F. domagał się jej zmiany i uwzględnienia do ustalenia wysokości kapitału początkowego pominiętych okresów zatrudnienia oraz wynagrodzenia w wysokości rzeczywiście pobieranego. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał podstawy skarżonych decyzji. Sąd ustalił, co następuje: T. F. ( urodz. (...) ) wniosek o ustalenie wysokości kapitału początkowego złożył 21.03.2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z 11.07.2022 r. ustalił T. F. kapitał początkowy, przyjmując okresy składkowe: 13 lat 8 miesięcy i 2 dni oraz okresy nieskładkowe: 4 lata 1 miesiąc i 18 dni. W decyzji ustalono wartość kapitału początkowego na 1.01.1999 r. – (...) zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresów zatrudnienia: 1. od 1.12.1986 r. do 31.12.1989 r. w (...) ; 2. od 1.08.1988 r. do 31.01.1990 r. w Zakładzie Usług (...) ; 3. od 27.09.1993 r. do 24.07.1994 r. i od 30.07.1994 r. do 31.08.1994 r. w (...) w S. ; Ponadto do podstawy wymiaru kapitału początkowego uwzględniono wynagrodzenie minimalne pracowników w związku z brakiem zaświadczenia o wynagrodzeniu za okresy: 4. od 27.09.1993 r. do 24.07.1994 r. i od 30.07.1994 r. do 31.08.1994 r. w (...) w S. 5. od 1.08.1979 r. do 31.12.1980 r. w (...) w S. ; 6. od 10.10.1994 r. do 2.03.1996 r. w (...) w S. . Ad.1. (...) od 1.12.1986 r. do 31.12.1989 r. Zakwestionowane świadectwo pracy (k. (...) akt rentowych (...) ) posiada wszelkie cechy autentycznego dokumentu. Sporządzone zostało w S. 3.10.1994 r., zaopatrzone w pieczęć nagłówkową (...) – Biuro Zarządu, zawiera liczbę porządkową dziennika: (...) oraz pieczęć imienną I Wiceprezesa Z. F. i podpis nieczytelny w/z. Z zapisów w świadectwie wynika, że T. F. zatrudniony był na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy od 1.12.1986 r. do 31.12.1989 r., na stanowisku (...) , z wynagrodzeniem miesięcznym (...) zł., wskazano też stawki płacy zasadniczej i przysługujące dodatki. Stosunek pracy został rozwiązany na skutek wypowiedzenia umowy o pracę. Wskazane przez organ rentowy braki świadectwa pracy to nieczytelny podpis w zastępstwie Z. F. i brak daty urodzenia pracownika. Sąd pozyskał akta osobowe odwołującego się z tego okresu zatrudnienia oraz teczkę „angaże pracowników (...) ze spornego okresu ( (...) , koperta k. (...) ). Akta osobowe są kompletne. Zawierają dwie umowy o pracę T. F. zawarte na czas nieokreślony na stanowisku (...) (1.12.1986 r.) i urzędującego (...) (1.06.1987 r.). Dołączone są także zakresy czynności na tych stanowiskach, angaże dotyczące wynagrodzenia oraz oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem sporządzone 30.09.1989 r. ze skutkiem na 30.09.1989 r. oraz inne dokumenty. Ponadto w teczce „angaże pracowników (...) , w dokumentach dot. T. F. znajdują się również umowy o pracę i angaże dotyczące wysokości wynagrodzenia w spornym okresie. W ocenie Sądu, sporny okres zatrudnienia T. F. od 1.12.1986 r. do 31.12.1989 r. w (...) nie budzi wątpliwości. Dodatkowo na ten fakt Sąd przesłuchał świadka Z. F. , który był prezesem, a następnie wiceprezesem tej organizacji. Zeznał on, że świadectwo pracy w jego imieniu podpisała kadrowa T. , która była przez niego upoważniona do tej czynności (k. (...) akt). Na podstawie dokumentów (...) ustalony sporny okres zatrudnienia wynosił 49 miesięcy, wyliczona przez biegłą wysokość wynagrodzenia za poszczególne lata: 1986 r. - (...) zł, 1987 r. - (...) zł, 1988 r. – (...) zł, 1989 r. – (...) zł. Ad.2. Zakład Usług (...) od 1.08.1988 r. do 31.01.1990 r. Należy zauważyć, że okres ten w części pokrywa się z okresem zatrudnienia w (...) . Zakwestionowane świadectwo pracy (k. (...) akt rentowych (...) ) sporządzone zostało w S. 7.10.1994 r., zaopatrzone w pieczęć nagłówkową Zakładu Usług (...) , zawiera liczbę porządkową dziennika: (...) oraz pieczęć imienną I Wiceprezesa Z. F. i podpis nieczytelny w/z. Z zapisów w świadectwie wynika, że T. F. zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy od 1.07.1988 r. do 31.01.1990 r., na stanowisku (...) , wskazano też stawkę wynagrodzenia i przysługujące dodatki. Stosunek pracy został rozwiązany/wygasł z powodu likwidacji Zakładu Usług (...) . Wskazane przez organ rentowy braki świadectwa pracy to nieczytelny podpis w zastępstwie Z. F. . W ocenie Sądu, ten sporny okres zatrudnienia jest wątpliwy. Przede wszystkim w aktach (...) , pozyskanych z archiwum, nie ma żadnej informacji o dodatkowym zatrudnieniu T. F. . Natomiast w aktach zawierających angaże znajduje się pismo T. F. , informujące o zmianie zasad zatrudniania pracowników. Może to świadczyć, że T. F. prowadził dodatkową działalność i zatrudniał pracowników. Brak jednak dowodów na okoliczność jego zatrudnienia i uzyskiwania z tego tytułu wynagrodzenia. Okres ten nie został uwzględniony przy ustalaniu wysokości kapitału początkowego. Ad.3 i 4. (...) w S. od 27.09.1993 r. do 24.07.1994 r. i od 30.07.1994 r. do 31.08.1994 r. Okres ten zakwestionowany został przez organ rentowy z uwagi na brak oryginału świadectwa pracy. Z dołączonej kserokopii świadectwa (k. (...) akt rentowych), wystawionego przez Urząd (...) w S. 10.02.1997 r. wynika, że T. F. był zatrudniony w (...) w S. od 27.09.1993 r. do 31.08.1994r., w pełnym wymiarze godzin, wykonywał pracę (...) od 27.09.1993 r. do 31.05.1994 r. oraz prace związane z wydaniem (...) w S. nabywcy od 1.06.1994 r. do 31.08.1994 r. Stosunek pracy ustał w drodze odwołania w związku z uchyleniem postępowania naprawczego w (...) w S. . Ponadto świadectwo zawiera wpis o korzystaniu z urlopu bezpłatnego w okresie 25.07.1994 r.-29.07.1994 r. Zaopatrzone zostało w pieczęć nagłówkową (...) w S. i podpisane z upoważnienia Wojewody przez B. P. (pieczęć imienna i nieczytelny podpis, nieczytelne stanowisko podpisującego). Z tego okresu zatrudnienia nie pozyskano akt osobowych, natomiast archiwum nadesłało kartę wynagrodzenia T. F. za rok 1993 i 1994, a ponadto skoroszyt zawierający ewidencję pracowników (...) za okres 1.07.1992 r. – 31.05.1994 r., w której pod literą (...) wpisano „ T. F. , imię ojca W. , urodz. (...) , wykształcenie wyższe, stanowisko (...) , adres zamieszkania i data zatrudnienia 27.09.1993 r. oraz zwolnienia 31.05.1994 r. – odwołanie, przeniesiono (...) . Za okres zatrudnienia od 27.09.1993 r. do 24.07.1994 r. i od 30.07.1994 r. do 31.08.1994 r. w (...) w S. , biegła na podstawie kart wynagrodzeń wyliczyła wynagrodzenie w spornym okresie i przyjęła je do wyliczenia kapitału początkowego, zamiast wynagrodzenia minimalnego. Za rok 1993 wynosiło ono (...) zł, a za rok 1994 – (...) zł. Ad.5. (...) w S. od 1.08.1979 r. do 31.12.1980 r. Za ten okres zatrudnienia uwzględniono wynagrodzenie minimalne pracowników w związku z brakiem zaświadczenia o wynagrodzeniu. Na podstawie akt osobowych biegła wyliczyła wynagrodzenie wnioskodawcy: w roku 1979 (5 miesięcy) – (...) zł i w roku 1980 – (...) zł. Ad. 6. U. (...) w S. od 10.10.1994 r. do 2.03.1996 r. Do nadesłanych z archiwum akt osobowych dołączone zostały karty wynagrodzeń oraz „rozliczenie płac” za poszczególne lata, co pozwoliło biegłej na ustalenie rzeczywistego wynagrodzenia w tym okresie. Wynosiło ono w roku 1994 – (...) zł, w roku 1985 – (...) zł i w roku 1996 – (...) zł. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (akt osobowych i kart wynagrodzeń) biegła ustaliła wartość kapitału początkowego T. F. na dzień 1.01.1999 r. w wysokości (...) zł. Sąd zważył, co następuje: Jak stanowi art. 173 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. z 2022 poz. 504), kapitał początkowy jest obliczany dla każdego ubezpieczonego urodzonego po 31.12.1948 r. a przed 1.01.1999 r., opłacającego składkę na ubezpieczenia społeczne lub za którego składkę tę opłacał płatnik składek. Stanowi on rodzaj rozliczenia z systemem ubezpieczeń społecznych obowiązującym przed 1999 r. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1.01.1999 r. Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Do podstawy wymiaru świadczenia przyjmuje się zatem składniki wynagrodzenia (przychód, dochód), które w rozumieniu przepisów o podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, obowiązujących we wskazanym przez wnioskodawcę okresie, podlegały składce na ubezpieczenia społeczne. Nie uwzględnia się natomiast składników wynagrodzenia wyłączonych z tego obowiązku. W odniesieniu do okoliczności spornych w niniejszej sprawie (braków formalnych świadectwa pracy), nie ma podstaw do uznania, aby przepisy regulujące postępowanie o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym miały zastosowanie w postępowaniu sądowym, które regulowane jest przepisami kodeksu postępowania cywilnego . Ewentualne ograniczenia dowodowe mogą wynikać jedynie z tych przepisów. Przepisy regulujące postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ( art. 477 i nast. k.p.c. ) nie zawierają zaś dodatkowych ograniczeń w stosunku do przepisów ogólnych regulujących postępowanie dowodowe ( art. 235-309 k.p.c. ). Przeciwnie, stosownie do treści art. 473 k.p.c. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być zatem udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Ograniczenia dowodowe zawarte w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 02 lutego 1996 r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 9 stycznia 1998 r., II UKN 440/97 (OSNP 1998/22/667) zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych. Postępowanie dowodowe pozwoliło na uwzględnienie do obliczenia wartości kapitału początkowego okresów i wynagrodzenia jak ustalono powyżej. W związku z powyższym, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji wyroku.