V U 197/15

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2015-06-19
SAOSubezpieczenia społecznerentyŚredniaokręgowy
renta rodzinnawspólność małżeńskaZUSprawo ubezpieczeń społecznychorzecznictwodecyzja ZUSopiekaseparacja

Sąd przyznał prawo do renty rodzinnej M. B. po zmarłym mężu, uznając istnienie wspólności małżeńskiej pomimo odrębnego zamieszkiwania.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. B. renty rodzinnej po zmarłym mężu, argumentując brak wspólności małżeńskiej. Sąd Okręgowy w Kaliszu zmienił decyzję, przyznając rentę. Ustalono, że mimo odrębnego zamieszkiwania (wynikającego z opieki nad teściem i choroby męża) oraz zaznaczenia separacji we wniosku emerytalnym zmarłego, małżonkowie nadal utrzymywali więzi emocjonalne i gospodarcze, co świadczy o istnieniu wspólności małżeńskiej.

Decyzją z dnia 16 grudnia 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. B. przyznania renty rodzinnej po zmarłym mężu T. B., wskazując na brak wspólności małżeńskiej w chwili jego śmierci. M. B. złożyła odwołanie, twierdząc, że wspólność istniała. Sąd Okręgowy w Kaliszu, po rozpoznaniu sprawy, uznał odwołanie za uzasadnione i zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając M. B. prawo do renty rodzinnej od 1 listopada 2014 r. Sąd ustalił, że małżeństwo zostało zawarte w 1980 r., a zmarły pobierał emeryturę. Odwołująca spełniała warunek wieku (powyżej 50 lat). Kluczową kwestią była interpretacja art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach, który wyłącza z prawa do renty wdowę niepozostającą we wspólności małżeńskiej. Sąd uznał, że zebrane dowody nie potwierdzają ustania wspólności. Odmienny adres zamieszkania wynikał z konieczności opieki nad chorym teściem, a następnie z choroby męża. Zaznaczenie separacji we wniosku emerytalnym zmarłego zostało uznane za odzwierciedlenie odrębności lokalowej, a nie formalnej separacji sądowej, zwłaszcza że małżonkowie nadal porozumiewali się w istotnych sprawach i utrzymywali więzi. Opieka okołoszpitalna i poszpitalna również świadczyła o kontynuacji relacji małżeńskich. W związku z tym sąd przyznał prawo do renty rodzinnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, małżonkowie nadal pozostają we wspólności małżeńskiej, jeśli mimo odrębnego zamieszkiwania utrzymują więzi emocjonalne i gospodarcze, a zmiana miejsca zamieszkania wynika z usprawiedliwionych okoliczności rodzinnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odrębne zamieszkiwanie wynikające z konieczności opieki nad chorym teściem, a następnie z choroby męża, nie oznacza ustania wspólności małżeńskiej. Zaznaczenie separacji we wniosku emerytalnym zmarłego odzwierciedlało jedynie odrębność lokalową, a nie formalną separację sądową. Utrzymanie kontaktu i porozumiewanie się w istotnych sprawach świadczy o zachowaniu więzi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonej decyzji

Strona wygrywająca

M. B.

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.instytucjaorgan rentowy
N. B.osoba_fizycznazainteresowany
D. B.osoba_fizycznazainteresowany

Przepisy (3)

Główne

u.e.r.f.u.s. art. 65 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.e.r.f.u.s. art. 70 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

u.e.r.f.u.s. art. 70 § 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Wdowa jest wyłączona z możliwości skutecznego ubiegania się o rentę rodzinną, jeżeli w chwili śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie wspólności małżeńskiej pomimo odrębnego zamieszkiwania. Odrębne zamieszkiwanie wynikało z usprawiedliwionych okoliczności rodzinnych (opieka nad chorym teściem, choroba męża). Zaznaczenie separacji we wniosku emerytalnym nie oznaczało formalnej separacji sądowej, a jedynie odrębność lokalową. Utrzymanie kontaktu i porozumiewanie się w istotnych sprawach świadczy o zachowaniu więzi małżeńskiej.

Odrzucone argumenty

Brak wspólności małżeńskiej w chwili śmierci męża (argument ZUS).

Godne uwagi sformułowania

nie może oznaczać zaniku wspólności małżeńskiej zmiany miejsca pobytu nie nosiły cech trwałości przede wszystkim w tym okresie relacje małżeńskie realizowane były poprzez opiekę około szpitalną i poszpitalną nie wydane zostało orzeczenie sądowe orzekające między małżonkami stan separacji zamieszczona adnotacja odpowiadała tylko istniejącej między małżonkami odrębności lokalowej

Skład orzekający

Romuald Kompanowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia wspólności małżeńskiej na potrzeby prawa do renty rodzinnej w sytuacjach odrębnego zamieszkiwania z przyczyn rodzinnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z opieką nad chorymi członkami rodziny i chorobą jednego z małżonków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd interpretuje pojęcie wspólności małżeńskiej w kontekście prawa do świadczeń po zmarłym, co jest istotne dla wielu osób. Podkreśla znaczenie więzi emocjonalnych i gospodarczych ponad formalnym zameldowaniem.

Czy odrębne mieszkanie to koniec wspólności małżeńskiej i prawa do renty po zmarłym mężu?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V U 197/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Romuald Kompanowski Protokolant Anna Werner-Dudek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. w Kaliszu odwołania M. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 16 grudnia 2014 r. Nr (...) w sprawie M. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o rentę rodzinną zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 16 grudnia 2014 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje odwołującej M. B. prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu T. B. poczynając od dnia 01 listopada 2014 r. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 grudnia 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. B. przyznania renty rodzinnej po zmarłym w dniu (...) r. mężu T. B. albowiem wnioskodawczyni nie pozostawała z. mężem w chwili jego śmierci we wspólności małżeńskiej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. B. wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie prawa do renty rodzinnej. W odwołaniu skarżąca powołała się na istnienie między nią a zmarłym mężem wspólności małżeńskiej. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Wezwani do sprawy N. B. i D. B. poparli odwołanie. Sąd ustalił, co następuje: Bezspornym jest pobieranie przez T. B. urodzonego dnia (...) , zmarłego w dniu (...) r. r. emerytury. Bezsporne jest również pozostawanie przez odwołującą M. B. i T. B. w związku małżeńskim zawartym dnia 2 lutego 1980 r. r. Ostatnim stałym miejscem zamieszkania T. B. był O. Zmarły mieszkał tam przy ulicy (...) zajmując lokal nr (...) . Odwołująca była zameldowana na stałe również w O. Zajmowała jednak lokal nr (...) przy ulicy (...) . / bezsporne / Wcześniej, bo od około 1983 r. odwołująca i T. B. zamieszkiwali razem w lokalu nr (...) znajdującym się przy ulicy (...) W tym lokalu aktualnie zamieszkuje odwołująca. Mieszkają tam także synowie zmarłego: D. B. i N. B. . W 2012 r. w związku z chorobą swego ojca – zajmującego lokal nr (...) przy ulicy (...) , T. B. przeniósł się do tego mieszkania w celu sprawowania opieki na chorym ojcem. dowód: zeznania odwołującej, zeznania zainteresowanego D. B. . Wypełniając w sierpniu 2012 r. wniosek o emeryturę wskazał na ten adres, zakreślając w miejscu odnoszącym się do stanu cywilnego kwadrat oznaczający separację. dowód: wniosek o emeryturę w aktach ZUS. Aż do śmierci T. B. nie zmieniał powyższego adresu. W marcu 2013 r. zmarł teść T. B. . / bezsporne / Odległość między obydwoma lokalami wynosi 20 minut drogi pieszo. Odwołująca, z uwagi na schorzenia teścia na tle silnej miażdżycy naczyń, uniemożliwiającej choremu opuszczanie mieszkania i sprawiającej jednocześnie konieczność całodziennej opieki, przynosiła stosownie do swoich możliwości przygotowane u siebie obiady. Każde z małżonków dysponowało swoimi środkami, odwołująca wykonywała pracę najemną, T. B. dysponował kwotą emerytury wypłacanej przez ZUS. dowód: zeznania odwołującej. Sąd zważył, co następuje Warunki prowadzące do przyznania renty rodzinnej zawarte są w art. 65 i następnych ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Zgodnie z art. 65 ust.1 ustawy renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Nie ulega wątpliwości, iż zmarły T. B. w dniu śmierci spełnił wskazane warunki albowiem od 2012 r. pobierał emeryturę. Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 1 ustawy, wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat. Odwołująca urodzona dnia (...) powyższy warunek spełniła. Wdowa jest jednak z mocy uregulowania zawartego w przepisie art. 70 ust. 3 ustawy wyłączona z możliwości skutecznego ubiegania się o rentę rodzinną, jeżeli w chwili śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej. Zebrane w sprawie dowody nie wskazują na ustanie między odwołującą a zmarłym mężem wspólności małżeńskiej. Zmarły, bowiem przez okres 32 lat mieszkał wspólnie z odwołującą a zmiana miejsca zameldowania na pobyt stały wynikała wyłącznie z przyczyn usprawiedliwionych okolicznościami rodzinnymi. Taka zmiana miejsca pobytu – jak podała odwołująca wywołana koniecznością sprawowaniu opieki na chorym członkiem najbliższej rodziny mieszkającym samotnie – w warunkach wypełniania obowiązku meldunkowego, nie może oznaczać zaniku wspólności małżeńskiej. W realiach niniejszej sprawy zmiany miejsca pobytu nie nosiły cech trwałości. Fakt, iż po zmianie sytuacji spowodowanej śmiercią teścia odwołującej, nie doszło do zmian meldunkowych wynikł głównie z następujących po sobie czynności związanych z regulowaniem spraw majątkowych po zmarłym oraz chorobie męża odwołującej. Odstęp wynoszący niespełna 6 miesięcy jaki nastąpił między zgonem teścia a chorobą T. B. wymagającą leczenia szpitalnego nie może być interpretowany jako trwałe utrzymywanie rozdzielności małżeńskiej. Przede wszystkim w tym okresie relacje małżeńskie realizowane były poprzez opiekę około szpitalną i poszpitalną. Oddzielnej uwagi wymaga także odniesienie się do zakreślonego we wniosku o emeryturę pola odpowiedniego dla separacji. Przede wszystkim nie wydane zostało orzeczenie sądowe orzekające między małżonkami stan separacji. W tych warunkach przyjąć należało, iż zamieszczona adnotacja odpowiadała tylko istniejącej między małżonkami odrębności lokalowej. Nie prowadziła wprost taka odrębność do ustania więzi emocjonalnej i gospodarczej koniecznej dla stanu separacji, jeżeli – co wynika z zeznań odwołującej i zainteresowanego – małżonkowie porozumiewali się w istotnych bieżących sprawach. Mając na uwadze powyższe, odwołanie jako uzasadnione prowadziło do zmiany decyzji jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI