VI U 125/24

Sygn. akt VI U 125/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2024 roku. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski Protokolant Emilia Bonk po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2024 roku w Warszawie na rozprawie sprawy A. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w W. o zasiłek chorobowy na skutek odwołania A. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. z dnia 1 lutego 2024 roku, znak (...) oraz na skutek odwołania A. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. z dnia 12 lutego 2024 roku, znak (...) zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznaje A. J. prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 8 grudnia 2023 roku do dnia 3 marca 2024 roku. Sygn. akt VI U 125/24 UZASADNIENIE Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 1 lutego 2024 roku, znak (...) odmówiono A. J. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 8 grudnia 2023 roku do 2 lutego 2024 roku. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że nie podlegała ona do ubezpieczenia chorobowego w dacie powstania niezdolności do pracy, a z posiadanej dokumentacji wynika, że została objęta ubezpieczeniem chorobowym od 14 grudnia 2023 roku. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 12 lutego 2024 roku, znak (...) odmówiono A. J. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 3 lutego 2024 do 3 marca 2024 roku. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że nie podlegała ona do ubezpieczenia chorobowego w dacie powstania niezdolności do pracy, a z posiadanej dokumentacji wynika, że została objęta ubezpieczeniem chorobowym od 14 grudnia 2023 roku. Dodatkowo wskazał, że objęcie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas kiedy zgłoszenie do ubezpieczenia emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. (decyzje z dnia 1 lutego 2024 roku i z dnia 12 lutego 2024 roku – a.r.) Pismem z 11 marca 2024 r. A. J. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 1 lutego 2024 roku, znak (...) oraz od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 12 lutego 2024 roku, znak (...) w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego, odpowiednio za okres od 8 grudnia 2023 r. do 2 lutego 2024 r. oraz od 3 lutego 2024 r. do 3 marca 2024 r. Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przywrócenie prawa do zasiłku chorobowego za okres od 8 grudnia 2023 r. do 3 marca 2024 r. z uwagi na objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa z datą 1 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu podniesiono, że odwołująca prowadzi działalność gospodarczą nieprzerwanie od 1 października 2016 r. i z tego tytułu podlegała m.in. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W okresie od 2 grudnia 2022 r. do 20 kwietnia 2023 r. pobierała zasiłek macierzyński, a następnie od 21 kwietnia 2023 r. do 30 listopada 2023 r. zasiłek rodzicielski. Odwołująca zaznaczyła, że nie wyrejestrowywała się z ubezpieczenia społecznego, a dokonał tego sam ZUS wskutek pobierania przez ubezpieczoną zasiłku macierzyńskiego. Nie została jednak poinformowana przez organ rentowy o tym fakcie, jak również nie została pouczona o obowiązku ponownego zarejestrowania się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. W dniu 12 grudnia 2023 r. księgowa w imieniu odwołującej wyrejestrowała ją z systemu ubezpieczeń, aby następnie – z przyczyn technicznych – móc zarejestrować ponownie odwołującą dopiero w dniu 14 grudnia 2023 r. z datą wsteczną od dnia 2 grudnia 2023 r. Odwołująca podniosła, że w dniu 11 grudnia 2023 r. zgłosiła się do lekarza z powodu utrzymujących się od około tygodnia objawów chorobowych, wskutek czego otrzymała zwolnienie lekarskie poświadczające jej niezdolność do pracy od 8 grudnia 2023 r. Następnie zostało ono przedłużone do 3 marca 2024 r., pozostając nieprzerwanym. ZUS odmówił odwołującej prawa do zasiłku chorobowego za wskazane okresy podnosząc, że w dniu powstania niezdolności do pracy nie podlegała ona ubezpieczeniu chorobowemu. Odwołująca w tym zakresie dostrzegła, że nie miała świadomości obowiązku dokonania ponownego zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu wypłaty zasiłku macierzyńskiego. Powołała w tym zakresie poglądy prawne wyrażane dotychczas w orzecznictwie, wskazując na rozbieżności rozstrzygnięte dopiero w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. III UZP 2/19, wskazując na zawiłości prawne z tym związane i niejasną sytuację prawną, której nie była świadoma. (odwołanie - k. 1v-2v). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. wniósł o oddalenie obu odwołań na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy podniósł, że niezdolność do pracy odwołującej powstała w dniu 8 grudnia 2023 r. i trwała do 2 lutego 2024 r., po czym okres ten został przedłużony do dnia 3 marca 2024 r. Wskazano również, że w dniu powstania niezdolności do pracy odwołująca nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, bowiem dokumenty zgłoszeniowe wpłynęły do ZUS w dniu 14 grudnia 2023 r., a do dnia 30 listopada 2023 r. odwołująca przebywała na urlopie macierzyńskim. W związku z tym, wydano decyzje odmowne w zakresie wniosków o wypłatę zasiłku chorobowego. (odpowiedź na odwołanie – k. 7-8) Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2024 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy wszczęte na skutek odwołania A. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 1 lutego 2024 roku, znak (...) oraz od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. z dnia 12 lutego 2024 roku, znak (...) (postanowienie - k. 6 a.s. VI U 126/24). Sąd ustalił, co następuje: A. J. od dnia 1 października 2016 r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) . (dowód: wydruk z CEiDG - k. 5) W okresie od 2 grudnia 2022 r. do 30 listopada 2023 r. A. J. przebywała na urlopie macierzyńskim i pobierała z tego tytułu zasiłek macierzyński. Przed korzystaniem z urlopu macierzyńskiego odwołująca podlegała do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych, wypadkowego, zdrowotnego) od 1 października 2018 roku, a do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 marca 2021 roku. W dniu 11 grudnia 2023 roku zgłosiła się do lekarza z powodu utrzymujących się od tygodnia objawów chorobowych. Lekarz wystawił A. J. zwolnienie lekarskie, ustalając niezdolność do pracy od 8 grudnia 2023 roku do dnia 2 lutego 2024 roku. Niezdolność do pracy A. J. trwała jednak dłużej niż pierwotnie to ustalił lekarz, w związku z czym zwolnienie lekarskie zostało przedłużone następnie od 3 lutego 2024 roku do 3 marca 2024 roku. (wniosek o poświadczenie ubezpieczenia chorobowego – a.r.; zeznania odwołującej A. J. - k. 31v-32 i k. 135v) A. J. udzieliła pełnomocnictwa E. C. do załatwiania spraw w ZUS w tym do składania deklaracji rozliczeniowych za pośrednictwem Platformy Usług (...) ( (...) ) od 30 czerwca 2023 r. do 30 czerwca 2033 r. E. C. była koleżanką odwołującej która znała się z nią około 15 lat. Odwołująca ufała jej, że dobrze poprowadzi jej sprawy księgowe. Nie miała zawartej z nią żadnej pisemnej umowy o prowadzenie usług księgowych. E. C. miała poprowadzić usługi księgowe odwołującej na zasadzie pomocy koleżeńskiej. W okresie kiedy odwołująca przebywała na urlopie macierzyńskim ustanowiła E. C. swoim pełnomocnikiem w ZUS. Odwołująca rozmawiała z nią o ubezpieczeniach społecznych, w tym dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym. Odwołująca po zakończeniu korzystania z urlopu rodzicielskiego chciała zacząć pracę w ramach działalności gospodarczej od 1 grudnia 2023 roku. Oprócz tego odwołująca chciała aby E. C. uporządkowała jej konto poprzez korekty deklaracjami ZUS DRA. Odwołująca zgłosiła się do niej ponieważ miała zaufanie, że ona zrobi to dobrze. Odwołująca i E. C. ustaliły, że E. C. poprowadzi sprawy z ZUS odwołującej nieodpłatnie ze względu na długoletnią znajomość. W dniu 27 września 2023 roku złożono do ZUS zgłoszenie do ubezpieczenia z zdrowotnego od 2 grudnia 2022 roku. W tym samym dniu złożyła do ZUS deklarację (...) o wyrejestrowaniu z ubezpieczeń społecznych od 1 grudnia 2022 roku. Następnie 26 października 2023 roku złożono deklarację (...) zgłaszając się od 1 października 2018 roku do ubezpieczeń społecznych z wyjątkiem ubezpieczenia chorobowego. W tym samym dniu złożyła deklarację (...) o wyrejestrowaniu się z uczczeń społecznych od 2 grudnia 2022 roku. W dniu 11 listopada 2023 roku złożono deklarację ZUS ZZA o zarejestrowaniu do ubezpieczenia społecznego od 2 grudnia 2022 roku. W dniu 12 listopada 2023 roku złożono korektę deklarację ZUS ZZA zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od 2 grudnia 2022 roku. W dniu 12 grudnia 2023 roku złożono do ZUS deklarację (...) składając informację o wyrejestrowaniu z ubezpieczeń społecznych od 2 grudnia 2023 roku. Odwołująca powinna wskazać prawidłową datę 1 grudnia 2023 roku ponieważ od tego dnia nie korzystała z urlopu macierzyńskiego. A. J. działając przez pełnomocnika dokonała w dniu 14 grudnia 2023 r. zgłoszenia do ubezpieczeń, składając deklarację (...) , wskazując jako datę powstania obowiązku ubezpieczeń dzień 2 grudnia 2023 r. w zakresie ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego i na ten sam dzień w zakresie objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Deklaracje (...) i (...) składane do dnia 14 grudnia 2023 r. włącznie zostały złożone do ZUS przez pełnomocnika odwołującej E. C. . (dowód: pełnomocnictwo z 30 czerwca 2023 roku udzielone E. C. - k. 90-91; deklaracje ZUS – k. 115-122v; zgłoszenie do ubezpieczeń z 13.12.2023 r. –a.r.; zeznania odwołującej A. J. – k. 31v-32 i 135v; zeznania świadka E. C. – k. 93v-94v) ZUS działając z urzędu w dniu 20 lutego 2024 roku i 11 marca 2024 roku wprowadził na koncie ubezpieczonej A. J. okresy objęcia ubezpieczeniami w ten sposób, że podlegała ona w okresie od 2 grudnia 2022 r. do 30 listopada 2023 r. ubezpieczeniu zdrowotnemu, w okresie od 1 grudnia 2023 r. do 13 grudnia 2023 r. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu, natomiast od dnia 14 grudnia 2023 r. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu, jako obowiązkowym, oraz chorobowemu, jako dobrowolnemu. (dowód: (...) k. 14-15, k. 123-125, k. 127-128) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy oraz aktach ubezpieczonej w ZUS, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony, jak również Sąd nie widział powodów, aby podważać ich wiarygodność z urzędu. Odnośnie zeznań odwołującej A. J. oraz świadka E. C. Sąd ocenił je jako wiarygodne w ww. zakresie. Bezsporne jest bowiem, że odwołująca w okresie do dnia 30 listopada 2023 roku wykorzystała zasiłek macierzyński. Od dnia 1 grudnia 2023 roku jej tytułem do objęcia ubezpieczeniami społecznymi stało się z powrotem prowadzenie przez nią jednoosobowej działalności gospodarczej. Odwołująca była niezdolna do pracy w okresie od 8 grudnia 2023 roku do 3 marca 2024 roku. Odwołująca zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego formalnie dopiero 14 grudnia 2023 roku, co wynikało z ww. omyłki. Zgodnie z zeznaniami odwołującej, odwołująca za okres po pobieraniu zasiłku macierzyńskiego odprowadzała składki, nie została poinformowana przez ZUS, że musi się ponownie zgłosić do ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Odwołująca była przekonana, że księgowa zgłosiła ją do tych ubezpieczeń, ale okazało się, że tego omyłkowo prawidłowo nie zrobiła, wobec czego zgłoszenie zostało dokonane dopiero 14 grudnia 2023 roku. Odwołująca nie została przez nikogo ze strony ZUS pouczona o konieczności zgłoszenia się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od razu po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Koleżanka miała zgłosić odwołującą do wszystkich ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, omyłkowo jednak jej do tego ubezpieczenia prawidłowo nie zgłosiła. Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego. Sąd zważył, co następuje: W niniejszej sprawie ZUS oparł swoje decyzje przy przyjęciu, że odwołująca podlegała ubezpieczeniu chorobowemu dopiero od dnia 14 grudnia 2023 roku. Odwołująca zaś argumentowała, że powinna podlegać temu ubezpieczeniu już od dnia następnego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, czyli 14 dni wcześniej. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej jako ustawa zasiłkowa.) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą, w tym zasiłek chorobowy ( art. 2 pkt 1) przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej także jako ustawa systemowa). Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, w tym prowadzący pozarolniczą działalność (vide art. 11 ust. 2 ustawy systemowej w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej). Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym następuje od dnia wskazanego odpowiednio w zgłoszeniu do ubezpieczenia społecznego, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w ZUS (art. 14 ust. 1 ustawy systemowej). Ustalenie daty wcześniejszej niż zgłoszenie do ZUS może mieć miejsce jedynie w sytuacji opisanej w art. 36 ust. 4 i 4b ustawy systemowej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Istotnym więc jest ustalenie tego, czy odwołująca ma prawo do zasiłku chorobowego za okres wskazany w obu decyzjach w związku z ciągłością niezdolności do pracy i czy w dniu 8 grudnia 2023 roku podlegała do ubezpieczenia chorobowego. Sąd miał na uwadze, że odwołująca przed 8 grudnia 2023 roku, a konkretnie od 1 grudnia 2023 roku, nie zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jednak wynikało to jedynie z błędu ww. świadka E. C. . Jednocześnie odwołująca potwierdziła wolę podlegania temu ubezpieczeniu już od tego dnia. ZUS nie pouczał odwołującej, że ma się ponownie zgłosić do ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Zachowanie ZUS, który nie pouczył odwołującej o konieczności ponownego zgłoszenia, przemawia za przyjęciem podlegania jej ubezpieczeniu chorobowemu, wobec naruszenia przez ZUS zasad z art. 8 i 9 KPA . W ocenie Sądu, pomimo że odwołująca ostatecznie wiedziała już po wydaniu zaskarżonych decyzji o ustaniu jej ubezpieczeń z datą 30 listopada 2023 roku – tak ostatni akapit z k. 2 akt sprawy – to jednak należy w jej sprawie analogicznie zastosować tok rozumowania SN przedstawiony w licznych orzeczeniach dotyczących podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu przez osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą po upływie okresu pobierania przez nie zasiłku macierzyńskiego. Linia ta jest wyznaczana przez takie orzeczenia jak między innymi: postanowienie SN z dnia 27 kwietnia 2021 roku, sygn. akt III USK 112/21, wyrok SN z dnia 22 stycznia 2020 roku, sygn. akt I UK 311/18, wyrok SN z dnia 12 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II UK 384/18. W tym miejscu należy zacytować pogląd wyrażony w jednym z przywołanych wyżej orzeczeń, zgodnie z którym „w związku z tym, że do utraty tytułu do podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu dochodzi z mocy prawa na skutek rozstrzygnięcia zbiegu tytułów objęcia ubezpieczeniem społecznym, obowiązkiem organu rentowego wynikającym z art. 8 i art. 9 k.p.a. jest pouczenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, że z chwilą objęcia jej obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego jej dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje, a ponowne objęcie tym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością może nastąpić po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co wymaga jednak złożenia stosownego wniosku” (postanowienie SN z dnia 27 kwietnia 2021 roku, sygn. akt III USK 112/21). W niniejszej sprawie Sąd ustalił, że odwołująca nie została pouczona przez ZUS o konieczności ponownego zgłoszenia się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Sam zaś fakt, że odwołująca była obsługiwana przez swoją koleżankę, ww. świadka E. C. , nie zwalnia jeszcze ZUS-u z jego obowiązków z art. 8 i 9 KPA , w szczególności regulacje kodeksowe takiego zwolnienia nie przewidują. Odwołująca w okresie do dnia 30 listopada 2023 roku wykorzystała zasiłek macierzyński. Od dnia 1 grudnia 2023 roku jej tytułem do objęcia ubezpieczeniami społecznymi stało się z powrotem prowadzenie przez nią jednoosobowej działalności gospodarczej. Odwołująca była niezdolna do pracy w okresie od 8 grudnia 2023 roku do 3 marca 2024 roku. Odwołująca zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego formalnie dopiero 14 grudnia 2023 roku, co wynikało z ww. omyłki. Zgodnie z zeznaniami odwołującej, odwołująca za okres po pobieraniu zasiłku macierzyńskiego odprowadzała składki, nie została poinformowana przez ZUS, że musi się ponownie zgłosić do ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Odwołująca była przekonana, że księgowa zgłosiła ją do tych ubezpieczeń, ale okazało się, że tego omyłkowo prawidłowo nie zrobiła, wobec czego zgłoszenie zostało dokonane dopiero 14 grudnia 2023 roku. Odwołująca nie została przez nikogo ze strony ZUS pouczona o konieczności zgłoszenia się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od razu po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Biuro rachunkowe miało zgłosić odwołującą do wszystkich ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, omyłkowo jednak jej do tego ubezpieczenia nie zgłosiło. W orzecznictwie wskazuje się również, że „udzielenie przez organ rentowy osobie prowadzącej działalność pozarolniczą nieprawidłowej informacji co do czynności niezbędnych dla dalszego podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, może być podstawą stwierdzenia, że taka osoba podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od pierwszego dnia przypadającego bezpośrednio po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, choćby złożyła ona dopiero w późniejszym czasie ponowny wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem chorobowym” (wyrok SN z dnia 22 stycznia 2020 roku, sygn. akt I UK 311/18, wyrok SN z dnia 12 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II UK 384/18). W ocenie Sądu analogicznie jak błędne pouczenie ZUS-u należy traktować sytuację, w której brak jest w ogóle jakiegokolwiek pouczenia ze strony tego organu. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Brak pouczenia ze strony ZUS, przy jednoczesnym wyrażeniu woli podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia następnego po dniu zakończenia pobierania zasiłku macierzyńskiego, przemawia za uznaniem podlegania przez odwołującą temu ubezpieczeniu od razu, bez przerwy, od dnia 1 grudnia 2023 roku. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie wskazanych przepisów zmienia zaskarżone na skutek odwołania A. J. decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. z dnia 1 lutego 2024 roku, znak (...) oraz z dnia 12 lutego 2024 roku, znak (...) , w ten sposób, że przyznaje A. J. prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 8 grudnia 2023 roku do dnia 3 marca 2024 roku.