V SA/Wa 856/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji obniżającej przyznaną mu wcześniej płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach (ONW).
Rolnik zaskarżył decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji obniżającej mu płatność ONW za rok 2008. Pierwotnie przyznana płatność została zmniejszona po wznowieniu postępowania, gdy ustalono, że część zadeklarowanych działek była faktycznie użytkowana przez syna rolnika. Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ nie wystąpiły przesłanki rażącego naruszenia prawa ani wady powodujące nieważność z mocy prawa, a postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami.
Sprawa dotyczyła skargi J. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura ARiMR z 2011 r. Decyzja ta uchyliła pierwotną decyzję z 2009 r. przyznającą płatność ONW za 2008 r. w wysokości 11.618,64 zł i przyznała ją w niższej kwocie 7.658,64 zł. Powodem było ustalenie, że część działek zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku o płatność ONW na 2008 r. była faktycznie użytkowana przez jego syna, K. D., co zostało ujawnione w postępowaniu dotyczącym wniosku syna o dofinansowanie dla młodych rolników. Kierownik Biura wznowił postępowanie i wydał nową decyzję, obniżając płatność z uwagi na niespełnienie warunku faktycznego użytkowania gruntów. Rolnik wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa i wady powodujące nieważność z mocy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły, iż nie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma charakter nadzwyczajny i ograniczone jest do katalogu wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzono, że decyzja Kierownika Biura z 2011 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa ani nie zawierała wad powodujących nieważność z mocy prawa. Rolnik został prawidłowo powiadomiony o wznowieniu postępowania i miał możliwość uczestniczenia w nim. Sąd uznał, że zarzuty skarżącego dotyczyły raczej błędów w ustaleniach faktycznych lub wykładni prawa materialnego, które mogły być przedmiotem zwykłego trybu odwoławczego, a nie nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ nie wystąpiły przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a., w tym rażące naruszenie prawa czy wady powodujące nieważność z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że błędy w ustaleniach faktycznych lub wykładni prawa materialnego nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym, a jedynie mogą być podstawą do jej wzruszenia w zwykłym trybie odwoławczym. Brak było również przesłanek do stwierdzenia nieważności z mocy prawa, gdyż przepisy dotyczące płatności ONW nie zawierały tzw. klauzul nieważności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wskazanych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 1 - naruszenie przepisów o właściwości; pkt 2 - wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; pkt 3 - sprawa już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną; pkt 4 - skierowana do osoby niebędącej stroną; pkt 5 - niewykonalna w dniu wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; pkt 6 - wywołałaby czyn zagrożony karą; pkt 7 - zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa EFRROW
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
rozporządzenie ONW
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)"
Pomocnicze
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 150 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego naruszenia prawa przez organy administracji. Zarzut wad decyzji powodujących nieważność z mocy prawa. Zarzut nieuczestniczenia strony w całości postępowania administracyjnego z winy urzędu. Zarzut wydania decyzji na podstawie fałszywych dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może zostać wszczęte z urzędu lub – jak w niniejszej sprawie – na wniosek. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 k.p.a. stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji. Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących zasady dokonywania ustaleń faktycznych sprawy można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił jakichkolwiek ustaleń lub gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Błędy w ustaleniach stanu faktycznego ocenić zaś należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym.
Skład orzekający
Beata Blankiewicz-Wóltańska
przewodniczący
Krystyna Madalińska-Urbaniak
członek
Tomasz Zawiślak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych w kontekście błędów faktycznych i proceduralnych, a także zasady przyznawania płatności ONW."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami ONW i wznowieniem postępowania. Ogólne zasady dotyczące nieważności decyzji są szerzej stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących płatności unijnych i nadzwyczajnych trybów postępowania, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i rolnym.
“Rolnik walczył o płatność ONW: Sąd wyjaśnia granice stwierdzenia nieważności decyzji.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 856/17 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2018-01-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2017-05-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący/ Krystyna Madalińska-Urbaniak Tomasz Zawiślak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Środki unijne Sygn. powiązane I GSK 3503/18 - Wyrok NSA z 2022-11-09 Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1257 art. 16 § 1, art. 156 § 1 pkt 1, 2 , 3 i 7, art. 150 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2017 poz 1369 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant - ref. st. Agnieszka Mazańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. D. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Prezes Agencji, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] lutego 2017r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej Dyrektor Oddziału lub organ I instancji) z [...] listopada 2016., [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Kierownik Biura) z [...] lutego 2011r., nr [...] w sprawie przyznania pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] maja 2008 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2008. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...] lutego 2009 r., Nr [...] Kierownik Biura przyznał stronie płatność ONW w wysokości 11.618,64 zł do powierzchni 44,01 ha i przekazał płatność na rachunek bankowy. Następnie, w związku z powzięciem przez Kierownika Biura informacji, że działki ewidencyjne o numerach: [...],[...],[...],[...]zadeklarowane przez stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, wykazane zostały również przez K.D. we wniosku o dofinansowanie projektu w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", w dniu [...] listopada 2010 r. Kierownik Biura wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2008. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Kierownik Biura w dniu [...] lutego 2011 r. wydał decyzję Nr [...], w której uchylił decyzję dotychczasową oraz przyznał stronie kwotę płatności ONW za rok 2008 w wysokości 7.658,64 zł. Decyzja stała się ostateczna. W dniu 11 października 2016 r. do Dyrektora Oddziału wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura z [...] lutego 2011 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z [...] listopada 2016 r., Nr [...] Dyrektor Oddziału odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura. Po rozpoznaniu odwołania Prezesa Agencji zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2017r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) warunkujący możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Organ II instancji dokonał analizy sprawy pod kątem występowania przesłanek do stwierdzenia nieważności i wskazał, że w sprawie żadna z przesłanek nie wystąpiła. W szczególności nie wystąpiła przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W jego ocenie decyzja Kierownika Biura z [...] lutego 2011 r. jest prawidłowa. Organ ten bowiem uznając fakt, że użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...]był K. D., jako nową okoliczność faktyczną, wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną tego organu, i w wyniku tego postępowania uchylił decyzję dotychczasową w sprawie przyznania płatności na rok 2008 oraz uwzględniając zmniejszenia wynikające z nieuprawnionego zadeklarowania działek nr [...],[...],[...],[...]do przyznania płatności za rok 2008, przyznał stronie płatności na rok 2008 w wysokości w wysokości 7.658,64 zł. Powyższe wynikało z przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego ustalono na podstawie aktów notarialnych: repertorium A nr [...] z [...] lutego 2005 r. i repertorium A nr [...] z [...] listopada 2006r., dołączonych do wniosku o pomoc finansową w ramach działania 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom", iż właścicielem działek o numerach [...],[...],[...],[...], położonych w obrębie ewidencyjnym D., gmina T. jest K. D., syn strony. Jednocześnie te same działki zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 skarżący. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono na podstawie oświadczeń skarżącego i jego syna, że to syn jest faktycznym posiadaczem ww. działek ewidencyjnych. Tym samym organ stwierdził, że skarżący w sposób nieuprawniony zadeklarował we wniosku na rok 2008 działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...]. Powyższe skutkowało zatem wykluczeniem ww. działek ewidencyjnych z przyznania płatności na rok 2008, co w dalszej kolejności w wyniku powstania różnicy pomiędzy powierzchnia zadeklarowaną a powierzchnia stwierdzoną, która wynosiła 12,82 % spowodowało pomniejszenie płatności ONW. Poinformowano stronę, że zawsze podstawowym warunkiem, od spełnienia którego uzależnione było uprawnienie do skutecznego żądania płatności, było posiadanie zadeklarowanych we wniosku gruntów i ich utrzymywanie zgodnie z normami. Tym samym podkreślił, że pomoc przyznaje się podmiotowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Brak zatem spełnienia warunku, jakim jest użytkowanie gruntów w odniesieniu do ww. działek, spowodował konieczność uwzględnienia tej okoliczności w nowej decyzji orzekającej o wysokości pomocy, wydanej w postępowaniu wznowieniowym, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyjaśnił również, że w sprawie nie wystąpiła powoływana przez skarżącego przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji w tym trybie następuje na skutek wady, którą decyzja zawiera od chwili jej wydania, a która tkwi w elementach ww. decyzji. Nie będzie natomiast chodziło o wady związane z wykonaniem decyzji lub o skutki nią spowodowane. Stwierdzenie nieważności decyzji w tym trybie uzależnione jest ponadto od istnienia przepisów odrębnych, które wskazują taki obowiązek tzw. klauzule nieważności decyzji administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1983 r., sygn. akt: II SA 581/83). W kontekście powyższych rozważań wyjaśnił, że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania płatności nie zawierają takowych klauzul nieważności decyzji - w związku z czym - w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura z [...] lutego 2011 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Strona nie zgodziła się z decyzją Prezesa Agencji i złożyła skargę od tej decyzji, wnosząc o uchylenie decyzji wydanych zarówno w II, jak i w I instancji. Zaskarżonym decyzjom skarżący zarzucił wydanie z rażącym naruszeniem prawa i interesu prawnego wskazując, że nabyte uprawnienia do płatności ONW na rok 2008 były pierwotne, wyprzedzające jakiekolwiek inne wnioski innych osób, zgodne ze stanem faktycznym i odpowiadające obowiązującemu prawu. Skarżący argumentował, że nie wycofał wniosku o płatności i posiadał grunty podlegające płatnościom oraz objęte obowiązującym systemem w ramach wsparcia ONW. Skarżący wskazał, że z winy urzędu nie brał udziału we wszystkich fazach (fragmentach) postępowania administracyjnego. Argumentował również, że zaskarżone decyzje zawierają kwalifikowane wady powodujące ich nieważność z mocy prawa, ponieważ istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone na dowodach, które okazały się fałszywe. Powtórzył, że ani on, ani jego syn bez własnej winy nie brali udziału w całości postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontrolowana w sprawie decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może zostać wszczęte z urzędu lub – jak w niniejszej sprawie – na wniosek. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty (może to uczynić w postępowaniu odwoławczym). Podkreślić należy, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 k.p.a. stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Z tego też powodu ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Oznacza to, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest "kolejną instancją" rozpoznania sprawy. Na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Stosownie do art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz orzekającej co do istoty sprawy w przedmiocie wniosku o przyznanie płatności ONW za 2008 r. Powodem wznowienia postępowania administracyjnego było ustalanie przez organy administracji istnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które występowały już w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności za 2008 r., ale nieznane były organowi, który decyzję wydał (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Rolą sądu administracyjnego jest ocena, czy organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa określających zasady prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, a więc, czy Dyrektor Oddziału a następnie Prezes Agencji prawidłowo zbadał ostatecznie zakończone postępowanie administracyjne w zakresie wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji wydanej po wznowieniu postępowania i przyznającej płatności ONW w niższej od wnioskowanej wysokości. Stwierdzenie przez organy nadzorcze wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. doprowadziłoby do uchylenia decyzji z [...] lutego 2011 r. nawet pomimo posiadania przez tę decyzję statusu ostateczności. "W przypadku stwierdzenia wystąpienia w sprawie przesłanki nieważnościowej uzasadnione i konieczne jest odstąpienie od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji i wyeliminowanie takiego rażąco wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 902/09; pub. www.orzecznia.nsa.gov.pl)". Strona kwestionuje zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie nadzwyczajnym, ponieważ organy administracji odmawiając stwierdzenia nieważności nie uwzględniły zasadnych w jej ocenie zarzutów dotyczących naruszenia 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a., które to zarzuty strona podniosła we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2011 r. Analiza zarzutów skargi prowadzi do wniosku, że skarżący wywodzi wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa i interesu prawnego z uchybienia przez organy administracji przepisom prawa procesowego, co doprowadziło organy do błędnych ustaleń faktycznych i w konsekwencji do przyznania płatności ONW w kwocie niższej od wnioskowanej. Strona zarzuca bowiem, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe. Skarżący wskazał również, że z winy urzędu nie brał udziału we wszystkich fazach (fragmentach) postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji na podstawie wskazanych okoliczności spowodowało w ocenie strony wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji zawierających wady powodujące ich nieważność z mocy prawa. Odnosząc się do stanowiska strony wyjaśnić należy, że rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących zasady dokonywania ustaleń faktycznych sprawy można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił jakichkolwiek ustaleń lub gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Błędy w ustaleniach stanu faktycznego ocenić zaś należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym. Dodać należy, że niejednokrotnie prawidłowość ustaleń faktycznych pozostaje w ścisłym związku z prawidłowością wykładni przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie i wskazujących, jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia. W takiej sytuacji jednak ocena, czy naruszenie prawa miało charakter rażący w istocie koncentruje się na ocenie uchybienia przepisom prawa materialnego. Zdaniem sądu decyzja Kierownika Biura z [...] lutego 2011 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podziela również ocenę organów, iż decyzja ta nie była obarczona wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. Słusznie organ odwoławczy zauważył, że stwierdzenie nieważności decyzji w tym trybie następuje na skutek wady, którą decyzja zawiera od chwili jej wydania, a która tkwi w elementach ww. decyzji. Nie będzie natomiast chodziło o wady związane z wykonaniem decyzji lub o skutki nią spowodowane. Stwierdzenie nieważności decyzji w tym trybie uzależnione jest ponadto od istnienia przepisów odrębnych, które wskazują taki obowiązek tzw. klauzule nieważności decyzji administracyjnych. W kontekście powyższego prawidłowo przyjęto, że przepisy normujące zasady i tryb przyznawania płatności nie zawierają takowych klauzul nieważności decyzji - w związku z czym - w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura z [...] lutego 2011 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Wskazać należy, że zasady przyznawania płatności ONW na rok 2008 regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U., Nr 68, poz. 448, dalej: "rozporządzenie ONW", a także ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: "ustawa EFRROW"). Zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391); 2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym". Na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW, wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych. Na podstawie informacji przedstawionych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2008 Kierownik Biura decyzją z [...] lutego 2009 r. przyznał stronie płatność ONW w wysokości 11.618,64 zł. Organy ARiMR prowadziły również postępowanie w sprawie wniosku K. D. – syna strony o pomoc finansową w ramach działania 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W toku tego postępowania, na podstawie dokumentów załączonych do wniosku (tj. aktów notarialnych podpisanych [...] lutego 2005 r. i [...] listopada 2006 r.), jak również wyjaśnień składanych przez J.D. i K. D. organ administracji ustalił, że właścicielem i użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach [...] , [...],[...],[...],[...]wykazanych we wniosku o płatności ONW za 2008 r. przez skarżącego, był K. D. Okoliczności, że skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności część działek ewidencyjnych, które zostały również zgłoszone przez jego syna oraz, że użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach [...] , [...],[...],[...],[...]był K. D., Kierownika Biura uznał jako okoliczności faktyczne, których wyjaśnienie wymagało wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o przyznaniu płatności. W ocenie sądu czynności procesowe podjęte przez organy administracji w toku postępowania wznowieniowego były wystarczające do stwierdzenia, że skarżący nie był faktycznym posiadaczem działek ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...],[...], a więc nie wypełnił kryteriów kwalifikowalności do wsparcia. Decyzją z [...] lutego 2009 r. przyznano skarżącemu płatności do gruntów rolnych, których nie użytkował, o czym organ administracji uzyskał informację po ostatecznym zakończeniu tego postępowania. Następcze ustalenie niespełnienia warunku użytkowania gruntów wykazanych we wniosku o przyznanie płatności za 2008 r. spowodowało konieczność uwzględnienia tej okoliczności w decyzji wydanej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego. Kierownik Biura zgodnie z obowiązującym w tym zakresie przepisami regulującymi postępowanie prowadzone w trybie wznowienia, jak również przepisami regulującymi zasady przyznawania płatności ONW na rok 2008 wydał w dniu [...] lutego 2011 r. decyzję, na mocy której uchylił dotychczasowe rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania płatności oraz wydał nowe rozstrzygnięcie, w ramach którego uwzględnił, że strona nie była faktycznym użytkownikiem części działek rolnych wykazanych we wniosku za 2008 r., co skutkowało przyznaniem płatności ONW w niższej wysokości niż płatność przyznana pierwotną decyzją. Skarżący nie złożył odwołania od decyzji z [...] lutego 2011 r. wobec czego stała się ona ostateczna. Podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności okoliczności nie uzasadniały jej wzruszenia w trybie nadzwyczajnym. Były to zarzuty, które mogłyby zostać ocenione przez organ odwoławczy w toku postępowania zwykłego. Podkreślić należy, że strona – niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu, który uchylił decyzję ostateczną o przyznaniu płatności do gruntów rolnych i przyznał płatność w kwocie niższej, niż pierwotnie przyznana powinien wykorzystać tryb przewidziany w kodeksie postępowania administracyjnego, tj. zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z [...] lutego 2011 r. złożyć odwołanie od tej decyzji do Dyrektora Oddziału. Sąd stwierdza, że organy rozpoznające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zgodnie z prawem stwierdziły, że decyzja stanowiąca przedmiot wniosku o stwierdzenie nieważności nie była obarczona wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kierownik Biura wskazał, że decyzja została wydana na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc wskazał przepisy, na podstawie których prowadził postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Powołał również regulacje określające zasady przyznawania płatności ONW w 2008 r. Niezależnie od oceny przesłanek stwierdzenia nieważności powołanych przez stronę, organy administracji prowadzące postępowanie w trybie nadzwyczajnym wskazały i uzasadniły, że decyzja Kierownika Biura z [...] lutego 2011 r. nie była obarczona jakąkolwiek przesłanką stwierdzenia nieważności. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW wskazać należy, że wniosek składa się co roku, do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Odnosząc powyższe do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że decyzja w sprawie przyznania płatności ONW została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrołęce - organ właściwy w sprawie. W rozpoznawanej sprawie wskazać również należy, iż pierwotna decyzja o przyznaniu płatności ONW nie została zaskarżona do Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie. W konsekwencji stanowiła ona przedmiot wznowienia postępowania jako decyzja ostateczna. Zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 (wznowienie, odmowa wznowienia), jest organ który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a więc w rozpoznawanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego w Ostrołęce. Tym samym brak podstaw do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie zaistniały również przesłanki wskazane w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z akt sprawy wynika, że decyzja z [...] lutego 2011 r. stanowiła jedyne rozstrzygnięcie wydane w sprawie przyznania stronie płatności ONW na rok 2008. Decyzja z [...] lutego 2011 r. nie jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., skierowana bowiem została do strony postępowania - tj. J. D., wnioskodawcy w sprawie płatności ONW za 2008 r. Zauważyć również należy, że decyzja Kierownika Biura nie była niewykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały zatem również przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. uzasadniające jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż z winy urzędu nie brał udziału w całości postępowania administracyjnego wskazać należy, że Kierownik Biura postanowieniem z [...] listopada 2010 r. wznowił postępowanie w sprawie przyznania stronie płatności ONW za 2008 r. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu 7 grudnia 2010 r., a jego odbiór potwierdził skarżący osobiście (zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia znajduje się w aktach administracyjnych). Stroną postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, jak również postępowania prowadzonego w wyniku wznowienia postępowania i zakończonego decyzją ostateczną był skarżący, jako wnioskodawca w sprawie przyznania płatności. Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należy, że skarżący został powiadomiony o wszczętym postępowaniu i mógł w nim uczestniczyć. W ocenie sądu organy rozpoznające sprawę z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2011 r. prawidłowo uznały, że powołane we wniosku argumenty nie wyczerpują przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym zarzutów, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Tym samym sąd uznaje, że organ I instancji odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 2011 r. oraz organ II instancji, który utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy, nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z wyżej wskazanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI