V SA/Wa 942/19

V SA/Wa 942/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania /przewodniczący/
Bożena Zwolenik /sprawozdawca/
Tomasz Zawiślak
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 1198/20 - Wyrok NSA z 2024-06-18
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 184, art. 207
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez D. M. (dalej: "Beneficjent", "Strona", "Skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Zarządu Województwa (...)(dalej: "ZWM", "organ odwoławczy") z (...) lutego 2019 r. nr (...), utrzymująca w mocy decyzję (...) Jednostki Wdrażania Projektów Unijnych (dalej: "MJWPU", "organ I instancji") z (...) grudnia 2018 r. nr (...), zobowiązującą D. M. do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w wysokości (...) zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dat wypłaty poszczególnych transz dofinansowania do dnia zwrotu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Beneficjent uzyskał dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa (...) na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa I Wykorzystanie działalności badawczo-rozwojowej w gospodarce, Działanie 1.2 Działalność badawczo- rozwojowa przedsiębiorstw w konkursie nr (...) "Bon na innowacje".
Projekt pn. "Innowacje w firmie D." był realizowany na podstawie umowy o dofinansowanie nr (...), zawartej w dniu (...) lipca 2016 r. pomiędzy Województwem (...) a Beneficjentem – D. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą D. D. M. oraz aneksów do umowy: z (...) stycznia 2017 r. i (...) marca 2017 r. Beneficjentowi przyznano dofinansowanie z EFRR w wysokości nieprzekraczającej (...) zł, stanowiące nie więcej niż 75% kwoty całkowitych wydatków kwalifikowalnych projektu (133 000,00 zł). Projekt miał na celu budowę silnej pozycji rynkowej przedsiębiorstwa na rynku usług doradztwa energetycznego poprzez wprowadzenie do oferty innowacyjnej usługi, opartej na metodyce diagnozującej i optymalizującej pracę parametrów turbosprężarek w silnikach spalinowych. Inwestycja zakładała przygotowanie rozwiązania, tj. metodyki i algorytmów matematycznych, na podstawie których nastąpi właściwa ocena sprawności pracy układu doładowania silnika spalinowego typu turbosprężarka oraz ewentualna optymalizacja parametrów pracy. W ramach projektu zlecono prace badawczo-rozwojowe, które polegały na opracowaniu takiego rozwiązania. Rozwiązanie miało cechować się uniwersalnością, dającą możliwość wykorzystania do większości typów turbosprężarek. Z wykonanych prac sporządzone zostało sprawozdanie "Opracowanie rozwiązania na podstawie którego nastąpi właściwa ocena i sprawność pracy układu doładowania silnika spalinowego". W przypadku uzyskania pozytywnych wyników badania firma miała dokonać ich komercjalizacji oraz opracować biznesplan projektu wdrożeniowego. Miało to przyczynić się do wzrostu innowacyjnego potencjału regionu Mazowsza oraz konkurencyjnej gospodarki. Szczegółowy opis celu projektu i uzasadnienie potrzeby jego realizacji Beneficjent zawarł we wniosku o dofinansowanie, który stanowi załącznik do umowy o dofinansowanie. Umowa określa m.in. warunki i cele realizacji projektu, wskaźniki do osiągnięcia, zasady i procedury obowiązujące Beneficjenta przy realizacji projektu. Zgodnie z postanowieniami umowy Beneficjent zobowiązał się realizować projekt z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego oraz procedurami obowiązującymi w ramach RPO WM 2014-2020, w tym dotyczącymi zamówień publicznych (ustawa prawo zamówień publicznych, zasada konkurencyjności - § 7 ust. 1 i § 3 ust. 12 umowy o dofinansowanie), w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie projektu (§ 3 ust. 7 umowy). Umowa o dofinansowanie określa także sankcje za niedotrzymanie jej warunków i wykorzystanie całości lub części dofinansowania bez zachowania obowiązujących procedur (§ 11 i § 19 umowy o dofinansowanie), mogące polegać na rozwiązaniu umowy, wstrzymaniu wypłaty, zastosowaniu korekt finansowych, zwrocie całości lub części dofinansowania. Projekt został zakończony (...) lipca 2017 r.
Podczas kontroli przeprowadzonej przez MJWPU w dniu (...) listopada 2017 r., w związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami pomiędzy założeniami projektu ujętymi we wniosku o dofinansowanie, a sprawozdaniem z badania wykonanego w ramach projektu, przeprowadzona została ponowna ocena merytoryczna projektu. Miała ona na celu ustalenie, czy biorąc pod uwagę faktyczny zakres projektu, otrzymałby on dofinansowanie w konkursie, w ramach którego złożono wniosek o dofinansowanie (typ projektu "Bon na innowacje"). Ustalenia zespołu kontrolującego zostały zawarte w informacji pokontrolnej z (...) stycznia 2018 r. nr (...). Zespół kontrolujący stwierdził, że Beneficjent naruszył § 3 pkt 5 i pkt 7 umowy o dofinansowanie w związku ze zrealizowaniem projektu niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz nieosiągnięciem celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie, a także naruszył zasadę konkurencyjności przy wyborze wykonawcy usługi badawczej, poprzez brak szacowania wartości zamówienia, niezapewnienie właściwej ścieżki audytu, brak w opisie przedmiotu zamówienia nazw i kodów określonych we Wspólnym Słowniku Zamówień, dokonanie istotnych zmian postanowień zawartej umowy dotyczącej terminu wykonania zamówienia (nałożono 5% korektę finansową). W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami nałożona została korekta 100 %, co dało kwotę do zwrotu w wysokości (...) zł (równowartość dofinansowania z EFRR).
Do ustaleń tych Beneficjent wniósł pismem z (...) marca 2018 r. zastrzeżenia. MJWPU pismem z (...) kwietnia 2018 r. odniosła się do zastrzeżeń, część z nich zostało uwzględnionych, jednocześnie Beneficjentowi przekazano skorygowaną informację pokontrolną nr (...). Nie uległa zmianie wysokość kwoty podlegającej zwrotowi, organ nie odstąpił też od stwierdzonych naruszeń.
Postępowanie zakończyło się wydaniem przez MJWPU decyzji z (...) grudnia 2018 r. o numerze wskazanym wyżej, w której zobowiązano Beneficjenta prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą D. D. M., do zwrotu kwoty (...) zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od daty wypłaty poszczególnych transz dofinansowania do dnia zwrotu. Organ I instancji stwierdził naruszenie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków pkt 2 sekcja 6.5.1 w zw. z § 5 ust. 5 pkt 1 oraz § 13 ust. 10 umowy o dofinansowanie, poprzez niezastosowanie przy wyborze wykonawcy badania w opisie przedmiotu zamówienia nazw i kodów określonych we Wspólnym Słowniku Zamówień (CPV), nakładając 5 % korektę finansową w oparciu o rozporządzenie Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 18 lutego 2016 r., poz. 200).
Nadto MJWPU oceniła, że doszło do naruszenia § 3 ust. 7 umowy o dofinansowanie poprzez niezrealizowanie celu projektu, jakim była budowa silnej pozycji przedsiębiorstwa na rynku usług doradztwa energetycznego poprzez wprowadzenie oferty innowacyjnej usługi opartej na metodyce diagnozującej i optymalizującej pracę parametrów turbosprężarek w silnikach spalinowych oraz nie osiągnięcie zakładanych we wniosku o dofinansowanie wskaźników rezultatu. Powyższe skutkowało korektą 100 %, zastosowaną na podstawie § 19 ust. 1 pkt 15 i 16 umowy o dofinansowanie, co oznacza zwrot kwoty w wysokości 99 750 zł wraz z odsetkami.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Odwołujący zarzucił organowi I instancji naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, tj. § 17 dotyczącego kontroli oraz Wytycznych w zakresie kontroli, § 19 ust. 1, § 3 ust. 7 i ust. 12 umowy poprzez ustalenie, że Odwołujący nie osiągnął lub nie utrzymał celu i wskaźników oraz naruszył zasadę konkurencyjności, a także naruszenie § 5 rozporządzenia w sprawie warunków obniżania korekt poprzez błędne wyliczenie korekty i przepisów postępowania: art. 7, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
Decyzją Zarządu Województwa (...) z (...) lutego 2019 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymano w mocy decyzję MJPWU z (...) grudnia 2018 r.
Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii naruszenia zasady konkurencyjności poprzez niezastosowanie kodów CPV w opisie przedmiotu zamówienia przy wyborze wykonawcy badania wyjaśnił, że Beneficjent zgodnie z § 13 ust. 10 umowy, przy wyłanianiu wykonawcy w ramach projektu był zobowiązany dokonać wyboru z zachowaniem zasad opisanych w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności (pkt 2 sekcja 6.5.1 Ogólne warunki realizacji zamówień publicznych), które to zasady były znane Beneficjentowi na etapie aplikowania o środki z EFRR. Do opisu przedmiotu zamówienia publicznego stosuje się nazwy i kody określone we Wspólnym Słowniku Zamówień, o którym mowa w rozporządzeniu (WE) 2195/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 listopada 2002 r. w sprawie Wspólnego Słownika Zamówień (CPV).
Tym samym niezastosowanie kodów CPV w opisie przedmiotu zamówienia zostało w taryfikatorze wprost określone jako osobna kategoria naruszenia, dla którego przypisano stawkę procentową korekty w wysokości 10% z możliwością jej obniżenia do 5%. Organ I instancji nałożył korektę w wysokości 5%, co w ocenie ZWM jest wskaźnikiem adekwatnym do wagi nieprawidłowości. Jednocześnie organ odwoławczy zgodził się z Odwołującym, że w decyzji organu I instancji źle została wyliczona kwota wynikająca z korekty finansowej, gdyż wyliczono ją od kwoty całkowitych wydatków a nie od kwoty wydatków kwalifikowalnych, tzn. od kwoty 163 590 zł zamiast od kwoty 133 000 zł. Zatem kwota podlegająca zwrotowi, wynikająca z korekty 5%, winna wynosić 4 987,50 zł a nie 6 134,63 zł.
ZWM ocenił, że zarzut w pkt 2 odwołania jest zasadny, co jednak pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, bowiem z tytułu drugiego naruszenia, tj. nieosiągnięcia celu i rezultatu projektu, za niekwalifikowalne uznano całe dofinansowanie.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że podczas oceny merytorycznej wniosek o dofinansowanie otrzymał 29,5 pkt (jeden ekspert przyznał 27 pkt, drugi 32). Minimalną wymaganą liczbą aby projekt otrzymał dofinansowanie były 24 pkt na 40 możliwych. Merytorycznymi punktowanymi kryteriami dostępu były: oddziaływanie na gospodarkę regionu oceniane poprzez zgodność z obszarami inteligentnej specjalizacji województwa mazowieckiego, wpływ badania na procesy biznesowe i rozwój firmy, włączenie końcowych użytkowników w proces tworzenia nowego, ulepszonego rozwiązania, wpływ projektu na rozwój sektora gospodarki zidentyfikowanego jako kluczowy dla rozwoju regionu, pozytywne oddziaływanie na środowisko, realizowanie projektu na obszarze wiejskim. Za każde z powyższych kryteriów projekt na etapie oceny wniosku o dofinansowanie otrzymał punkty, które pozwoliły na zawarcie umowy o dofinansowanie. Ponowna ocena merytoryczna, przeprowadzona na prośbę zespołu kontrolującego w związku ze stwierdzonymi rozbieżnościami pomiędzy założeniami projektu a sprawozdaniem z wykonanego w ramach projektu badania, uwzględniająca wyniki realizacji projektu, znacząco różni się od pierwotnej. Obaj oceniający, po ponownej analizie wniosku o dofinansowanie z uwzględnieniem wyników badania, uznali, że punktowane kryteria nie zostały spełnione, przyznając projektowi 3 pkt na 40 możliwych (jeden oceniający przyznał 2 pkt, drugi 4 pkt). Wynika z nich, iż projekt w ocenie oceniających nie otrzymałby dofinansowania.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że D. to jednoosobowa firma, która prowadzi działalność w zakresie świadczenia usług budowlanych, działa też na rynku doradztwa energetycznego w zakresie optymalizacji kosztów. Nie prowadzi statystyk swoich przychodów, więc nie można określić jaki dochód uzyskiwany był z doradztwa energetycznego przed dofinansowaniem, a jaki jest teraz i czy w związku z realizacją projektu wzrosły dochody z dofinansowanej działalności. Jedyną informacją jest, że nie przekraczają 20% ogólnej wartości przychodów. W swej działalności firma korzysta z przetargów publicznych w zakresie usług budowlanych, klientów pozyskuje głównie z polecenia, rozsyła/roznosi też oferty. Trudno jest uznać w ocenie ZWM, że jest to działalność na rynku doradztwa energetycznego. Z wyjaśnień Beneficjenta wynika m.in., iż "wyniki testów wskazywały, że w zależności od zakresu prędkości obrotowej (niska lub wysoka) różnice w zużyciu paliwa były od kilku do nawet 10 %, zauważono również, że efekt końcowy jest bardzo zależny od kierowcy i jego sposobu prowadzenia pojazdu", co trudno uznać za konkluzję innowacyjną jeśli chodzi o obniżenie zużycia paliwa.
Organ odwoławczy uznał, że cel projektu, jakim była "budowa silnej pozycji przedsiębiorstwa na rynku usług doradztwa energetycznego poprzez świadczenie pomocy na rzecz innych firm w zakresie optymalizacji kosztów", nie został zrealizowany. Zatem rezultat w postaci innowacji procesowej lub produktowej nie został osiągnięty. Nie powstało uniwersalne nowatorskie rozwiązanie (oferta taka nie została organowi przedłożona, nie działa też strona internetowa firmy www.danmag.eu). Wyniki prac badawczych nie są wdrożone do biznesowej oferty firmy w stopniu oddziałującym na gospodarkę regionu, czy na wsparcie kluczowych dla regionu sektorów gospodarki. Dlatego też w ocenie ZWM Beneficjent nie osiągnął celów projektu założonych we wniosku o dofinansowanie oraz wskaźników rezultatu, co skutkuje 100 % korektą finansową, oznaczającą obowiązek zwrotu kwoty w wysokości (...) zł wraz z należnymi odsetkami. Pozostałe zarzuty odwołania ZWM uznał za bezzasadne.
Organ odwoławczy zaznaczył, że dla żądania zwrotu środków niezbędne jest wykazanie istnienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Rady 1303/2013. Naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie stanowi nieprawidłowość w rozumieniu rozporządzenia 1303/2013, wyczerpując przesłanki określone w art. 2 pkt 36. Niezrealizowanie celu projektu stanowi dostateczną podstawę do stwierdzenia, że wydatki poniesione w ramach projektu były poniesione niezgodnie z umową, tj. nie były celowe i zasadne, co stanowi dostateczną podstawę do żądania zwrotu wypłaconego dofinansowania.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z ofert handlowych wraz z odpowiedziami, ulotek reklamowych dot. diagnostyki turbosprężarek, umów licencyjnych (oryginały) oraz raportu z ich wdrożenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. polegające na nierozpatrzeniu przez organ administracji całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w szczególności poprzez nie odniesienie się do złożonych przez Skarżącego oświadczeń dotyczących osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu jak również określonych we wniosku wskaźników (E1 i E2), nie odniesieniu się przez organ do wyjaśnień; oparciu rozstrzygnięcia na kontroli przeprowadzonej w okresie od (...) maja 2016 r. do (...) listopada 2017 r.;
b) art. 80 K.p.a. polegające na:
- błędnej ocenie materiału dowodowego skutkującej ustaleniem, jakoby Strona skarżąca nie spełniała wskaźników rezultatu i produktu, niewskazaniem, które wskaźniki nie zostały przez Skarżącego osiągnięte,
- błędnej ocenie materiału dowodowego skutkującej ustaleniem, jakoby Strona skarżąca nie zrealizowała celów projektu, nie uwzględnieniu przez organ przy ocenie materiału dowodowego wszelkich aspektów działalności Skarżącego z uwzględnieniem specyfiki przedmiotu dofinansowania,
c) art. 107 ust. 3 K.p.a. polegające na wydaniu decyzji bez szczegółowego uzasadnienie wskazującego m.in. jakie wartości powinny sięgać obroty firmy D. w zakresie doradztwa energetycznego, aby uznać jej działalność na rynku doradztwa energetycznego, wydaniu decyzji bez konkretyzacji, które wskaźniki i w jakim zakresie zostały naruszone, brak wskazania podstawy prawnej nałożenia korekty finansowej w wysokości 100%,
d) art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. poprzez utrzymanie przez organ II instancji decyzji z (...) grudnia 2018 r., podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego oraz prawidłowe ustalenie norm materialnoprawnych obligowało organ II instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości,
e) art. 8 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i prowadzeniu postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
a) § 19 ust. 1 pkt 15 i 16 umowy nr (...) z (...) lipca 2016 r. polegające na jego zastosowaniu i uznaniu, że Skarżący nie osiągnął celów i wskaźników projektu, podczas gdy organ I jak i II instancji nie wykazał, że Skarżący nie osiągnął ww. celów i wskaźników, zwłaszcza, że cele określone we wniosku mają charakter ocenny oraz długofalowy, a umowa o dofinansowanie nie przewidywała terminu realizacji celów,
b) § 3 ust. 7 umowy z (...) lipca 2016 r. polegające na uznaniu, że Skarżący nie osiągnął celów i wskaźników projektu, podczas gdy organ I jak i II instancji nie wykazał, że Skarżący nie osiągnął ww. celów i wskaźników, zwłaszcza, że cele określone we wniosku mają charakter ocenny oraz długofalowy, a umowa o dofinansowanie nie przewidywała terminu realizacji celów,
c) art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 § 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 przez ich błędne zastosowanie i poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na zastosowaniu sankcji obowiązku zwrotu uzyskanej dotacji, podczas gdy nie ziściły się przesłanki uprawniające organy I i II instancji do jej zastosowania oraz organ administracji nie wykazał przesłanek odpowiedzialności Skarżącego.
Autor skargi rozwijając zarzuty skargi podkreślił, że projekt został zrealizowany w wyznaczonym czasie - zakończenie rzeczowe i finansowe projektu nastąpiło do 31 marca 2017 r. Zrealizowane zostały także wskaźniki produktu - określone we wniosku w pkt E1 pod pozycjami: 7, 8, 12, 14, 15, jak również zrealizowano wskaźniki rezultatu, pkt E2 pod pozycjami: 1,17, 18. Wskazał, iż prowadził (oraz nadal prowadzi) rozmowy z partnerami handlowymi nt. wdrożenia w ich przedsiębiorstwach opracowanej w ramach dofinansowanego projektu metodyki oraz algorytmów do diagnostyki turbosprężarek. Jednak organy I jak i II instancji nigdy nie żądały od Skarżącego przedstawienia konkretnych dokumentów wskazujących na realizację celów projektu (FV, umów, ofert, etc).
Beneficjent zaznaczył, że organ nie narzucił również na Skarżącego obowiązku komercjalizacji oraz udokumentowania planu działania. Jednocześnie D. podjęła kroki w celu skomercjalizowania badań, a wyniki prac badawczych zostały wniesione do przedsiębiorstwa Skarżącego. Próba komercjalizacji zakłada również podjęcie współpracy z innymi podmiotami w oparciu o udzielenie przez Skarżącego licencji niewyłącznej. Jednak umowa o dofinansowanie projektu "Innowacje w firmie D." nie przewiduje żadnego terminu na realizację celów nadrzędnych projektu, które ze swej natury mają charakter długofalowy, zaś samo dofinansowanie miało charakter bezzwrotny.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 29 października 2019 r. Sąd postanowił uwzględnić wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie dotyczy zasadności zwrotu pobranych przez Skarżącego na podstawie umowy o dofinansowanie zawartej dnia (...) lipca 2016 r. środków na realizację projektu pn.: "Innowacje w firmie D.".
Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona z uwzględnieniem logicznego i rzetelnego wnioskowania.
Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm.), dalej: "u.f.p.", wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – pkt 2 oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2 – pkt 3), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przewidzianej w art. 207 ust. 9 u.f.p. – wydanej po bezskutecznym upływie terminu (zakreślonego w wezwaniu, w trybie określonym w ust. 8 tego przepisu) zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły m.in. zapisy umowy o dofinansowanie przedmiotowego projektu, zawartej w dniu (...) lipca 2016 r.
Zgodnie z § 3 ust. 5 ww. umowy o dofinansowanie projektu, Skarżący był zobowiązany do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu oraz z harmonogramem rzeczowo-finansowym stanowiącym załącznik nr 3 do umowy.
Wniosek o dofinansowanie zawiera szczegółowy opis celu projektu i uzasadnienie potrzeby jego realizacji, oraz wskaźniki produktu i rezultatu, określające stopień realizacji projektu. Projekt "Innowacje w firmie D." miał na celu budowę silnej pozycji rynkowej przedsiębiorstwa na rynku usług doradztwa energetycznego, poprzez wprowadzenie do oferty innowacyjnej usługi, opartej na metodyce diagnozującej i optymalizującej pracę parametrów turbosprężarek w silnikach spalinowych. Dzięki realizacji celu głównego firma osiągnie przewagę konkurencyjną względem innych podmiotów działających na rynku. Wdrożenie wyników badań miało spowodować transfer uzyskanej wiedzy bezpośrednio do przemysłu oraz wykorzystanie ich bezpośrednio w praktyce biznesowej. Jako cele szczegółowe realizacji projektu wskazano: możliwość nawiązania trwałej współpracy ze sferą naukowo badawczą, wprowadzenie do oferty handlowej przedsiębiorstwa nowej usługi, co przełoży się na możliwość osiągania większych przychodów z zakresu doradztwa energetycznego, możliwość wejścia na nowe rynki oraz pozyskiwania nowych grup docelowych, którym miała zostać zaoferowana zindywidualizowana usługa. Beneficjent wskazał także, że na podstawie uzyskanych wyników zostanie opracowany uniwersalny sterownik do turbosprężarek (część C2 wniosku).
W przypadku uzyskania pozytywnych wyników badania, firma miała dokonać ich komercjalizacji oraz opracować biznesplan projektu wdrożeniowego. Miało to przyczynić się do wzrostu innowacyjnego potencjału regionu Mazowsza oraz konkurencyjnej gospodarki.
Wskaźnikami rezultatu w przedmiotowym projekcie było wprowadzenie innowacji procesowej i produktowej. Beneficjent zadeklarował, że osiągnie te rezultaty w roku 2017 (część E2 wniosku).
W ramach projektu zlecono prace rozwojowe, których wynikiem miało być opracowanie rozwiązania (metodyki i algorytmów matematycznych) na podstawie których nastąpi właściwa ocena i sprawności pracy układu doładowania silnika spalinowego (§ 1 ust. 1, ust. 3 umowy o pracę badawczą (...) zawartej dnia (...) czerwca 2016 r. przez Skarżącego z Politechniką W., Wydziałem (...)).
Z wyników pracy na temat "Opracowanie rozwiązania na podstawie którego nastąpi właściwa ocena i sprawność pracy układu doładowania silnika spalinowego" sporządzone zostało sprawozdanie przekazane Skarżącemu w listopadzie 2016 r. (protokół zdawczo-odbiorczy Etapu I z dnia (...) listopada 2016 r., protokół zdawczo-odbiorczy Etapu II z dnia (...) listopada 2016 r.).
Jak stwierdzono w Informacji pokontrolnej z (...) stycznia 2018 r. nr (...), dokonana ponowna ocena merytoryczna projektu przez ekspertów MJWPU wykazała, że projekt nie został zrealizowany zgodnie z założeniami, a ww. Sprawozdanie nie potwierdza założeń projektu zawartych we wniosku o dofinansowanie.
Z treści § 3 ust. 8 ww. umowy o dofinansowanie projektu wynika, że Skarżący był zobowiązany do realizacji pełnego zakresu rzeczowego związanego z przeprowadzeniem badań przemysłowych lub prac rozwojowych zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu.
Zakończenie rzeczowe i finansowe realizacji projektu, zgodnie z § 6 ww. umowy o dofinansowanie zmienionym aneksem nr 2, miało nastąpić (...) marca 2017 r.
Rozliczenie końcowe projektu nastąpiło (...) lipca 2017 r.
Sąd podziela stanowisko organu, iż Skarżący nie osiągnął celów projektu założonych we wniosku o dofinasowanie projektu oraz wskaźników rezultatu. Rezultat w postaci innowacji procesowej i produktowej nie został w wyznaczonym terminie osiągnięty.
Nie został zrealizowany cel projektu, jakim była budowa silnej pozycji przedsiębiorstwa na rynku usług doradztwa energetycznego, a Skarżący nie osiągnął przewagi konkurencyjnej na rynku.
Z akt sprawy wynika, że D. nie prowadzi statystyk swoich przychodów, a jedyną informacją dotyczącą wielkości przychodów z doradztwa energetycznego jest informacja, że przychody te nie przekraczają 20% ogólnej wartości przychodów. Zasadnie zatem organ uznał, że na podstawie takich informacji nie można określić, czy w związku z realizacją projektu wzrosły przychody z dofinansowanej działalności.
Ponadto, jak wynika z Informacji pokontrolnej, "Efekt projektu czyli diagnoza dotycząca ewentualnej naprawy turbiny (w warunkach laboratoryjnych), bez optymalizacji jej parametrów dotyczących zużycia paliwa, zmniejszenia emisji spalin, nie ma związku z doradztwem energetycznym".
Skarżący zakładał, że w przypadku uzyskania pozytywnego wyniku prac badawczych, wdroży ich wyniki, zobowiązał się przedstawić wiarygodny plan komercjalizacji (część C2 wniosku). Jednakże mimo, iż uznał wynik prac za pozytywny, wyniki prac badawczych nie zostały wdrożone do biznesowej oferty firmy w stopniu oddziałującym na gospodarkę regionu, nie został również przedstawiony wiarygodny plan komercjalizacji.
Należy podkreślić, że umowa o dofinansowanie przewidywała, że prace badawcze mogą nie doprowadzić do osiągnięcia zakładanych wyników bądź, że uzyskane wyniki badań wskażą, że ich kontunuowanie, realizacja prac lub wdrożenie jest bezcelowe, określając odpowiednie działania po stronie Beneficjenta w takich przypadkach (§ 3 ust. 9-11 umowy).
Zdaniem Sądu nie znajduje uzasadnienia zawarty w skardze zarzut, iż organy nie wykazały, że Skarżący nie osiągnął celów i wskaźników projektu, a umowa o dofinansowanie nie przewidywała terminu realizacji celów.
Zarówno w decyzji organu I instancji, jak również w zaskarżonej decyzji, szczegółowo uzasadniono stanowisko organów odwołując się do ustaleń kontroli, oceny ekspertów, a także opierając się na przedstawionej przez Skarżącego dokumentacji. Należy podkreślić, że w toku postępowania administracyjnego Strona została dwukrotnie wezwana do przedstawienia dowodów i złożenia wyjaśnień na okoliczność ustalenia, czy projekt został zrealizowany zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Wyjaśnienia Strony oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowiły podstawę rozstrzygnięcia.
Realizacji celów projektu nie potwierdzają również załączone do skargi dokumenty. Należy jeszcze raz podkreślić, że zakończenie realizacji projektu miało nastąpić (...) marca 2017 r. Natomiast pisma firm informujących o braku zainteresowania współpracą i ofertą handlową przedstawioną przez Skarżącego zostały sporządzone w grudniu 2017 r., czerwcu i grudniu 2018 r., a przedłożone umowy licencyjne pochodzą z 2018 r. i 2019 r. Osiągnięcie wskaźników wskazanych we wniosku o dofinansowanie, wbrew zarzutom skargi, miało być zrealizowane w określonych w umowie ramach czasowych.
Nie znajdują zatem uzasadnienia zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 § 1 u.f.p., a także § 3, § 19 ust. 1 pkt 15 i 16 umowy o dofinansowanie projektu.
Jednocześnie, zdaniem Sądu, nie znalazły potwierdzenia zarzuty skargi, iż część poczynionych ustaleń odnosi się do innego projektu - ustalenia poczynione przez organy dotyczą wyłącznie projektu (...).
Niewypełnienie przez Skarżącego postanowień przedmiotowej umowy o dofinansowanie projektu powoduje konieczność odzyskania przez organ kwot podlegających zwrotowi zgodnie z art. 207 u.f.p. w związku z § 19 ust. 1 pkt 15 i 16 tej umowy i uzasadnia nałożenie korekty finansowej w wysokości 100 %.
Zgodnie z § 3 ust. 12 umowy o dofinansowanie projektu, Skarżący był zobowiązany do realizacji projektu z zachowaniem zasady konkurencyjności.
Przez zasadę konkurencyjności należy rozumieć działania, jakie muszą zostać podjęte przez Beneficjenta w celu wybrania najkorzystniejszej oferty z zachowaniem uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020, dalej: "Wytyczne" (§ 1 pkt 41 umowy).
Jak wynika z Wytycznych, do opisu przedmiotu zamówienia stosuje się nazwy i kody określone we Wspólnym Słowniku Zamówień, o którym mowa w rozporządzeniu (WE) nr 2195/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie Wspólnego Słownika Zamówień (CPV) (Dz. Urz. WE L 340 z 16.12.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 6, t. 5, str. 3).
W zaproszeniu do składania ofert na "Opracowanie rozwiązania do oceny sprawności pracy układu doładowania silnika spalinowego typu turbosprężarka" z dnia (...) maja 2016 r., przedstawionej trzem potencjalnym wykonawcom poprzez wysłanie na adresy email, zawarto: nazwę zamawiającego, tytuł projektu, przedmiot zamówienia, warunki udziału w postępowaniu, kryteria oceny, (100% cena, "przy tej samej cenie dla kilku ofert wygrywa ta oferta która gwarantuje najszybszą realizację zamówienia"), miejsce składania ofert, formę złożenia oferty (w siedzibie zamawiającego), termin składania ofert do dnia 17 maja 2016 r., kontakt telefoniczny. Do opisu przedmiotu zamówienia Beneficjent nie zastosował nazwy kodu określonego we Wspólnym Słowniku Zamówień, o którym mowa w rozporządzeniu (WE) nr 2195/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie Wspólnego Słownika Zamówień (CPV).
W dniu 12 maja 2016 została przedstawiona jedna oferta złożona przez Politechnikę W. Wydział (...), a w dniu (...) czerwca 2016 r. zawarto z ww. podmiotem umowę o pracę badawczą (...).
Skarżący jest podmiotowo zwolniony ze stosowania ustawy prawo zamówień publicznych był jednak zobowiązany do stosowania zasad wyboru wykonawcy z zachowaniem zasad zawartych w ww. Wytycznych.
Należy podkreślić, że opis przedmiotu zamówienia za pomocą kodów CPV służy z jednej strony ocenie zasadności stosowanego trybu wyboru wykonawcy kontroli zamówienia, a z drugiej ma na celu wykluczenie wszelkich wątpliwości i sporów związanych z charakterystyką przedmiotu zamówienia.
Sąd podziela stanowisko organu, iż Skarżący naruszył zasadę konkurencyjności przy wyborze wykonawcy badania, poprzez niezastosowanie w opisie przedmiotu zamówienia nazw i kodów CPV, co zasadnie spowodowało zastosowanie 5 % korekty finansowej (pkt 2 sekcja 6.5.1 Wytycznych w zw. z § 5 ust. 5 pkt 1 oraz § 13 ust. 10 umowy o dofinansowanie).
Jak to stwierdził NSA w wyroku z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. II GSK 1100/13, elementem ogólnej zasady konkurencyjności jest m.in. zasada równości (równorzędności podmiotów) w zakresie odnoszącym się do traktowania wykonawców, do których adresowana jest konkretna oferta na realizację określonego w niej zamówienia. Przestrzeganie tej zasady nabiera szczególnego znaczenia w kontekście realizacji celów wydatkowania środków publicznych w zakresie przyczyniania się do wzrostu gospodarczego i zwiększania konkurencyjności.
Realizując przedmiotowy projekt Skarżący korzystał z pieniędzy publicznych i w związku z tym był zobowiązany do zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, a dokonując wyboru wykonawców był zobowiązany do przestrzegania określonych w umowie o dofinansowanie warunków i procedur.
Zdaniem Sądu ww. nieprawidłowości doprowadziły do naruszenia przez Skarżącego postanowień umowy o dofinansowanie projektu.
Stwierdzone uchybienia stanowią nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Rady 1303/2013 i powodują konieczność nałożenia korekty finansowej. Odnosząc się do zarzutów Skarżącego należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 "nieprawidłowość", oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
Należy podkreślić, że sama ewentualność, czy też zagrożenie sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku nakłada na właściwe organy obowiązek podjęcia działań w celu poniesienia konsekwencji przez podmiot naruszający swoim działaniem procedury, których winien przestrzegać. Wydatkowanie środków z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii. Dla stwierdzenia nieprawidłowości nie jest zatem konieczne ustalenie powstania szkody. Wystarczające jest stwierdzenie, że naruszenie prawa wspólnotowego mogło spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. W niniejszej sprawie organy trafnie uznały, że do takiego przypadku doszło.
Uzasadnienia nie znajdują również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania bowiem w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.