V SA/WA 899/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-12-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
PFRONdofinansowanie do wynagrodzeńpracownicy niepełnosprawniskładki ZUSterminowośćkoszty płacyprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, uznając, że organ nieprawidłowo zinterpretował pojęcie 'kosztów płacy' i nie zbadał indywidualnych sytuacji pracowników.

Skarżący J.S. zaskarżył decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2017 r. z powodu rzekomego nieterminowego opłacenia składek ZUS. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że organ błędnie zinterpretował pojęcie 'kosztów płacy', nie rozróżniając kosztów dotyczących pracowników niepełnosprawnych od pozostałych, oraz nie zbadał indywidualnych sytuacji pracowników i przedstawionych przez stronę dowodów. Nakazano organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę J. S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) nakazującą zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za grudzień 2017 r. Organ oparł swoją decyzję na informacjach z ZUS, które wskazywały na nieterminowe opłacenie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUZ), Fundusz Pracy (FP) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Kluczowym zarzutem sądu była nieprawidłowa interpretacja przez Prezesa PFRON pojęcia 'kosztów płacy'. Sąd podkreślił, że dofinansowanie dotyczy kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników. Organ powinien był badać terminowość opłacania składek indywidualnie dla każdego pracownika niepełnosprawnego, na którego przyznano dofinansowanie, a nie opierać się na ogólnych danych z ZUS, które mogły dotyczyć również pracowników pełnosprawnych. Sąd zarzucił organowi również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie wszystkich dowodów przedstawionych przez stronę, w tym deklaracji ZUS i potwierdzeń przelewów. Organ pominął wyjaśnienia skarżącego dotyczące istnienia nadpłaty w ZUS i dokonał ustaleń w nieprawidłowym Oddziale ZUS. Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględniając prawidłową interpretację pojęcia 'kosztów płacy' oraz badając indywidualne konta ZUS pracowników niepełnosprawnych i odnosząc się do zarzutów oraz dowodów strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nieterminowe opłacenie składek ZUS dotyczących pracowników pełnosprawnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania lub nakazania zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, jeśli koszty płacy tych ostatnich zostały opłacone terminowo.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'kosztów płacy' w kontekście dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych odnosi się wyłącznie do kosztów związanych z zatrudnieniem tych konkretnych pracowników, a nie wszystkich pracowników pracodawcy. Organ PFRON powinien badać terminowość opłacania składek indywidualnie dla każdego pracownika niepełnosprawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

ustawa o rehabilitacji art. 26a § ust. 1a1 pkt 3

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Nieterminowe opłacenie składek ZUS przez pracodawcę, dotyczących pracowników pełnosprawnych, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania lub nakazania zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, jeśli koszty płacy tych ostatnich zostały opłacone terminowo.

ustawa o rehabilitacji art. 26a § ust. 4

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Koszty płacy, o których mowa w tym przepisie, odnoszą się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników.

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę, uchylając decyzję w całości lub w części, w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

ustawa o rehabilitacji art. 26a § ust. 1a2

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

ustawa o rehabilitacji art. 49e § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, precyzyjnie wyjaśniające podstawę rozstrzygnięcia.

ppsa art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.

k.p.

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Przepisy dotyczące terminów ponoszenia kosztów płacy.

usus

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy dotyczące terminów opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

u.p.d.o.f.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepisy dotyczące terminów ponoszenia kosztów płacy (zaliczki na podatek).

rozporządzenie 651/2014 art. 33 § ust. 2

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014

Definicja kosztów kwalifikowalnych jako kosztów płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego.

rozporządzenie 651/2014 art. 33 § ust. 5

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014

Maksymalna intensywność pomocy nie przekracza 75% kosztów kwalifikowalnych dla pracodawców prowadzących działalność gospodarczą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nieprawidłowo zinterpretował pojęcie 'kosztów płacy', stosując je globalnie do wszystkich pracowników, a nie indywidualnie do pracowników niepełnosprawnych. Organ nie zbadał wystarczająco materiału dowodowego, pominął dowody przedstawione przez stronę i nie odniósł się do jej wyjaśnień. Organ nie wykazał w sposób jednoznaczny, że koszty płacy pracowników niepełnosprawnych zostały poniesione z uchybieniem terminów.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje. Organ natomiast rozpoznając sprawę dokumenty te zupełnie pominął, w ogóle nie odniósł się do zarzutów Skarżącego (...) i oparł się jedynie na informacjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie ustalając czy Strona rzeczywiście pierwotnie uiściła należności składakowe w wymaganym terminie i wysokości...

Skład orzekający

Andrzej Kania

przewodniczący

Marek Krawczak

sprawozdawca

Bożena Zwolenik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'kosztów płacy' w kontekście dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz obowiązki organów w zakresie badania dowodów i indywidualnych sytuacji stron."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dofinansowaniem PFRON, ale zasady interpretacji przepisów i postępowania dowodowego mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych i pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów oraz dokładność w postępowaniu dowodowym przez organy administracji.

Czy błąd w opłaceniu składek za pracowników pełnosprawnych może pozbawić pracodawcę dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 899/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania /przewodniczący/
Bożena Zwolenik
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 805/20 - Wyrok NSA z 2024-04-30
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a)  i lit. c) , art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz J. S. kwotę 2105 zł (dwa tysiące sto pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON" lub "organ") nakazał J. S. wykonującemu działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowe [...] (dalej: "Skarżący" lub "Strona") zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy grudzień 2017 r. w kwocie [...] zł (słownie: siedem tysięcy dwieście złotych) wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 6 lutego 2018 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu.
Podstawą faktyczną rozstrzygnięcie było ustalenie daty opłacenia składek na FUZ oraz FP i FGŚP. Prezes PFRON na podstawie danych uzyskanych z ZUS, tj. pisma z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], [...] listopada 2018r., znak: [...] o które wystąpił w celu zweryfikowania wyjaśnień przedstawionych przez Stronę w piśmie z dnia 7 grudnia 2018 r. oraz piśmie z dnia 20 września 2018 r. Na podstawie wyżej wskazanych pism z ZUS organ ustalił, że za okres sprawozdawczy PFRON odnoszący się do grudnia 2017 składki na FUZ zostały opłacone po terminie, w kwocie [...] zł w dniu [...] lutego 2018 r., natomiast składki na FP oraz FGŚP zostały opłacone po terminie w dniu [...] lutego 2018 roku w kwocie [...] zł.
Ponadto, organ na podstawie pisma z ZUS z dnia [...] listopada 2018 r. ustalił w jakich kwotach i datach Strona zobowiązana była do opłacenia składek na FUS, FUZ oraz FP i FGŚP za okresy rozliczeniowe w ZUS: luty 2014 r., marzec 2014 r., maj 2014 r., kwiecień 2015 r., od czerwca 2015 r. do lipca 2015 r., od kwietnia 2016 r. do czerwca 2016 r., od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r. od kwietnia 2017 r. do sierpnia 2017 r., listopad 2017 r., oraz w jakich kwotach i datach składki te rzeczywiście zostały przez Stronę opłacone, o czym strona została poinformowana.
Powyższe ustalenia doprowadziły Prezesa PFRON do wniosku, że kwota składek opłaconych z uchybieniem terminu wskazanego w art. 26a ust 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji") za okresy sprawozdawcze luty 2014 r., marzec 2014 r., maj 2014 r., kwiecień 2015 r., od czerwca 2015 r. do lipca 2015 r., od kwietnia 2016 r. do czerwca 2016 r., od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r., od kwietnia 2017 r. do sierpnia 2017 r., listopad 2017 r wynosi poniżej 2% składek należnych za dany miesiąc, o czym mowa w art. 26a ust 1a2 ustawy o rehabilitacji.
Na podstawie tych ustaleń faktycznych organ doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do żądania zwrotu środków za okresy sprawozdawcze za luty 2014 r., marzec 2014 r., maj 2014 r., kwiecień 2015 r., od czerwca 2015 r. do lipca 2015 r., od kwietnia 2016 r. do czerwca 2016 r., od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r., od kwietnia 2017 r. do sierpnia 2017 r., listopad 2017 r. W toku tych ustaleń nie stwierdzono nieprawidłowości w opłacaniu składek ZUS za okres sierpień 2015 r.
Organ zaznaczył, że informacje przekazane przez ZUS stanowią dowód w postaci dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności dokumentu) oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, wobec czego staje się najbardziej wiarogodnym środkiem dowodowym, na którym Prezes PFRON się oparł.
Pismem z dnia 22 marca 2019 r. Strona złożyła skargę wnosząc o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, kompleksowego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnego przekonania jakoby na gruncie niniejszej sprawy przedłożonym przez Skarżącego dokumentom należało odmówić waloru wiarygodności;
2) art. 8 i art.107 §1 i 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji, uniemożliwiającego właściwe zapoznanie się z motywami działania organu , zrozumienia tych motywów, a w rezultacie ustosunkowania się w rzeczowy i wyczerpujący sposób, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
2. Obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 45 ust. 3a. art. 49e ust. 1 i 2, art. 26a ust. 1a1 pkt 3. art. 26a ust. 1a oraz 26a ust. 11 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez ich zastosowanie i nakazanie Skarżącemu zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy grudzień 2017 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 6 lutego 2018 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu, podczas gdy w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do dokonania subsumpcji.
Prezes PFRON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
W sprawie ustalono, że Skarżący wg organu, w stosunku do pracowników nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń za okres rozliczeniowy: grudzień 2017 r. - zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji.
Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie: 1) [...] zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności; 2) [...] zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 3) [...] zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. W myśl bowiem art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.
Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).
Rozporządzenie 651/2104 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 3 i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych. Z kolei koszty kwalifikowalne to koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego (art. 33 ust. 2)
Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samym, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.
Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni z zastrzeżeniem ust. 1a2. Z kolei w art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji wyjaśniono, że kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.
Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.
Jak stanowi art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z cytowanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji). Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. W tym miejscu trzeba także zauważyć, że w odniesieniu do wypłaty wynagrodzeń organ dokonywał ustaleń, tylko w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników w tym pełnosprawnych. Tym samym, sam Prezes PFRON jest niekonsekwentny w swoich ustaleniach, gdyż jako koszty płacy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne i traktuje składki na ubezpieczenia społeczne na wszystkich pracowników, a nie tylko pracowników niepełnosprawnych. Natomiast w odniesieniu do wynagrodzeń, które także są kosztami pracy takich ustaleń dokonuje tylko w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych.
Słusznie Prezes PFRON wskazuje, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008 r. nr 78 poz. 465, dalej rozporządzenie) określa co do zasady konkretny sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze. Jednakże nie jest to jedyny akt, gdyż ZUS w zakresie rozliczania składek na mocy art. 31 usus ma obowiązek odpowiednio stosować np. art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm., dalej: op) wskazujący na inny odmienny od rozporządzenia sposób rozliczania składek (zobowiązany sam może wskazać konkretny sposób zaliczenia tych składek).
Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i niema możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in, kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP, zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wynagrodzenia. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje.
Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ kilkakrotnie zwracał się do ZUS o udzielenie informacji czy strona terminowo i w całości opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za sporny miesiąc. ZUS w odpowiedzi na zapytania informował, że Strona za wskazane miesiące nie opłaciła, bądź nie opłaciła w należności składkowych w wymaganym terminie (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych). Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON i w wypadku, gdy treść dowodu w sposób niepełny odzwierciedla stan faktyczny, alby też temu dowodowi przeczą inne dowody, także z dokumentów (np. przedstawione przez stronę), to organ winien dokonać ich oceny i ewentualnie wyjaśnić powody rozbieżności oraz je przedstawić w decyzji.
Strona w sprawie wskazuje, że wobec pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano dofinansowania za sporne okresy sprawozdawcze nie posiada zaległości. Co więcej do akt administracyjnych przedstawiła deklaracje deklaracją ZUS P DRA nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., ZUS P DRA nr [...] r. z dnia [...] stycznia 2018 r., ZUS P DRA nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. oraz potwierdzenia przelewu z dnia [...] stycznia 2018 r.
Organ natomiast rozpoznając sprawę dokumenty te zupełnie pominął, w ogóle nie odniósł się do zarzutów Skarżącego (dotyczących istnienia nadpłaty w ZUS i dokonania ustaleń w nieprawidłowym Oddziale ZUS) i oparł się jedynie na informacjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie ustalając czy Strona rzeczywiście pierwotnie uiściła należności składakowe w wymaganym terminie i wysokości, a późniejsze niedopłaty były np. konsekwencją złożenia korekt, które dotyczyły pracowników pełnosprawnych.
W związku z powyższym, Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu (a także uniemożliwiający polemikę ze strony Skarżącego). W zaskarżonej decyzji tego zabrakło. Zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżący (pracodawca) nie pokrył kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Innymi słowy organ winien uzyskać dowód i go przedstawić w decyzji wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, do wynagrodzenia której zostało przez PFRON wypłacone dofinansowanie. Organ także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji powinien odnieść się do wyjaśnień Skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, które w ocenie strony skarżącej prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń. Skoro strona wskazuje i załącza dowody, które w jej ocenie potwierdzają, że w pierwotnym terminie uregulowała całość należności składkowych wynikający ze złożonych deklaracji (posiada nadpłatę w ZUS), to rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji skąd w takim przypadku pojawiły się niedopłaty na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Powyższe pozwoli na kontrolę przez sąd przyjętego stanowiska, a także umożliwi stronie polemikę z ustaleniami.
Mając powyższe na względzie w ocenie sądu w sprawie organ naruszył przepisy materialne (ar. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji), gdyż dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia koszty płacy, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wskazaną oceną związaną przede wszystkim z interpretacją pojęcia koszty płacy. Ustali i jeżeli taki fakt będzie miał miejsce przedstawi w zaskarżonej decyzji informację o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób. Odniesie się także do stawianych przez stronę zarzutów i złożonych dokumentów.
W tym stanie rzeczy, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) oraz art. 200 ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach sąd orzekł opierając się na treści art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI