V SA/Wa 995/19

V SA/Wa 995/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 1374/20 - Wyrok NSA z 2024-06-14
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] i [...] – wspólników spółki cywilnej Centrum Języków Obcych [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem oceny sądu jest decyzja wydana przez Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...]2019 r. nr [...] którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu pracy w K. z dnia [...] 2018 r. nr [...] określającą przypadającą do zwrotu kwotę nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania przyznanego T. R. i M. R. wspólnie prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą I. s.c. Ta. R. M. R.l z siedzibą w O. (dalej także jako: strona, spółka, skarżąca) w łącznej wysokości 34 245,37 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych.
Powyższa decyzja została wydana w związku z wyrokiem NSA z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 3942/17 uchylającym wyrok tut. Sądu z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2178/16, a nadto decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] 2016 r. znak: [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora WUP w K. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Umowa o dofinansowanie projektu pn. "50+English" nr [...] została zawarta w dniu [...] 2012 r. pomiędzy Samorządem Województwa Ś. - Wojewódzkim Urzędem Pracy w K. a stroną.
Projekt realizowany był w ramach Poddziałania 8.1.1 - Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwa dla przedsiębiorstw, Działania 8.1 - Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Priorytetu VIII – Regionalne kadry gospodarki, w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2014 r. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, celem projektu było podniesienie kwalifikacji interpersonalnych, planowania ścieżki zatrudnienia, znajomości języka angielskiego oraz obsługi komputera przez pracujące osoby dorosłe w wieku 50+ zamieszkujące lub pracujące w powiecie z. Beneficjentowi na realizację projektu zostało przyznane dofinansowanie w łącznej kwocie 426 953,00 zł.
Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Odwołujący zaplanowali realizację:
- szkoleń aktywizujących w zakresie umiejętności interpersonalnych i planowania ścieżki rozwoju (wydatek 50 640,00 zł),
- szkoleń z języka angielskiego (wydatek 214 320,00 zł).
- szkoleń w zakresie obsługi komputera (wydatek 32 640,00 zł).
Celem realizacji ww. zadań Odwołujący zaplanowali, m.in. wynajem sal szkoleniowych po oszacowanym w szczegółowym budżecie projektu we wniosku o dofinansowanie koszcie:
• w ramach Zadania 1: Szkolenie aktywizujące w zakresie umiejętności
interpersonalnych i planowania ścieżki zatrudnienia:
- poz. 3 - wynajem sali na zajęcia grupowe i indywidualne (usługa) - 9 360,00 zł;
• w ramach Zadania 2: Szkolenia z Języka angielskiego:
- poz. 7 - wynajem sali na zajęcia grupowe i indywidualne, łącznie 2 edycja x 3 grupy
X 120 godz. oraz 36 osob x 5 godz. (usługa) - 32 400,00 zł;
- poz. 14 - egzamin końcowy TOEIC - wynajem sali, łącznie 2 edycja x 3 grupy x 4
godz. (usługa) - 720,00 zł;
- poz. 18 - egzamin końcowy TOEIC - wynajem sali, łącznie 2 edycja x 3 grupy x 4
godz. (usługa) - 720,00 zł;
• w ramach Zadania 3: Szkolenie w zakresie obsługi komputera:
- poz. 21 - wynajem sali na zajęcia grupowe i indywidualne (usługa) - 6 840,00 zł.
Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie cena jednostkowa za wynajem sali na wszystkie zajęcia wynosiła 30,00 zł/godz.
Podpisując umowę o dofinansowanie projektu nr [...] zobowiązali się - w § 3 ust. 4 umowy - stosować aktualnie obowiązującą treść Wytycznych, w tym zasadę efektywnego zarządzania finansami w przypadku zamówień o wartości przekraczającej 20 000,00 zł netto, do której bezpośrednio odwołano się w sekcji 3.1.4 Wytycznych z 14 sierpnia 2012 r.
Łączna wartość wydatków związanych z wynajmem sal szkoleniowych w ramach projektu wynosiła 50 040,00 zł, zatem zgodnie z zapisami pkt 2 sekcji 3.1.4 Wytycznych, Odwołujący w zakresie wyboru wykonawcy na realizację przedmiotowego zamówienia publicznego zobowiązani byli dokonać wydatków w sposób racjonalny i efektywny, tj. zgodnie z zasadą efektywnego zarządzania finansami.
W dniu [...] 2013 r. Odwołujący sporządzili zapytanie cenowe, którego
przedmiotem był:
• wynajem sal na potrzeby realizacji szkoleń aktywizujących w zakresie umiejętności interpersonalnych i planowania ścieżki rozwoju dla 12 osób oraz osoby prowadzącej na łączny czas 312 h.
• wynajem sal na potrzeby realizacji szkoleń z języka angielskiego dla 12 osób oraz osoby prowadzącej na łączny czas 1 128 h.
• wynajem sal na potrzeby realizacji szkoleń w zakresie obsługi komputera dla 12 osób oraz osoby prowadzącej na łączny czas 228 h.
Odwołujący ww. zapytanie ofertowe przesłali do następujących oferentów:
a) Hotelu Z.,
b) Miejskiego Ośrodka Kultury w Z. (dalej: “MOK w Z."),
c) B.P.W. G. Wynajem lokali B. G.,
oraz zamieścili zapytanie ofertowe na stronie internetowej i w siedzibie.
W odpowiedzi na zapytanie cenowe, Odwołujący uzyskali następujące oferty cenowe:
a) 36,90 zł brutto – G. B. B.P.W. GORAL Wynajem lokali B. G.
b) 45 zł brutto – H. Z.,
c) 55,35 zł brutto - MOK w Z..
Powyższe stawki dotyczyły wynajmu sali szkoleniowej za 1 godzinę dydaktyczną
wynajmu na wszystkie uwzględnione w zapytaniu ofertowym szkolenia.
W związku z wpływem ofert cenowych przekraczających limit z budżetu projektu, Odwołujący podjęli decyzję o powierzeniu wykonania usługi Pani T. R., czyli jednemu ze wspólników prowadzonej przez siebie spółki cywilnej. Pani R. prowadziła również działalność gospodarczą pod nazwą I.T. R. i to właśnie temu podmiotowi powierzono wykonanie usługi.
Pani R. posiadała bowiem prawo do dysponowania lokalem o powierzchni 41 m2 przy ul. P. 119 w Z. na podstawie umowy zawartej [...] 2010 r. pomiędzy nią a Panią B. G. prowadzącą działalność pod nazwą B.P.W. "G." Wynajem lokali P[...]B. G.. Za wynajem Pani R.
miała uiszczać miesięczną opłatę w wysokości 300,00 zł oraz opłaty miesięczne za wodę i CO według wskazań licznika. Aneksem nr 1 z dnia [...] 2011 r. miesięczną opłatę za najem przedmiotowego lokalu zwiększono do 685,00 zł netto. Pozostałe postanowienia umowy z dnia [...] 2010 r. pozostały bez zmian. Na mocy § 7 przedmiotowej umowy najmu Wynajmujący wyrażał zgodę na oddanie przez Najemcę przedmiotu najmu osobom trzecim - podnajem lub użytkowanie.
W dniu [...] 2013 r. Pani R. jako prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą I. T. R. (NIP: [...]) zawarła z I. T. R., M.R.l (NIP: [...]) umowę najmu, na mocy której oddała w najem lokal położony na drugim piętrze w budynku w Z. przy ul. P[...] o łącznej powierzchni 20 m2 z przeznaczeniem na szkolenia aktywizujące w zakresie umiejętności interpersonalnych i planowania ścieżki rozwoju i szkolenia z języka angielskiego.
Umowa wskazywała, że najemca zobowiązany jest do uiszczenia opłaty w wysokości 25 zł brutto za każdą przepracowaną godzinę lekcyjną. Umowa została zawarta na czas określony do [...] 2014 r. Zgodnie z zapisami przedmiotowej umowy lokal o powierzchni 20 m2 miał być wykorzystywany na potrzeby projektowe jedynie w określonych godzinach, tj. od poniedziałku do piątku od godz. 15.00 do 21.00, a w soboty i niedziele od 8.00 do 20.00.
Organ I instancji uznał w pierwszej kolejności, iż Odwołujący nie dopełnili obowiązku wysłania zapytania ofertowego do trzech potencjalnych wykonawców.
W dniu [...] 2018 r. organ I instancji wezwał odpowiednio I. – H.
Sp. z 0.0. prowadzącą H. Z. oraz MOK Z. do złożenia pisemnych wyjaśnień, celem ustalenia czy ww. podmioty w styczniu 2013 r. posiadały odpowiedni potencjał pozwalający uznać je za potencjalnych wykonawców usługi polegającej na wynajmie sal spełniających określone wymogi techniczne oraz odpowiednio wyposażonych w zależności od rodzaju szkolenia (zgodnie z przesłanym zapytaniem ofertowym).
W odpowiedziach z dnia [...] 2018 r. oraz z dnia [...] 2018 r. (data nadania) I-H Sp. z o.o. poinformował, iż na dzień otrzymania ww. zapytania ofertowego spełniał wszystkie wymienione wymogi techniczne określone przez zamawiającego, w szczególności wskazał, iż "hotel zawsze dysponował sprzętem
komputerowym, który był udostępniany zainteresowanym klientom (brak wyraźnego wskazania na stronie internetowej H. o niczym nie świadczy, do każdego klienta podchodzimy indywidualnie oraz staramy się spełniać stawiane przed nami wymagania) Dalej wyjaśniono, iż jeżeli zachodziła potrzeba udostępnienia np. 30 laptopów, to hotel szukał podmiotu, który mógł wypożyczyć sprzęt o wymaganych parametrach, natomiast klienta informowano w takiej sytuacji, że "oczywiście jesteśmy w stanie zrealizować dla Niego szkolenie". Reasumując, I-H Sp. z o.o. potwierdził, iż wg stanu na dzień [...] 2013 r. dysponował odpowiednimi salami szkoleniowymi zgodnie z zapytaniem ofertowym Odwołujących.
Natomiast MOK Z. wskazał w piśmie z dnia [...] 2018 r., iż we wskazanym okresie dysponował salami spełniającymi wszystkie wskazane wymogi w przesłanym w dniu [...] 2013 r. zapytaniu ofertowym. Z kolei, odpowiadając na pismo Dyrektora WUP w K. z dnia [...] 2018 r., w którym wezwano MOK Z. do wskazania czy sprzęt komputerowy, w który wyposażone były sale na moment otrzymania zapytania ofertowego stanowił jego własność, czy był zapewniany przez inny podmiot, odpowiedział, iż "sale we wskazanych terminach nie były i nie są wyposażone w sprzęt komputerowy".
W kontekście powyższych wyjaśnień, organ I instancji uznał, iż stwierdzenie I-H Sp. z o.o., że sale będące przedmiotem zapytania ofertowego "(...) mogły być również wyposażone w stanowiska komputerowe, na miarę potrzeb klienta" jednoznacznie wskazuje (zdaniem organu I instancji), iż H. Z. nie dysponował salami szkoleniowymi wyposażonymi we własny sprzęt komputerowy, a jedynie mógł go zapewnić przy udziale podwykonawcy. W odniesieniu do drugiego podmiotu - MOK w Z., organ I instancji wskazał, iż w oparciu o otrzymane odpowiedzi, ww. podmiot spełniał jedynie pierwszą część warunków zapytania ofertowego, tj. zapewniał wynajem sal szkoleniowych.
Wobec powyższego, w ocenie organu I instancji doszło ze strony Odwołujących do naruszenia pkt 1 sekcji 3.1 lit. i) Wytycznych, zgodnie z którym wydatki w ramach PO
KL są kwalifikowalne, o ile łącznie spełniają następujące warunki: "(...) i) są zgodne ze szczegółowymi zasadami określonymi w Wytycznych co w analizowanym przypadku stanowiło naruszenie pkt. 3 podrozdziału 3.1.4 Wytycznych, tj. zasady efektywnego zarządzania finansami nakładającej obowiązek porównania cen u co najmniej trzech potencjalnych dostawców towarów lub usługodawców.
Z powyższym nie zgodzili się Odwołujący uznając twierdzenie organu I instancji za nieuprawnione.
Odwołujący podnieśli, że wydając przedmiotową decyzję organ I instancji nie odniósł się w ogóle do oferty przedłożonej przez Panią B. G., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: B.P.W G. Wynajem lokali B. G.. W ocenie Odwołujących, uwzględniając wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r. (sygn. akt II GSK 3942/17), w którym Sąd zauważył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia wysuniętego przez organy, a w ślad za nim Sąd I instancji poglądu, że H. Z. nie mógł być uznany za potencjalnego wykonawcę usługi, organ I instancji winien był ograniczyć postępowanie dowodowe do uzyskania wyjaśnień wyłącznie od H. Z. albo zażądać wyjaśnień od wszystkich podmiotów, do których zapytanie ofertowe zostało skierowane. Tymczasem organ I instancji wezwania do złożenia wyjaśnień skierował wyłącznie do H.Z. oraz MOK w Z..
Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy stwierdził, że istotą sporu w analizowanej sprawie jest interpretacja definicji potencjalnego wykonawcy.
W Wytycznych określono definicję wykonawcy jako "osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która ubiega się o udzielenie zamówienia, złożyła ofertę lub zawarła umowę w sprawie zamówienia", a w pkt 3.1.3.1 pkt 5 Wytycznych dodatkowo wskazano obowiązek wysłania zapytania ofertowego do potencjalnych wykonawców. Wytyczne nie precyzują, co oznacza słowo
"potencjalny". Natomiast zgodnie z definicją zawartą w słowniku języka polskiego, potencjalny, to 1) "taki, który może wystąpić lub pojawić się w określonych warunkach", 2) "przypuszczalny, prawdopodobny, ewentualny, możliwy, hipotetyczny". Zatem, potencjalnego wykonawcę należy rozumieć jako podmiot, który przypuszczalnie/hipotetycznie ma potencjał, a więc możliwość lub zdolność, aby ubiegać się o udzielenie zamówienia, a następnie jego wykonanie.
Jak słusznie wskazują Odwołujący, Wytyczne nie nakładają obowiązku spełnienia wszystkich wymagań z zapytania ofertowego już w chwili otrzymania tego zapytania. Tym samym, skoro ww. podmioty odpowiedziały na otrzymane zapytanie ofertowe, z których to odpowiedzi wyraźnie wynika gotowość i zdolność do realizacji całego zamówienia, to w ocenie organu odwoławczego zarówno H. Z., jak i MOK w Z., mogli być uznani za potencjalnych wykonawców przedmiotowej usługi.
Mając na względzie ocenę stanu faktycznego, organ odwoławczy stwierdza, że Odwołujący nie naruszyli pkt. 1 lit. i) podrozdziału 3.1. Wytycznych, w szczególności nie naruszyli zasady efektywnego zarządzania finansami w części nakładającej obowiązek przesłania zapytań cenowych do co najmniej 3 potencjalnych wykonawców.
Podkreślono jednocześnie, że organ I instancji ustalił, że koszt wynajmu Sali szkoleniowej w ramach projektu od Pani R. został znacznie zawyżony w stosunku do faktycznego kosztu poniesionego na wynajem sali w ramach prowadzonej przez nią działalności komercyjnej. Jak wynika z akt sprawy, w toku realizacji projektu Odwołujący rozliczyli w okresie od 1 lutego 2013 r. do 31 października 2014 r. wydatki z tytułu wynajmu sali szkoleniowej o powierzchni 20 m2 w łącznej wysokości 41 774,97 zł brutto. Natomiast Pani T. R. w ramach własnej działalności komercyjnej w ww. okresie poniosła wydatki z tytułu najmu lokalu o powierzchni 41 m2 w łącznej wysokości 17 693,55 zł brutto (685 zł netto/m-c x 21 m-ce +23% VAT + opłaty za wodę i C.O. według wskazań licznika). Z powyższego jednoznacznie wynika, że zastosowane w skarżonym projekcie stawki wynajmu sal szkoleniowych były zawyżone.
Zdaniem organu II instancji należy zgodzić się ze stroną, iż w aktach administracyjnych sprawy, jak też w samym uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji, brak jest dowodów na to, że organ I instancji faktycznie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu potwierdzenie, iż stawki zaproponowane przez podmioty, do których skierowano zapytanie ofertowe oraz P. R., nie były stawkami rynkowymi. Organ I instancji nie tylko nie dokonał rozeznania rynku w skarżonym projekcie, ale również zaniechał analizy stawek najmu sal szkoleniowych stosowanych przez beneficjentów realizujących kursy/szkolenia w projektach pod nadzorem WUP w K.. Z uwagi na znaczny upływ czasu (tj. 6 lat od momentu przesłania zapytania ofertowego), organ odwoławczy opierając się na aktualnych informacjach ofertowych udostępnianych, np. za pośrednictwem stron internetowych, nie miałby możliwości przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia stawki rynkowej. Niemniej, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności uzyskanych ofertach cenowych, w ocenie organu odwoławczego, cena jaką zapłacili Odwołujący za usługę wynajmu sal szkoleniowych, była ceną rynkową.
W konsekwencji, organ odwoławczy uznaje, iż w odniesieniu do kwestionowanych wydatków wynajmu sal szkoleniowych spełniona została przesłanka racjonalności i efektywności ceny zakupu, a tym samym wydatek został poniesiony zgodnie z zasadą efektywnego zarządzania finansami.
Niemniej, powyższe, (zdaniem organu odwoławczego) nie stanowi podstawy do
odstąpienia od nałożenia korekty finansowej w orzeczonym zakresie. Zauważyć bowiem należy, że o kwalifikowalności wydatków projektowych przesądza nie tylko ich efektywność i racjonalność, ale również zgodność z przepisami prawa krajowego.
Organ odwoławczy podziela stanowisko organu I Instancji, który w zaskarżonej decyzji wskazał, iż niniejszej sprawie kwestią kluczową dla stwierdzenia niekwalifikowalności wydatków jest fakt udzielenia zamówienia jednemu ze wspólników spółki cywilnej, który zrealizował je po stawkach przekraczających faktyczną wartość wynajmu, a także brak prawnych możliwości zawarcia umowy cywilnoprawnej pomiędzy wspólnikiem spółki cywilnej prowadzącym działalność gospodarczą, a wspólnikiem tej spółki cywilnej".
Zdaniem organu odwoławczego, przy zawieraniu umowy najmu lokalu z dnia [...]2013 r. pomiędzy Panią R. jako prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą I. T. R. a I. T. R., M.R. doszło do naruszenia przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025).
Zdaniem organu II instancji w tym aspekcie próba wykazania przez Odwołujących, że stawki wynajmu, które rozliczyli w projekcie były zgodne z rynkowymi, a nawet niższe, nie ma w ogóle znaczenia w sprawie.
Spółka cywilna to jedyna spółka, której zasady regulowane są przez Kodeks cywilny, a nie - jak w przypadku pozostałych spółek - przez Kodeks spółek handlowych. Spółka cywilna nie posiada osobowości ani zdolności prawnej - wszystkie jej działania prowadzone są przez ogół wspólników. Tym samym próba zawarcia umowy na linii spółka-wspólnik jest niejako próbą zawarcia umowy samemu ze sobą - a takie postępowanie jest niedozwolone w polskim porządku prawnym.
W analizowanej sprawie bez znaczenia pozostaje fakt, iż wspólników spółki cywilnej reprezentował w toku zawierania umowy najmu z dnia [...] 2013 r. drugi z dwojga wspólników. W myśl art. 864 kc, za zobowiązania spółki odpowiadają solidarnie wszyscy jej wspólnicy. Organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji, który wskazał, iż z zasady solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania powstałe z tytułu działania pozostałych wspólników wynika, że każdy ze wspólników jest jednocześnie uprawnionym do świadczenia i uprawnionym do jego otrzymania. Innymi słowy, spółka cywilna nie ma własnego mienia - zaś nabywane prawa i zaciągane zobowiązania wchodzą do wspólnego majątku wspólników, stanowiącego ich współwłasność łączną. Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) za przedsiębiorcę uznaje się nie spółkę cywilną, lecz jej wspólników w ramach wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, nie ma możliwości uznania za kwalifikowalne wydatków poniesionych na wynajem sali szkoleniowej, nie w kontekście naruszenia zasady efektywnego zarządzania finansami, ale przede wszystkim w kontekście braku prawnych możliwości zawarcia umowy cywilnoprawnej pomiędzy wspólnikiem spółki cywilnej prowadzącym działalność gospodarczą a wspólnikami tej spółki cywilnej. Nie było bowiem w ocenie obydwu organów dopuszczalne zawarcie pomiędzy Panią R. – jako wspólnikiem spółki Odwołujących - a Odwołującymi umowy cywilnoprawnej w przedmiocie wynajmu sal szkoleniowych w ramach projektu "50+ English". Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdza naruszenie przez Odwołujących pkt 1 lit. k podrozdziału 3.1 Wytycznych mówiącego o zgodności wydatku z przepisami prawa krajowego.
Organ odwoławczy zauważa, iż organ I instancji w zaskarżonej decyzji zdecydował, że nałoży na Odwołujących korektę finansową w odniesieniu do części wydatku, a nie jego całości - co stanowi dla beneficjenta bardziej korzystne rozwiązanie. Z kolei zgodnie z przepisem art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że rażąco narusza ona prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Określona w ww. przepisie instytucja zakazu reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony w postępowaniu administracyjnym.
Określając kwotę wydatku niekwalifikowanego, organ I instancji ustalił, że Pani R. poniosła koszty wynajmu sali szkoleniowej o powierzchni 41 m
od Pani G. w okresie od lutego 2013 r. do października 2014 r. w łącznej kwocie brutto 17 693,55 zł plus opłaty za media, natomiast Odwołujący rozliczyli w projekcie koszt 41 774,97 zł brutto najmu lokalu o powierzchni 20 m2. Wobec powyższego, organ I instancji uznał za niekwalifikowalny koszt w wysokości 31 417,77 zł, uwzględniając w nim różnicę w metrażu pomieszczeń oraz zużycie wody i CO na poziomie 20% (metodologia korekty finansowej została przedstawiona na str. 20 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Odwołujący tymczasem twierdzą, że organ I instancji nieprawidłowo obliczył koszty wynajmu sal szkoleniowych od Pani R., gdyż nie wziął pod uwagę, że:
- wynajmując pomieszczenia od Pani G. wspólniczka Odwołujących musiała zainwestować w te pomieszczenia (wyremontować i wyposażyć, w tym zakupić sprzęt komputerowy i oprogramowanie),
- innych kosztów stałych (energii elektrycznej, Internetu, ochrony, wywozu śmieci, ubezpieczenia),
- konieczności pokrycia przez Panią R. kosztów podatku dochodowego i VAT.
Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy wyjaśnia Odwołującym, iż przedmiotem zapytania cenowego był wynajem odpowiednio już wyposażonych sal szkoleniowych, zatem adaptację sal zgodnie z potrzebami Odwołujących Pani R. dokonywała na swój koszt i we własnym zakresie. Z kolei argumenty Odwołujących, że określona przez Panią R. stawka czynszu uwzględniała ww. koszty stałe, pozostają bez znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ faktyczne koszty wynajmu Sali wynikają z umowy zawartej z Panią G.. Organ odwoławczy zgadza się z organem I instancji, iż Odwołujący mieli prawo pokryć ze środków projektowych wydatki poniesione na wynajem wraz z kosztami eksploatacji tych pomieszczeń, co uwzględniono w przedmiotowych wyliczeniach kosztów eksploatacji przedmiotowych pomieszczeń. Metodologia organu I instancji w tym zakresie jest przejrzysta i spójna, gdyż uwzględnia realnie ponoszone koszty na ich wynajem plus koszty eksploatacji. Słusznie zwrócono uwagę, że lokal będący przedmiotem umowy miał charakter użytkowy, związany z prowadzeniem szkoleń. Zgodnie z zapisami umowy z 1 lutego 2013 r. w skarżonym projekcie miał być wykorzystywany lokal o powierzchni 20 m2 w określonych godzinach, tj. od poniedziałku do piątku od godz. 15.00 do 21.00, a w soboty i niedziele od 8.00 do 20.00. Zatem ustalenie wydatków na media na poziomie 20% nie jest zaniżone.
Co więcej, w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego pomimo wezwania organu I instancji ani Odwołujący, ani Pani G. nie przekazali dokumentów księgowych na potwierdzenie rzeczywiście poniesionych kosztów najmu sali od Pani G.oraz kosztów eksploatacyjnych twierdząc, że dokumenty te nie mają związku z projektem. Natomiast wezwana do złożenia dowodów w sprawie Pani G. przekazała dokumenty księgowe niezwiązane z niniejszą sprawą. Wobec powyższego zarzut Odwołujących o błędnym wyliczeniu wysokości wydatku niekwalifikowalnego, organ odwoławczy uznaje za nieuzasadniony.
W analizowanym przypadku doszło do udzielenia usługi jednemu ze wspólników spółki cywilnej, który zrealizował ją na warunkach rynkowych i komercyjnych, generując przy tym przychód na rzecz osób będących wspólnikami, a tym samym stronami postępowania. W konsekwencji powstała sytuacja w wyniku działania Odwołujących powoduje konieczność dochodzenia zwrotu wygenerowanego przychodu na podstawie § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Skoro Odwołujący ponosili za wynajem sal szkoleniowych wydatki w niższych kwotach niż przedstawione do rozliczenia, organ I instancji zasadnie uznał ich niekwalifikowalność.
Końcowo organ odwoławczy podniósł, iż nie znalazł przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z tego względu, iż zarzuty Odwołujących naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania zostały częściowo uwzględnione. Tym niemniej, organ podzielił stanowisko organu I instancji, iż w analizowanej sprawie Odwołujący naruszyli pkt 1 lit. k) podrozdziału 3.1. Wytycznych, tj. w zakresie zobowiązującym do ponoszenia wydatków zgodnie z przepisami prawa krajowego i wspólnotowego (rozdz. 3.1. pkt 1 lit. k). Jednocześnie stanowi to naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ufp. Wobec powyższego, spełniona została przesłanka do żądania zwrotu środków określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, zgodnie z którą "W przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła T. R. i M. R. zarzucając jej:
1. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to art. 6, 7, 9 w zw. z art. 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak działania mającego na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz poprzez brak zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, a polegające w szczególności:
- na uznaniu, że Skarżący nie spełnili warunku przesłania zapytania cenowego do trzech potencjalnych wykonawców,
- na uznaniu za prawidłowe postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Organ I Instancji, a mającego na celu ustalenie czy H. Z. ma potencjał w realizacji usług będących przedmiotem zamówienia, wyłącznie do analizy strony internetowej tego podmiotu,
- na uznaniu, że Skarżący nie spełnili warunku należytej staranności w wyborze potencjalnych Wykonawców,
- na uznaniu, że Skarżący w sposób nieprawidłowy przeprowadzili rozeznanie rynku naruszając zasadę efektywnego zarządzani finansami,
- na uznaniu, że koszty wynajmu sal szkoleniowych zostały zawyżone w stosunku do faktycznych kosztów wynajmu tego rodzaju powierzchni,
- na uznaniu, że ustalenie wydatków na media przez Organ I instancji na poziomie 20 % jest prawidłowe,
- nieprawidłowym wyliczeniu wysokości wydatku niekwalifikowanego, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynikają całkiem odmienne wnioski.
b) art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez działanie powodujące utratę
zaufania do Organów Państwa, a polegające:
- na uznaniu, że Skarżący nie spełnili warunku przesłania zapytania cenowego do trzech potencjalnych wykonawców,
- na uznaniu, że Skarżący nie spełnili warunku należytej staranności w wyborze potencjalnych Wykonawców,
- na uznaniu, że Skarżący w sposób nieprawidłowy przeprowadzili rozeznanie rynku naruszając zasadę efektywnego zarządzani finansami,
- na uznaniu, że koszty wynajmu sal szkoleniowych zostały zawyżone w stosunku do faktycznych kosztów wynajmu tego rodzaju powierzchni,
- nieprawidłowym wyliczeniu wysokości wydatku niekwalifikowanego,
2. obrazę przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 44 ust. 3 pkt. 1, 184 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o Finansach publicznych (dalej jako U.finp.), poprzez ich błędne i bezprawne zastosowania w sprawie:
b) art. 26 ust. 1 pkt. 6 Ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z błędnym zastosowaniem Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki z dnia 14 sierpnia 2012 r., (dalej jako Wytyczne), a to Rozdziału 3 Podrozdziału 3.1.4 oraz Rozdziału 4.4 Wytycznych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Skarżący są zobowiązani do zwrotu kwoty 34 245,37 zł wraz z odsetkami w wysokości liczonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw do przyjęcia, że Skarżący są zobowiązani do zwrotu ww. kwoty, a ww. wydatki zostały poniesione z naruszeniem zasady ponoszenia kosztów pośrednich, zasady obowiązku rozeznania rynku i zasady przejrzystości i efektywnego zarządzania finansami oraz przyjęcie, że w tym zakresie Skarżący naruszyli ww. zasady, a tym samym uznanie, że wydatki w kwocie 34 245,37 zł są wydatkami niekwalifikowanymi;
c) art. 26 ust. 1 pkt. 6 Ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki
rozwoju w związku z błędnym zastosowaniem § 3, 4, 13 umowy o dofinansowanie z dnia 18 września 2012 roku zawartej przez Skarżących z Wojewódzkim Urzędem Pracy w K. (dalej jako Umowa o dofinansowanie) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Skarżący są zobowiązani do zwrotu kwoty 34 245,37 zł wraz z odsetkami w wysokości liczonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w sytuacji ody stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw do przyjęcia, że Skarżący są zobowiązani do zwrotu ww. kwoty, a ww. wydatki zostały poniesione z naruszeniem zasady ponoszenia kosztów pośrednich, zasady obowiązku rozeznania rynku i zasady przejrzystości i efektywnego zarządzania finansami oraz przyjęcie, że w tym zakresie Skarżący naruszyli ww. zasady, a tym samym uznanie, że wydatki w kwocie 34 245,37 zł są wydatkami niekwalifikowanymi;
d) art. 26 ust. 1 pkt. 6 Ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki
rozwoju w związku z błędnym zastosowaniem Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki z dnia 14 sierpnia 2012 r., (dalej jako Wytyczne), a to Rozdziału 3 Podrozdziału 3.1. sekcja 4 pkt. 3 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Skarżący nie dokonali porównania cen u co najmniej trzech potencjalnych wykonawców.
3. Powielenie błędu w ustaleniach faktycznych Organu I instancji, polegającego na
stwierdzeniu, że
- H. Z. nie dysponował salami szkoleniowymi wyposażonymi we własny sprzęt komputerowy, a jedynie mógł go zapewnić przy udziale podwykonawcy,
- MOK w Z., w dniu otrzymania zapytania ofertowego nie mógł być uznany za potencjalnego wykonawcę usługi.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
• uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, iż wydatki poniesione przez Skarżących w ramach projektu "50+ English" należy uznać za kwalifikowane,
ewentualnie:
• uchylenie zaskarżonej Decyzji w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Inwestycji i Rozwoju w Warszawie - z uwagi na fakt, iż Decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy (okoliczności nieustalone lub ustalone błędnie) ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,
• zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 190 p.p.s.a. sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nadto nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 28 lutego 2018 r. wyrok w sprawie o sygn. akt II GSK 3942/17 którym uchylił wcześniejszy wyrok tut. sądu wydany w przedmiotowej sprawie (z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2178/16) a nadto decyzje organów podjęte w obu instancjach przeto dla dalszego postepowania w sprawie (tak przed organami jak i przed tut. sądem) najistotniejsze znaczenie ma treść wyroku NSA o którym wyżej mowa oraz jego uzasadnienie.
W związku z tym przypomnieć trzeba, że NSA wskazał w uzasadnieniu swego wyroku, iż nie podziela stanowiska organu I i II instancji, zaakceptowanych następnie przez WSA w Warszawie, że Skarżący nie spełnili warunku należytej staranności w wyborze potencjalnych wykonawców.
Jednocześnie Sąd wskazał, iż materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie uzasadnia wysuniętego przez organy oraz Sąd I instancji poglądu, że H.Z. nie mógł być uznany za potencjalnego wykonawcę. Zdaniem Sądu, decyzja Ministra Rozwoju oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora WUP w K. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, NSA zobowiązał organy administracyjne przy ponownym rozpoznaniu sprawy do przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, a następnie do prawidłowej oceny dowodów, czemu powinny dać wyraźny i jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Jak już nadmieniono wcześniej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor WUP w K. w dniu [...] 2018 r. wydał decyzję administracyjną nr [...], w której ponownie zobowiązał Odwołujących do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w wysokości 34 245,37 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków do dnia ... września 2015 r. i od dnia ... października 2018 r. do dnia zwrotu, a organ odwoławczy utrzymał ją w mocy
W ocenie sądu analiza treści uzasadnienia decyzji organu I instancji, jak i organu odwoławczego pozwala na uznanie, iż oba organu sprostały wymogom jakie postawił przed nimi Naczelny Sąd Administracyjny.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone w toku postępowania przed organami uznać należy za wyczerpujące, a poczynione ustalenia za niewadliwe.
Rozpatrując kluczową dla oceny tak decyzji organu II instancji jak i skargi kwestię istnienia bądź nieistnienia potencjalnego wykonawcy usługi o którą chodziło stronie stwierdzić trzeba, iż wobec stanowiska organu II instancji, a także poglądu wyrażonego przez NSA w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 3942/17 kwestia ta stała się nieistotna a to dlatego, iż organ przychylił się ostatecznie do stanowiska skarżącej. Podniósł bowiem, że strona słusznie wskazuje, iż wytyczne nie nakładały obowiązku spełnienia wszystkich wymagań z zapytania ofertowego już w chwili otrzymania tego zapytania. A zatem skoro zarówno H. Z. jak i MOK w Z. odpowiedziały na otrzymane zapytanie ofertowe z których to odpowiedzi wyraźnie wynika gotowość i zdolność do realizacji całego zamówienia to zdaniem organu II instancji oba te podmioty mogły być uznane za potencjalnych wykonawców usługi. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że strona nie naruszyła pkt 1 lit. i podrozdziału 3.1 wytycznych a w szczególności zasady efektywnego zarządzania finansami w części nakładającej obowiązek przesłania zapytań cenowych do co najmniej 3 potencjalnych wykonawców.
Ostatecznie uznano także, iż cena jaką skarżący zapłacili za usługę wynajmu sal szkoleniowych była ceną rynkową. Organ stwierdził bowiem, że w przypadku wydatków odnoszących się do wynajmu sal szkoleniowych spełniona została przesłanka racjonalności i efektywności ceny zakupu, a tym samym wydatek został poniesiony zgodnie z zasadą efektywnego zarządzania finansami.
W ocenie sądu organ ma jednak rację podnosząc, że niekwalifikowalność wydatków należy wiązać z faktem udzielenia zamówienia jednemu ze wspólników spółki cywilnej, który zrealizował to zamówienie po stawkach przekraczających faktyczną wartość wynajmu, a także z tym, że brak jest możliwości o charakterze prawnym, które pozwalałyby na zawarcie umowy cywilnoprawnej pomiędzy wspólnikiem spółki cywilnej prowadzącym działalność gospodarczą a wspólnikiem tej spółki. Przy czym bez znaczenia jest to (co organ odwoławczy także eksponuje), że stawki wynajmu rozliczone w projekcie były zgodnie z rynkowymi, a wręcz nawet niższe.
Oczywistym jest, że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i nie jest odrębnym od wspólników bytem prawnym. Z unormowań k.c. wynika, że jest jedynie umową zawartą przez wspólników, zobowiązującą ich do dążenia do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Ponadto spółka taka nie jest podmiotem prawa cywilnego i nie posiada statusu przedsiębiorcy. Jedynie na gruncie prawa podatkowego spółka cywilna uzyskuje pewną odrębność i jako odrębny od wspólników byt jest płatnikiem podatku VAT (ale już nie podatku dochodowego). Dlatego też w tym kontekście usługi świadczone przez wspólnika w ramach projektu, należy traktować jak usługi świadczone przez samą spółkę (kwestie podatkowe nie mają tu przesądzającego znaczenia). W związku z tym, kwoty rozliczone w projekcie z tytułu najmu naruszają obowiązujące prawo w tym zwłaszcza kc oraz wytyczne wskazujące na zgodność wydatku z przepisami prawa krajowego. Co do zasady realizacja projektów w ramach PO KL ma charakter niedochodowy, tzn. beneficjent pokrywa ponoszone koszty i przedstawia we wnioskach o płatność ich rozliczenie.
Jednakże nie ma możliwości aby uznać za kwalifikowalne wydatków poniesionych na wynajem szkoleniowej sali ze względu na brak prawnych możliwości (o czym nadmieniano już wcześniej) zawarcia umowy cywilnoprawnej pomiędzy wspólnikiem spółki cywilnej prowadzącym działalność gospodarczą a innym wspólnikiem tej spółki, czy też jej wspólnikami. Innymi słowy nie było dopuszczalne zawarcie umowy pomiędzy T. R. jako wspólnikiem skarżącej spółki cywilnej a tą spółką.
Zdaniem sądu w tym stanie rzeczy w pełni zasadne było uznanie przez organ, iż skarżący naruszyli pkt 1 lit. k podrozdziału 3.1 wytycznych, który wskazuje na zgodność wydatku z przepisami prawa krajowego.
Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie niewątpliwie doszło do sytuacji, że to jeden ze wspólników spółki cywilnej zrealizował wynajem sal na warunkach rynkowych i komercyjnych osiągając przychód na rzecz skarżących jako wspólników spółki, a więc także i na swoją rzecz. Taka sytuacja spowodowała konieczność dochodzenia zwrotu tego przychodu w oparciu o § 11 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Stało się tak dlatego, że skarżący ponosili za wynajem sal szkoleniowych wydatki w niższych kwotach niż przedstawione do rozliczenia. To z kolei skutkowało trafnym uznaniem ich za niekwalifikowalne.
Sąd podziela ustalenia i rozważania organu odwoławczego dotyczące określenia wysokości kwoty wydatku niekwalifikowalnego i uznaje je za własne (zob. str. 22 in fine, 23 i 24 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W związku z tym nie widzi potrzeby ponownego przytaczania ich oraz opatrywania jakimkolwiek komentarzem.
Mając zatem na względzie powyższe sąd skargę oddalił uznając tym samym, iż żaden z jej zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie.
Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.