V U 287/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Kaliszu uznał, że umowa o pracę zawarta między siostrzenicą a ciotką nie była pozorna ani zawarta w celu obejścia prawa, tym samym przyznał pracownicy prawo do ubezpieczeń społecznych od dnia zatrudnienia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił objęcia pracownicy K. M. ubezpieczeniami społecznymi, twierdząc, że umowa o pracę z jej ciotką, I. P., była pozorna. Sąd Okręgowy w Kaliszu, po analizie zeznań stron i świadków oraz dokumentów, uznał umowę za ważną. Sąd stwierdził, że pracownica faktycznie wykonywała swoje obowiązki, a umowa nie miała na celu obejścia prawa, mimo istniejącego pokrewieństwa.
Decyzją z dnia 9 stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w O. odmówił objęcia K. M. ubezpieczeniami społecznymi pracowników od dnia 1 sierpnia 2014 r., uznając umowę o pracę z firmą jej ciotki, I. P., za pozorną. K. M. wniosła odwołanie, domagając się ustalenia podlegania ubezpieczeniom. Sąd Okręgowy w Kaliszu, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalił, że K. M. faktycznie wykonywała pracę sprzedawcy od 1 sierpnia 2014 r., przeszła badania lekarskie i szkolenia BHP, a jej obowiązki obejmowały obsługę klienta, kasy fiskalnej i towaru. Sąd uznał, że mimo pokrewieństwa między stronami umowy (siostrzenica i ciotka), nie było podstaw do uznania umowy za pozorną ani zawartą w celu obejścia prawa. Sąd podkreślił, że stosunek pracy charakteryzuje się wykonywaniem pracy pod kierownictwem pracodawcy za wynagrodzeniem, a w analizowanym przypadku te elementy były spełnione. Sąd odrzucił argumentację ZUS o pozorności umowy, wskazując na faktyczne wykonywanie obowiązków przez pracownicę i brak dowodów na zmowę w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając, że K. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 1 sierpnia 2014 r. do nadal, oraz zasądził od ZUS na rzecz K. M. koszty zastępstwa procesowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o pracę jest ważna i pracownica podlega ubezpieczeniom społecznym, jeśli faktycznie wykonywała pracę pod kierownictwem pracodawcy, a brak jest dowodów na pozorność lub cel obejścia prawa.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że pracownica faktycznie wykonywała swoje obowiązki pracownicze, przeszła szkolenia i badania, co przeczy pozorności umowy. Brak było również dowodów na zmowę stron w celu obejścia prawa lub uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Stosunek pracy został nawiązany zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana zaskarżonej decyzji
Strona wygrywająca
K. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
| I. P. | osoba_fizyczna | właścicielka firmy (...) / zainteresowana |
Przepisy (8)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 11 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 13 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p. art. 22 § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna jest nieważna, gdy pozostaje w sprzeczności z ustawą albo ma na celu jej obejście. Przez czynność prawną podjętą w celu obejścia ustawy należy rozumieć czynność prawną, co prawda dozwoloną, podjętą jednak z intencją osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo bądź też realizującą cel sprzeczny z prawem.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 12 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wykonywanie pracy przez odwołującą zgodnie z umową o pracę. Brak dowodów na pozorność umowy o pracę. Brak dowodów na cel obejścia prawa przy zawieraniu umowy. Spełnienie przesłanek stosunku pracy zgodnie z art. 22 § 1 k.p.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę zawarta między członkami rodziny (siostrzenicą a ciotką) była pozorna. Umowa o pracę została zawarta w celu obejścia prawa (uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego).
Godne uwagi sformułowania
umowa o pracę została zawarta dla pozoru stosunek pracy to określona relacja między pracownikiem a pracodawcą, której główną treść stanowi zobowiązanie się pracownika do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem w warunkach organizacyjnego podporządkowania, a pracodawcy – do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem Brak było w analizowanym zatrudnieniu elementów wskazujących na pozorność umowy o pracę Brak było również elementów wskazujących na działanie stron umowy o pracę w celu obejścia prawa Ubocznie należy stwierdzić, iż każdej umowie o pracę towarzyszy perspektywa uzyskania świadczeń chorobowych na wypadek czasowej niezdolności do pracy.
Skład orzekający
Romuald Kompanowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie ważności umów o pracę w przypadku pokrewieństwa między stronami oraz ocena pozorności umowy i celu obejścia prawa w kontekście ubezpieczeń społecznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i może być stosowane w podobnych sprawach, gdzie pojawiają się wątpliwości co do rzeczywistego charakteru zatrudnienia w rodzinnych relacjach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy częstego problemu pozorności umów, szczególnie w kontekście rodzinnym, co jest istotne dla praktyków prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy umowa o pracę z ciotką to zawsze pozór? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V U 287/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie : Przewodniczący SSO Romuald Kompanowski Protokolant Anna Werner-Dudek po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. w Kaliszu odwołania K. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 9 stycznia 2015 r. Nr (...) w sprawie K. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o ustalenie ubezpieczenia 1. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 9 stycznia 2015 r. znak (...) w ten sposób, że ustala, iż odwołująca K. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym pracowników: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu u płatnika składek (...) w S. od dnia 01 sierpnia 2014 r. do nadal. 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz odwołującej K. M. kwotę 60 zł. tytułem kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 9 stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w O. stwierdził, iż K. M. zgłoszona do ubezpieczeń jako pracownik firmy (...) w S. nie podlega ubezpieczeniom społecznym pracowników od dnia 1 sierpnia 2014 r. wskazując, iż umowa o pracę została zawarta dla pozoru. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M. wnosząc o zmianę decyzji i objęcie pracownicy ubezpieczeniem społecznym pracowników od dnia 1 sierpnia 2014 r. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Wezwana do sprawy I. P. właścicielka firmy (...) przychyliła się do odwołania. Sąd ustalił, co następuje: Poza sporem pozostaje, iż I. P. prowadząca firmę (...) w S. oraz K. M. , zawarli w dniu 24 lipca 2014 r. umowę o pracę na czas nieokreślony. K. M. jako pracownik, poczynając od dnia 1 sierpnia 2014 r., miała wykonywać w ramach pełnego etatu obowiązki sprzedawcy za wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1 700 zł. Poza sporem pozostaje również wykonywanie od kilku lat przez pracodawcę pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie handlu artykułami odzieżowymi. K. M. zgodnie z zawartą umową wykonywała pracę od dnia 1sierpnia 2014 r. Zanim odwołująca zastała dopuszczona do pracy, przeszła odpowiednie badania lekarskie. Odbyła także szkolenie stanowiskowe oraz podstawowe szkolenie bhp. W ramach swych obowiązków, odwołująca obsługiwała przychodzących do sklepu klientów, informowała ich o właściwościach wybranego wyrobu, obsługiwała kasę fiskalną, przyjmowała pieniądze za sprzedany towar, segregowała towar znajdujący się w magazynie oraz na wystawie. Miejscem pracy odwołującej był sklep znajdujący się w T. odległym od K. o około 60 km. Odwołująca pokonywała drogę z miejsca swego zamieszkania do T. w ten sposób, że we własnym zakresie dojeżdżała do miejscowości S. do miejsca zamieszkania I. P. a dalszą podróż odbywała z pracodawcą. Podobnie wyglądał powrót z pracy do domu. Odwołująca obowiązki swe wykonywała każdego dnia roboczego w rozmiarze 8 godzin. I. P. w T. prowadzi 3 sklepy. W jednym z nich sama prowadzi sprzedaż, w drugim sprzedaż prowadzi jej mąż a w trzecim sprzedaż prowadziła odwołująca a wcześniej B. C. – matka odwołującej. dowód: zeznania świadków: B. C. , J. P. , S. W. , zeznania odwołującej, zeznania zainteresowanego, listy obecności w aktach ZUS. Miedzy odwołującą a pracodawcą istnieje stosunek pokrewieństwa – odwołująca jest siostrzenicą I. P. . Przyczyną nieobecności odwołującej w pracy od dnia 6 października 2014 r. była czasowa niezdolność do pracy w związku z przebiegiem ciąży a następnie urodzenie przez pracownicę dziecka i zwolnienie z pracy odpowiadające urlopowi macierzyńskiemu. /bezsporne/ W chwili zawierania umowy o pracę odwołująca była w początkowym okresie ciąży jednak wiedzę o takim stanie posiadła w połowie sierpnia po wykonaniu testów. Nie istniało wtedy zagrożenie wystąpienia powikłań. Konieczność interwencji lekarza specjalisty powstała w dniu 6 października 2014 r. Wtedy też lekarz wystawił orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy stwierdzając 14 tydzień ciąży. dowód: zeznania odwołującej, zaświadczenie lekarskie w aktach ZUS Ustalając powyższy stan faktyczny sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej, zeznaniom zainteresowanej oraz zeznaniom wskazanych wyżej świadków. Sąd dał wiarę dokumentom: umowie o pracę, listom obecności, Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.6 ust.1 pkt oraz art.11 ust.1 i art.12 ust.1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137, poz.887/ obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy. W myśl przepisu art. 13 pkt 1 cytowanej ustawy osoby te podlegają ubezpieczeniu od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. Przepisy regulujące zatrudnienie zawarte są w kodeksie pracy . W myśl przepisu art. 22 ust.1 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. W takim ujęciu stosunek pracy to określona relacja między pracownikiem a pracodawcą, której główną treść stanowi zobowiązanie się pracownika do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem w warunkach organizacyjnego podporządkowania, a pracodawcy – do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia istnienie skutecznie zawartego stosunku pracy w rozumieniu powyższej regulacji. Brak było w analizowanym zatrudnieniu elementów wskazujących na pozorność umowy o pracę, jeżeli – co wynika tak z zeznań pracodawcy, zeznań pracownicy, zeznań świadków słuchanych w postępowaniu sądowym oraz z list obecności – odwołująca wykonywała pracę. Brak było również elementów wskazujących na działanie stron umowy o pracę w celu obejścia prawa, co prowadziłoby do uznania omawianej czynności za nieważną. Zgodnie bowiem z przepisem art.58 § 1 k.c. czynność prawna jest nieważna, gdy pozostaje w sprzeczności z ustawą albo ma na celu jej obejście. W piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że przez czynność prawną podjętą w celu obejścia ustawy należy rozumieć czynność prawną, co prawda dozwoloną, podjętą jednak z intencją osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo bądź też realizującą cel sprzeczny z prawem. Ważność umowy opartej na takiej czynności ocenia się wedle przesłanek z chwili zawierania umowy. Wykonanie zaś takiej umowy nie ma w tym zakresie znaczenia. Brak jest podstaw aby stronom umowy o pracę przypisać zmowę w celu uzyskania przez odwołującą świadczeń wynikających z ciąży i macierzyństwa. Trudno przyjąć aby stronom umowy przypisać działanie w warunkach zawartych w art.58 k.c. a w szczególności, iż zawierana umowa ma służyć wyłącznie uzyskaniu przez pracownika świadczeń chorobowych. Takim wnioskom przeczą realizowane przez strony umowy o pracę czynności faktyczne zawierające się w zakresie obowiązków pracowniczych odwołującej. Zatem zawarcie umowy o pracę nie było podyktowane jedynie zamiarem uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego skoro strony realizowały cel gospodarczy. Ubocznie należy stwierdzić, iż każdej umowie o pracę towarzyszy perspektywa uzyskania świadczeń chorobowych na wypadek czasowej niezdolności do pracy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zaskarżona decyzja podlegała zmianie jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł w oparciu o przepis art. 98 k.p.c. i § 12 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, uznając, iż nakład pracy pełnomocnika procesowego uzasadnia zastosowanie wynagrodzenia w wysokości podstawowej stawki minimalnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI