V U 1171/15

Sygn. akt V U 1171/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Mirosława Molenda-Migdalewicz Protokolant : star. sekr. sądowy Katarzyna Awsiukiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. w Legnicy sprawy z wniosku W. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przy udziale osób zainteresowanych: T. C. (1) , W. M. , E. P. , J. R. o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po zmarłym bracie T. C. (2) na skutek odwołania W. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 8 października 2015 r. znak (...) oddala odwołanie Sygn. akt VU 1171/15 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. , decyzją z dnia 8 października 2015 r., znak (...) , odmówił wnioskodawczyni W. F. prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłym dnia 12 kwietnia 2011 r. bracie T. C. (2) . W uzasadnieniu decyzji organ rentowy, powołując się na art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , podał, że wniosek z dnia 21 września 2015 r. o niezrealizowane świadczenie został złożony po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci uprawnionego. W odwołaniu od powyższej decyzji, uzupełnionym w piśmie procesowym z dnia 2 marca 2016 r., skarżąca podniosła, że odkąd dowiedziała się o śmierci brata, mimo podjętych przez nią starań, organ rentowy odmawiał jej udzielenia pełnych informacji o niewypłaconych świadczeniach należnych zmarłemu; nie miała też dostępu do dokumentów zmarłego ani jego mieszkania. Podnosiła też, że zmarły brat pozostawał na jej utrzymaniu. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując w całości treść zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że wnioskodawczyni nie była uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym, a jednocześnie zmarły nie pozostawał na jej utrzymaniu. Do postępowania w charakterze osób zainteresowanych przystąpili spadkobiercy J. R. , W. M. , T. C. (1) oraz E. P. , nie zajmując stanowiska w sprawie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: T. C. (2) zmarł dnia (...) w L. jako kawaler. Na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt. VU 825/10, był uprawniony do emerytury od dnia 10 maja 2010 r. Wykonując ten wyrok organ rentowy decyzją z dnia 14 lutego 2011 r. przyznał wnioskodawcy emeryturę od dnia 10 maja 2010 r., ustalając jej wysokość na kwotę 1848,49 zł brutto. Prawomocnym postanowieniem z dnia 17 września 2014 r., wydanym na wniosek W. F. , Sąd Rejonowy w Legnicy stwierdził, że spadek po zmarłym T. C. (2) nabyli na podstawie ustawy: siostry J. R. , W. F. i W. M. w częściach równych po ¼ części spadku każda z nich oraz zstępni brata: T. C. (1) i E. P. w częściach równych po 1/8 części spadku każdy z nich, którzy spadek nabyli z dobrodziejstwem inwentarza. Dowód: w aktach emerytalnych ZUS: odpis wyroku – k. 203; decyzja z dn. 14.02.2011 r. – k. 223-225; odpis postanowienia z dn. 17.09.2014 r. Pochówku zmarłego T. C. (2) dokonał Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. na wniosek Komendy Miejskiej Policji w L. . Koszty pogrzebu pokrył w całości Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. zgodnie z umową zawartą z (...) Przedsiębiorstwem (...) Sp. z o.o. w L. . Dowód: kopia zaświadczenia MOPS w L. z dn. 19.04.2012 r. – k. 20. Wnioskodawczyni W. F. o śmierci brata T. C. (2) dowiedziała się jesienią 2011 r. Przed jego śmiercią brata ostatni raz widziała w październiku 2010 r., kiedy to poinformował ją, że zostanie mu przyznana emerytura. Przedtem rzadko się z nim kontaktowała, zajęta prowadzeniem gospodarstwa rolnego i podjętym leczeniem. Z uwagi na stan zdrowia wnioskodawczyni jeździła do L. na spotkania z bratem średnio raz na 2-3 miesiące. Zazwyczaj w czasie spotkań wnioskodawczyni przekazywała bratu jajka, warzywa, które uprawiała lub drób z własnej hodowli. Nie świadczyła na rzecz brata stałej pomocy finansowej. Była umówiona z bratem, że ten może zawsze zwrócić się do niej z prośbą o wsparcie, gdyby takiego potrzebował. T. C. (2) utrzymywał się z własnych dochodów. Od września 1997 r. korzystał też z dodatku mieszkaniowego wypłacanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. , na pokrycie czynszu. W związku z uzyskaną informacją o zgonie brata, wnioskodawczyni podjęła próby uzyskania informacji o okolicznościach jego śmierci oraz pozostawionym po nim spadku. Dnia 27 marca 2012 r. wnioskodawczyni wystąpiła do organu rentowego o udostępnienie do wglądu akt emerytalnych T. C. (2) . Po odmownym załatwieniu tego wniosku, W. F. kolejnymi pismami zwracała się o doręczenie kopii dokumentów dotyczących zmarłego brata (pismo o wydanie kserokopii PIT zmarłego z dnia 19 czerwca 2012 r. i wniosek o wydanie kserokopii wyroku sądu i decyzji przyznającej emeryturę z dnia 10 marca 2015 r.) oraz ponawiała prośbę o wgląd do jego akt emerytalnych (pismami z dnia 2 grudnia 2014 r. oraz 28 stycznia 2015 r.). Po otrzymaniu od organu rentowego kopii wyroku o przyznaniu emerytury T. C. (2) oraz kopii decyzji o przyznanej mu emeryturze, wnioskodawczyni dnia 21 września 2015 r. wystąpiła o wypłatę na jej rzecz świadczenia emerytalnego po zmarłym bracie. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie decyzją organu rentowego z dnia 8 października 2015 r., zaskarżoną w niniejszym postępowaniu. Dowód: - w aktach emerytalnych ZUS: wnioski o wydanie kopii dokumentów i wgląd do akta zmarłego – k. 276, 282, 286, 290; wniosek o wypłatę świadczenia – k. 293, decyzja z dn. 8.10,2015 r. – k. 294; - zeznania świadka G. K. – k. 115v-116, e-protokół od 00:15:27 do 00:39:00; - wyjaśnienia wnioskodawczyni – k. 116, e-protokół od 00: 39:46 do 00:51:00. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie jest niezasadne. Problematyka niezrealizowanych świadczeń uregulowana została w art. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 748), który stanowi w ust.1, iż w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu roszczenia o wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 1, wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania. Tak określony termin jest terminem zawitym prawa materialnego, a jego niedotrzymanie powoduje brak prawnej możliwości skutecznego ubiegania się o wypłatę należności po zmarłym ubezpieczonym. W niniejszej sprawie niewątpliwie wnioskodawczyni nie dochowała powyższego terminu 12- miesięcznego od dnia śmierci zmarłego brata, zatem jej roszczenie wygasło. Mając nadto na uwadze ustalone przez Sąd okoliczności związane z chwilą powzięcia przez wnioskodawczynię informacji o śmierci brata, jak i te związane z trudnościami w określeniu składu spadku po zmarłym, w ocenie Sądu brak byłoby podstaw do spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek z art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej, gdyby nawet założyć, że termin powyższy podlega przywróceniu i nie został przekroczony przez nią w sposób zawiniony. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że wnioskodawczyni nie wspierała systematycznie swojego brata w kosztach jego utrzymania. Jej pomoc była sporadyczna i sprowadzała się do przekazywania mu żywności w postaci uprawianych przez nią warzyw oraz hodowanego drobiu. Generalnie kontakt między wnioskodawczynią a jej bratem T. C. (2) był rzadki, a relacje rodzinne na tyle rozluźnione, że wnioskodawczyni nie posiadała szczegółowych informacji na temat sytuacji finansowej i bytowej brata, poza tym, że najprawdopodobniej miał on po październiku 2010 r. pobierać emeryturę. Także fakt, że o śmierci brata i miejscu jego pochówku wnioskodawczyni dowiedziała się dopiero jesienią 2011 r., świadczy o braku zainteresowania jego sytuacją z jej strony. Taki obraz relacji panujących między zmarłym a W. F. , wynikający zarówno z zeznań świadka, jak i niespornych z tymi zeznaniami wyjaśnień wnioskodawczyni, wyklucza uznanie, że T. C. (2) pozostawał na utrzymaniu siostry w rozumieniu art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej. Ustawa ta nie precyzuje pojęcia „pozostawanie na utrzymaniu innej osoby”. W orzecznictwie za osoby pozostające na utrzymaniu uważa się osoby, które bądź nie posiadają własnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, bądź też pobierają takie świadczenia w najniższej wysokości, a koszt zaspokajania ich usprawiedliwionych potrzeb jest znacznie większy. Podkreśla się także, iż wykładni tego pojęcia należy dokonywać z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 czerwca 2013 r., III AUa 1278/12, LEX nr 1324660; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2013 r., III AUa 1439/12, LEX nr 1314760 ). Jednakże generalnie świadczenie doraźnej pomocy, a nawet opieki nie wchodzi w zakres pojęcia "pozostawanie na utrzymaniu" (por. wyrok SA w Katowicach z 22.3.2011 r., III AUa 2026/10, OSA 2012, Nr 6, s. 48). Jednocześnie też wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki bycia osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym T. C. (2) , jako bracie. Katalog członków rodziny, którym może być przyznana renta rodzinna, zawarty jest w art. 67 ust. 1 ustawy emerytalnej. Zgodnie z nim do renty rodzinnej uprawnieni są następujący członkowie rodziny spełniający warunki określone w art. 68-71: 1) dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione; 2) przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka; 3) małżonek (wdowa i wdowiec); 4) rodzice. Tym samym wnioskodawczyni jako siostra zmarłego nie ma prawa do renty rodzinnej. Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania, Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie wnioskodawczyni jako niezasadne.