V SA/Wa 806/22

V SA/Wa 806/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik /przewodniczący sprawozdawca/
Jadwiga Smołucha
Justyna Żurawska
Symbol z opisem
602  ceny
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par 1 pkt 1 lit c) art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Asesor WSA - Justyna Żurawska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 stycznia 2022 r. nr KZT.73.5.2021 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 15 października 2021 r.; 2. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz S. P. kwotę 2 196 zł (dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. P. (dalej: "Strona", "Skarżący", "Przedsiębiorca") jest decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Prezes PGW Wody Polskie", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 12 stycznia 2022 r. nr KZT.73.5.2021, którą organ odwoławczy uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "organ I Instancji", "organ regulacyjny") z dnia 15 października 2021 r. znak WA.RZT.73.1.2021/9, nakładającą na S. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], karę pieniężną w wysokości 9 900 zł za nieprzestrzeganie obowiązku przedstawienia do zatwierdzenia organowi regulacyjnemu taryfy na terenie gminy W., w terminie określonym w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2017 r, poz. 2180) oraz stwierdził naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r., poz. 2028), dalej: "u.z.z.w.o.ś." przez S. P, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], poprzez stosowanie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę nie przestrzegając obowiązku jej przedstawienia do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 24b ust. 1 u.z.z.w.o.ś., tj. zatwierdzenia przez organ regulacyjny oraz nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 9 900 zł.
Pismem z dnia 21 czerwca 2021 r. dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stosowania taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na terenie gminy W. w zakresie nieprzestrzegania obowiązku przedłożenia organowi regulacyjnemu do zatwierdzenia w terminie do 12 marca 2018 r. Podjęte postępowanie zostało w następstwie umorzenia przez organ odwoławczy postępowania prowadzonego przeciw [...] i zakończonego decyzją dyrektora RZGW w W. z dnia 11 marca 2021 r. znak WA.RZT.73.1.2021/4, uchyloną ostatecznie decyzją Prezesa PGW Wody Polskie z dnia 10 maja 2021 r. znak KZT.73.3.2021.
Pismem z dnia 21 czerwca 2021 r. organ wezwał Przedsiębiorcę do złożenia wyjaśnień na jakiej podstawie stosuje taryfy oraz do przedłożenia wydruku z ewidencji księgowej osiągniętego przychodu z działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę za poprzedni rok podatkowy.
Pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r. Strona wskazała, że przy piśmie z dnia 26 lipca 2021 r. złożyła do organu stosowny wniosek taryfowy.
Decyzją z dnia 15 października 2021 r. organ regulacyjny nałożył na Przedsiębiorcę karę pieniężną za stosowanie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę nie przestrzegając obowiązku przedstawienia jej do zatwierdzenia organowi regulacyjnemu w terminie wskazanym w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie u.z.z.w.o.ś. - w wysokości 9 900 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Przedsiębiorca prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, obciążając odbiorców usług stawkami ustalonymi w Uchwale nr XVII/85/16 Rady Gminy W. z dnia 29 lutego 2016 r., a w związku z wejściem w życie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie u.z.z.w.o.ś. zobowiązany był do złożenia do dnia 12 marca 2018 r. wniosku o zatwierdzenie taryfy, czego nie zrobił. Organ wskazał, że Przedsiębiorca złożył w dniu 29 kwietnia 2021 r. wniosek o zatwierdzenie taryfy jednak mimo wezwania nie uzupełnił braków formalnych wniosku, co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Kolejny wniosek złożył w dniu 27 lipca 2021 r.
Organ stwierdził, że przedsiębiorca nie dopełniał obowiązku przedkładania wniosku o zatwierdzenie taryfy również w przeszłości, przed zmianą stanu prawnego, o czym świadczy fakt, iż stosowana taryfa zatwierdzona została uchwałą Rady Gminy z 2016 r. Organ wskazał, że przy ustalaniu wymiaru kary wziął pod uwagę wyjaśnienia Strony z dnia 6 sierpnia 2021 r. i uznał, że kara w wysokości 1,45% wykazanego przychodu będzie adekwatna do wagi popełnionego naruszenia i dostatecznie znacząca, by pełniła funkcję ostrzeżenia dla Strony.
Strona wniosła odwołanie. W uzasadnieniu decyzji uchylającej decyzję organu I instancji organ odwoławczy przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa i wskazał, że ustawa z dnia 27 października 2017 r. o zmianie u.z.z.w.o.ś (Dz. U. z 2017 r., poz. 2180) w pozycji regulatora umocowała właściwego miejscowo dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, przed nowelizacją funkcję regulatora pełniła jednostka samorządu terytorialnego.
Organ podkreślił, że przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, w rozumieniu przepisów ustawy, może być m.in. przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 162), jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
Zgodnie z art. 24b ust. 1 u.z.z.w.o.ś, taryfa za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków podlega zatwierdzeniu przez organ regulacyjny, po uprzednim przekazaniu wniosku taryfowego przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne (o czym stanowi art. 24b ust. 2 u.z.z.w.o.ś.).
Na mocy przepisów przejściowych określonych w ustawie z dnia 27 października 2017 r. o zmianie z.z.w.o.ś., w brzmieniu określonym art. 9 ust. 2, przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne zobowiązane były wystąpić do właściwego terytorialnie organu regulacyjnego z wnioskiem o zatwierdzenie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w terminie określonym art. 9 ust. 1 tej ustawy,tj. do dnia 12 marca 2018 r.
Organ wskazał, że stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 1 u.z.z.w.o.ś., karze pieniężnej podlega ten, kto stosuje taryfy nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia do zatwierdzenia przez organ regulacyjny, przy czym karze może podlegać także osoba sprawująca funkcję kierownika przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (art. 29 ust. 8).
Organ stwierdził, że przedsiębiorca świadcząc usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę na terenie gminy Wilga do dnia 26 lipca 2021 r. nie złożył organowi regulacyjnemu wniosku o zatwierdzenie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę, czym uchybił obowiązkowi wynikającemu z przywołanych wyżej przepisów u.z.z.w.o.ś. Art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie z.z.w.o.ś. jednoznacznie stanowi, że taryfy obowiązujące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują moc przez okres 180 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa zmieniająca z.z.w.o.ś. ogłoszona została w dniu 27 listopada 2017 r., a większość jej przepisów weszła w życie w dniu 12 grudnia 2017 r. Wynika z tego, że taryfa obowiązująca przed dniem wejścia w życie ustawy zachowała moc do dnia 10 czerwca 2018 r., co oznacza, że - wobec nieprzedłożenia organowi regulacyjnemu wniosku taryfowego dla obszaru gminy W. - dalsze stosowanie tej taryfy wypełniło przesłankę wymierzenia kary pieniężnej wskazaną w art. 29 ust. 1 pkt 1 u.z.z.w.o.ś.
Odnosząc się do oceny wymiaru kary organ odwoławczy podkreślił, że przepisy u.z.z.w.o.ś określają maksymalny wymiar kary (art. 29 ust. 6 pkt 2), a zatem do jej miarkowania zastosowanie mają przepisy art. 189d K.p.a. Mając na uwadze znaczenie zaopatrzenia w wodę dla społeczeństwa i gospodarki z jednej strony, a z drugiej – monopolistyczny charakter usług oferowanych przez konkretne przedsiębiorstwo na określonym obszarze, przyjęty w Polsce model funkcjonowania rynku usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zakłada, że podmiot je oferujący nie ma swobody w ustalaniu cen i stawek opłat za te usługi. Dlatego każde naruszenie tych zasad stanowi czyn o znacznej wadze. Odnosząc się do wysokości administracyjnej kary pieniężnej z art. 189d Kpa organ odwoławczy wskazał, iż naruszenie prawa było całkowicie zależne od przedsiębiorcy. Jako podmiot wyspecjalizowany powinien on być świadomy zmiany przepisów prawa w zakresie zatwierdzania taryf za usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę.
Dodatkową okolicznością obciążającą, jak wskazał organ, jest fakt, że niezależnie od uchybień formalnych postępowania prowadzonego przez organ regulacyjny pod sygnaturą WA.RZT.73.1.2021 - to przedsiębiorca co najmniej dnia dręczenia mu zawiadomienia 11 stycznia 2021 r. o wszczęciu postępowania powinien był mieć świadomość ciążącego na nim obowiązku, a tymczasem stosowny wniosek wpłynął do organu 29 kwietnia 2021 r. Co więcej, przedsiębiorca zignorował wezwania o usunięcie braków formalnych tego wniosku, co skutkowało pozostawieniem go bez rozpatrzenia.
W opinii organu odwoławczego, podniesione przez Stronę okoliczności łagodzące, przejawiające się utrzymywaniem dla odbiorców usług regulowanych cen z 2016 r., pomimo wzrostu kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, w sposób wystarczający zostały uwzględnione przez organ I instancji przy wyliczaniu wysokości kary. Kara w wysokości 9 900 zł stanowiąca 1,45% przychodu przedsiębiorcy z działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę osiągniętego w roku 2020, jest dalece umiarkowana, skoro stanowi niespełna 10% maksimum określonego przez ustawodawcę na poziomie 15% przychodu. W opinii organu odwoławczego wysokość nałożonej kary jest sankcją adekwatną do stwierdzonego naruszenia prawa i możliwości finansowych ukaranego przedsiębiorcy, a także spełnia cele: represyjny, prewencyjny oraz wychowawczy.
|Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona złożyła skargę do tut. Sądu wnosząc o zmianę decyzji organu I instancji poprzez |
|wymierzenie grzywny w wysokości 3 000, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania Zaskarżonej decyzji zarzuciła:|
|- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż co |
|prawda Skarżący uchybił przepisom prawa i okres, w którym nie złożył on wniosku jest długi, jednakże stanowi to jeden czyn ciągły i |
|niezawiniony; |
|- błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że Skarżący nie podjął dobrowolnych działań zmierzających do uniknięcia skutków |
|naruszenia w sytuacji gdy po powzięciu informacji o toczącym się postępowaniu podjął on działania mające na celu złożenie wniosku o |
|zatwierdzenie taryf bowiem już w styczniu 2021 r. zlecił sporządzenie odpowiedniego wniosku i taki wniosek został wysłany co prawda w |
|kwietniu ale wynika to ze zwłoki zleceniobiorcy, a nie Skarżącego; |
|- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieuwzględnienie faktu, że Skarżący działał na swoją niekorzyść zaś odbiorcy wody nie zostali |
|pokrzywdzeni przez Skarżącego gdyż przez okres 4 lat taryfy za wodę nie zostały podwyższone i to pomimo inflacji, większych kosztów |
|prowadzenia działalności gospodarczej np. energii elektrycznej, itp. co oznacza, że paradoksalnie przez zachowanie Skarżącego nie ucierpiał |
|interes publiczny czyli ogółu mieszkańców gminy a jedynym podmiotem, który poniósł negatywne konsekwencje finansowe był Skarżący; |
|- art. 8 K.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wymierzenie zbyt wysokiej kary |
|pieniężnej i nie wzięcie pod uwagę społecznego i słusznego interesu strony postępowania. |
|W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. |
|Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o |
|ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o |
|postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności |
|administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu|
|i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu |
|prawnego. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi|
|oraz powołaną w niej podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w |
|stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, |
|jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. |
|Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. |
|Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 12 stycznia 2022 r., którą organ odwoławczy uchylił|
|decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 15 października 2021 r. |
|oraz stwierdził naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu |
|ścieków (Dz.U. z 2020 r., poz. 2028) przez S. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], poprzez stosowanie taryfy za zbiorowe |
|zaopatrzenie w wodę nie przestrzegając obowiązku jej przedstawienia do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 24b ust. 1 u.z.z.w.o.ś., tj. |
|zatwierdzenia przez organ regulacyjny oraz nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 9 900 zł. |
| |
|Stan faktyczny ustalony przez organ nie jest sporny. Skarżący naruszył art. 29 ust.1 pkt 1 u.z.w.o.ś. poprzez stosowanie taryfy za zbiorowe |
|zaopatrzenie w wodę bez dopełnienia ciążącego na nim, na podstawie art. 24b ust. 1 u.z.w.o.ś., obowiązku przedstawienia organowi |
|regulacyjnemu taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę do zatwierdzenia. |
|Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.z.w.o.ś., karze pieniężnej podlega, kto stosuje taryfy nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia do |
|zatwierdzenia, o którym mowa w art. 24b ust. 1. |
|Na podstawie art. 189a § 1 K.p.a., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu |
|stosuje się przepisy działu IVa K.p.a. Administracyjne kary pieniężne. |
|Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary |
|pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W rozpoznawanej |
|sprawie bezsporne jest, że Przedsiębiorca złożył w dniu 29 kwietnia 2021 r. wniosek o zatwierdzenie taryfy jednak mimo wezwania nie uzupełnił|
|braków formalnych wniosku, co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Kolejny wniosek złożył w dniu 27 lipca 2021 r. |
|Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, uzasadniając nałożenie kary organ odwoławczy skoncentrował się na znaczeniu i randze przepisów |
|dotyczących obowiązku przedstawienia organowi regulacyjnemu taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę do zatwierdzenia oraz wskazał, że |
|oceniając wagę naruszenia prawa należy mieć na uwadze cel regulacji ustawy, tj. znaczenie zaopatrzenia w wodę dla społeczeństwa i gospodarki |
|z jednej strony, a z drugiej – monopolistyczny charakter usług oferowanych przez konkretne przedsiębiorstwo na określonym obszarze oraz |
|ograniczenie swobody w ustalaniu cen i stawek opłat za te usługi. Należy zgodzić się z wywodami organu, co do celu i znaczenia obowiązku |
|przedstawienia organowi regulacyjnemu taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę do zatwierdzenia, jednakże zdaniem Sądu, cel wprowadzenia tego |
|obowiązku i jego znaczenie same w sobie nie wykluczają uznania, że waga naruszenia prawa mogła mieć charakter znikomy. Ogólne stwierdzenie, |
|że każde naruszenie tych zasad stanowi czyn o znacznej wadze nie wyczerpuje obowiązku ustalenia, czy okoliczności i charakter popełnionego |
|przez Skarżącego naruszenia prawa w istocie wykluczają uznanie wagi naruszenia za znikomą. Organ powinien rozważyć ten konkretny przypadek, |
|jaki w sprawie wystąpił, i mimo niewątpliwie istotnej rangi przepisów nakładających obowiązek przedstawienia organowi regulacyjnemu taryfy za|
|zbiorowe zaopatrzenie w wodę do zatwierdzenia, rozważyć ten przypadek indywidualnie. |
|Zdaniem Sądu, stanowisko organu w przedmiocie wagi naruszenia prawa popełnionego przez Skarżącego narusza art. 77 § 1 K.p.a. w zakresie |
|rozpatrzenia materiału dowodowego, ponieważ organ swoje rozważania w tym względzie prowadzi na wysokim stopniu ogólności, nie |
|indywidualizując ich. Jedyną okolicznością indywidualnie rozpatrywaną jest długotrwałość opóźnienia: Skarżący złożył wniosek o zatwierdzenie |
|taryfy w dniu 29 kwietnia 2021 r., który wobec braków formalnych wniosku, został pozostawiony bez rozpoznania. Kolejny wniosek złożył w dniu|
|27 lipca 2021 r. Zdaniem Sądu to opóźnienie z całą pewnością nie było krótkotrwałe, jednak organ powinien wziąć pod uwagę nie samą długość |
|opóźnienia, lecz także skutki naruszenia prawa. Z decyzji nie wynika, aby organ te okoliczności rozpatrywał w kontekście oceny wagi |
|naruszenia prawa. W ocenie Sądu organ dopuścił się także błędnej wykładni art. 189f § 1 K.p.a., ponieważ przepis ten nie daje on podstaw do |
|tego, aby sam charakter przepisów uznać za przeszkodę do uznania "znikomości" naruszenia prawa. Każdy przypadek naruszenia prawa powinien |
|być rozpatrywany indywidualnie przez pryzmat postawy podmiotu dopuszczającego się naruszenia prawa, a przede wszystkim skutków, jakie to |
|konkretne naruszenie prawa wywołało. |
|Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w |
|Warszawie z dnia 16 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1889/20 Sąd stwierdził, że istnieje pewne podobieństwo pomiędzy pojęciem znikomości |
|wagi naruszenia prawa i znikomą społeczną szkodliwością czynu, znaną z prawa karnego. Wspólną cechą obu pojęć jest przede wszystkim małe |
|negatywne oddziaływanie czynu przez prawo zakazanego na sferę publiczną i społeczną. Znikomości wagi naruszenia, o którym traktuje art. 189f |
|§ 1 pkt 1 K.p.a. nie można przy tym postrzegać jedynie z punktu widzenia samego faktu zaistnienia deliktu administracyjnego (który w |
|niniejszej sprawie jest niewątpliwy), ale skutków, jakie owo naruszenie wywołało lub wywołuje w przestrzeni publicznej, społecznej czy |
|prywatnej. W wyroku WSA w Warszawie z 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 973/20, Sąd stwierdził, że przy ocenie wystąpienia przesłanki |
|znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze |
|przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to |
|z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa |
|administracyjnego. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 566/21, Sąd |
|stwierdził, że w świetle art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa uzasadniającej odstąpienie od |
|nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr |
|(wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego. Wartości te wskazuje art. 189d pkt 1 K.p.a. |
|Sąd podkreśla, że dokonanie oceny charakteru naruszenia nie leży w gestii Sądu, należy do organu, jednakże Sąd zwraca uwagę na uchybienia, |
|jakie organ popełnił we wskazanym zakresie. |
|Oprócz przewidzianego w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. obligatoryjnego przypadku odstąpienia od nałożenia kary, organ powinien był też rozważyć |
|zasadność zastosowania art. 189f § 2 K.p.a., który stanowi, że w przypadkach innych niż wymienione w § 1 (a zatem także gdy waga naruszenia |
|nie jest znikoma – przyp. Sądu), jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, |
|organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) |
|usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób |
|powiadomienia, i wówczas ma zastosowanie art. 189f § 3 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa |
|w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające |
|wykonanie postanowienia. |
|Organ nie przeanalizował sprawy w aspekcie możliwości zastosowania art. 189f § 2 i 3 K.p.a. Konstrukcja art. 189f § 2 i 3 K.p.a. zdaniem Sądu|
|wskazuje na to, że ważną funkcją kary administracyjnej nie jest automatyczna represja jako odpowiedź na naruszenie prawa, lecz raczej |
|skłonienie adresata normy do usunięcia naruszenia prawa (§ 2 pkt 1), tj. w tym wypadku wykonanie obowiązku przedstawienia organowi |
|regulacyjnemu taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę do zatwierdzenia. Taka funkcja kary (doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem) jawi się |
|jako bardzo istotna. Zdaniem Sądu nałożenie kary administracyjnej nie jest prostą i automatyczną konsekwencją stwierdzonego uchybienia. Skoro|
|kodeks przewiduje możliwość pouczenia (w miejsce ukarania) nawet wówczas, gdy to organ wykryje naruszenie prawa i wyznaczy stronie termin na |
|jego usunięcie (art. 189f § 2 i 3 K.p.a.), to w uzasadnieniu decyzji powinny zostać wskazane powody, które spowodowały, że nie wystarczyło |
|pouczenie, a konieczne było zastosowanie od razu sankcji w postaci kary. |
|Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ ponownie dokona oceny możliwości zastosowania art. 189f § 3 uwzględniając przedstawione wyżej |
|stanowisko Sądu. |
|Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących wysokości kary administracyjnej, która zdaniem Skarżącego jest zbyt wysoka, należy |
|wskazać, że zgodnie z art. 189d K.p.a., wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: |
|1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub |
|ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; |
|2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo |
|naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; |
|3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; |
|4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; |
|5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; |
|6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła; |
|7) w przypadku osoby fizycznej – warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. |
|Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa |
|1781/19, że przesłanki z pkt 1-7 opisane w art. 189d K.p.a. powinny być szczegółowo omówione w kontekście wymierzania określonej wysokości |
|kary. |
|Organ w zaskarżonej decyzji wyraził pogląd, że kara w wysokości 9 900 zł stanowi 1,45% przychodu przedsiębiorcy z działalności w zakresie |
|zbiorowego zaopatrzenia w wodę osiągniętego w roku 2020, jest zatem dalece umiarkowana, skoro stanowi niespełna 10% maksimum określonego |
|przez ustawodawcę na poziomie 15% przychodu. Sąd zwraca uwagę, że kwota 9 900 zł jest znaczna, natomiast organ nie wypowiedział się na temat |
|potencjału finansowego i dochodów Skarżącego nie wiadomo zatem, jak dalece dolegliwa jest ta kara dla Skarżącego, w tym indywidualnym |
|wypadku. Sąd podkreśla, że wysokość kary powinna być zindywidualizowana pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Zdaniem Sądu organ nie |
|wykazał, aby nałożenie kary w takiej wysokości było konieczne do realizacji celu, jakiemu kara ta ma służyć. Z uzasadnienia decyzji wynika, |
|że organ skupił się przede wszystkim na celu represyjnym. |
|Ustalenie wysokości kary należy do organu administracyjnego. Jednakże przedmiotem badania przez Sąd administracyjny jest nie tylko to, czy |
|miało miejsce naruszenie prawa i czy ogólne reguły proceduralne Kodeksu postępowania administracyjnego zostały zachowane, ale także to, czy |
|organ administracji, rozpoznając sprawę, rozważył wszystkie wskazane okoliczności indywidualizujące wymiar kary i czy jego ustalenia są |
|proporcjonalne, nie naruszają zasady bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.) – por. M. Stahl, Sankcje administracyjne po |
|nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Prawo administracyjne wobec współczesnych wyzwań. Księga jubileuszowa dedykowana |
|profesorowi Markowi Wierzbowskiemu, red. J. Jagielski, D. Kijowski, M. Grzywacz, Warszawa 2018, s. 91. |
|Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1|
|lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 145/21, zgodnie z którym zasada proporcjonalności wywodzona z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mimo że |
|adresowana do ustawodawcy, powinna być traktowana również jako zasada stosowania prawa. Bezsprzecznie zasada ta musi być odnoszona również - |
|a nawet w szczególności - do wymierzania sankcji administracyjnych, jako jednej z najbardziej dotkliwych form ingerencji organu administracji|
|publicznej w sferę uprawnień i obowiązków podmiotu administrowanego w procesie stosowania prawa. |
|Sąd zwraca również uwagę, że organ całkowicie pominął fakt, że naruszenie prawa nie przyniosło Stronie realnych korzyści (art. 189d pkt 6 |
|K.p.a.). Strona podnosiła, iż dla odbiorców usług regulowanych utrzymywała ceny z 2016 r. pomimo wzrostu kosztów prowadzenia działalności |
|gospodarczej. Zdaniem Sądu należałoby uznać że brak korzyści wyniesionych z naruszenia prawa jest okolicznością łagodzącą. Niedostatki |
|decyzji w tym zakresie każą stwierdzić, że doszło do istotnego naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a. |
|organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami |
|proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania. |
|Ponownie rozpatrując sprawę, w przypadku stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f |
|§ 1 lub 2 i 3 K.p.a., organ powinien odnieść wysokość kary do ustalonych okoliczności popełnienia naruszenia prawa oraz postawy i finansowej|
|zasobności Skarżącego, mając na względzie zasadę proporcjonalności. |
|W tym stanie sprawy Sąd, stwierdzając, że naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uwzględnił |
|skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 15 października 2021 r. Przy ponownym rozpoznaniu |
|sprawy organ winien uwzględnić powyższe wywody i przedstawioną wykładnię prawa. |
|Mając powyższe uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach |
|postępowania postanowiono na podstawie art. 200 p-.p.s.a. |