V SA/Wa 807/18

V SA/Wa 807/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania
Bożena Zwolenik /przewodniczący/
Krystyna Madalińska-Urbaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 682/19 - Wyrok NSA z 2023-05-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2198
art. 90 ust. 3d, art. 5 ust. 7
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 251, art. 189 ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu; oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniach [...] października 2016 r. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] (dalej również jako: MOW) oraz w Niepublicznym Gimnazjum Specjalnym przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] przeprowadzono kontrolę. Przedmiotem kontroli było sprawdzenie prawidłowości przekazywania danych o liczbie uczniów i wychowanków w informacjach miesięcznych stanowiących podstawę obliczania wysokości dotacji udzielanych z budżetu Powiatu [...] w roku 2015 oraz prawidłowości wydatkowania środków przyznanych w ramach dotacji udzielanych z budżetu Powiatu [...] w roku 2015.
W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono różnice między liczbą wychowanków i uczniów wynikającą z miesięcznych informacji przekazywanych do Starostwa, a rzeczywistą liczbą wychowanków MOW i uczniów Gimnazjum w okresie objętym kontrolą, tj. w 2015 r. oraz zakwestionowano prawidłowość wykorzystania i rozliczenia dotacji niezgodnie z uchwałą nr [...] Rady Powiatu [...] z [...] marca 2014 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych oraz niepublicznych szkół i placówek oświatowych dotowanych z budżetu Powiatu Mińskiego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania (Dz.Urz. Woj. [...]. z 2014 r. poz 2592, poz. 6538) oraz z obowiązującymi przepisami ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 z późn. zm.).
Wyniki kontroli zostały poddane ocenie i Starosta [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...], orzekł o:
I. ustaleniu wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez J.T., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] oraz Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] z tytułu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości w 2015 roku na wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] w kwocie 82 266,01 zł oraz uczniów Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] w kwocie 21 120,66 zł, tj. łącznie w kwocie 103 386,67 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi od dnia następującego po upływie 15 dni od daty, w której niniejsza decyzja stała się ostateczna.
II. ustaleniu wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez J.T., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] oraz Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] z tytułu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem w 2015 roku otrzymanych na prowadzenie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] w kwocie 437 390,96 zł oraz Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] w kwocie 180 900 zł tj. łącznie na kwotę 618 290,96 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia przekazania dotacji z budżetu Powiatu [...] tj. 15 grudnia 2015r. do dnia zapłaty.
III. ustaleniu wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez J.T., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] oraz Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] z tytułu dotacji niewykorzystanych w terminie otrzymanych na prowadzenie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] w kwocie 7.284,11 zł oraz Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczy w [...] w kwocie 15.674,37 zł tj. łącznie na kwotę 22 958,48 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia 1 lutego 2016 r.
Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji . Samorządowe Kolegium Odwoławczego w S. decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o:
I. ustaleniu wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez J.T., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] oraz Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] z tytułu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości w 2015 roku na wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] w kwocie 25 978,74 zł oraz uczniów Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] w kwocie 4 695,16 zł tj. łącznie w kwocie 30 673,90 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczanymi od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
II. ustaleniu wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez J.T., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] z tytułu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem w 2015 roku otrzymanych na prowadzenie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] w kwocie 58 311,23 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia przekazania dotacji z budżetu Powiatu [...] tj. 15 grudnia 2015 r. do dnia zapłaty.
III. ustaleniu wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez J.T., prowadzącego Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] oraz Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] z tytułu dotacji niewykorzystanych w terminie otrzymanych na prowadzenie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] w kwocie 381 363,84 zł oraz Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] w kwocie 196 574,37 zł tj. łącznie na kwotę 577 938,21 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczanymi od dnia 1 lutego 2016 r.
IV. umorzeniu postępowania w zakresie wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez J.T., prowadzącego Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] z tytułu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem otrzymanych w 2015 roku na prowadzenie Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że w 2015 roku obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach, (Dz. U. Nr 109, poz. 631). Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w celu zapewnienia sprawności postępowania w zakresie kierowania i przyjmowania nieletnich do ośrodków oraz przenoszenia i zwalniania nieletnich z ośrodków właściwi starostowie, ośrodki oraz organy prowadzące ośrodki współpracują z ORE za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.). W ramach współpracy, o której mowa w ust. 1, ośrodki są obowiązane w szczególności do niezwłocznego przekazywania organom prowadzącym i ORE informacji o wolnych miejscach w ośrodkach w przypadkach niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka przeniesienia nieletniego do innego ośrodka, zwolnienia nieletniego z ośrodka lub nieusprawiedliwionej nieobecności nieletniego w ośrodku trwającej dłużej niż 4 tygodnie
(ust. 2). Organ prowadzący ośrodek jest obowiązany do stałej analizy stanu wykorzystania miejsc w ośrodku (ust. 3).
Kolegium wskazało, że w 2015 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz, U. z 2014 r., poz. 1170 z póżn. zm.). Zgodnie z § 7 tego rozporządzenia specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii, ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy oraz placówka zapewniająca opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy, prowadzą księgę wychowanków (ust. 1). Do księgi wychowanków, o której mowa w ust. 1, wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, adres zamieszkania wychowanka, imiona i nazwiska rodziców oraz adresy ich zamieszkania, jeżeli są różne od adresu zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony (ust. 2). Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków (ust. 3). W tym zakresie wskazano, że zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o systemie oświaty ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia uczniach – należy przez to rozumieć także słuchaczy i wychowanków. W konsekwencji należy przyjąć, iż wychowankowie MOW w [...] byli jednocześnie uczniami.
Zdaniem SKO w S. w przedstawionych okolicznościach dotacja nie przysługuje na W.M., która w dniu 8 kwietnia 2015 ukończyła 18 lat i kontynuowała naukę w gimnazjum w MOW z uwagi na uzyskanie pełnoletności utraciła status wychowanka MOW i nie powinna być wykazana w informacji o liczbie wychowanków tej placówki na maj 2015 r. Niemniej jednak mogła kontynuować naukę w gimnazjum, dlatego też prawidłowo została wykazana w informacji o liczbie uczniów. Jak wynika z akt sprawy W. M. została skreślona z księgi uczniów w dniu 4 maja 2015 r.
W ocenie organu odwoławczego, zasadnie Starosta [...] stwierdził, że w informacji miesięcznej za miesiąc sierpień błędnie wskazano M.C., który w dniu 23 lipca 2015 r. ukończył 18 lat. Z tym dniem M.C. utracił status wychowanka. Zasadnie organ przyjął, że skoro uczeń ten (C.M.) został absolwentem Gimnazjum w czerwcu 2015 r., to informacja o liczbie uczniów Gimnazjum została sporządzona poprawnie. Zgodnie z art. 90 ust 2a i 2f ustawy o systemie oświaty dotacja przysługuje również na każdego absolwenta szkoły w okresie od miesiąca następującego po miesiącu, w którym ukończył szkołę, do końca roku szkolnego, w którym absolwent ukończył szkołę.
Również zasadnie Starosta [...] stwierdził w ocenie SKO w S., że w informacji miesięcznej za miesiąc wrzesień zawyżono liczbę uczniów Gimnazjum i wychowanków MOW wg stanu na pierwszy dzień miesiąca o 3 osoby: M.C., K. M., O. P.. Te trzy osoby w lipcu i sierpniu ukończyły 18 lat, wobec tego utraciły status wychowanka. Dlatego też nie przysługiwała na nie dotacja dla wychowanków MOW. Natomiast M.C., ukończył szkołę/gimnazjum w czerwcu 2015 r. W ocenie Kolegium, z uwagi na ukończenie gimnazjum M.C. w dniu 2 września 2015 r. nie mógł być ponownie uczniem gimnazjum. Zgodnie z art. 90 ust 2a i 2f ustawy o systemie oświaty dotacja przysługuje na każdego absolwenta szkoły w okresie od miesiąca następującego po miesiącu, w którym ukończył szkołę, do końca roku szkolnego, w którym absolwent ukończył szkołę. Zgodnie z art. 63 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym w 2015r.) rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Skoro M.C. ukończył gimnazjum w czerwcu, to nie mógł we wrześniu być uczniem gimnazjum. Z wyjaśnień J.P. wynika, że K.M., O. P. jako osoby pełnoletnie wyraziły wolę kontynuowania nauki do końca roku 2014/2015. Ten rok szkolny natomiast zakończył się z dniem 31 sierpnia 2015 r. Na tych uczniów nie przysługiwała dotacja w roku szkolnym 2015/2016, który rozpoczynał się od września 2015 r. Natomiast w informacji o liczbie uczniów na miesiąc wrzesień 2015 r. wykazywane były osoby uczące się w gimnazjum w roku szkolnym 2015/2016.
W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że J. P. w składanych w 2015 r. informacjach o liczbie wychowanków zawyżył tę liczbę o 6 osób (za miesiąc marzec i maj – W. M., za miesiąc sierpień M.C. i za miesiąc wrzesień M.C., K. M., O.P.). Z tego tytułu pobrał dotację w nadmiernej wysokości, tj. w kwocie 25 978,74 zł (6 osób x 4 329,79 zł).
W informacjach miesięcznych o liczbie uczniów zawyżył tę liczbę o 4 osoby (za miesiąc marzec – W. M. i za miesiąc wrzesień M.C., K. M., O.P.). Z tego tytułu pobrał dotację w nadmiernej wysokości, tj. w kwocie 4 695,16 zł (4 osoby - 1 173,37 zł).
W ocenie Kolegium, w sytuacji gdy nieletni ukończy 18 lat, a dyrekcja placówki wyrazi zgodę na kontynuowanie nauki w gimnazjum w takiej sytuacji zmienia się podstawa prawna pobytu wychowanka w ośrodku. Przepisy ustawy o systemie oświaty nie przewidują dofinansowania z budżetu powiatu pobytu osób pełnoletnich w tego typu placówce. Z tych względów Młodzieżowemu Ośrodkowi Wychowawczemu w [...] nie przysługuje dotacja na osoby pełnoletnie przebywające w tym ośrodku na podstawie zgody dyrektora tej placówki. Natomiast dotacja dla Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] przysługuje na kontynuujących nauk w gimnazjum pełnoletnich uczniów (do ukończenia 21 roku życia). Kolegium podkreśliło przy tym, że w informacji o liczbie uczniów za wrzesień 2015 r. powinni być wykazani uczniowie kontynuujący naukę w gimnazjum w roku szkolnym 2015/2016, a nie 2014/2015.
Nadto dokonując oceny ustaleń organu pierwszej instancji, SKO w S. podzieliło stanowisko Starosty, zgodnie z którym wydatek na kwotę 4603,50 zł udokumentowany fakturą nr 5030213480 z 9 września 2015 r. nie podlega rozliczeniu z dotacji przyznanej Niepublicznemu Gimnazjum Specjalnemu przy MOW. Kwota powyższa została rozliczona w ramach dotacji celowej przekazanej przez Powiat [...] na zakup podręczników. Ww. faktura została również przedstawiona przez organ prowadzący Niepubliczne Gimnazjum do rozliczenia dotacji wraz z rozliczeniem wykorzystania dotacji celowej otrzymanej w 2015 r. na wyposażenie gimnazjum w podręczniki. Wydatki dotyczące przedmiotowej faktury w całości tj. w kwocie 4 603,50 zł zostały pokryte ze środków dotacji celowej.
Organ odwoławczy wskazał również, że kwota 4 279,73 zł rozliczona jako sfinansowane środkami dotacji stanowiąca część wydatków udokumentowanych fakturą wystawioną w dniu [...] lipca 2015 r. (F-ra nr [...] na kwotę 10 000 zł za pobyt na turnusie wakacyjnym Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego m-c Vll.2015) oraz fakturą wystawioną w dniu [...] sierpnia 2015 r. (F-ra nr [...] na kwotę 10 000 zł za pobyt na turnusie wakacyjnym Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego m-c VIII.2015) stanowi dotację niewykorzystaną. J.P. był zarówno dysponentem jak i właścicielem środków dotacyjnych, był to wydatek, który nie został dokonany, gdyż nie nastąpiło przesunięcie masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu. Środki pieniężne pozostawały w dyspozycji J.P.
Za dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem SKO w S. uznało wydatki na zakup paliwa w łącznej wysokości 53 707,73 zł, gdyż J.P. nie udokumentował w sposób rzetelny faktu przeznaczenia środków dotacji wydatkowanych na zakup paliwa wyłącznie na potrzeby dotowanych placówek w [...]. W ocenie Kolegium, przy prowadzeniu Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego możliwe jest rozliczanie kosztów zakupu paliwa wykorzystanego wyłącznie na potrzeby dotowane] placówki. Jednak rolą organu prowadzącego jest rzetelne iw sposób niebudzący wątpliwości udokumentowanie już w momencie zakupu, że paliwo zostało przeznaczone na potrzeby prowadzonych placówek. Potrzeba taka aktualizuje się szczególnie w sytuacji, gdy strona poza dotowaną placówką prowadzi działalność w innych formach: Dom Pomocy Społecznej w [...], Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii w [...].
Kolejną grupę zakwestionowanych wydatków stanowiła kwota 550 700 zł tj: kwota 475 700 zł z tytułu zakupu usług cateringu, w tym z dotacji przeznaczonej dla Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego na kwotę 294 800 zł oraz z dotacji na Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy MOW w wysokości 180 900 zł oraz kwota 75 000 zł z tytułu wynagrodzenia osoby prowadzącej MOW. Faktury te wystawione są - podobnie jak w przypadku faktur za wyżywienie, przez Dom Pomocy Społecznej w [...], dla którego osobą prowadzącą jest J.P. Ta część dotacji podlega zwrotowi jako dotacja niewykorzystana.
Jednocześnie w ocenie Kolegium kwotę 5000 zł za administrowanie budynku stanowiącą wydatek związany z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty należy uznać za dotację wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem. Zaś kwota 7 284,11 zł wydatków dotyczących realizacji zadań w roku 2015 zapłaconych w roku 2016 roku należy uznać za dotację niewykorzystaną w rozumieniu art. 251 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Jak wyjaśnił organ odwoławczy dokonał on odmiennej wykładni pojęcia "wychowanek", co miało wpływ na uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie w zakresie kwoty przypadającej do zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Kolegium nie podzieliło też argumentacji Starosty, iż koszty wynikające z faktur wystawionych przez Dom Pomocy Społecznej na Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...] oraz Niepubliczne Gimnazjum Specjalne przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] stanowią dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem i przyjęło, iż kwoty wynikające z tych faktur są dotacją niewykorzystaną. Ponadto Kolegium uznało kwotę 5 000 zł za administrowanie budynku za dotację wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem. W decyzji błędnie wskazano termin naliczania odsetek od kwot dotacji podlegających zwrotowi jako dotacja niewykorzystana. Termin naliczania odsetek od przypadających do zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem został określony wprost w art. 252 ust. 6 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. W ocenie Kolegium, odsetki od kwot dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powinny być naliczane od daty przekazania z budżetu powiatu tej transzy dotacji, z której zrealizowane były kwestionowane wydatki. Niemniej jednak, wskazanie to jest korzystne dla strony i z uwagi na treść art. 139 Kpa ww. naruszenie prawa nie może być wyeliminowane przez organ odwoławczy.
W wyniku przyjętego przez Kolegium stanowiska brak jest podstaw do ustalenia i nakazania zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem w 2015 roku otrzymanych na prowadzenie Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] wraz z odsetkami, z tego względu zgodnie z art. 138 § 1 Kpa organ uchylając decyzję I instancji w zakresie, w którym brak jest podstaw do orzeczenia co do istoty sprawy ze względu na brak przedmiotu faktycznego rozpoznania sprawy należy umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 Kpa jako bezprzedmiotowe. Zatem w sytuacji braku podstaw do żądania zwrotu dotacji, nie istnieje po stronie dotowanego podmiotu żaden obowiązek, który mógłby być przedmiotem orzeczenia.
J.P. zaskarżył powyższą decyzję SKO w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 75, art. 78, art. 86 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego wynikające z nieuwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodów na okoliczności mające znaczenie dla sprawy pomimo, że do wyjaśnienia pozostały okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia;
a w konsekwencji naruszenie:
- art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, która oparta została na niekompletnym materiale dowodowym i częściowo błędnej ocenie zebranego materiału;
- art. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 oraz w zw. z art. 75. art. 78 § 1 i art. 86 Kpa – poprzez pominięcie przepisów o postępowaniu dowodowym zawartym w Kpa.
- art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej poprzez drastycznie odmienną ocenę prawną i faktyczną dotyczącą wydatków związanych z zakupem paliwa zaprezentowaną w Protokole kontroli i w zaskarżonej decyzji.
- art. 107 § 3 Kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w szczególności poprzez brak wskazania podstawy prawnej, z której wynikałby zaprezentowany w decyzji sposób opisywania faktur paliwowych,
- art. 90 ust. 3a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty w zw. z art. 251 ust. 1 o finansach publicznych poprzez błędne przyjęcie, że to J.P., a nie Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy i Gimnazjum otrzymują dotację oraz poprzez brak rozróżnienia dwóch ról w jakich występuje J.P. tj. jako prowadzący działalność oświatową i jako prowadzący działalność gospodarczą, a co się z tym wiąże brak rozróżnienia przez SKO majątku prywatnego J.P., co skutkowało uznaniem, że dotacja w łącznej kwocie 577.938,21 zł uznana została jako niewykorzystana w terminie,
- art. 90 ust. 3d uso w zw. z art. 252 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż dotacja otrzymana przez Placówkę wykorzystana została niezgodnie z przeznaczeniem oraz w nadmiernej wysokości i podlega zwrotowi.
- art. 90 ust. 3d uso w zw. art. 251 ust. 4 ufp poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykorzystanie dotacji następuje tylko poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, w sytuacji gdy przepis wyraźnie wskazuje, że wykorzystanie dotacji następuje również poprzez realizację celów wskazanych w uso co skutkowało uznaniem niewykorzystania dotacji w terminie i orzeczeniem jej zwrotu,
- art. 90 ust. 4 uso w zw. § 7 pkt 1 załącznika nr 1 do Uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] poprzez stawianie niewynikających z prawa materialnego wymagań dotyczących sposobu opisu faktur paliwowych.
Uzasadniając zarzuty, ich autor wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem SKO co do tego, że po ukończeniu 18 roku życia przez wychowanka może on tylko kontynuować naukę w Gimnazjum przy MOW natomiast nie ma już statusu wychowanka MOW. W jego ocenie młodzieżowy ośrodek wychowawczy nie może istnieć bez jednej z wymienionych szkół - w niniejszej sprawie Gimnazjum. Podmioty te stanowią zgodnie z przepisami prawa jedną nierozerwalną całość. Nauczyciele w MOW i w Gimnazjum poprzez specjalną organizację nauki oraz odpowiednio dobrane metody pracy, które wzajemnie się uzupełniają realizują wspólny program nauki i wychowania przygotowujący wychowanków do samodzielnego życia, zgodnego z normami prawnymi i społecznymi. Nie ma możliwości sztywnego rozgraniczenia pracy wychowawczej z młodzieżą na zadania, które można realizować na lekcjach w Gimnazjum i na zajęciach w MOW bowiem one korelują się. Dlatego Skarżący nie zgadza się, że w miesiącu maju 2015 r. niezasadnie została ujęta jako wychowanka MOW W.M. Nie kwestionuje ustaleń decyzji co do miesiąca sierpnia i września 2015 r.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem SKO, że część wydatków w kwotach 4.279,73 zł, 475 700 zł, 75 000 zł stanowi dotacje niewykorzystaną. Odnośnie tego wydatku Skarżący występuje jako organ prowadzący MOW oraz jako osoba prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Dom Pomocy Społecznej, która świadczy usługi na rzecz Placówki. Dotacja oświatowa przyznawana jest na placówkę, a nie na organ prowadzący. Skarżący jedynie użycza placówce osobowości prawnej, co wynika wprost z ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, dotacja nie wchodzi do majątku osobistego organu prowadzącego, są to bowiem środki publiczne, a zatem wydatkowanie ich podlega zasadom rozliczania środków publicznych włącznie z odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów.
Nadto wnoszący skargę podkreślił, że w decyzji SKO zakwestionowano wszystkie wydatki z tytułu zakupu paliwa na łączną kwotę 53.707,73 zł, bowiem uznano, że zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy w protokole z kontroli nie kwestionowano wszystkich wydatków paliwowych i zakwestionowano wydatki paliwowe na mniejszą kwotę 40.932,52 zł.
W odpowiedzi na skargę SKO w S. wniosło o jej oddalenie.
W trakcie rozprawy w dniu 30 listopada 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł zarzut naruszenia art. 139 Kpa poprzez pogorszenie sytuacji strony w postępowaniu odwoławczym na skutek wydania przez organ II instancji decyzji zmieniającej na niekorzyść sytuację skarżącego poprzez przekwalifikowanie części dotacji, uznanej jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na dotację niewykorzystaną w terminie. Ta zmiana, w jego ocenie, spowodowała zmianę sposobu liczenia okresu przedawnienia.
Ponadto Sąd postanowił na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. dopuścić dowód z dokumentu w postaci zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] października 2018 r. na okoliczność wykazania, że Skarżący nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz.1302 ze zm. ), dalej: "ppsa" sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, w związku z czym sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Przed przystąpieniem do szczegółowego omówienia zarzutów dot. poszczególnych pozycji dotacji orzeczonej do zwrotu, Sąd chciałby ustosunkować się do zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. poprzez zmianę kwalifikacji części dotacji z wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na dotację niewykorzystaną w terminie, co w ocenie Strony, spowodowało wydłużenie w stosunku do decyzji I instancji okresu przedawnienia ( zmiana początkowej daty biegu terminu przedawnienia ).
Jak stanowi art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przez orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej w rozumieniu przywołanego przepisu należy rozumieć każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania, przy czym pogorszenie to nie musi dotyczyć wyłącznie jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, ale także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wyniku wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może orzec w ten sposób, który pogarsza sytuację strony odwołującej się, tj. tę sytuację, którą ukształtowała decyzja organu pierwszej instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 15, Warszawa 2017, str. 737).
W ocenie Sądu zmiana kwalifikacji dotacji objętej obowiązkiem zwrotu z dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na dotację niewykorzystaną w terminie nie spowodowała naruszenia art. 139 k.p.a. w rozumieniu wyżej wskazanym. Należy zauważyć, że postępowanie zostało nie tylko wszczęte , ale też ostateczna decyzja została wydana przed upływem terminu przedawnienia dla obu rodzajów dotacji objętych obowiązkiem zwrotu. Zmiana kwalifikacji dotacji orzeczonych do zwrotu spowodowała nie tylko skutki niekorzystne ( wyłącznie potencjalnie ) dla strony, ale także realnie korzystne – zmienił się termin początkowy naliczania odsetek z 15 grudnia 2015 r. na 1 lutego 2016 r.
Nietrafny jest zarzut bezpodstawnego zakwestionowania wskazania w informacji o liczbie wychowanków MOW na dzień 2.03.2015 r. W.M., która co prawda znajdowała się w systemie ORE w tym dniu, jednak została skierowana do MOW dopiero w dniu 16.03.2015 r. Niezależnie od argumentów przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że obecne orzecznictwo NSA wróciło do ścisłego rozumienia terminu "wychowanek MOW" i uznaje, że nieletni staje się nim dopiero w momencie faktycznego przyjęcia . Należy przypomnieć, że kwestie przyjmowania i pobytu nieletnich w MOW szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. Nr 296, poz. 1755).
Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię pojęcia "wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach" przedstawił w sprawach o sygn. akt: II GSK 1309/15, II GSK 897/16, II GSK 5058/16, I GSK 879/18 , I GSK 2563/18, I GSK 2877/18, I GSK 2481/18 (orzeczenia dostępne w bazie: orzeczenia.nsa. gov.pl).
W ocenie Sądu SKO w sposób prawidłowy zakwestionowało prawo do otrzymania dotacji na wychowanków MOW , którzy w toku roku szkolnego 2015 ukończyli 18 lat. Zgodnie z art. 73 § 1 ustawy z dnia 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich ( Dz.U. z 2016 r. poz. 1654 ) umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym ustaje z mocy prawa z chwilą ukończenia przez nieletniego 18 roku życia. Zgodnie z art. 73 § 2 jeżeli nieletni ukończy lat 18 przed zakończeniem roku szkolnego, sąd rodzinny może przedłużyć na okres do zakończenia roku szkolnego przebywanie w zakładzie wychowawczym. Skarżący nie dysponował taką zgodą , nie mógł więc pobierać dotacji na takie osoby za pobyt w MOW. Przy czym nietrafne są wywody Skarżącego o braku kompetencji sądu rodzinnego w stosunku do wychowanka MOW po ukończeniu przez niego 18 roku życia. Kompetencję do orzekania sądu rodzinnego w stosunku do osoby, która nie jest już nieletnim stanowi właśnie cytowany art. 73 § 2 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich , gdyż daje sądowi rodzinnemu prawo do przedłużenia środka wychowawczego w stosunku do osoby, która przestała być osobą nieletnią.
Zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17.11.2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach ( t.j. Dz.U. 2014 poz. 392) kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ogólnodostępnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia - w przypadku gimnazjum. Jednak bez uzyskania zgody sądu rodzinnego, o której mowa wyżej, osoba pełnoletnia nie podlega przepisom ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich i nie może być wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego. Gdy takiej zgody nie ma wychowanek MOW, który ukończył 18 rok życia , może kontynuować naukę w gimnazjum, ale nie może być wychowankiem młodzieżowego ośrodka. Gdy nieletni ukończy 18 lat, a dyrekcja placówki wyrazi zgodę na kontynuowanie nauki w , w takiej sytuacji zmienia się podstawa prawna pobytu wychowanka w ośrodku - przestaje nią być ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich, a staje się ustawa o systemie oświaty. W ustawie o systemie oświaty brak jest jednak przepisów dotyczących umieszczania czy przebywania osób pełnoletnich w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych. Przepisy ustawy o systemie oświaty nie przewidują też dofinansowania z budżetu powiatu pobytu osób pełnoletnich w tego typu placówce.
Z tych względów Młodzieżowemu Ośrodkowi Wychowawczemu w [...] nie przysługuje dotacja na osoby pełnoletnie przebywające w tym ośrodku na podstawie zgody dyrektora tej placówki. Natomiast dotacja dla Niepublicznego Gimnazjum Specjalnego przy Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...] przysługuje na kontynuujących naukę w gimnazjum pełnoletnich uczniów (do ukończenia 21 roku życia). Stąd też za całkowicie poprawne należy uznać zarówno ustalenia organu co do zawyżenia liczby wychowanków MOW i uczniów gimnazjum ( strona 29 do 32 decyzji ). Skarżący nie kwestionował zresztą ustaleń organu co do zawyżenia liczby uczniów w miesiącach sierpień i wrzesień 2015 r.
Brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń organu w pozostałym zakresie dotacji orzeczonej do zwrotu jako wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem lub też pobrana w nadmiernej wysokości. Należy przy tym przypomnieć, że zgodnie z art. 251 ust. 4 ufp wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. W sprawie niniejszej przepisem szczególnym regulującym wykorzystanie dotacji jest art. 90 ust. 3d uso.
Stąd też nie sposób uznać za prawidłowe rozliczenie z dotacji oświatowej faktury z [...].09.2015 r. na kwotę 4.603,50 zł na zakup książek. Jest bowiem poza sporem, iż zakup ten został rozliczony w ramach dotacji celowej przekazanej przez Powiat [...]. Jak trafnie zauważa SKO, nie ma przy tym znaczenia podnoszony przez stronę fakt, iż jedynie część dotacji celowej została przekazana w roku 2015, zaś pozostała część w roku następnym. Dotacja celowa została stronie przekazana i nie można , w świetle jednoznacznego brzmienia wyżej przywołanego art. 251 ust. 4 ufp, uznać, że skarżący wydatkował dotację oświatową w kwocie 4.603,50 zł zgodnie z przeznaczeniem.
Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z uznaniem za niewykorzystaną dotację w kwotach 4.279,73 zł, 475.700 zł i 75.000 zł należy wskazać, że co prawda cytowany art. 251 ust. 4 ufp nie zawiera analogicznego do art. 168 ust. 4 ufp zapisu , iż wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę, jednak wykorzystanie dotacji oświatowej – o czym już wyżej była mowa - reguluje art. 90 ust. 3d , zgodnie z którym dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 5 ust. 7
- z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego;
2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w szkołach, przedszkolach i placówkach,
c) sprzęt sportowy i rekreacyjny,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości, w momencie oddania do używania.
Analiza powyższego przepisu wskazuje, że również w przypadku dotacji oświatowej, aby mówić o jej wykorzystaniu niezbędne jest przesunięcie majątkowe . Świadczy o tym użycie takich sformułowań jak : "zakup", "sfinansowanie wydatków", "pokrycie wydatków". Oznacza to, że środki finansowe muszą wyjść nie tyle z majątku organu prowadzącego, gdyż dotacja do momentu wydatkowania nie staje się jego własnością tj. nie traci swego publicznego charakteru, ale musi wyjść z zakresu posiadania tego organu, zostać wydatkowana na zewnątrz, musi nastąpić przesunięcie majątkowe poza majątek osoby prowadzącej placówkę oświatową ( por. Wyrok WSA w warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. V SA/Wa 112/14 ). Jedynym wyjątkiem jest wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego. Warto przy tym zwrócić uwagę, że w tym przypadku ustawodawca nie użył żadnego ze sformułowań, które wymagają wyjścia środków dotacji z posiadania organu prowadzącego, gdyż w tym wyjątkowym przypadku – zajścia okoliczności wymienionych w art. 90 ust. 3d pkt 1a u.s.o., organ prowadzący ma prawo do zachowania części dotacji w swoim majątku. Takie też było ratio legis powyższego unormowania – przed jego wprowadzeniem nie istniała podstawa prawna do otrzymania wynagrodzenia za świadczoną przez osobę prowadzącą pracę na rzecz prowadzonej placówki oświatowej.
Za całkowicie nietrafne należy uznać wywody dotyczące innego statusu majątku J.P. związanego z prowadzoną placówką oświatową oraz innego rodzaju działalnością , w tym gospodarczą. Na gruncie prawa polskiego brak jest podstaw do konstruowania takich teorii. Pan J.P. jest osobą fizyczną, jest więc jednym podmiotem praw i obowiązków majątkowych, niezależnie od tego czy majątek służy mu do zaspokajania potrzeb osobistych, prowadzenia działalności gospodarczej czy też innego rodzaju działalności. Wystawienie faktury przez J.P., jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą na rzecz J.P. – osoby prowadzącej placówkę oświatową nie spełnia wymogu przesunięcia majątkowego , o którym była mowa wyżej, gdyż nie przenosi własności rzeczy. Jest czynnością nie tyle nieważną , jak twierdzi organ powołując się na treść art. 155 kc, co czynnością bezskuteczną.
Co prawda SKO, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę , nie jest konsekwentne w prezentowaniu stanowiska, że J.P. dysponował jako osoba fizyczna jednym majątkiem i czyni błędny wywód na temat zawarcia umowy ze Spółką E. i J.P. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Opieki Zdrowotnej w [...]. Jednak za trafne należy uznać ustalenia dotyczące niemożliwości uznania umowy z [...] stycznia 2015 r. za związaną bezpośrednio z działalnością MOW w [...]. Jest to spowodowane przede wszystkim treścią zacytowanego wyżej art. 90 ust. 3d u.s.o.
Powołany przepis został dodany na mocy art. 1 pkt 38 lit. e ustawy z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 56, poz. 458 z późn. zm.) i obowiązywał od dnia 22 kwietnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Przepis ten został zmieniony na podstawie art. 1 pkt 20 lit. e ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 827 z późn. zm.). Z uwagi na to, że w wyniku nowelizacji zostało wprowadzone unormowanie, iż dotacje są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki, w orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie był wypowiadany pogląd, iż dotacje te mają charakter podmiotowo - celowy (vide wyrok NSA z dnia 28.05. 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13, niepublikowany, M. Pilich, Komentarz do ustawy o systemie oświaty - art. 80 - teza 12 i 90 - teza 16). Wspomniana nowelizacja jednoznacznie bowiem wskazała cel, na jaki mogą być przeznaczone omawiane dotacje dla szkół, przedszkoli niepublicznych. Wobec tego beneficjent może dotację przeznaczyć tylko na cele wskazane w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty (vide wyrok NSA z dnia 28.05 2014 roku sygn. akt II GSK 229/13 niepublikowany). Jak się wskazuje w orzecznictwie nie można z tej dotacji ponosić wydatków pośrednio związanych z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą (vide wyrok NSA z dnia 19.03. 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12 niepublikowany), ani tym bardziej twierdzić, że wystarczy dotacje przeznaczyć na bieżącą działalność szkoły bez wskazania konkretnego celu.
Niewątpliwie uznać należy, że dotacja przyznawana na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty ma służyć subwencjonowaniu szkoły, realizującej cel, o którym mowa w art. 90 ust. 3d ustawy, nie zaś podmiotu szkołę prowadzącego. Podmiot prowadzący placówkę oświatową, podejmując działalność z własnej inicjatywy musi się liczyć z kosztami prowadzonej działalności. Jednakże, z uwagi na przedmiot tej działalności (edukacyjna, oświatowa), na zasadzie przywileju korzysta w trybie ww. art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty z wspomagania funduszami publicznymi co powoduje, że musi wykazać, że poniesione wydatki były związane bezpośrednio z działalnością dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą . Nie powinno budzić wątpliwości, że - wobec dość jednoznacznie wskazanego przez ustawodawcę celu, na jaki mogą być przeznaczone omawiane dotacje - nie każdy wydatek poniesiony (przeznaczony) na sfinansowanie realizacji zadań placówki uznać należy za wykorzystany zgodnie z jej przeznaczeniem, ale wyłącznie taki, który mieści się w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i o ile ma charakter wydatku bieżącego, teraźniejszego, związanego z chwilą rozdysponowania środków.
Sąd przy tym w pełni podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowym, że ciężar dowodu w sprawie prawidłowości wykorzystania dotacji spoczywa na stronie, która jest beneficjentem takiej pomocy. Nie ulega wątpliwości, że to na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów (wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 1229/10, Lex nr 992020, wyrok WSA w Olsztynie z 21 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 85/18 LEX nr 2472104 ).
Analizując konstrukcję prawną instytucji dotacji oświatowej z punktu widzenia funkcjonowania danej placówki, należy również podkreślić, że nie każda płaszczyzna działalności będzie mogła zostać dofinansowana ze środków finansowych pochodzących z dotacji. Zgodnie z art. 5 ust. 7 u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w roku 2015 , organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
1a) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
2) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
3) zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.), i organizacyjnej szkoły lub placówki;
4) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczych, przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.
Za bieżącą działalność, w tym bieżące wydatki, odpowiada organ prowadzący placówkę. Dotacja oświatowa może zaś zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.
Podzielając całkowicie zastrzeżenia organu dotyczące zasadności obciążenia działalności MOW kwotami 15.000 zł miesięcznie w okresie od lutego do czerwca 2015r. należy dodatkowo wskazać, że sam Skarżący podaje, że MOW rozpoczął działalność dopiero w marcu 2015 r. W lutym z pewnością nie mógł realizować celów, o jakich była mowa wyżej wynikających z treści art. 90 ust. 3d u.s.o. . Następnie w marcu 2015 r. liczba uczniów wykazanych wyniosła 27, w kwietniu 19, w maju 27, zaś w miesiącu czerwcu 34. Kwota 15.000 zł za usługi prawno-księgowe wydaje się być nadmierną w stosunku do działalności oświatowej prowadzonej w niewielkim rozmiarze, zaś MOW w [...] był tylko jedną z kilku form aktywności zawodowo-gospodarczej Skarżącego. Te okoliczności, obok podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powodują, że nie można uznać, iż Skarżący wykazał, że poniesione wydatki były związane z celami określonymi w art. 90 ust. 3d u.s.o.
Za prawidłowe należy uznać także ustalenia organu dot. wydatkowania środków dotacji na zakup paliwa w łącznej kwocie 53.707,73 zł. Organ w sposób pełny wyjaśnił dlaczego tych wydatków nie można uznać za wydatki podlegające rozliczeniu na podstawie art. 90 ust. 3d u.s.o. i zarzuty skargi w żaden sposób nie podważyły zasadności stanowiska organu. W tym przypadku także należy odwołać się do wyżej przeprowadzonych rozważań dot. obowiązku wykazania , że wydatek mieści się w kręgu wydatków , które mogą być pokryte z dotacji oraz ciężaru dowodu i obowiązku należytego dokumentowania poniesionych wydatków. Nietrafny jest przy tym zarzut, iż organ zastosował kryteria nie wynikające z Uchwały Nr [...] Rady Powiatu [...]. Zgodnie z § 7 pkt 1 załącznika nr 1 do tej uchwały organ prowadzący szkołę lub placówkę oświatową zobowiązany jest do opisywania dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, uwzględnionych następnie w rozliczeniu wykorzystania dotacji; trwale sporządzony opis winien określać kwotę wydatku sfinansowanego z dotacji z budżetu Powiatu [...] oraz być opatrzony pieczęcią szkoły lub placówki oświatowej i podpisem osoby ją reprezentującej. Należy zauważyć, że brak jest formalnych podstaw do czynienia takiego zarzutu, gdyż Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej uchwałą z [...].04.2014 r. orzekło o nieważności m.in. tegoż § 7 pkt 1 załącznika . Podstawą tego rozstrzygnięcia było uznanie, że postanowienia w tym zakresie wykraczają poza delegację zawartą w art. 80 ust. 4 i 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Organ nadzoru stwierdził, że sposób opisu dowodów księgowych regulują przepisy o rachunkowości – powołał się na stanowisko w kwestii opisu dokumentów księgowych zajęte przez NSA w wyroku sygn. akt II GSK 1759/11 z dnia 28 listopada 2012 r. , w którym wyrażony został pogląd , że tryb rozliczania oznacza zwłaszcza zasady i terminy zgłaszania korekty danych stanowiących podstawę naliczania dotacji oraz sprawozdawczości dla organu dotującego. W tak rozumianym upoważnieniu nie mieści się ustanawianie obowiązku opatrywania pieczęcią i opisem o określonej treści faktur rachunków. Taką ingerencję organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sposób opisu (dekretacji) dokumentów źródłowych należy uznać za pozbawioną podstaw prawnych. Należy zauważyć, że dekretacja wspomnianych dokumentów stanowi w istocie element rachunkowości beneficjenta dotacji, zaś ani z art. 90 ust. 4 u.s.o, ani z innego przepisu nie wynika upoważnienie do tego, aby organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogły regulować zasady prowadzenia dokumentacji finansowo - księgowej przez podmioty otrzymujące dotacje".
Stąd też organy prowadzące postępowanie miały pełne prawo do dokonania oceny dokumentów przedstawionych przez Skarżącego i dokumentujących wydatkowanie dotacji, zaś Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych ocen.
Ostatnią zakwestionowaną pozycję stanowi kwota 7.284,11 zł wydatków poniesionych faktycznie w styczniu 2016 r. , przy czym faktury zostały wystawione w grudniu 2016r. I w tym przypadku także nie może budzić wątpliwości, że stanowisko organu jest słuszne i oparte wprost na nie budzącej wątpliwości treści art. 251 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 ust. 4.
Powoływane przez stronę skarżącą orzeczenia dotyczą stanu prawnego, w którym 12 część dotacji była przekazywana w terminie do 31 grudnia , placówka dotowana nie miała więc często możliwości wydatkowania jej do końca roku budżetowego. To z tych przyczyn orzecznictwo przyjęło możliwość pokrycia w styczniu roku następnego wydatków związanych z funkcjonowaniem placówki oświatowej w roku poprzednim z dotacji przyznanej za rok zakończony ( tak np. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 w sprawie o sygn. II GSK 2197/14 ). Jak słusznie zauważa organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , stan prawny będący podstawą do powoływanych orzeczeń uległ zmianie od 1 stycznia 2014 r. W roku 2015 , zgodnie z art. 90 ust. 3c u.s.o. dotacje, o których mowa w ust. 1a-3a, są przekazywane na rachunek bankowy szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, placówki lub zespołu szkół lub placówek w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że część za grudzień jest przekazywana w terminie do dnia 15 grudnia. Tym samym należy uznać, iż w roku 2015 nie istniały powody uniemożliwiające wydatkowanie dotacji do 31 grudnia 2015 r. i dotację wydatkowaną po tym dniu na cele związane z funkcjonowaniem ośrodka w roku 2015 należy uznać za niewykorzystaną w terminie.
Z powyższych względów Sąd uznał, iż nie zostały w sprawie naruszone przepisy prawa materialnego tj. art. 90 ust. 3a, 3 d i ust. 4 u.s.o. oraz art. 251 ust. 1 i 4 oraz art. 252 ust. 1 u.f.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia przez organ wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ działał na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.); podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art.7 k.p.a., 77 § 1 i 80 k.p.a.). W ocenie Sądu także uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Organ wyjaśnił zasadnicze powody rozstrzygnięcia oraz przyczyny, dla których powoływane przez Stronę Skarżącą argumenty nie zasługują na uwzględnienie.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.