V SAB/Wa 15/25

V SAB/Wa 15/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Konrad Łukaszewicz
Monika Kramek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
658
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 150 w zw. z art.148 par. 1 i 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Monika Kramek, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Partii Politycznej Prawo i Sprawiedliwość na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie wypłaty dotacji oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 23 grudnia 2024 r. Partia Polityczna Prawo i Sprawiedliwość (dalej: Skarżąca, Strona, partia PiS), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów (dalej: organ, Minister) w przedmiocie niewykonania czynności materialno-technicznej w postaci wypłaty dotacji przysługującej partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość w związku z uczestnictwem jej komitetu wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r. w pozostałej wysokości tj.10 864 488,51 zł.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;
W dniu 15 października 2023 r. odbyły się wybory do Sejmu RP i Senatu RP.
Ministerstwo Finansów, w celu sprawnego przekazania dotacji podmiotowej pismem z 17 czerwca 2024 r. zwróciło się do pełnomocnika finansowego Komitetu Wyborczego partii PiS o wskazanie rachunku bankowego, na który ma zostać wypłacona kwota dotacji. Pismem z 9 lipca 2024 r. partia PiS wskazała rachunek bankowy.
Państwowa Komisja Wyborcza (dalej: PKW) 11 lipca 2024 r. opublikowała komunikat na stronie internetowej PKW, w którym poinformowała o podjęciu decyzji o odroczeniu posiedzenia do 31 lipca 2024 r. w sprawie dotyczącej sprawozdań finansowych komitetów wyborczych biorących udział w wyborach do Sejmu RP i Senatu RP. PKW jako główną przyczynę przesunięcia posiedzenia podała konieczność uzupełnienia zgromadzonych materiałów w celu dokonania pogłębionej całościowej analizy. Ponadto o zaistniałej sytuacji PKW pismem z 12 lipca 2024 r. poinformowała Ministra Finansów, wskazując przy tym, że przekazanie Ministrowi informacji, o której mowa w art. 150 § 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2408, ze zm., dalej: Kodeks wyborczy), nastąpi po podjęciu uchwał w sprawie tych sprawozdań.
Następnie 31 lipca 2024 r. odbyło się posiedzenie PKW, na którym przyjęto uchwały w sprawie sprawozdań finansowych dziewięciu komitetów wyborczych, uczestniczących w wyborach do Sejmu RP i Senatu RP przeprowadzonych 15 października 2023 r. W przypadku jednego komitetu wyborczego - Prawo i Sprawiedliwość nastąpiło odroczenie podjęcia uchwały. Informacje te zostały również przekazane przez PKW Ministrowi Finansów pismem z 8 sierpnia 2024 r. wraz ze wstępnymi kwotami dotacji podmiotowych. PKW wyjaśniła, że obliczenie ostatecznej wysokości dotacji podmiotowej dla wszystkich uprawnionych komitetów nie jest możliwe, ponieważ nie została jeszcze podjęta uchwała PKW w sprawie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość, nie jest zatem znana suma wydatków na kampanię wyborczą wszystkich komitetów wyborczych, które uzyskały co najmniej 1 mandat. PKW wskazała również, że w przypadku podjęcia przez Ministra decyzji o dokonaniu wypłaty dotacji przed ustaleniem ostatecznych kwot dotacji dla wszystkich uprawnionych komitetów wyborczych, można by przyjąć wstępnie przedstawiony sposób wyliczenia kwot dotacji podmiotowej dla wskazanych 13 podmiotów.
Minister Finansów dysponował zatem na dzień 8 sierpnia 2024 r. wstępną informacją dotyczącą wysokości kwot dotacji podmiotowej przysługującej partiom politycznym i komitetom wyborczym, tzn. obliczoną na podstawie niepełnych danych. Tym samym w ww. dacie łączna kwota wydatków na kampanie wyborcze komitetów (która to wartość jest składową wzoru, na podstawie którego dokonano obliczenia wysokości dotacji) była zaniżona, ponieważ nie wliczało się do jej sumy kwoty jednego komitetu. Na podstawie otrzymanych dokumentów zweryfikowano i potwierdzono obliczenia należnych dotacji w kwotach podanych przez PKW. Z uwagi na upływ terminu ustawowego do wypłaty dotacji w dniu 15 lipca 2024 r. wypłacono środki finansowe wskazanym przez PKW podmiotom 12 sierpnia 2024 r., w niepełnej, łącznej wysokości 54 404 813,29 zł.
PKW uchwałą z 29 sierpnia 2024 r. nr 316/2024 w sprawie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość z wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. odrzuciła sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość z powodu naruszenia art. 132 § 5 oraz art. 135 § 1 w zw. z art. 199 § 1 i art. 259 § 1 Kodeksu wyborczego.
W piśmie do Ministra Finansów z 30 sierpnia 2024 r. PKW poinformowała Ministra o podjęciu uchwały nr 316/2024, która została zamieszczona w Biuletynie Informacji Państwowej Komisji Wyborczej, a także przekazała informację dotyczącą wysokości kwot dotacji podmiotowej przysługującej partiom politycznym i komitetom wyborczym dotyczącą 14 podmiotów, w tym partii PiS w kwocie 27 908 078,65 zł wraz z informacją, że szczegółowe obliczenia zawarte zostały w załączniku do ww. pisma. Ponadto PKW wyjaśniła m.in., że sprawozdanie Komitetu Wyborczego partii Prawo i Sprawiedliwość zostało odrzucone, w związku z czym pełnomocnikowi tego komitetu przysługuje prawo wniesienia skargi do Sądu Najwyższego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały Państwowej Komisji Wyborczej. W przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd Najwyższy kwota dotacji należnej komitetowi może wzrosnąć co najwyżej o kwotę obniżenia wskazaną w obliczeniach.
Pełnomocnik finansowy Komitetu Wyborczego PiS wniósł do Sądu Najwyższego skargę na uchwałę PKW z 29 sierpnia 2024 r. w trybie art. 145 § 1 Kodeksu wyborczego.
Pismem z 2 września 2024 r. tenże pełnomocnik zawnioskował o realizację wypłaty dotacji podmiotowej na rzecz partii PiS, w należnej wysokości. Poinformował przy tym, iż wskazana kwota dotacji podmiotowej (27 908 078,65 zł) nie jest kwotą w jakimkolwiek stopniu kwestionowaną przez organ kontroli (PKW), jest zatem kwotą należną Prawu i Sprawiedliwości z chwilą opublikowania uchwały PKW.
Pismem z 4 września 2024 r. Podsekretarz Stanu Ministerstwa Finansów poinformował ww. pełnomocnika, że termin wypłaty dotacji podmiotowej w związku z wyborami do Sejmu RP i Senatu RP przeprowadzonymi 15 października 2023 r. dla uprawnionych podmiotów został zaplanowany na 5 września 2024 r.
Wskazane przez PKW kwoty dotacji, po podjęciu brakującej uchwały, zostały przeliczone na nowo dla każdego uprawnionego podmiotu z uwagi na zmianę składowej wzoru (sumy wydatków na kampanię wyborczą komitetów wyborczych). Zatem Partia PiS otrzymała 5 września 2024 r. środki finansowe z tytułu dotacji podmiotowej w związku z udziałem Komitetu Wyborczego PiS w wyborach do Sejmu RP i do Senatu RP przeprowadzonych 15 października 2023 r., w wysokości 27 908 078,65 zł. Środki finansowe z tytułu dotacji podmiotowej dla partii PiS zostały konsekwentnie pomniejszone o kwotę 10 864 488,51 zł, zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu wyborczego - co wynikało bezpośrednio z uchwały PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r. oraz pisma PKW z 30 sierpnia 2024 r.
25 listopada 2024 r. (na adres elektronicznej skrzynki pocztowej Ministra) wpłynęło wezwanie przez partię PiS do zapłaty, dotyczące wstrzymanej wypłaty subwencji i dotacji podmiotowej z powołaniem się na nieprawomocną uchwałę PKW o odrzuceniu sprawozdania finansowego. Powyższe pismo zostało doręczone również 27 listopada 2024 r. przez operatora pocztowego.
Sąd Najwyższy - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych postanowieniem z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I NSW 55/24, w sprawie skargi Komitetu Wyborczego PiS na uchwałę PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r. - uznała skargę za zasadną.
12 grudnia 2024 r. (na adres elektronicznej skrzynki pocztowej) wpłynęło ostateczne wezwanie do zapłaty subwencji za III kwartał 2024 r. oraz dotacji podmiotowej, związanej z udziałem w wyborach parlamentarnych w 2023 r. - w pełnej wysokości. Do powyższego wezwania załączono postanowienie SN z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I NSW 55/24 uznające skargę za zasadną.
W piśmie skierowanym do partii PiS z 23 grudnia 2024 r. Minister Finansów ponownie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, podkreślając rozróżnienie przepisów prawnych dotyczących odrzucenia sprawozdania komitetu wyborczego oraz sprawozdania rocznego partii. Odnosząc się do dotacji podmiotowej przysługującej partii PiS, organ wskazał, że PKW, działając na podstawie art. 150 § 6 Kodeksu wyborczego, pismem z 30 sierpnia 2024 r., przekazała Ministerstwu Finansów informację, że dotacja ta wynosi 27 908 078,65 zł. Dalej organ wyjaśnił, że tak określona przez PKW wysokość dotacji wynika z zastosowania art. 148 § 1 Kodeksu wyborczego, tj. pomniejszenia dotacji w związku z odrzuceniem sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość uchwałą PKW nr 316/2024. Przypomniał również, że powyższe środki finansowe zostały wypłacone partii PiS 5 września 2024 roku. Wskazał wówczas, że stosownie do art. 145 § 6 Kodeksu wyborczego, podejmowanie dalszych działań w sprawie należy do PKW. Minister Finansów zwrócił przy tym uwagę, że pomimo posiedzenia PKW z 16 grudnia 2024 r., organ ten nie podjął żadnej nowej uchwały ani nie potwierdził, aby partii PiS przysługiwała dotacja w kwocie określonej w wezwaniach kierowanych do Ministra Finansów. Dodatkowo Minister Finansów wyjaśnił, że uchwała o przyjęciu sprawozdania finansowego komitetu wyborczego wraz z informacją PKW, o której mowa w art. 150 § 6 Kodeksu wyborczego, potwierdzającą wysokość należnej dotacji, stanowi wyłączną i niezbędną podstawę prawną do zatwierdzenia wydatku z budżetu państwa tytułem wypłaty dotacji podmiotowej dla partii politycznej.
W dniu 23 grudnia 2024 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo partii PiS z 20 grudnia 2024 r. zatytułowane "Ponaglenie" w związku z bezczynnością, ewentualnie przewlekłością postępowania organu administracji publicznej - Ministra Finansów w zakresie niewykonania czynności materialno-technicznej w postaci wypłaty dotacji przysługującej partii politycznej w związku z uczestnictwem jej komitetu wyborczego w wyborach do Sejmu RP i Senatu RP w 2023 roku zgodnie z art. 150 ustawy Kodeks wyborczy ( na rzecz partii PiS ) w pozostałej wysokości 10 864 488,51 zł, wraz z wnioskiem o wykonanie tej czynności w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego ponaglenia.
Partia PiS złożyła, za pośrednictwem Ministra Finansów, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność w powyższym przedmiocie.
W skardze Skarżąca wniosła o:
1) stwierdzenie bezczynności ewentualnie przewlekłości postępowania Ministra Finansów w zakresie niewykonania czynności materialno-technicznej w postaci wypłaty dotacji przysługującej partii politycznej w związku z uczestnictwem jej komitetu wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r. w pozostałej wysokości tj.10 864 488,51 zł;
2) zobowiązanie Ministra Finansów do wykonania czynności materialno-technicznej w postaci wypłaty dotacji przysługującej partii PiS w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;
3) stwierdzenie, że bezczynność ewentualnie przewlekłość nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
4) wymierzenie Ministrowi Finansów grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
5) zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem Skarżącej pomniejszenie dotacji dla partii politycznej, zgodnie z art. 148 Kodeksu wyborczego, może nastąpić tylko wówczas, gdy albo komitet wyborczy nie złoży skargi na uchwałę PKW w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego (a w konsekwencji uchwała się "uprawomocni"), albo jeżeli Sąd Najwyższy odrzuci skargę Komitetu Wyborczego (i wówczas w konsekwencji rozpoznania środka odwoławczego uchwała się "uprawomocni"). W żadnym jednak wypadku art. 148 Kodeksu wyborczego nie dozwala na pomniejszenie dotacji przed rozpoznaniem skargi złożonej do SN, jeśli ta została złożona (gdy zatem uchwała PKW jest "nieprawomocna"). Tym bardziej nie ma ku temu podstaw, gdy Sąd Najwyższy uznał skargę za zasadną, a PKW pozostaje w zwłoce w wydaniu technicznej, następczej decyzji o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego komitetu wyborczego. Nie da się w inny racjonalny sposób wyłożyć art. 148 Kodeksu wyborczego, zgodnie nie tylko z podstawowymi dyrektywami wykładni językowej, ale również zgodnie z wykładnią celowościową i prokonstytucyjną. Nie można stosować sankcji na podstawie nieostatecznego/nieprawomocnego rozstrzygnięcia, gdy ustawa nie daje podstawy do twierdzenia o jakiejkolwiek "natychmiastowej wykonalności" takiego rozstrzygnięcia.
Niezależnie od powyższego, Skarżąca podniosła iż Minister nie może uchylać się od wypłaty należnej PiS dotacji w sytuacji, w której w dniu 25 listopada 2024 r. wyraził oficjalne stanowisko, że pomniejszenia dotacji dokona tylko i wyłącznie, jeżeli skarga PiS do Sądu Najwyższego zostanie oddalona (co nie nastąpiło). Minister Finansów już we wrześniu 2024 r. wypłacił pomniejszoną dotację. Tym bardziej niedopuszczalne jest takie działanie w sytuacji, gdy dotychczasową praktyką Ministra Finansów było wypłacanie subwencji/dotacji na rzecz partii politycznych, do czasu uprawomocnienia się uchwały PKW o odrzuceniu sprawozdania finansowego. Tego typu działanie jest sprzeczne ze znajdującą zastosowanie zasadą zaufania jednostki do organu administracji publicznej, ale również szeroko rozumianej zasady zaufania jednostki do Państwa, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady równego traktowania przez władze publiczne.
Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał przy tym, że 31 grudnia 2024 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo PKW z 30 grudnia 2024 r., informujące o podjęciu, w wykonaniu postanowienia SN z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt l NSW 55/24, uchwały nr 421/2024 z 30 grudnia 2024 r. w sprawie sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego PiS uczestniczącego w wyborach do Sejmu RP i Senatu RP przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. ze wskazaniem jej ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej PKW oraz informujące, że odpadła wskazana w piśmie z 30 sierpnia 2024 r. i w załączonych do niego obliczeniach przesłanka pomniejszenia kwoty dotacji podmiotowej przysługującej partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość o kwotę 10 864 488,51 zł. Jak poinformowała PKW kwota przysługującej tej partii dotacji wynosi zatem 38 772 567,16 zł.
PKW uchwałą nr 421/2024 postanowiła:
§1. W wykonaniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2024 r. (sygn. akt INSW 55/24) przyjąć sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego Komitetu, w tym o uzyskanych kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania, związanych z udziałem w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r.
§ 2. Niniejsza uchwała została podjęta wyłącznie w wyniku uwzględnienia skargi przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego i jest immanentnie i bezpośrednio powiązana z orzeczeniem, które musi pochodzić od organu będącego sądem w rozumieniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Kodeksu wyborczego. Państwowa Komisja Wyborcza nie przesądza przy tym, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jest sądem w rozumieniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie przesądza o skuteczności orzeczenia.
Minister podniósł, że analiza ww. pisma z 30 grudnia 2024 r. oraz uchwały PKW nr 421/2024 z 30 grudnia 2024 r. wykazała, że powyższe pismo PKW jest sprzeczne z ww. uchwałą, ponieważ nie uwzględnia treści rozstrzygnięcia PKW zawartego w § 2 uchwały.
Wobec tego Minister Finansów pismem z 8 stycznia 2025 r. wystąpił do PKW o udzielenie wyjaśnień co do treści powyższej uchwały, wskazując, że brzmienie uchwały rodzi daleko idące wątpliwości, co do treści normatywnej podjętego przez PKW rozstrzygnięcia, ponieważ PKW wbrew dotychczasowej praktyce zastosowała nietypową konstrukcję uchwały - treść § 2 wywołuje wątpliwości w zakresie wewnętrznej spójności uchwały i w konsekwencji istotnie utrudnia wykładnię i prawidłowe stosowanie rozstrzygnięcia PKW. Następnie pismem z 15 stycznia 2025 r., w odpowiedzi na pismo Przewodniczącego PKW z 9 stycznia 2025 r., Minister Finansów przedstawił dodatkowe wyjaśnienia w zakresie podstawy prawnej pisma do PKW z 8 stycznia 2025 r. Również w piśmie z 23 lutego 2025 r. zwrócił się do PKW o wyjaśnienie uchwały.
16 stycznia 2025 r. wpłynęło do Ministerstwa Finansów pismo partii PiS "Wezwanie do zapłaty" wzywające w terminie 14 dniu do zapłaty na rzecz partii PiS kwoty 10 864 448,51 zł tytułem wyrównania kwoty dotacji podmiotowej.
Minister Finansów pismem z 22 stycznia 2025 r. udzielił odpowiedzi na ponaglenie podtrzymując stanowisko przedstawione w dotychczasowej korespondencji z partią PiS oraz wyjaśniając, że z uwagi na wewnętrzną sprzeczność uchwały PKW nr 421/2024 z 30 grudnia 2024 r. zaszła konieczność uzyskania wyjaśnień od organu podejmującego tę uchwałę. Minister Finansów podsumowując odpowiedź na ww. ponaglenie, wskazał, że w sprawach wypłaty partii PiS dotacji działania podejmowane są bez zbędnej zwłoki, a poszczególne czynności realizowane są w zgodzie z przepisami Kodeksu wyborczego.
Przewodniczący PKW w piśmie z 3 lutego 2025 r. wniósł do Ministra Finansów o udzielenie informacji dot. realizacji pism z 30 grudnia 2024 r. odnoszących się do wykonania uchwały nr 421/2024 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 30 grudnia 2024 r. Przewodniczący PKW wskazał, że od otrzymania pism przez Ministra minął już ponad miesiąc i dotychczas PKW nie uzyskała informacji o ich wykonaniu. Przewodniczący PKW zwrócił uwagę, że nawet mając na uwadze wątpliwości Ministra wyartykułowane w pismach z dnia 8 stycznia 2025 r. i 15 stycznia 2025 r., nie sposób uznać, aby istniały podstawy do niezrealizowania pism PKW z 30 grudnia 2024 r. Zdaniem Przewodniczącego PKW, niezrozumiałe są także wątpliwości Ministra związane z treścią § 2 uchwały z 30 grudnia 2024 r., gdyż stanowi ona jedynie pokłosie samoistnej uchwały nr 162 Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie przeciwdziałania negatywnym skutkom kryzysu konstytucyjnego w obszarze sądownictwa (M.P. z 2024 r., poz. 1068) i w żadnym razie nie może stanowić podstawy do braku realizacji informacji PKW, albowiem w tym zakresie (tj. w zakresie struktury i kształtu szeroko rozumianego obszaru sądownictwa) winny zostać dokonane zmiany legislacyjne - tak, jak w każdym innym przypadku wymagającym ewentualnego dostosowania polskich przepisów do orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Z kolei w piśmie z 17 marca 2025 r. skierowanym do Ministra PKW stwierdziła, że z uwagi na ostateczny charakter kasacyjnego orzeczenia Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi na uchwałę PKW odrzucającą sprawozdanie wyborcze szczególnie istotne jest, aby sprawa została rozpatrzona przez skład sędziowski ukształtowany w sposób nie budzący wątpliwości. Niestety, w związku z dokonanymi zmianami sposobu kształtowania sędziowskiej reprezentacji wchodzącej w skład Krajowej Rady Sądownictwa (ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2018 r., poz. 3), doszło do "zainfekowania" zarówno sądownictwa powszechnego jak i składu Sądu Najwyższego. W przypadku PKW istotna jest rola Izby, której ustawa o Sądzie Najwyższym powierza rozpatrywanie spraw wyborczych (w tym stwierdzenie ważności wyborów), a także spraw, w których złożono środki odwoławcze od uchwał Komisji. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o SN sprawy te zostały przekazane do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Izba ta została powołana w całości z osób wskazanych z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej KRS, a zgodnie ze znanym Komisji orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także zgodnie z Uchwałą składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. ich status może być skutecznie zakwestionowany. Ostateczne rozstrzygnięcia w zakresie powstałych wątpliwości prawnych muszą zostać uregulowane przez ustawodawcę bądź rozstrzygnięte w drodze zapadłych orzeczeń sądowych. Komisja stoi na stanowisku, że jako organ pozasądowy nie może tego uczynić we własnym zakresie. Państwowa Komisja Wyborcza jako odpowiedzialnie działający organ wyborczy, funkcjonujący na podstawie ustawy, nie może jednak nie dostrzegać i pomijać istniejących wątpliwości i zastrzeżeń odnoszących się do statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego i osób tam orzekających.
W grudniu 2024 r., po orzeczeniu Izby kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, Komisja została postawiona w sytuacji ukazującej absolutny konflikt wartości - z jednej strony konstytucyjna zasada legalizmu (konkretyzująca się w nałożonym przez art. 145 § 6 Kodeksu wyborczego obowiązku niezwłocznego przyjęcia sprawozdania), a z drugiej strony niewprowadzone do polskiego prawa orzecznictwo międzynarodowe oraz uchwała trzech Izb Sądu Najwyższego, podnoszące wady powstałe w procesie nominacji sędziów z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej KRS. Stając przed koniecznością przyjęcia stosownej uchwały, PKW uznała wówczas za celowe podkreślenie w niej tych wyjątkowych okoliczności faktycznych. Pierwotna treści uchwały uzupełniona została o § 2, w którym jednoznacznie podkreślono, że uchwała może być prawnie skuteczna wyłącznie w przypadku, kiedy zapadło orzeczenie Sądu Najwyższego o którym mowa w art. 145 § 6 Kodeksu wyborczego. Celem Komisji było, aby w przypadku zaistnienia prawnych możliwości kontroli przedmiotowego postępowania, okoliczność ta została uwzględniona w toku postępowania sądowego.
PKW wskazuje, że jest świadoma zarówno wyjątkowości przedmiotowej sytuacji, jak też wyjątkowości konstrukcji przyjętej w dniu 30 grudnia 2024 r. uchwały nr 421/2024. Brak w uchwale jednoznacznej dyrektywy działania jest jednak uzasadniony poziomem niepewności co do stanu prawnego, wynikającym z uczestniczeniem w orzekaniu osób powołanych w obarczonym wadą konstytucyjną procesie nominacyjnym. Ze wszech miar pożądanym jest więc prawne rozstrzygnięcie ich statusu, powstałe w wyniku działań legislacyjnych, bądź też będące efektem orzeczenia sądowego zapadłego w konkretnej sprawie.
PKW zaznaczyła również, że okoliczności przedmiotowej sprawy nie mogą uzasadniać powstania uprawnień decyzyjnych po stronie Ministra Finansów. Wyjątkowość sytuacji prawnej, w której znalazła się Komisja, będącej skutkiem podjętych uprzednio działań mających na celu naruszenie niezależności i niezawisłości wymiaru sprawiedliwości, uzasadnia jednak celowość sądowej kontroli czynności materialnotechnicznej będącej w kompetencji Ministra Finansów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4, oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku wskazanym w pkt 4a.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 lub na przewlekłość w sprawach z art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania aktu, interpretacji, dokonania czynności albo stwierdzenia bądź uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, w wyznaczonym terminie (§ 1 pkt 1–3). Jednocześnie stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania. Sąd wskazuje również ( ewentualnie ) czy bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Ponadto, w przypadkach określonych w § 1, sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę (art. 154 § 6) albo przyznać skarżącemu od organu sumę pieniężną do wysokości połowy tej kwoty (§ 2). Natomiast zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., przewidującego możliwość zastosowania tego trybu w sprawach dotyczących skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W niniejszej sprawie zaskarżono bezczynność Ministra Finansów w zakresie niewykonania czynności materialno-technicznej w postaci wypłaty dotacji przysługującej partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość w związku z uczestnictwem jej komitetu wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r. w pozostałej wysokości 10 864 488,51 zł.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy organ w terminach określonych w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub – mimo prowadzenia postępowania – nie kończy go w terminie poprzez wydanie decyzji, postanowienia, innego aktu bądź podjęcie stosownej czynności, pomimo ustawowego obowiązku.
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Natomiast zgodnie z § 4 cytowanego artykułu, - co istotne w przedmiotowej sprawie - przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a k.p.a.
Kwestia dotycząca wypłat dotacji przysługujących partiom politycznym, trybu, zatwierdzenia sprawozdań, sposobów oraz terminów wypłaty dotacji została uregulowana w Rozdziale 15 Kodeksu wyborczego.
Na podstawie art. 142 § 1 Kodeksu wyborczego, pełnomocnik finansowy komitetu wyborczego, w terminie 3 miesięcy od dnia wyborów, przedkłada organowi wyborczemu, któremu komitet wyborczy złożył zawiadomienie o utworzeniu komitetu, sprawozdanie o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych komitetu, w tym o uzyskanych kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania. W wyborach do Sejmu i do Senatu, wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Państwowa Komisja Wyborcza podaje do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej sprawozdanie finansowe komitetu wyborczego w terminie 30 dni od dnia jego złożenia (art. 143 § 1). Organ wyborczy, któremu złożono sprawozdanie finansowe, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia sprawozdania finansowego: 1) przyjmuje sprawozdanie bez zastrzeżeń; 2) przyjmuje sprawozdanie, wskazując na jego uchybienia, w szczególności w przypadku gdy pozyskane, przyjęte lub wydatkowane z naruszeniem przepisów, o których mowa w pkt 3 lit. a, d i e środki finansowe nie przekraczają 1% ogólnej kwoty przychodów komitetu wyborczego, albo 3) odrzuca sprawozdanie w przypadku stwierdzenia w określonych w ustawie przypadkach (art. 144 § 1).
Zgodnie z art. 145 § 1 Kodeksu wyborczego, w przypadku odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez Państwową Komisję Wyborczą pełnomocnik finansowy ma prawo, w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu sprawozdania, wnieść do Sądu Najwyższego skargę na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej w przedmiocie odrzucenia sprawozdania. Sąd Najwyższy rozpatruje skargę i wydaje w tej sprawie orzeczenie w terminie 60 dni od dnia doręczenia skargi (§ 2). Od orzeczenia Sądu Najwyższego nie przysługuje środek prawny (§ 4). Jeżeli Sąd Najwyższy uzna skargę, o której mowa w § 1, pełnomocnika finansowego za zasadną, odpowiednio Państwowa Komisja Wyborcza niezwłocznie postanawia o przyjęciu sprawozdania finansowego (§ 6).
Według art. 148 § 1 Kodeksu wyborczego, w razie odrzucenia przez Państwową Komisję Wyborczą sprawozdania finansowego lub odrzucenia skargi, o której mowa w art. 145 § 1, przysługująca partii politycznej lub komitetowi wyborczemu wyborców dotacja, o której mowa w art. 150 lub art. 151, pomniejszona zostaje o kwotę stanowiącą równowartość trzykrotności wysokości środków pozyskanych lub wydatkowanych z naruszeniem przepisów, o których mowa w art. 144 § 1 pkt 3.
Natomiast na podstawie art. 150 § 1 Kodeksu wyborczego, partii politycznej, której komitet wyborczy uczestniczył w wyborach, partii politycznej wchodzącej w skład koalicji wyborczej, a także komitetowi wyborczemu wyborców uczestniczących w wyborach do Sejmu i do Senatu przysługuje prawo do dotacji z budżetu państwa, zwanej dalej "dotacją podmiotową", za każdy uzyskany mandat posła i senatora. Wydatki związane z dotacją podmiotową pokrywane są z budżetu państwa w części Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe. Dotacja podmiotowa przysługuje wyłącznie do wysokości wydatków uwidocznionej w sprawozdaniu finansowym (§ 3). Przekazania dotacji podmiotowej na wskazany przez podmioty, o których mowa w § 1, rachunek bankowy dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych na podstawie informacji Państwowej Komisji Wyborczej o uprawnionych do otrzymania dotacji podmiotowej oraz o liczbie mandatów uzyskanych przez dany komitet wyborczy. Dotacja podmiotowa jest wypłacana w terminie 9 miesięcy od dnia wyborów (§ 6).
Przechodząc do rozpoznania skargi, należy wskazać, że została ona poprzedzona wniesieniem ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., co przesądza o jej dopuszczalności i umożliwia merytoryczne rozpoznanie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Minister Finansów zasadnie nie dokonał wypłaty dotacji przysługującej partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość w związku z uczestnictwem jej komitetu wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu w 2023 r. w pozostałej wysokości tj.10 864 488,51 zł.
Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się bowiem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności i czy zrobił to w zakreślonym przez ustawodawcę terminie.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że wybory do Sejmu RP i Senatu RP odbyły się 15 października 2023 r. Zatem zgodnie z treścią art. 150 § 6 Kodeksu wyborczego, z uwagi na termin odbytych wyborów, dotacja powinna zostać wypłacona do 15 lipca 2024 r. Jednakże w przypadku sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość, PKW dopiero uchwałą z 29 sierpnia 2024 r. nr 316/2024, a więc podjętą po ustawowym terminie, odrzuciła to sprawozdanie z powodu naruszenia art. 132 § 5 oraz art. 135 § 1 w zw. z art. 199 § 1 i art. 259 § 1 Kodeksu wyborczego. PKW pismem z 30 sierpnia 2024 r. poinformowała Ministra Finansów o podjęciu ww. uchwały nr 316/2024, która została zamieszczona w Biuletynie Informacji Państwowej Komisji Wyborczej, a także przekazała informację dotyczącą wysokości kwot dotacji podmiotowej przysługującej partiom politycznym i komitetom wyborczym dotyczącą 14 podmiotów, w tym partii PiS w kwocie 27 908 078,65 zł wraz z informacją, że szczegółowe obliczenia zawarte zostały w załączniku do ww. pisma. Z pisma tego wynikało, że sprawozdanie Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość zostało odrzucone. W przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd Najwyższy kwota dotacji należnej komitetowi może wzrosnąć co najwyżej o kwotę obniżenia wskazaną w obliczeniach. Na tej podstawie Partia PiS otrzymała 5 września 2024 r. środki finansowe z tytułu dotacji podmiotowej w wysokości 27 908 078,65 zł (kwota ta nie budziła wątpliwości zarówno Skarżącej jak i organu). Środki finansowe z tytułu dotacji podmiotowej dla partii PiS zostały jednak pomniejszone o kwotę 10 864 488,51 zł, zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu wyborczego - co wynikało bezpośrednio z uchwały PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r. oraz pisma PKW z 30 sierpnia 2024 r.
Skarżąca domaga się od Ministra Finansów wypłaty dotacji w pozostałej wysokości 10 864 488,51 zł. W skardze jako główny zarzut potwierdzający bezczynność organu podnosi fakt, że Minister Finansów pomniejszył wypłatę dotacji, nie czekając na ewentualne oddalenie skargi przez SN. Jej zdaniem, Minister dokonał wypłaty dotacji w części, w wysokości pomniejszonej zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu Wyborczego, uznając za podstawę takiego działania "nieprawomocną"/"nieostateczną" uchwałę PKW z 29 sierpnia 2024 r.
Sąd nie podziela jednak stanowiska strony Skarżącej w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 150 § 6 Kodeksu wyborczego, dotacja podmiotowa w niniejszej sprawie powinna zostać wypłacona w terminie 9 miesięcy od dnia wyborów, a więc do 15 lipca 2024 r. Należy jednak mieć na uwadze i to, że z tego samego artykułu wynika również, że dotacja wypłacana jest przez Ministra Finansów, ale dopiero na podstawie informacji Państwowej Komisji Wyborczej. Taką informację Minister uzyskał od PKW dopiero przy piśmie z 30 sierpnia 2024 r., nr ZKF.820.2.2.2024. Z pisma tego wynika wprost, że PKW przekazuje Ministrowi Finansów informację dotyczącą wysokości kwot dotacji podmiotowej przysługującej partiom politycznym i komitetom wyborczym. Dla partii Prawo i Sprawiedliwość przypadająca dotacja została przez PKW ustalona na kwotę 27 908 078,65 zł. Minister Finansów niezwłocznie, bo już 5 września 2024 r. dokonał wypłaty tej kwoty na rachunek.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że Minister Finansów nie dokonuje merytorycznej oceny przesłanek, będących podstawą rozstrzygnięcia PKW. To PKW dokonuje wyliczeń na podstawie art. 150 § 2 Kodeksu wyborczego i informuje Ministra o ewentualnym pomniejszeniu przypadającej kwoty dotacji na postawie art. 148 § 1 Kodeksu wyborczego. Minister pełni jedynie formalną i techniczną funkcję w procesie przekazywania środków dotacji. Działania Ministra są zatem uzależnione od rozstrzygnięcia PKW. Minister dokonał więc zgodnie z prawem wypłaty części dotacji podmiotowej na rzecz partii PiS w kwocie 27 908 078,65 zł.
Sporny w sprawie pozostaje jednak brak wypłaty pozostałej części dotacji w kwocie 10 864 488,51 zł, o którą to kwotę PKW pomniejszyła wstępnie dotację podmiotową. W tej sytuacji działania Ministra dalej pozostają zależne od działań podjętych przez Państwową Komisję Wyborczą, w związku z wniesioną przez pełnomocnika finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość skargą na uchwałę PKW z 29 sierpnia 2024 r., odrzucającą sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego PiS. Sąd Najwyższy - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych postanowieniem z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I NSW 55/24 uznał skargę Komitetu Wyborczego PiS na uchwałę PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r. za zasadną. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 145 § 6 Kodeksu wyborczego, Państwowa Komisja Wyborcza niezwłocznie powinna postanowić o przyjęciu sprawozdania finansowego. Na skutek orzeczenia SN, PKW uchwałą nr 421/2024 z 30 grudnia 2024 r. przyjęła sprawozdanie finansowe Komitetu Wyborczego PiS oraz pismem z 30 grudnia 2024 r. poinformowała Ministra Finansów, że odpadła wskazana w piśmie z 30 sierpnia 2024 r. i w załączonych do niego obliczeniach przesłanka pomniejszenia kwoty dotacji podmiotowej przysługującej partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość o kwotę 10 864 488,51 zł. Jak poinformowała PKW kwota przysługującej tej partii dotacji podmiotowej wynosi zatem 38 772 567,16 zł. Pismo to wpłynęło do Ministra w dniu 31 grudnia 2024 r.
Wątpliwości Ministra Finansów wzbudził jednak § 2 uchwały PKW nr 421/2024 z 30 grudnia 2024 r., w którym PKW stwierdziła, iż: "Niniejsza uchwała została podjęta wyłącznie w wyniku uwzględnienia skargi przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego i jest immanentnie i bezpośrednio powiązana z orzeczeniem, które musi pochodzić od organu będącego sądem w rozumieniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Kodeksu wyborczego. Państwowa Komisja Wyborcza nie przesądza przy tym, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jest sądem w rozumieniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie przesądza o skuteczności orzeczenia." Zdaniem Sądu, Minister zasadnie z pismami z 8 stycznia 2025 r., 15 stycznia 2025 r. i 23 lutego 2025 r. zwrócił się do PKW o udzielenie wyjaśnień co do treści powyższej uchwały wskazując, że brzmienie uchwały rodzi daleko idące wątpliwości, co do treści normatywnej podjętego przez PKW rozstrzygnięcia, ponieważ PKW wbrew dotychczasowej praktyce zastosowała nietypową konstrukcję uchwały. Sąd podziela stanowisko organu, że treść § 2 uchwały PKW z 30 grudnia 2024 r. wywołuje wątpliwości w zakresie jej wewnętrznej spójności i w konsekwencji istotnie utrudnia wykładnię i prawidłowe stosowanie rozstrzygnięcia PKW.
PKW w piśmie z 17 marca 2025 r. stwierdziła, że z uwagi na ostateczny charakter kasacyjnego orzeczenia Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi na uchwałę PKW odrzucającą sprawozdanie wyborcze szczególnie istotne jest, aby sprawa została rozpatrzona przez skład sędziowski ukształtowany w sposób nie budzący wątpliwości. Jak wskazuje PKW w związku z dokonanymi zmianami sposobu kształtowania sędziowskiej reprezentacji wchodzącej w skład Krajowej Rady Sądownictwa doszło do "zainfekowania" zarówno sądownictwa powszechnego jak i składu Sądu Najwyższego. W przypadku PKW istotna jest rola Izby, której ustawa o Sądzie Najwyższym powierza rozpatrywanie spraw wyborczych (w tym stwierdzenie ważności wyborów), a także spraw, w których złożono środki odwoławcze od uchwał Komisji. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o SN sprawy te zostały przekazane do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Izba ta została powołana w całości z osób wskazanych z udziałem nieprawidłowo ukształtowanej KRS, a zgodnie ze znanym Komisji orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także zgodnie z Uchwałą składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. ich status może być skutecznie zakwestionowany. Ostateczne rozstrzygnięcia w zakresie powstałych wątpliwości prawnych muszą zostać uregulowane przez ustawodawcę bądź rozstrzygnięte w drodze zapadłych orzeczeń sądowych. Komisja stoi na stanowisku, że jako organ pozasądowy nie może tego uczynić we własnym zakresie. Państwowa Komisja Wyborcza jako odpowiedzialnie działający organ wyborczy, funkcjonujący na podstawie ustawy, nie może jednak nie dostrzegać i pomijać istniejących wątpliwości i zastrzeżeń odnoszących się do statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego i osób tam orzekających. Stając przed koniecznością przyjęcia stosownej uchwały, PKW uznała za celowe podkreślenie w niej tych wyjątkowych okoliczności faktycznych. Pierwotna treści uchwały uzupełniona została o § 2, w którym jednoznacznie podkreślono, że uchwała może być prawnie skuteczna wyłącznie w przypadku, kiedy zapadło orzeczenie Sądu Najwyższego o którym mowa w art. 145 § 6 Kodeksu wyborczego. Celem Komisji było, aby w przypadku zaistnienia prawnych możliwości kontroli przedmiotowego postępowania, okoliczność ta została uwzględniona w toku postępowania sądowego. PKW zaznaczyła również, że wyjątkowość sytuacji prawnej, w której znalazła się Komisja, będącej skutkiem podjętych uprzednio działań mających na celu naruszenie niezależności i niezawisłości wymiaru sprawiedliwości, uzasadnia jednak celowość sądowej kontroli czynności materialnotechnicznej będącej w kompetencji Ministra Finansów.
Wobec zaistniałych szczególnych okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, rolą Sądu jest rozważenie mocy wiążącej postanowienia Sądu Najwyższego wydanego przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I NSW 55/24 o uznaniu skargi Komitetu Wyborczego PiS na uchwałę PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r. za zasadną.
Zdaniem Sądu należy jednoznacznie wskazać, że status Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego jest wadliwy. Izba ta w całości została obsadzona osobami powołanymi na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa w składzie wynikającym z wprowadzenia art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, zmienionej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Na podstawie ugruntowanego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Krajowa Rada Sądownictwa w ww. składzie pozbawiona jest wymaganej niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Taka ocena niezależności KRS jest spowodowana radykalną zmianą sposobu i okolicznościami wyboru 15 sędziowskich członków KRS oraz dalszymi konsekwencjami poddania tego organu wpływowi władzy politycznej. Powyższe znajduje potwierdzenie w szczególności w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21, gdzie TSUE jednoznacznie stwierdził, że skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie jest sądem w rozumieniu prawa unijnego, ponieważ nie ma statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy. Wynika z tego, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie należy do systemu sądowego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W świetle ugruntowanego orzecznictwa TSUE, niezawisłość sędziowska jest gwarancją niepodzielną i generalnie każdy sąd krajowy, który choćby potencjalnie może rozstrzygać o stosowaniu lub wykładni prawa Unii Europejskiej, musi spełniać wymogi niezależności w całym zakresie swej właściwości orzeczniczej. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) w wyroku z dnia 8 listopada 2021 r. w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek vs. Polska oraz w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa vs. Polska stwierdził, że orzeczenia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego stanowią naruszenie prawa jednostki do rzetelnego procesu sądowego przed organem spełniającym konieczne wymogi ochrony konwencyjnej. Ze względu na obiektywny, systemowy charakter wad tej Izby oraz jej składu osobowego taką samą wadliwością są obarczone wszystkie jej orzeczenia.
Trzeba pamiętać, że orzeczenia TSUE i ETPC, wiążą wszystkie organy państwa oraz sądy i zobowiązują do podjęcia wszelkich działań w celu usunięcia skutków stosowania aktów wadliwego organu. W celu zagwarantowania skutecznej ochrony sądowej w rozumieniu art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, orzeczenia wydane przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego należy uznawać za niewywołujące żadnych skutków prawnych. Polskie sądy są więc zobowiązane pominąć lub uznać za nieistniejące orzeczenia sądu, który nie spełnia wymogu sądu legalnego - w niniejszym przypadku orzeczenia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy uznać, że postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I NSW 55/24, w sprawie uznania skargi Komitetu Wyborczego PiS na uchwałę PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r. za zasadną – nie wywołuje żadnych skutków prawnych.
W związku z powyższym w obrocie prawnym nadal pozostaje uchwała PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r. o odrzuceniu sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość dotyczącego wyborów parlamentarnych w 2023 r.
Zarzuty skargi, odnoszące się do bezczynności Ministra Finansów w zakresie wypłaty brakującej kwoty dotacji podmiotowej dla Skarżącej należy uznać zatem za bezzasadne. Minister Finansów nie pozostaje tym samym w niniejszej sprawie w bezczynności. Minister, na podstawie art. 150 § 6 Kodeksu wyborczego, może wypłacić dotację podmiotową dopiero na podstawie informacji Państwowej Komisji Wyborczej. Wobec uznania postanowienia Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r. za niebyłe i pozostawania w obrocie prawnym uchwały PKW z 29 sierpnia 2024 r. należy przyjąć, że jedyną informacją skuteczną prawnie była informacja PKW z 30 sierpnia 2024 r. przekazana Ministrowi w związku z uchwałą PKW o odrzuceniu sprawozdania finansowego Skarżącej i ustaleniu pomniejszonej kwoty dotacji. Minister informację tę wykonał niezwłocznie, bo dokonał wypłaty już w dniu 5 września 2024 r.
Nawet gdyby przyjąć ( hipotetycznie ) skuteczność prawną ww. postanowienia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, Ministrowi Finansów nie można by było przypisać bezczynności. Minister zasadnie powziął wątpliwości co do wewnętrznej sprzeczności uchwały PKW z 30 grudnia 2024 r. nr 421/2024 i niezwłocznie podejmował wszelkie możliwe czynności (wezwania skierowane do PKW 8 stycznia 2025 r., 15 stycznia 2025 r. i 23 lutego 2025 r.) zmierzające do wyjaśnienia tych wątpliwości. PKW wprost w piśmie z 17 marca 2025 r. zaakcentowała, że celem orzeczenia wskazanego w § 2 uchwały z 30 grudnia 2024 r. było, aby w przypadku zaistnienia prawnych możliwości kontroli przedmiotowego postępowania, okoliczność ta została uwzględniona w toku postępowania sądowego. PKW zaznaczyła również, że wyjątkowość sytuacji prawnej uzasadnia celowość sądowej kontroli czynności materialnotechnicznej będącej w kompetencji Ministra Finansów.
Zdaniem Sądu, ewentualne wykonanie wątpliwej prawnie uchwały, wydanej na skutek orzeczenia nie będącego w istocie orzeczeniem Sądu Najwyższego mogłoby narazić organ co najwyżej na odpowiedzialność prawną.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasad prawa w związku z odstąpieniem w przedmiotowej sprawie od dotychczasowej praktyki, Sąd uznał go również za bezzasadny. Sposób działania Ministra w przedmiotowej sprawie zdeterminowany był koniecznością zastosowania art. 150 w zw. z art. 148 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego i zależny był od uzyskania informacji PKW w przedmiocie uprawnionych do otrzymania dotacji i jej wysokości w związku z uchwałą PKW nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r., odrzucającą sprawozdanie finansowe KW PiS, skutkującą pomniejszeniem dotacji. Minister Finansów działał zatem na podstawie przepisów prawa, a nie utrwalonej praktyki. Nie zaniechał żadnych czynności związanych z działaniami PKW w powyższym zakresie. W związku z tym brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie jego bezczynności. Wszystkie czynności były podejmowane przez Ministra Finansów bez zbędnej zwłoki i na podstawie przywołanych przepisów.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sąd skargę oddalił uznając ją za niezasadną.