V SA/WA 976/22

V SA/Wa 976/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Kozłowska /sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Piotr Kraczowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 759
par. 2 ust. 1, par. 2 ust. 1 pkt 4, par. 5 ust. 3, par. 22 pkt 5, par. 23 ust. 5,
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności  gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2021 poz 2137
art. 45 ust. 1 pkt 1, art. 67b ust. 7, art. 67b ust. 3
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 2 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 4 ust. 2
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Kraczowski Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Madalińska - Urbaniak Asesor WSA Iwona Kozłowska (spr.) Protokolant st. specjalista Anna Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2023 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacja i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 marca 2022 r., nr 59/2022 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w części dotyczącej przedłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną w sprawie decyzją z 3 marca 2022 r., nr 59/2022 Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej: skarżący, strona, beneficjent) od decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR, organ I instancji) z 28 kwietnia 2021 r., nr 02792/17/OR03/01 o odmowie zmiany, w części dotyczącej przedłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia, decyzji ostatecznej wydanej przez Dyrektora OR ARiMR z 18 grudnia 2017 r., nr 02792/17/OR03 o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, uchylił ww. decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.
Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z 18 grudnia 2017 r. Dyrektor OR ARiMR przyznał stronie pomoc finansową na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków wskazanych w decyzji. Zgodnie z pouczeniem strona zobowiązana była do uzupełnienia wykształcenia w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (v. pkt 6 ppkt 9 pouczenia) oraz do dostarczenia dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 36 miesięcy od dnia doręczenia ww. decyzji (v. pkt 7 ppkt 3 pouczenia). Wskazana decyzja została skutecznie doręczona stronie za pośrednictwem pełnoletniego domownika w dniu 27 grudnia 2017 r.
W dniu 18 września 2018 r. beneficjent złożył wniosek o płatność pierwszej raty pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. Pomoc finansowa w wysokości 80 000 zł została wypłacona na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku.
W dniu 22 grudnia 2020 r. beneficjent wystąpił do Dyrektora OR ARiMR z prośbą o wyrażenie zgody na wydłużenie okresu uzupełnienia wykształcenia. W treści pisma wskazywał, że ze względu na pandemię Covid-19 egzamin końcowy został zaplanowany na styczeń 2021 r.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z 25 lutego 2021 r., Kierownik BP ARiMR w Białej Podlaskiej poinformował stronę, że termin na uzupełnienie wykształcenia został zawarty w przepisie § 22 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz.U. z 2018 r., poz. 759 ze zm.; dalej: rozporządzenie wykonawcze) a przepisy tego rozporządzenia nie przewidują możliwości jego wydłużenia.
Decyzją z 28 kwietnia 2021 r. Dyrektor OR ARiMR, działając na podstawie art. 155 w zw. z art. 154 § 2 k.p.a., odmówił stronie zmiany decyzji o przyznaniu pomocy z 18 grudnia 2017 r. w części dotyczącej przedłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia.
Od powyższej decyzji beneficjent skutecznie wniósł odwołanie.
Decyzją z 3 marca 2022 r. Prezes ARiMR uchylił w całości decyzję Dyrektora OR ARiMR z 28 kwietnia 2021 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo omówił warunki i zasady przyznawania pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014 – 2020. Wskazał również, że zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz.U.UE.L. 2014.227.1 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 807/2014) "Beneficjentowi można przyznać okres karencji nieprzekraczający 36 miesięcy od daty wydania indywidualnej decyzji o przyznaniu wsparcia, aby umożliwić mu spełnienie warunków związanych z nabyciem umiejętności zawodowych określonych w programie rozwoju obszarów wiejskich". Wskazując powyższe podkreślił, że termin 36 miesięcy od dnia doręczenia stronie decyzji o przyznaniu pomocy na uzupełnienie wykształcenia jest terminem materialnym, a co za tym idzie nieprzekraczalnym i niemożliwym do przywrócenia. Stwierdził również, że ze względu na warunek wynikający z przepisu art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 807/2014, nawet w stanie epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, na podstawie art. 67b ust. 7 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2021 r., poz. 2137 ze zm.; dalej ustawa o EFRROW), nie może znaleźć zastosowania przepis art. 67b ust. 3 tej ustawy a zatem nie ma podstaw prawnych do wydłużenia terminu 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy na uzupełnienie wykształcenia lub ustalenia spełnienia warunku uzupełnienia wykształcenia w terminie późniejszym, niż do dnia 28 grudnia 2020 r. Wskazując powyższe, organ odwoławczy uznał, że w sprawie wniosku strony z 22 grudnia 2020 r. organ I instancji powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, gdyż żaden przepis prawa materialnego nie daje możliwości wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia lub złożenia dokumentu potwierdzającego spełnienie warunku uzupełnienie wykształcenia, które załatwia się poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Zaznaczył przy tym, że z uwagi na okoliczności wskazane przez stronę, związane z wystąpieniem pandemii, organ I instancji powinien rozważyć możliwość zastosowania przepisów prawa unijnego dotyczących siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w postępowaniu dotyczącym zwrotu otrzymanej pomocy. W tym zakresie organ odwołał się do treści art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE. L 347 z 20.12.2013, str. 549-607; dalej: rozporządzenie 1306/2013) oraz art. 4 ust. 1 zadanie trzecie i zadanie czwarte rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju (Dz.U.UE.L 181 z 20.6.20114, str. 48-73). Konkludując stwierdził, że wydając w dniu 28 kwietnia 2021 r. decyzję o odmowie zmiany decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 w części dotyczącej przedłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia Dyrektor OR ARiMR działał bez podstawy prawnej, gdyż żaden przepis prawa materialnego nie wskazuje na możliwość wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia terminu na uzupełnienie wykształcenia lub złożenia dokumentu potwierdzającego spełnienie warunku uzupełnienia wykształcenia, które załatwia się poprzez wydanie decyzji administracyjnej a zatem, w ocenie organu odwoławczego, zaistniała przesłanka do uchylenia ww. decyzji i umarzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżył decyzje Prezesa ARiMR z 3 marca 2021 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1. art. 61 § 1 k.p.a. poprzez swobodne interpretowanie przez Dyrektora ARiMR, jak i Prezesa ARiMR treści żądania skarżącego wyrażonego w piśmie z 21 grudnia 2020 r. i niewezwanie strony do wskazania, czy jej wniosek dotyczył zgłoszenia siły wyższej w związku z zaistnieniem na terytorium Polski stanu pandemii i brakiem możliwości uzyskania wymaganego w terminie wynikającym z decyzji Dyrektora ARiMR z 18 grudnia 2017 r. wykształcenia (zdania egzaminu końcowego);
2. art. 64 ust. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niewezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych poprzez zobowiązanie go do wskazania, czy pismo z 21 grudnia 2020 r. jest zgłoszeniem przez niego wystąpienia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, co doprowadziło do tego, że organy administracji procedowały pismo skarżącego z 21 grudnia 2020 r. tylko i wyłącznie w oparciu o jego tytuł, a nie merytoryczną treść, co spowodowało, że Prezes ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji;
3. art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o EFRROW poprzez niewyjaśnienie przez organy administracji jaki wpływ na realizację zobowiązań wynikających z decyzji Dyrektora OR ARiMR z 18 grudnia 2017 r. miał ogłoszony na terytorium Polski stan pandemii i czy stan pandemii miał wpływ (a jeżeli tak to jaki) na wyznaczenie egzaminu końcowego przez Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej;
4. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne w sprawie zastosowanie i umorzenie postępowania, podczas, gdy Dyrektor OR ARiMR, jak i Prezesa ARiMR nie ustaliły treści żądania wyrażonego przez skarżącego w piśmie z 21 grudnia 2020 r. i nie zastosowały w sprawie przepisów prawa materialnego tj. art. 67b ust. 3 ustawy o EFRROW i art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013;
5. art. 27 ust. 1 i 2 w zw. z art. 67b ust. 3 ustawy o EFRROW poprzez jego niezastosowanie i rozpoznanie sprawy bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegające na błędnym uznaniu, że organ nie jest zobowiązany do ustalenia rzeczywistej treści żądania wnoszonego przez skarżącego co przyczyniło się do umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem strony z 21 grudnia 2020 r.;
6. art. 2 ust. 2 i art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z treści pisma skarżącego z 21 grudnia 2020 r. wynika, że z powodu panującej w Polsce pandemii przeprowadzenie egzaminu końcowego uzależnione było od decyzji Dyrektora Komisji Egzaminacyjnej i zostało wyznaczone na styczeń 2021 r., na co skarżący nie miał żadnego wpływu;
7. art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o EFRROW poprzez niepoinformowanie skarżącego o możliwości zastosowania w sprawie zasady proporcjonalności w przypadku realizacji zobowiązania wynikającego z decyzji Dyrektora OR ARiMR z 18 grudnia 2017 r. po terminie spowodowanym wystąpieniem siły wyższej - co było wielokrotnie stosowane przez Prezesa ARiMR m.in. w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Warszawie z 19 maja 2015 r., V SA/Wa 275/15;
8. art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o EFRROW poprzez jego niezastosowanie i niezbadanie czy cel pomocy został osiągnięty, gdyż uzyskanie dodatkowego wykształcenia nie jest celem samym w sobie skoro skarżący zrealizował pozostałe zobowiązania wynikające z treści decyzji Dyrektora OR ARiMR z 18 grudnia 2017 r.;
9. art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu treści żądania skarżącego wyrażonego w treści pisma z 21 grudnia 2020 r. przejawiające się tym, że organ nie wskazał, które konkretnie okoliczności wziął pod uwagę badając treść wniosku skarżącego z 21 grudnia 2020 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego, tym samym skarżący nie posiada wiedzy czy jego pismo z 21 grudnia 2020 r. zostanie uznane jako zgłoszenie siły wyższej, o której mowa w art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ Prezes ARiMR umorzył postępowanie wszczęte pismem z 21 grudnia 2020 r. jak również niepoinformowanie skarżącego o możliwości zastosowanie w sprawie zasady proporcjonalności.
Wskazując powyższe, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; wydanie przez Prezesa ARiMR decyzji w trybie art. 155 k.p.a., z uwagi na fakt, że za takim rozwiązaniem przemawia interes społeczny i słuszny interes strony; zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślał, że po ukończeniu kursu w dniu 27 listopada 2020 r. otrzymał zaświadczenie o ukończeniu kwalifikowanego kursu zawodowego oraz poinformowano go, że z uwagi na panującą w Polsce pandemię egzamin końcowy zaplanowany jest na styczeń 2021 r. i termin ten może ulec zmianie. W związku z powyższym, pismem z 20 grudnia 2020 r., poinformował o tym fakcie Dyrektora OR ARiMR. Podkreślał, że jego pismo nie zostało prawidłowo zinterpretowane przez organy, bowiem rozpoznano je wyłącznie w oparciu o tytuł a nie merytoryczne uzasadnienie. W ocenie strony, umorzenie przez Prezesa ARiMR postępowania wszczętego na podstawie wniosku z 21 grudnia 2020 r. spowodowało, że w przypadku, gdy organ I instancji rozpocznie postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu skarżący nie będzie miał jak udowodnić, że w terminie wynikającym z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 poinformował organ o zaistnieniu siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Na wstępie wskazać należy, że podstawę materialnoprawną przyznawania pomocy na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 stanowi ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do przyznania pomocy finansowej na ww. operacje typu "Premie dla młodych rolników" konieczne jest łączne spełnienie szeregu warunków a jednym z nich jest posiadanie kwalifikacji zawodowych określonych w § 5 ust. 1 (v. § 2 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia).
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej skarżący wymaganych kwalifikacji nie posiadał. Niemniej jednak pomoc i tak mogła być mu przyznana, ponieważ zgodnie z 5 ust. 3 rozporządzenia, pomoc może być przyznana osobie nieposiadającej kwalifikacji zawodowych, o których mowa w ust. 1, jeżeli osoba ta zobowiąże się do ich uzupełnienia, z wyłączeniem stażu pracy, w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Takie właśnie zobowiązanie wziął na siebie skarżący, co znajduje potwierdzenie już we wniosku o przyznanie pomocy. W pouczeniu decyzji z 18 grudnia 2017 r. strona została zatem zobowiązana do uzupełnienia wykształcenia w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (tj. od dnia 27 grudnia 2017 r.), oraz do dostarczenia dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 36 miesięcy od dnia doręczenia ww. decyzji. Powyższe zobowiązanie wynika z treści § 22 pkt 5 rozporządzenia, zgodnie z którym beneficjent powinien uzupełnić wykształcenie w okresie 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy – w przypadku, o którym mowa w § 5 ust. 3 oraz § 23 ust. 5 rozporządzenia zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 5 ust. 3, dokument potwierdzający spełnienie warunku, o którym mowa w § 22 pkt 5, jest przedkładany przez beneficjenta Dyrektorowi OR ARiMR w terminie 60 dni od dnia upływu 36 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.
Powołane powyżej przepisy określają zobowiązania, jakie beneficjent musi wykonać, aby mógł skorzystać z otrzymanej pomocy, bez konieczności jej zwrotu. Terminy na wykonanie powyższych zobowiązań mają charakter materialny, co oznacza, że konsekwencją ich uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności (por. uchwała NSA z dnia 29 października 2012 r. o sygn. akt II GPS 3/12). Termin materialny nie podlega przywróceniu ani przedłużeniu chyba, że taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Taka szczególna sytuacja nie występuje jednak w niniejszej sprawie. Organ nie miał zatem żadnych możliwości przedłużenia terminów na uzupełnienie wykształcenia oraz przedłożenie dokumentu potwierdzającego ten fakt wskazanych odpowiednio w § 22 pkt 5 i § 23 ust. 5 rozporządzenia. Skoro decyzja o przyznaniu pomocy finansowej została doręczona skarżącemu w dniu 27 grudnia 2017 r., to pierwszy z tych terminów upłynął w dniu 28 grudnia 2020 r., a drugi w dniu 25 lutego 2021 r. Sąd w pełni zgadza się z organem odwoławczym, że w tej sytuacji jedynym rozstrzygnięciem, jakie mogło zostać wydane w następstwie wniosku strony o "przedłużenie terminu uzupełnienia wykształcenia" (v. pismo z 21 grudnia 2020 r.) powinno być postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (por. wyroku WSA w Warszawie: z 26 lutego 2021 r., V SA/Wa 950/20; z 19 lutego 2019 r., V SA/Wa 1748/19 – dostępne w CBOSA). Decydując się na zastosowanie w sprawie art. 155 k.p.a. i wydanie decyzji Dyrektor OR ARiMR działał z naruszeniem ww. przepisu, bowiem jak wynika z jego treści decyzja ostateczna, na mocy, której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Taka konstrukcja przepisu art. 155 k.p.a. powoduje, że przesłankami jego stosowania jest: po pierwsze, ustalenie istnienia w obrocie prawnym decyzji, na mocy której strona nabyła prawo; po drugie, wyrażenie przez stronę zgody na zmianę lub uchylenie takiej decyzji; po trzecie, brak przepisów szczególnych, które zmianie lub uchyleniu takiej decyzji miałyby, czy też mogłyby się sprzeciwiać; i po czwarte, istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony przemawiającego za zmianą lub uchyleniem lub uchyleniem takiej decyzji (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., II GSK 180/21 – dostępny w CBOSA). W ocenie Sądu, wobec braku podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku, koniecznym było uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., co zasadnie uczynił organ odwoławczy.
Raz jeszcze podkreślić należy, że terminy określone w § 22 pkt 5 i § 23 ust. 5 rozporządzenia mają charakter materialny, a ich uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę staje się bezskuteczna. Materialny charakter terminu oznacza, że nie jest możliwe jego przywrócenie i to niezależnie od przyczyn, które spowodowały, że strona terminu nie dochowała. Przechodząc tym samym do zarzutów skargi wskazujących na niezastosowanie w sprawie art. 67b ust. 3 ustawy EFRROW oraz przepisów art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 (w skardze skarżący błędnie wskazuje w tym zakresie na rozporządzenie nr 1306/2013) Sąd zaznacza, że po pierwsze, jak trafnie zauważa Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji ze względu na warunek wynikający z przepisu art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 807/2014 - nawet w stanie epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 - na podstawie art. 67b ust. 7 ustawy o EFRROW, nie może znaleźć zastosowania przepis art. 67b ust. 3 ww. ustawy, bowiem jak to już wielokrotnie podkreślano terminu na uzupełnienie wykształcenia nie można wydłużać. W treści art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 807/2014 wyraźnie wskazano, że okres karencji nie może przekraczać 36 miesięcy od dnia wydania indywidualnej decyzji o przyznaniu wsparcia. Po drugie, uwzględniając obawy strony dotyczące utraty możliwości zgłoszenia wystąpienia siły wyższej z uwagi na umorzenie postępowania Sąd wskazuje, że powyższa okoliczność, zgłoszona przez stronę w piśmie z 21 grudnia 2020 r., będzie podlegała ocenie organu na etapie postępowania dotyczącego zwrotu pomocy finansowej z uwagi na niedopełnienie warunku uzupełnienia wykształcenia. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że pismem z 4 kwietnia 2022 r. Dyrektor OR ARiMR wystąpił do Dyrektora Technikum Agrobiznesu o nadesłanie m.in. informacji, w jakim terminie w 2020 r. został przeprowadzony kwalifikacyjny kurs zawodowy w zakresie kwalifikacji "Prowadzenie produkcji rolniczej RL.03 wyodrębniony w zawodzie Rolnik 613003" i czy termin planowanego egzaminu był znany uczestnikom już w trakcie prowadzonego kursu oraz czy został przeprowadzony w zaplanowanym terminie, a jeśli nie to jaka była przyczyna wyznaczenia innego terminu. Powyższe, w ocenie Sądu, czyni obawy strony niezasadnymi gdyż potwierdza, że organ przed wszczęciem postępowania w przedmiocie zwrotu pomocy finansowej podjął działania mające na celu wyjaśnienie okoliczności, na które strona zwracała uwagę w piśmie z 20 grudnia 2020 r., a które mogą mieć wpływ na ustalenie obowiązku zwrotu pomocy.
W świetle powyższych rozważań zarzuty dotyczące niezastosowania w sprawie przepisów wskazanych w treści skargi Sąd uznał za niezasadne.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.