V SA/Wa 1299/23

V SA/Wa 1299/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Monika Kramek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 43 poz 477
art. 13v ust. 1 i 2; art. 13b ust. 1; art. 13q
Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny.
Dz.U.UE.L 2011 nr 48 poz 1 art. 2 pkt 8; art. 3 ust. 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach  handlowych (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Monika Kramek (spr.), Asesor WSA - Robert Żukowski, , Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi B. S.A. w B. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 marca 2023 r. nr DZP-16/2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu stwierdzenia nadmiernych opóźnień ze spełnianiem świadczeń pieniężnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] S.A. z siedzibą w B. (dalej: skarżąca, strona) jest decyzja Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK, Prezes urzędu, organ) z 31 marca 2023 r. nr DZP-16/2023 wydana na podstawie art. 13v ust. 1 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 893, dalej: ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych lub ustawa), którą organ stwierdził nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w okresie luty, marzec i kwiecień 2020 r. przez skarżącą, to jest działanie naruszające zakaz, o którym mowa w art. 13 b ust. 1 i ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych; nałożył na skarżącą administracyjną karę pieniężną w wysokości 226 656,16 zł oraz obciążył ją kosztami postępowania administracyjnego w wysokości 459,43 zł.
Kontrolowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych:
Prezes UOKiK, działając w oparciu o treść art. 13c ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, na podstawie danych przekazanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, przeprowadził analizę prawdopodobieństwa nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez skarżącą.
Przeprowadzona analiza dała podstawę do przyjęcia, że szacowana wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez stronę, w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r., może wyczerpywać przesłanki nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych opisane w ustawie.
W tej sytuacji, działając na podstawie art. 13c ust. 2 i art. 13e ust. 2 w związku z art. 13b ww. ustawy, Prezes UOKiK 17 czerwca 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez skarżącą, obejmujące okres luty - marzec - kwiecień 2020 r., tj. trzy kolejne miesiące, przypadające w okresie 2 lat przed dniem wszczęcia postępowania.
W dniu 1 lipca 2020 r. organ działając na podstawie art. 13f ust. 1 i ust. 2 oraz art. 13g ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w celu pozyskania materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia stanu faktycznego, wezwał stronę do przekazania dokumentów i informacji dotyczących działalności spółki, w szczególności w zakresie dokonywanych przez nią transakcji handlowych i rozliczeń z kontrahentami, tj.:
- oświadczenia o posiadanym statusie przedsiębiorcy: mikro, mały, średni lub duży przedsiębiorca;
- dokumentacji opisującej w języku polskim przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, stosownie do treści art. 10 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r., poz. 217 ze zm., dalej: ustawa o rachunkowości);
- informacji o zestawieniu kont, stosownie do treści art. 15 ustawy o rachunkowości, a także zestawieniu kont pomocniczych w zakresie rozrachunków z kontrahentami, stosownie do treści art. 16 ustawy o rachunkowości;
- informacji dotyczących dokonywanych transakcji handlowych, w których świadczenie pieniężne, czyli wynagrodzenie za dostarczone towary lub wykonane usługi stało się wymagalne po 1 stycznia 2020 r., w formie uzupełnionej tabeli stanowiącej załącznik nr 1 wezwania (Tabela nr 1);
- aktualnej wersji plików JPK_VAT, w części dotyczącej ewidencji zakupów VAT, o których mowa w treści art. 193a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) za miesiące: wrzesień 2019 r., październik 2019 r., listopad 2019 r., grudzień 2019 r., styczeń 2020 r., luty 2020 r., marzec 2020 r., kwiecień 2020 r., w strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 O.p. wyłącznie w formie elektronicznej;
- plików JPK_WB, zawierających wyciągi bankowe dotyczące każdego z rachunków bankowych stosowanych do rozliczeń z kontrahentami z tytułu odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług, za okres od 1 stycznia 2020 r. do dnia wypełnienia Tabeli nr 1, w zakresie obciążeń rachunków bankowych, w strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 O.p. wyłącznie w formie elektronicznej.
Odpowiadając na wezwanie spółka złożyła także pisemne wyjaśnienia, że "jej odbiorcami są europejskie koncerny, których siła finansowa i kontraktowa jest znacznie większa niż pozycja kontraktowa spółki. Narzucane przez odbiorców kontrakty w bardzo szczegółowy sposób regulują wszystkie obszary wzajemnych zależności. Z punktu widzenia przedmiotu postępowania kluczowe znaczenie mają regulacje dotyczące trójstronnych zależności pomiędzy stroną, a odbiorcami i narzucanymi przez odbiorców dostawcami komponentów. Każdy z klientów dla których produkuje strona, w zakresie komponentów, posiada własną grupę dostawców, z którymi ma zawarte umowy. Strona nie uczestniczy w negocjacjach warunków tych umów ani nie ma wpływu na ich zakres, zobowiązana jest wchodzić w określone relacje kontraktowe pomiędzy swoimi klientami, a dostawcami komponentów. Spółka nie ma wpływu na określone warunki kontraktowe do których należą m.in. cena, terminy płatności, minimalna wielkość zamówienia, warunki dostawy oraz standardy jakościowe. (...) Jedną z zasad rozliczeń obowiązujących stronę z jej klientami jest wymóg kontrolowania zgodności faktur od dostawców z cenami, jakie otrzymuje od swoich klientów jako wynegocjowane dla poszczególnych dostawców. Kluczową kwestią Jest to, że w przypadku stwierdzenia przez stronę jakichkolwiek rozbieżności pomiędzy otrzymanymi fakturami, a otrzymanymi od klientów warunkami współpracy z danym dostawcą, strona zobowiązana jest w takim przypadku do zablokowania płatności do czasu wyjaśnienia rozbieżności (tzw. "Hold"). W przypadku niezastosowania się strony do ustaleń kontraktowych, obciążana jest kosztami jakie wynikają z niezgodności pomiędzy treścią otrzymanej faktury, a ceną jaka dla danego dostawcy została podana stronie przez jej klienta. W odniesieniu do powyższego strona zaznaczyła, że część opóźnionych zobowiązań wynika z konieczności zastosowania dla niektórych płatności procedury "Hold". Obowiązek ten stosowany jest wobec dostawców dlatego, że takie ustalenia obowiązują we współpracy strony z jej dostawcami".
W wyniku wielokrotnie kierowanych do spółki wezwań, Prezes UOKiK gromadził materiał dowodowy sprawy, wyjaśniając wraz ze stroną pojawiające się na bieżąco wątpliwości, co do przedstawianych przez nią informacji i zestawień. W toku postępowania, w szczególności spółka m.in. odpowiadając na wezwanie organu z 1 września i 1 października 2020 r. (po wcześniejszym wniosku o przedłużenie termin u na udzielenie odpowiedzi) przekazała uzupełnioną Tabelę nr 1 z dodaną kolumną nr 17 zawierającą wyjaśnienia dotyczące faktur, co do których płatność zobowiązania została dokonana w wyniku kompensaty. Spółka wyjaśniła przy tym, że stosuje następujące mechanizmy kompensaty: z kontrahentami polskimi z reguły stosowane są dodatkowe dokumenty - oświadczenia o kompensacie, które podpisują obie strony; w pozostałych przypadkach pracownik skarżącej kontaktuje się z dostawcą i ustala telefonicznie bądź mailowo, że wierzytelność zostanie potrącona ze zobowiązania wobec tego dostawcy.
Ponadto spółka wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków członka zarządu i dyrektora finansowego oraz dyrektora handlowego na okoliczność przedmiotu działalności spółki, sposobu kontraktowania warunków kontraktowych, terminów płatności, obowiązującej procedury kontroli płatności.
Po ustaleniu przez Prezesa UOKIK, że złożone dokumenty i informacje wymagają uzupełnienia, w wykonaniu kolejnego wezwania – z 29 grudnia 2020 r. spółka po uprzednim wniosku o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi, co do pkt 6a wyjaśniła m.in., że kwota 35,7 mln zł świadczeń nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie wynika z zestawiania należności; przekazała uwierzytelnione kopie faktur i potwierdzeń przelewów dla transakcji handlowych wskazanych w Tabelach 1A, 1B, 1C, 1D; przekazała kopie umów z poszczególnymi kontrahentami; dołączyła kopie umowy zarządzania wierzytelnościami nr [...] z [...] S.A.; przekazała umowę z [...] S.A. o realizację wpłat i wypłat gotówkowych zamkniętych w siedzibie klienta.
Ponadto przedłożyła przetłumaczoną na język polski umowę zawartą pomiędzy [...] S.A., a [...] B.V. oraz wynikające z niej aneksy; uzupełnioną Tabelę Należności; przekazała aktualny plik JPK_VAT za okres październik 2019 r. w związku z korektą okresu złożoną 26 listopada2020 r.; oświadczyła, że przesłane przy piśmie z dnia 20 lipca 2020 r. pliki JPK_WB obejmują wszystkie rachunki bankowe stosowane do rozliczeń z kontrahentami z tytułu należności; przekazała kopie dokumentów potwierdzających kompensaty należności oraz uwierzytelnione kopie faktur, których dotyczyły te kompensaty; przedłożyła raport rozrachunków z tytułu dostaw i usług (należności) pod nazwą "Podsumowanie konta klienta" za okres od 01.01.2020 do 30.04.2020 r.
Jednocześnie strona powołała się na okoliczność siły wyższej w postaci wybuchu pandemii koronawirusa SARS-CoV-2 i spowodowanej nim choroby Covid-19, mającej istotny wpływ na rozrachunki [...] S.A. z kontrahentami oraz ścisły związek przyczynowy między stanem pandemii Covid-19, a powstaniem nadmiernych opóźnień w płatnościach spółki. Wskazała na znaczne spadki zamówień ze strony kluczowego klienta [...], stanowiącego blisko 50% sprzedaży skarżącej.
Następnie wezwaniami z 30 marca 2021 r. Prezes Urzędu zwrócił się do 20 dostawców strony wnosząc o: udzielenie informacji o posiadanym statusie tj. mikro, małym, średnim lub dużym przedsiębiorcy, z uwagi na stosowanie postanowień umowy ustalających termin zapłaty dłuższy niż 60 dni liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi; przekazanie informacji o zawartych pomiędzy stroną a wzywanym transakcjach handlowych, świadczeniach pieniężnych stanowiących wynagrodzenie należne wzywanemu oraz dat ich spełnienia przez stronę.
Po udzieleniu odpowiedzi przez ww. organ wezwaniem z 21 września 2021 r. wystąpił do spółki m.in. o uzupełnienia okoliczności mających wpływ na wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w postaci zdarzenia przyjmującego charakter siły wyższej, poprzez przesłanie przetłumaczonej na język polski przez tłumacza przysięgłego korespondencji elektronicznej e-mail pomiędzy stroną postępowania, a jej kontrahentami; przesłania uwierzytelnionej kopii sprawozdania finansowego strony postępowania za rok 2020 oraz rachunku zysków i strat za poszczególne miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień 2020 r.; przekazania dokumentów finansowych w postaci rachunku przepływów pieniężnych za poszczególne miesiące: styczeń, luty, marzec i kwiecień 2020 r. oraz bilansu sporządzonego na dzień 31 stycznia, 29 lutego, 31 marca i 30 kwietnia 2020 r.; udzielenia informacji czy transakcje handlowe wymienione w Tabeli A stanowiącej załącznik nr 1 do wezwania z numerami identyfikacji podatkowej podmiotów spoza Polski zostały zawarte w oparciu o przepisy polskiego prawa, czy też zostały zawarte w oparciu o przepisy prawa innego państwa;
udzielenia odpowiedzi na pytanie dotyczące daty zawarcia transakcji handlowych wymienionych w Tabeli B; przesłania uwierzytelnionych kopii faktur wyszczególnionych w Tabeli C; przygotowania szczegółowej listy pytań do osób, co do których spółka wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków i na jaką okoliczność miałyby one być przesłuchane.
Skarżąca udzieliła odpowiedzi przy piśmie z 14 października 2021 r. przedkładając żądane dokumenty oraz listę pytań do świadków.
Wezwaniami z 2 lutego 2022 r. organ wystąpił do trzech nabywców strony wnosząc o: szczegółowe informacje dotyczące świadczeń pieniężnych wynikających w transakcji handlowych spełniających łącznie poniższe kryteria:
- [...] S.A. z siedzibą w B. była dostawcą towarów lub usług, a Wzywana była nabywcą towarów lub usług;
- termin zapłaty świadczenia pieniężnego uzgodniony przez strony umowy przypadał w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r.
- potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii umowy zawartej pomiędzy wzywaną, a skarżącą, na podstawie której wystawiono dowody sprzedaży wymienione w załączniku;
- dokumentów potwierdzających zapłatę ujętych w ww. tabeli świadczeń pieniężnych (np. potwierdzenia przelewów lub oświadczenia o kompensacie), a w przypadku braku zapłaty ww. świadczeń pieniężnych, proszę o wyjaśnienie przyczyny braku spełnienia poszczególnych świadczeń pieniężnych wraz z dowodami na tę okoliczność.
W wyniku przeprowadzanej sukcesywnie analizy nadsyłanych materiałów, Prezes UOKiK stwierdził, że nadal wymagają one uzupełnienia wobec czego pismem z 22 sierpnia 2022 r. wezwał stronę do:
- przekazania dowodów na okoliczność spełnienia w całości świadczeń pieniężnych wymienionych w załączniku nr 1 do niniejszego wezwania, które to świadczenia były spełniane przelewami zbiorczymi i w załączniku 1a zawierającego przypadki niedopłat do świadczeń pieniężnych spełnianych przelewami pojedynczymi;
- przekazania dowodów potwierdzających spełnienie świadczeń pieniężnych, przy których w wyjaśnieniach strony widnieje komentarz "rekompensata" oraz przedłożenie umów na okoliczność uprawnienia strony do wstrzymania płatności (blokada);
- przekazania poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii dokumentów oraz wyjaśnienia, jaki charakter mają świadczenia na rzecz podmiotu o nr NIP: [...]. Organ wyjaśnił przy tym, że analiza tych świadczeń pieniężnych nie wykazała, aby zostały one ujęte w plikach JPK_VAT. Jednocześnie, spełnienie tych świadczeń pieniężnych zostało odzwierciedlone w plikach JPK_WB i zidentyfikowane jako świadczenia spełniane na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w N. w ramach przelewów zbiorczych;
- przekazania faktur korygujących w stosunku do świadczeń pieniężnych w stosunku do których strona oświadczyła, że świadczenia te zostały "skorygowane do zera";
- przesłania dowodów spełnienia w całości świadczeń pieniężnych w stosunku do których analiza JPK_WB nie wykazała, jakoby w odniesieniu do przywołanych świadczeń pieniężnych strona spełniła je w dacie oraz formie wskazanej w ostatecznej Tabeli nr 1;
- przekazania faktur korygujących oraz faktur pierwotnych, do których odnoszą się korekty wskazane w zestawieniu należności;
- przesłania dowodów - dokumentów, w tym dowodów z dokumentów finansowych strony, za wyjątkiem sprawozdania finansowego za rok 2020, przesłanego za pismem z 14 października 2021 r. - na okoliczność wpływu siły wyższej - Covid-19 - na nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez stronę w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r.
W odpowiedzi z 30 września 2022 r. spółka przekazała zapisaną na płycie CD dokumentację, w tym kopie faktur, potwierdzenia przelewów oraz tabele stanowiące załączniki do wezwania wraz z wyjaśnieniami; skany faktur korygujących oraz faktur pierwotnych, odnoszących się do tych faktur wskazanych w zestawieniu należności oraz w odniesieniu do każdej pozycji wskazanej w zestawieniu złożyła dodatkowe wyjaśnienia.
W notatce urzędowej z dnia 15 listopada 2022 r. Prezes Urzędu ustalił status (wielkość) wybranych przedsiębiorców ([...] Sp. z o.o. Sp. k.; [...] Sp. z o.o.; [...] Sp. z o.o.; [...] Sp. z o.o.; [...] Sp. z o.o.) będących dostawcami strony, co do których umówione terminy zapłaty świadczeń pieniężnych na ich rzecz przekraczały 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, na podstawie informacji ze sprawozdań o udzielonej pomocy publicznej w aplikacji SHRIMP.
Powyższe ustalenia zostały potwierdzone przez ww. przywołane podmioty w przesłanej przez nich korespondencji w sprawie.
Postanowieniem z 25 stycznia 2023 r. Prezes Urzędu nie uwzględnił żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych świadków.
Po analizie tak zebranego materiału dowodowego, Prezes UOKiK działając na podstawie art. 74 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 9 k.p.a. poinformował stronę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie i możliwości zapoznania się z nim. W piśmie tym Prezes Urzędu uszczegółowił przedstawiony zarzut nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, poprzez wskazanie świadczeń pieniężnych, które uznał za niespełnione w okresie objętym postępowaniem oraz spełnione po terminie, a także powodów takiego uznania.
W piśmie z 7 marca 2023 r. strona podniosła, że oddalenie wniosków dowodowych nastąpiło przy jednoczesnym poczynieniu ustaleń sprzecznych w twierdzeniami strony, co stanowi istotne naruszenie art. 7, 77 ust. 1 i 78 ust. 1 k.p.a. W szczególności dotyczy to dowodów zmierzających do wykazania ustaleń kontraktowych z kontrahentami w zakresie wstrzymanych terminów płatności.
Za nieprawidłowe strona uznała przyjęcie przez Prezesa UOKiK stanowiska, że pomiędzy udowodnionym w postępowaniu wystąpieniem zdarzenia o charakterze siły wyższej (pandemia Covid-19), a ustalonymi w postępowaniu opóźnieniami w spełnieniu świadczeń pieniężnych nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy, co stanowi naruszenie art. 13v ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Zdaniem strony również nieuwzględnienie w sprawie świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie w okresie objętym postępowaniem, należnych od kontrahentów niebędących przedsiębiorcami z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego ani Konfederacji Szwajcarskiej, narusza zasadę równego traktowania, a tym samym art. 2, 32 ust. 1 i 31 ust. 3 Konstytucji.
W uzasadnieniu zaskarżonej, opisanej na wstępie decyzji z 31 marca 2023 r. Prezes UOKiK wyjaśnił, że wyłączył z prowadzonego postępowania:
a) świadczenia pieniężne wynikające z transakcji handlowych nieobjętych zakresem podmiotowym ustawy tj. świadczenia pieniężne, wynikające z transakcji handlowych, w których kontrahentami strony nie byli przedsiębiorcy z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej - stosownie do treści art. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Świadczenia te zawiera Tabela nr C1 stanowiąca załącznik nr 18 do decyzji;
b) świadczenia pieniężne niebędące wynagrodzeniem za dostarczone towary lub wykonane usługi w transakcjach handlowych w rozumieniu art. 4 pkt 1 a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (np. rekompensaty, opłaty bankowe, cła, świadczenia pieniężne wynikające z faktur korygujących niedotyczących świadczeń pieniężnych objętych zakresem postępowania);
c) świadczenia pieniężne, dla których dokonano korekt księgowych lub wystawione zostały faktury korygujące na pełną wartość świadczenia pieniężnego;
d) świadczenia pieniężne niewymagalne w okresie objętym postępowaniem wynikające z transakcji handlowych, co do których ww. ustawa ma zastosowanie, lecz które pomimo tego, że zostały wykazane przez stronę w materiale dowodowym, nie kwalifikowały się do objęcia ich ramami wyznaczonymi przez okres objęty niniejszym postępowaniem, tj. luty, marzec, kwiecień 2020 r. W tym zakresie Prezes UOKiK wyłączył od rozstrzygania:
• świadczenia pieniężne spełnione w całości przed okresem objętym postępowaniem tj. przed 1 lutego 2020 r. - świadczenia te zawiera Tabela C3 stanowiąca załącznik nr 20 do decyzji.
• świadczenia pieniężne, które stały się wymagalne po okresie objętym postępowaniem, tj. te, których termin zapłaty przypadał 30 kwietnia 2020 r. lub później - świadczenia te zawiera Tabela C5 stanowiąca załącznik nr 22 do decyzji;
e) świadczenia pieniężne spełnione przez stronę w terminie.
Dalej Prezes UOKiK wyjaśnił, że zweryfikował materiał dowodowy w zakresie spełnienia przestanek ustawowych potwierdzających nadmierne opóźnianie się ze spełnieniem przez stronę świadczeń pieniężnych w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r.
Weryfikacja polegała na analizie i porównaniu informacji zawartych w zebranym materiale dowodowym. Porównywanie obejmowało poszczególne pozycje dotyczące w szczególności: daty wystawienia faktury/rachunku, daty doręczenia stronie postępowania faktury/rachunku, wartości świadczeń pieniężnych zastrzeżonych jako wynagrodzenie za dostawę towaru lub świadczenie usług, uzgodnionych terminów zapłaty, oraz wysokości i dat spełnionych (jak i niespełnionych) - informacje uzyskane od strony i jej kontrahentów z danymi zawartymi w prowadzonej ewidencji podatkowej (w plikach JPK_VAT), w wyciągach bankowych (w plikach JPK_WB) oraz w dokumentach źródłowych - w kopiach faktur, potwierdzeniach przelewu, wydrukach wyciągów bankowych (w innej strukturze niż JPK_WB), wyciągach z ksiąg rachunkowych.
Organ podniósł, że po dokonaniu ww. wyłączeń i weryfikacji zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyodrębnił świadczenia pieniężne, które nie zostały spełnione przez stronę w okresie objętym postępowaniem albo zostały spełnione przez nią po terminie, a które zostały wyszczególnione w opracowanych tabelach zebranych w poszczególnych grupach, stanowiących załączniki nr 1-17 do niniejszej decyzji.
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że na spełnienie świadczenia pieniężnego mogła wpływać procedura "Hold", w której spółka upatrywała podstaw wstrzymywania spełniania świadczeń pieniężnych na rzecz swoich dostawców, w sytuacji gdy otrzymywane przez nią faktury nie były zgodne z przekazywanymi jej cenami, co uzasadniało zastosowanie tzw. procedury "Hold" i zablokowanie płatności do czasu wyjaśnienia rozbieżności.
W tym kontekście organ wskazał na dowód w postaci Instrukcji Zintegrowanego Systemu Zarządzania 1-1901/06 "Wyjaśnianie rozbieżności cenowych(AFA)". Z dokumentu tego wynika, że raz w tygodniu pracownik Działu Kontrolingu przesyła pracownikom Działu Zakupów i Zaopatrzenia plik z zestawieniem rozbieżności cenowych (AFA) do wyjaśnienia. Po zidentyfikowaniu przyczyn rozbieżności cenowych, pracownik Działu Zakupów i Zaopatrzenia podejmuje działania korygujące. Jeżeli rozbieżności cenowa danego komponentu wynika z zamówienia danego komponenta poniżej ustalonej minimalnego wolumenu zamówienia, pracownik strony akceptuje inną (wyższą) cenę na fakturze. W przypadku zaś różnic cenowych w systemie ERP pracownik strony akceptuje płatność faktury. Jeżeli miała miejsce podwyżka/obniżka ceny, o której dostawca nie informował, a nie ma racjonalnych podstaw do zmiany ceny, pracownik strony zwraca się do dostawcy z prośbą o wystawienie faktury korygującej.
Zdaniem organu z powyższego dokumentu wynika podstawa działań korygujących strony w razie rozbieżności cenowych. Rzecz jednak w tym, że ww. instrukcja ma wyłącznie charakter interkorporacyjny i reguluje jedynie akty staranności w obrębie przedsiębiorstwa strony w razie rozbieżności cenowych. Nie reguluje ona w żadnej mierze relacji handlowych pomiędzy stroną a jej dostawcami, w tym nie zawiera żadnych postanowień umownych, w których dostawcy akceptowaliby wstrzymanie spełnienia świadczeń pieniężnych do czasu wyjaśnienia rozbieżności.
Dalej organ wyjaśnił, że nie uwzględnił wniosków dowodowych spółki o przesłuchanie świadków, bowiem nie było potrzeby uzupełniania materiału dowodowego tj. prowadzenia dowodów dotyczących okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami zwłaszcza, że wnioski spółki dotyczyły okoliczności związanych z zasadami jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, że skarżąca zawierała transakcje handlowe, w których wartość świadczeń pieniężnych była ustalana w walutach złoty, euro, dolar amerykański oraz funt brytyjski. Ustalił, że suma zakwestionowanych świadczeń pieniężnych, które nie zostały spełnione lub zostały spełnione po terminie przez stronę w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r., wyniosła łącznie 52 204 510,36 zł.
Mając na uwadze powyższe, Prezes UOKiK ustalił wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych przez stronę w okresie objętym postępowaniem lub spełnionych po terminie, po przeliczeniu na złote wartości świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych, na podstawie art. 13v ust. 1 ustawy w zw. z art. 10 ust. 1a ustawy. Ustalenia w zakresie przewalutowania świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych, obrazują Tabele A1, B2, B3, B4, B6, B7, B8, B10, B14a.
Jako podstawę przewalutowania świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych, Prezes UOKiK przyjął średni kurs danej waluty ogłaszany przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenia pieniężne stały się wymagalne. Takie dokonanie przewalutowań uzasadnione jest zdaniem organu brzmieniem ustawy, w tym w szczególności jej art. 10 ust. 1a z uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej i systemowej tego przepisu. Konstrukcja przewidziana w art. 10 ust. 1a ustawy (wyliczenia kursu ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne) odnosi się do dnia wymagalności - okoliczności mającej kluczowe znaczenie z punktu widzenia przedmiotu niniejszego postępowania.
Odnosząc się do przesłanek odstąpienia od wymierzenia karu Prezes UOKiK stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że wartość niespełnionych lub spełnionych przez nią po terminie świadczeń pieniężnych jest równa lub mniejsza od wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie przez skarżącą w okresie objętym postępowaniem (art. 16 v ust. 6 ustawy) oraz że do nadmiernego opóźniania doszło na skutek siły wyższej (art. 16v ust. 7 ustawy) czy też, że wystąpiły uzasadnione przypadki (art. 16v ust. 8 ustawy) pozwalające na odstąpienie od wymierzenia kary.
Organ wyjaśnił, że suma zakwestionowanych świadczeń pieniężnych, które nie zostały spełnione lub zostały spełnione po terminie przez stronę w okresie luty, marzec, kwiecień 2020 r., wyniosła łącznie 52 204 510,36 zł, podczas gdy udokumentowana w sposób bezsporny wartość świadczeń pieniężnych wymagalnych w okresie objętym postępowaniem otrzymanych przez stronę po terminie oraz nieotrzymanych do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem wyniosła 28 338 828,30 zł. Przy czym w świetle brzmienia art. 2 ustawy wyłączeniu z prowadzonego postepowania podlegały transakcje handlowe, w których kontrahentami strony nie byli przedsiębiorcy z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej.
W ocenie organu art. 2 ustawy zawiera zamknięty katalog państw objętych regulacją, a to oznacza, że przepisy ustawy nie znajdują zastosowania w odniesieniu do transakcji handlowych, w których jedna ze stron umowy nie jest przedsiębiorcą z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego ani Konfederacji Szwajcarskiej.
Zdaniem organu do nadmiernego opóźnienia się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez stronę nie doszło na skutek działania siły wyższej w postaci stanu pandemii Covid-19. Skarżąca nie wykazała bowiem, że okoliczności związane z pandemią miały wpływ na terminy spełnienia świadczeń pieniężnych wynikających z konkretnych faktur. Jej twierdzenia nie korespondują ze sprawozdaniem zarządu spółki z działalności w 2020 r. w bowiem dokumencie sytuację finansową strony oceniono jako "bardzo dobrą". Wyeksponowano wzrost zysku netto w 2020 r. w stosunku do referencyjnego 2019 r. Jednocześnie zarząd "[...]" S.A. podkreślił, że spółka "w ciągu całego roku zachowała płynność finansową". W zakresie oceny płynności finansowej strony ww. dokument, w ocenie organu cechuje się wewnętrzną spójnością, jako że odwołuje się do konkretnych danych finansowych ujętych w sprawozdaniu finansowym.
W ocenie Prezesa UOKiK nie stanowi również "uzasadnionego przypadku" odstąpienia od wymierzenia kary powoływanie przez skarżącą takich okoliczności jak: niezawiniony charakter opóźnień, spowodowany "brakiem spływu należności z transakcji handlowych o narzuconym stronie terminie płatności znacznie dłuższym niż termin płatności zobowiązań oraz obniżeniem przez bank finansujący stronę limitów kredytu obrotowego o kwotę, której brak spowodował opóźnienie w zapłacie".
Zdaniem organu z "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 13v ust. 8 ustawy mamy do czynienia wówczas, gdy nałożenie administracyjnej kary pieniężnej byłoby sprzeczne z funkcją tej kary oraz celami ustawy, jednak takie okoliczności w sprawie nie występują.
Organ wyjaśnił, że wysokość kary została obliczona jest jako suma jednostkowych kar za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, które było wymagalne w okresie objętym postępowaniem, z pominięciem świadczeń pieniężnych, w przypadku których termin ich spełnienia upłynął wcześniej niż 2 lata przed dniem wszczęcia postępowania.
W skardze na decyzję Prezesa UOKiK z 31 marca 2023 r., skarżąca wniosła o jej uchylenie w zakresie pkt I podpunkt 2 tj. nałożenia kary pieniężnej, zarzucając naruszenie:
a) art. 6, 7,10, 77 ust. 1, art. 78 ust. 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy, odmowę przeprowadzenia dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i oddalenie wniosków dowodowych strony przy jednoczesnym poczynieniu ustaleń sprzecznych z tezami, które miały zostać wykazane wnioskowanymi dowodami, tj. w szczególności ustalenie - wbrew oddalonym tezom dowodowym strony - jakoby:
(1) z łączących stronę trójstronnych relacji kontraktowych nie wynikały ustalenia dotyczące umownego wydłużania terminów płatności faktur;
(2) strona nie zdołała wykazać, jak okoliczności będące emanacją działania siły wyższej wpływały na terminy spełnienia świadczeń pieniężnych;
b) art. 6, 7,10, 77 ust. 1, art. 78 ust. 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz poczynienie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym lub ustaleń nieznajdujących oparcia w materiale dowodowym, tj. w szczególności wadliwe ustalenie przez organ, jakoby:
(1) strona nie wskazała w okresie objętym postępowaniem świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie od kontrahentów niebędących przedsiębiorcami z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej;
(2) strona była w dobrej kondycji finansowej, zachowała płynność finansową i osiągnęła wzrost zysku netto, w związku z czym wyjaśnienia o trudnościach przypadających w okresie pandemii należy uznać za emanację przyjętej linii obrony ukierunkowanej na uniknięcie odpowiedzialności za delikt administracyjny;
c) art. 10 ust. 2, art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz art. 7a § 1 i art. 8 § 1 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości w sprawie co do stanu faktycznego oraz co do treści norm prawnych na niekorzyść strony;
d) art. 13V ust. 1 w zw. z ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych w zw. z art. 6, 7a § 1 i 8 § 1 k.p.a., poprzez nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej w sytuacji, w której do nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych doszło na skutek działania siły wyższej;
e) art. 13v ust. 1 w zw. z ust. 6 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych w zw. z art. 6 i 8 § 1 k.p.a. oraz naruszenie zasady równości wyrażonej art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 8 § 1 i 2 Konstytucji, poprzez nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, gdy wartość świadczeń pieniężnych niespełnionych lub spełnionych po terminie przez stronę w okresie objętym postępowaniem była mniejsza od rzeczywistej wartości świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych przez stronę po terminie;
ewentualnie - w przypadku uznania, że nie zachodzi podstawa do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13v ust. 6 ustawy naruszenie art. i3v ust. 1 w zw. z ust. 8 ustawy poprzez nieodstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej w ramach uznania organu;
f) art. 8 k.p.a. i art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz zasady demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP poprzez nałożenie kary pieniężnej za zarzuty dotyczące okresu od lutego do kwietnia 2020 r. po przeprowadzeniu postępowania z kilkukrotnym przekroczeniem terminu jego zakończenia, w wysokości określonej na podstawie obwieszczenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 21 grudnia 2022 r., 50% wyższej niż obowiązująca w czasie popełniania przez stronę zarzucanego jej deliktu administracyjnego.
g) art. 13v ust. 2 ustawy w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez błędne określenie wysokości i terminu opóźnienia świadczeń pieniężnych, które zostały następnie skorygowane in minus (tj. gdy faktury korygujące zmniejszały wysokość świadczenia pieniężnego), poprzez ich kalkulowanie na potrzeby naliczenia kary według stanu na dzień rozliczenia faktury korygującej z kolejnymi świadczeniami, gdy w rzeczywistości korekta faktury oznaczała, że rzeczywista wysokość świadczenia była od samego początku niższa;
h) art. 13v ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez błędne i nieznajdujące oparcia w ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych przyjęcie, że przewalutowania świadczeń pieniężnych wyrażonych w walucie obcej należy dokonywać według średniego kursu danej waluty ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenia pieniężne stały się wymagalne, w miejsce przyjęcia kursu, według którego świadczenie było ujęte w księgach rachunkowych strony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.
W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zwarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu. Sąd nie stwierdził w działaniu organu takich naruszeń prawa zarówno procesowego jak i materialnego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 13v ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, który został dodany przez art. 10 pkt 12 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz.U. z 2019.1649), zmieniającej ustawę z dniem 1 stycznia 2020 r.
Art. 13v ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, tj. wprowadzonym ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych) stanowił, że w przypadku stwierdzenia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez stronę postępowania, Prezes Urzędu nakłada na nią, w drodze decyzji, administracyjną karę pieniężną. Ustalając wystąpienie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, Prezes Urzędu pomija niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenia pieniężne, w przypadku których termin ich spełnienia upłynął wcześniej niż 2 lata przed dniem wszczęcia postępowania. W myśl art. 13v ust. 2 ustawy, wysokość kary, o której mowa w ust. 1, obliczana jest jako suma jednostkowych kar za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, które było wymagalne w okresie objętym postępowaniem, z pominięciem świadczeń pieniężnych, w przypadku których termin ich spełnienia upłynął wcześniej niż 2 lata przed dniem wszczęcia postępowania. Wysokość jednostkowej kary, o której mowa w zdaniu pierwszym, jest obliczana według wzoru: JKP = WŚ × n/365 × OU gdzie poszczególne symbole oznaczają: JKP - jednostkową karę za niespełnione lub spełnione po terminie świadczenie pieniężne, WŚ - wartość niespełnionego lub spełnionego po terminie świadczenia pieniężnego, n - wyrażony w dniach okres, który upłynął od dnia wymagalności niespełnionego lub spełnionego po terminie świadczenia pieniężnego, do ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem, albo do dnia jego spełnienia jeżeli świadczenie pieniężne zostało spełnione w okresie objętym postępowaniem, OU - odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, ustalone na dzień wydania decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej.
Regulacje ustawy dotyczące postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych mają charakter sankcyjny wobec czego powinny być interpretowane w sposób zawężający. Przy wykładni tych przepisów należy też uwzględnić normy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, której cele ma realizować regulacja krajowa.
Zgodnie z art. 13b ust. 1 ustawy, zakazane jest nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmioty, o których mowa w art. 2, niebędące podmiotami publicznymi. Stosownie do art. 13b ust. 2 ustawy nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmiot, o którym mowa w art. 2, niebędący podmiotem publicznym, ma miejsce w przypadku, gdy w okresie 3 kolejnych miesięcy suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez ten podmiot wynosi co najmniej 2 000 000 złotych. W myśl art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, w przypadku postępowań w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 10, wszczynanych w latach 2020 i 2021, suma wartości świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 13b ust. 2 tej ustawy, wynosi co najmniej 5 000 000 złotych.
Dla stwierdzenia czy doszło do nadmiernego opóźniania się przez dany podmiot ze spełnianiem świadczeń pieniężnych punktem wyjściowym musi być ustalenie sumy wartości świadczeń pieniężnych wymagalnych, a niespełnionych oraz spełnionych po terminie w okresie 3 kolejnych miesięcy.
Na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych sposób ustalenia daty wymagalności świadczenia pieniężnego został szczegółowo uregulowany w art. 7 i art. 8, które określają przesłanki powstania roszczenia o zapłatę odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych oraz maksymalny dopuszczalny termin zapłaty, przy czym art. 7 dotyczy przypadków, w których dłużnikiem nie jest podmiot publiczny, a art. 8 przypadków, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny. Ustawa natomiast nie reguluje jaki przyjąć termin spełnienia świadczenia pieniężnego dla celów ustalenia wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie, których mowa w art. 13b ust. 2 ustawy oraz wartości WŚ i n, o których mowa w art. 13v ust. 2 ustawy, wobec czego, mając na uwadze racjonalność ustawodawcy, należy przyjąć, że w tym samym akcie prawnym tym samym pojęciom w różnych jednostkach redakcyjnych należy nadawać to samo znaczenie, zatem dla ustalenia terminu wymagalności świadczenia pieniężnego dłużnika będą miały zastosowanie reguły z art. 7 ustawy. Przepis ten odwołuje się w pierwszej kolejności do terminu zapłaty określonego w umowie (art. 7 ust. 1), przy czym nie może on przekraczać maksymalnej liczby dni określonych w art. 7 ust. 2 i 2a.
Dla ustalenia terminów zapłaty, o których mowa w art. 7 ust. 2 i 2a ustawodawca termin wymagalności świadczenia pieniężnego wiąże z zaistnieniem łącznie dwóch zdarzeń: spełnienia przez wierzyciela swojego świadczenia oraz doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi.
W przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie dnia doręczenia faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi albo gdy faktura lub rachunek zostały doręczone przed dostawą towaru lub wykonaniem usługi, termin zapłaty o którym mowa m.in. w art. 7 ust. 2 i 2a, jest liczony od dnia otrzymania przez dłużnika towaru lub usługi (art. 7 ust. 4 ustawy). W sytuacji gdy strony transakcji handlowej nie określiły terminu zapłaty w umowie dla ustalenia terminu zapłaty należy zastosować art. 488 §1 k.c. oraz odpowiednio art. 7 ust. 2, 2a i 4 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Art. 488 §1 k.c. stanowi, że świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, z ustawy albo z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, że jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.
W transakcjach handlowych, które zawierane są pomiędzy podmiotami będącymi profesjonalistami w obrocie handlowym, faktura z określonym w niej terminem płatności stanowi wezwanie do zapłaty, wobec czego na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych jako termin zapłaty świadczenia pieniężnego, w przypadku braku określenia go przez strony w umowie, należy przyjąć termin wskazany w fakturze. W tym przypadku termin wymagalności roszczenia o zapłatę należności zależy od zaistnienia dwóch zdarzeń – spełnienia przez wierzyciela swojego świadczenia oraz doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi.
Na rangę dokumentu faktury w transakcjach handlowych wskazuje też treść motywu 18 preambuły do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE, zgodnie z którym faktury równają się wezwaniom do zapłaty i są ważnymi dokumentami w łańcuchu transakcji dostawy towarów i świadczenia usług między innymi do celów ustalenia terminów płatności.
Należy też zwrócić na definicję należności zawartą w art. 2 pkt 8 dyrektywy, zgodnie z którą należność oznacza główną kwotę, która powinna była zostać zapłacona w umownym lub ustawowym terminie zapłaty, obejmującą także mające zastosowanie podatki, cła, opłaty lub koszty wymienione na fakturze lub w równoważnym wezwaniu do zapłaty. Należy też wskazać, że przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE jednoznacznie wskazują, że opóźnieniem sankcjonowanym powinno być tylko opóźnienie, do którego doszło z przyczyn leżących po stronie dłużnika, a nie każde uchybienie terminowi płatności. Według definicji zawartej w art. 2 pkt 4 dyrektywy "opóźnienia w płatnościach" oznaczają płatności, które nie zostały dokonane w umownym lub ustawowym terminie, w przypadku gdy spełnione są warunki określone w art. 3 ust. 1 lub w art. 4 ust. 1.
Art. 3 ust. 1 dyrektywy stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby w transakcjach handlowych między przedsiębiorstwami wierzyciel był uprawniony do odsetek za opóźnienia w płatnościach bez konieczności przypomnienia, w przypadku gdy spełnione są następujące warunki: a) wierzyciel wypełnił swoje zobowiązania umowne i prawne; oraz b) wierzyciel nie otrzymał należności w odpowiednim czasie, chyba, że dłużnik nie jest odpowiedzialny za opóźnienie.
Celem ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych jest ponadto ukrócenie nieuczciwej praktyki kredytowania się dłużników kosztem ich, nierzadko słabszych ekonomicznie, wierzycieli (uzasadnienie, Druk sejmowy nr 3475, s.3).
W rozpoznawanej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, koniecznych do stwierdzenia przesłanki naruszenia zakazu nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych. Strona kwestionując te ustalenia w skardze, nie wskazała na żadną konkretną transakcję, która według niej została nieprawidłowo oceniona i zakwalifikowana przez organ, co mogłoby mieć wpływ na ostateczne ustalenia w zakresie zaistnienia deliktu administracyjnego lub wysokość ustalonej kary pieniężnej.
Należy mieć na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie postępowaniem wyjaśniającym objęto kilka tysięcy transakcji, co wynika z
liczby pozycji transakcji zawartych w sporządzonych przez organ poszczególnych tabelach, przedstawiających sposób zakwalifikowania przez organ poszczególnych transakcji oraz wyliczenia wielkości istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wszystkie transakcje objęte postępowaniem zostały przez organ w tabelach opisane w sposób pozwalający na ich łatwą identyfikację z dokumentami źródłowymi, przez podanie m.in. NIP dostawcy, nr dowodu zakupu/faktury, data zakupu/data wystawienia faktury, data doręczenia faktury, wysokość świadczenia wynikająca z dowodu zakupu, wysokość świadczenia pieniężnego niespełniona w okresie objętym postępowaniem po przewalutowaniu, termin zapłaty według umowy, data spełnienia świadczenia pieniężnego, liczba dni opóźnienia, jednostkowa kara pieniężna. W tabelach organ przedstawił też szczegółowe wyliczenia dotyczące wyodrębnionych przez niego w oddzielnych tabelach kategorii transakcji, wskazując które z transakcji i w jakiej wysokości uwzględnił przy ustalaniu wielkości istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organ również przedstawił szczegółowe wyliczenie wysokości nałożonej kary, poprzez obliczenie jednostkowe kary za każde niespełnione oraz spełnione po terminie zakwestionowane świadczenie pieniężne wyszczególnione w Tabelach A1, A2, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10, B11, B12, B13, B14, B15.
W tych okolicznościach sprawy dla skutecznego podważenia prawidłowości ustaleń organu strona powinna była wskazać konkretne transakcje lub pozycje w tabelach, które według niej zostały przez organ ustalone lub ocenione nieprawidłowo, natomiast niewystarczające jest samo powołanie się na przepisy postępowanie i ogólnikowe sformułowanie zarzutów, bez wskazania na konkretne okoliczności wypełniające znamiona podnoszonych naruszeń.
Wobec przedstawienia przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób jasny i czytelny, w ujęciu tabelarycznym dowodów, w oparciu o które organ dokonał ustaleń faktycznych oraz zasad, według których dokonywał subsumpcji tego stanu faktycznego pod przepisy prawa, które w ocenie sądu zostały prawidłowo zastosowane, sformułowanie przez stronę ogólnikowych zarzutów naruszenia postępowania, bez odniesienia ich do konkretnych transakcji i wskazania na konkretne dowody, nie pozwala uznanie przez sąd, że strona wykazała, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, a w szczególności by organ dokonał wadliwych ustaleń faktycznych.
Za prawidłowe ustalenia faktyczne sąd przyjął również te, które dotyczyły niewykazania przez skarżącą wpływu działania siły wyższej (pandemii Covid-19) na terminy spełnienia świadczeń pieniężnych (art. 13v ust. 7 ustawy).
Skarżąca w treści skargi wskazuje, że Prezes UOKiK dokonując ustaleń w zakresie jej kondycji finansowej poczynił je w oparciu o ogólną treść sprawozdania finansowego za 2020 r., podczas gdy zdaniem skarżącej z treści ww. dokumentu nie da się ustalić sytuacji i płynności finansowej spółki w okresie objętym postępowaniem (luty, marzec, kwiecień 2020 r.).
Sąd nie podziela tego stanowiska, natomiast zgadza się z organem, że wystąpienie stanu pandemii nie może usprawiedliwiać każdego przypadku niepodjęcia w terminie przewidzianych prawem czynności, w tym przypadku zapłaty faktur.
Poza powołaniem się na samo zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym (pandemia Covid-19), należało również rozważyć - co też organ uczynił - jaki wpływ miało to zdarzenie na możliwość dopełnienia obowiązku przez skarżącą. W prowadzonym postępowaniu w sprawie nadmiernego opóźniania ze spełnieniem świadczenia w okresie objętym postępowaniem, zobowiązaniem dłużnika z punktu widzenia narzędzi ochrony wierzyciela przewidzianych w ustawie jest zapłata. Stąd też dla uwolnienia się od odpowiedzialności, bądź jej zmodyfikowania konieczne było wykazanie rozstrzygającego wpływu epidemii na brak zapłaty w terminie, a takiego związku przyczynowo-skutkowego skarżąca nie wykazała. Nie wykazała bowiem w zakresie jakich zidentyfikowanych transakcji wystąpił związek przyczynowo-skutkowy, przemawiający za ziszczeniem się przesłanki uprawniającej organ do zastosowania art. 13v ust. 7 ustawy.
Za właściwe sąd uznaje poczynienie przez organ ustaleń dotyczących sytuacji finansowej skarżącej w okresie objętym postępowaniem w oparciu o sprawozdanie finansowe Zarządu, w którym to w pkt 3 Zarząd wskazał, że sytuacja finansowa skarżącej w 2020 r. była bardzo dobra. Spółka zakończyła rok 2020 zyskiem netto w wysokości: 10 742,8 zł w porównaniu do 5 710,9 zł w 2019 r. Majątek (aktywa) wyniósł 257 704,4 zł i był wyższy w stosunku do roku poprzedniego o 11 511,8 zł.
W ww. sprawozdaniu wskazano, że spółka w ciągu całego roku zachowała płynność finansową i jak podaje Zarząd regulowała ciążące na niej zobowiązania (k. 1583 i nast., Tom. IX). Powyższe stoi w sprzeczności z twierdzeniami skarżącej, a wręcz dowodzi temu, że pomimo stanu czasowego ograniczenia zamówień ze strony kontrahentów w ciągu całego roku, czyli także w okresie objętym postępowaniem, zachowała ona płynność finansową i powinna była regulować ciążące na niej zobowiązania.
W piśmie z 20 lipca 2020 r. sama skarżąca wskazywała, że zamówienia w stosunku do których nastąpił spadek sprzedaży, składane były z początkiem roku (k. 44 verte, Tom. I). Z kolei w piśmie z 14 października 2021 r. skarżąca wyjaśniała, że (...) w okresie objętym kontrolą widoczny jest wyraźny spadek od miesiąca kwietnia (k. 1490 verte, Tom. VIII).
W aktach sprawy znajdują się przetłumaczone maile w zakresie informowania kluczowych kontrahentów o opóźnieniach w dostawach komponentów z Chin w związku z pandemią (k. 1550-1579, Tom VIII). W tych mailach skarżąca informuje kontrahentów (odbiorców) o możliwości opóźnień w zakresie realizacji swoich obowiązków z tytułu dostawy towaru i uzgadnia ewentualne warunki dostaw, ale ta korespondencja mailowa nie czyni uzgodnień w zakresie odraczania terminów płatności. Skarżąca nie informowała swoich dostawców o ewentualnym niedotrzymaniu terminów płatności wynikających z zawartych umów.
W związku z powyższym prawidłowo organ wywiódł, że zmniejszenie zamówień, nawet strategicznych partnerów biznesowych nie może powodować usprawiedliwienia dla niewywiązywania się z obowiązków wynikających z umów, skoro sytuacja skarżącej w 2020 r. była stabilna, a w sprawie nie przedłożono dowodów, że skarżąca podejmowała środki zaradcze związane z wydłużenie terminu płatności poprzez informowanie kontrahentów o problemach w płatnościach w związku z wystąpieniem siły wyższej i by wspólnie uzgadniano te terminy.
Niezasadne są także zarzuty naruszenia przepisów postępowania w zakresie odmowy przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżąca dowodów z zeznań świadków i przesłuchania strony.
Zgodnie z art. 13q ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, w sprawach w niej nieuregulowanych do postępowania stosuje się przepisy k.p.a. Zgodnie z wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się - co istotne - możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wymóg ten spełniło kontrolowane postępowanie. Po jego wszczęciu Prezes Urzędu działając na podstawie art. 13f ust. 1 i 2 oraz art. 13g ustawy wystosował do strony pismo, w którym wezwał ją m.in. do przekazania informacji dotyczących dokonywanych transakcji handlowych, w których termin płatności świadczenia pieniężnego stał się wymagalny po 1 stycznia 2020 r., poprzez wypełnienie załączonej tabeli w arkuszu kalkulacyjnym Microsoft Excel. Następnie strona w toku postępowania była wzywana do złożenia dodatkowych wyjaśnień, informacji i dokumentów odnośnie niespójności w zakresie przedstawionych danych i takie wyjaśnienia, informacje i dokumenty składała. Strona przedstawiła podstawowe dane o transakcjach żądane przez organ w postaci tabelarycznej, zaś organ przeprowadził weryfikację tych danych w oparciu o inne informacje i dane przedstawione przez stronę, zawarte w szczególności w plikach: "JPK_VAT" i "JPK_WB", będących postacią elektroniczną ksiąg podatkowych i wyciągów bankowych w strukturze logicznej, o której mowa w art. 193a § 2 O.p.
Poprzez zestawienie informacji zawartych we wskazanych plikach z danymi w tabeli przedstawionej przez stronę zweryfikowano rzetelność uzyskanych od strony informacji o dokonanych transakcjach handlowych objętych postępowaniem. Wszystkie rozbieżności pomiędzy danymi i informacjami uzyskanymi od strony (zawartymi w Tabeli nr 1), a danymi i informacjami wynikającymi ze wskazanych powyżej plików "JPK_VAT" i "JPK_WB" były wyjaśniane w toku postępowania przez samą spółkę, która składała m.in. dokumenty źródłowe w postaci kopii faktur, potwierdzeniach przelewów, potrąceniach umownych, informacjach zawartych w wyciągach bankowych. Analogicznie rzecz się miała w zakresie danych i informacji dotyczących świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych przez skarżącą po terminie, wymagalnych w okresie objętym postępowaniem.
Weryfikacja danych wskazanych w oświadczeniu strony, co do spełnienia świadczenia opierała się przede wszystkim na informacjach pochodzących od strony wskazujących wysokość transakcji bankowej oraz datę zapłaty.
Zgromadzone dowody pozwalały więc na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności tj. wysokości świadczenia, terminu zapłaty, faktu i daty spełnienia świadczenia - z punktu widzenia prowadzonego postępowania.
W tym też kontekście sąd stwierdza, że wniosek o przesłuchanie świadków – członka zarządu skarżącej, dyrektora finansowego, czy dyrektora handlowego nie zmierzał do ustalenia konkretnych okoliczności faktycznych (te bowiem zostały ustalone w oparciu o ww. dokumenty), ale jego celem było przedstawienie przez skarżącą własnej oceny co do np. warunków kontraktowania, czy też przesłanki wystąpienia siły wyższej.
Zgodzić się należy z organem, że wniosek o przesłuchanie strony np. na okoliczność przedmiotu działalności [...] S.A., odbiorców i ich charakterystyki oraz tego "czy w spółce istnieją procedury kontroli terminów płatności", był zupełnie nieuzasadniony skoro w toku postepowania spółka przedłożyła stosowne dokumenty w tym zakresie m.in. Instrukcję Zintegrowanego Systemu Zarządzania 1-1901/06 - Wyjaśnienia rozbieżności cenowych (AFA), (k. 116 verte, Tom I) gdzie w pkt 1.6 przyjęto, że rozbieżności cenowe powinny być wyjaśniane przez Dział Zakupów i Zaopatrzenia nie później niż na tydzień przed terminem płatności.
W kontekście oddalonych przez organ wniosków dowodowych skarżąca podnosi również, że wnioskowany dowód z zeznań świadków i przesłuchania strony zmierzał do wykazania, że w świetle uzgodnień umownych z dostawcami i odbiorcami w określonych przypadkach spółka nie była związana terminami płatności wynikającymi z faktur, bowiem terminy były umownie modyfikowane, tzw. umownie -procedura zawieszenia "Hold".
Jednak jak słusznie zwrócił uwagę organ skarżąca nie przedłożyła dokumentu tej procedury, a jedynie korespondencję dotyczącą jej stosowania (k. 47, Tom I), co wynika z pisma skarżącej z 20 lipca 2020 r. Z korespondencji tej zresztą wynika tylko tyle, że skarżąca stwierdza niezgodność cenową, że dana faktura jest "przeterminowana", a nie wynika z niej, że strony transakcji uzgodniły wspólnie inne terminy zapłaty.
W tej sytuacji sąd zgadza się z organem, że niezgodności w zakresie ceny towaru nie mogły wpływać na bieg terminu zapłaty, zwłaszcza wobec funkcjonowania u skarżącej ww. wewnętrznej instrukcji wyjaśnienia rozbieżności cenowych. Jeśli zatem przeprowadzone postępowanie dowodowe wyjaśniało istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, to nie było konieczności przeprowadzania posiłkowego dowodu z przesłuchania stron. Sąd akceptuje taki sposób procedowania, zwłaszcza wobec możliwości dowodowych jakie dają art. 13f i 13 g ustawy zawierające regulacje o charakterze lex specialis..
Wobec powyższego sąd stwierdza, że organ prawidłowo, kierując się regułami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 75 § 1 k.p.a., dokonał wyboru sposobu gromadzenia materiału dowodowego. Podstawowym powinnością skarżącej wypełniającej "Tabelę nr 1" z danymi o zawartych transakcjach jak i przekazującej pozostałe dane w formie tabelarycznej, w tym "Tabeli nr 2 – Należności", było podanie prawdziwych i kompletnych informacji dotyczących dokonywanych transakcji handlowych, w których termin płatności świadczenia pieniężnego stał się wymagalny po 1 stycznia 2020 r. Zgodnie z definicją transakcji handlowej, należy przez nią rozumieć umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością (art. 4 pkt 1 ustawy). Z kolei przez świadczenie pieniężne należy rozumieć wynagrodzenie za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej (art. 4 pkt 1a Ustawy).
Prezes UOKiK dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego również pod kątem możliwości zakwalifikowania danej umowy jako transakcji handlowej w rozumieniu powołanych przepisów, w efekcie czego prawidłowo wyłączył z prowadzonego postępowania świadczenia pieniężne wynikające z transakcji handlowych nieobjętych zakresem podmiotowym ustawy. W konsekwencji zasadnie odmówił zaliczenia należności strony, o których mowa w art. 13v ust. 6 ustawy, świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie od przedsiębiorców zagranicznych niespełniających warunku siedziby zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy, co zweryfikował na podstawie danych zawartych w Tabeli nr 2.
Sąd nie podziela zarzutu skarżącej, że działanie organu odmawiające zaliczenia do należności, o których mowa w art. 13v ust. 6 ustawy od podmiotów spoza Unii europejskie, spoza EFTA oraz nie mającymi siedziby w Konfederacji Szwajcarskiej (art. 2 pkt 7 ustawy) narusza zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP w związku z art. 8 § 1 i 2 Konstytucji.
Podnieść należy, że zasada równości podmiotów wobec prawa obowiązuje zarówno w procesie stosowania norm prawnych, jak i w procesie kształtowania sytuacji podmiotów prawa, to jest w trakcie stanowienia norm prawnych (orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wyrok z dnia 29 maja 2007 r., P 8/06 oraz dnia 7 kwietnia 2009 r., P 7/08). Konsekwencją konstytucyjnej zasady jest konieczność uznania za zagwarantowane w Polsce prawo każdego do równego traktowania.
Uznać można zatem, że dyskryminacja oznacza odmienne traktowanie podmiotów (osób), które znajdują się w podobnej sytuacji faktycznej, a podobieństwo sytuacji należy ocenić w oparciu o obiektywne i weryfikowalne okoliczności. Wobec powyższego w tych okolicznościach zarzut skarżącej należy uznać za chybiony, gdyż skarżąca nie wykazuje, że wobec niej zostały zastosowane odmienne, czy bardziej drastyczne środki administracyjne niż wobec innych podmiotów, których odbiorcami są przedsiębiorcy spoza kręgu określonego w art. 2 pkt 7 ustawy.
Niezasadny pozostaje również zarzut, sformułowany jako ewentualny (w przypadku uznania, że nie zachodzi podstawa do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na działanie siły wyższej) dotyczący naruszenia art. 13v 1 w zw. z ust. 8 ustawy.
Skarżąca upatruje naruszenia ww. przepisu w tym, że organ był zobowiązany do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w ramach dopuszczalnego uznania organu, bowiem nawet, jeżeli świadczeń pieniężnych nieotrzymanych lub otrzymanych po terminie od przedsiębiorców zagranicznych niespełniających warunku umiejscowienia siedziby zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy organ nie zaliczył do należności, o których mowa w art. 13v ust. 6 ustawy, to i tak to właśnie brak ich otrzymania był przyczyną opóźnienia strony w płatności własnych zobowiązań.
Biorąc pod uwagę treść art. 13v ust. 8 ustawy, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach Prezes Urzędu może odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co zdaje się dostrzegać skarżąca.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4872/21, "uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych przez art. 7 k.p.a., tj. dążyć do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. (...) Wskazać należy, iż zarówno pojęcia interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. Z reguły interes indywidualny nie pokrywa się z interesem społecznym. Ustawodawca w art. 7 k.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony".
Przesłanka słusznego interesu strony, aczkolwiek niezdefiniowana, wskazuje, że nie chodzi w niej o każdy interes strony (a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o treści zgodnej z wolą strony), ale wyłącznie o interes zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Słuszny interes strony musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2021 r., III OSK 3755/21). Art. 13v ust. 8 ustawy zawiera odesłanie do pojęcia niedookreślonego "uzasadnionych przypadków", jako materialnoprawnej przesłanki, będącej podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Omawiana norma prawna nie określa jakichkolwiek wskazówek - odnośnie tego - co w istocie należy rozumieć pod pojęciem "uzasadnionych przypadków". Z brzmienia tego przepisu wynika więc, że katalog przypadków, które stanowią uzasadnienie odstąpienia od wymierzenia kary jest otwarty, a wystąpienie takiego przypadku uzależnione jest od szczególnych okoliczności konkretnej sprawy. Jednocześnie podkreślić trzeba, że odstępstwo od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest karanie za stwierdzony delikt administracyjny, a nie odstępowanie od ukarania. Możliwość zwolnienia z kary - pomimo naruszenia przepisów ustawy - może znaleźć uzasadnienia jedynie w wyjątkowych przypadkach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 855/20). Za taki uzasadniony przypadek można uznać sytuację, gdy nałożenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z funkcją tej kary (prewencyjną i represyjną).
W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił (str. 75-77), że w okolicznościach sprawy nie znalazł podstaw do zastosowania tego przepisu. Analiza akt postępowania i argumentacji skarżącej w tej kwestii uprawniała organ do stwierdzenia, że w sprawie nie zachodził uzasadniony przypadek mogący stanowić podstawę odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej poprzez zastosowanie art. 13v ust. 8 ustawy.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenie art. 13v ust. 2 ustawy w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez błędne, zdaniem skarżącej, określenie wysokości i terminu opóźnienia świadczeń pieniężnych, które zostały następnie skorygowane in minus (tj. gdy faktury korygujące zmniejszały wysokość świadczenia pieniężnego) poprzez ich kalkulowanie na potrzeby naliczenia kary według stanu na dzień rozliczenia faktury korygującej z kolejnymi świadczeniami, gdy w rzeczywistości korekta faktury oznaczała, że rzeczywista wysokość świadczenia była od samego początku niższa.
Kwestię faktur korygujących reguluje art. 106j ustawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931), wskazując w jakich przypadkach dokonuje się korekty faktury i jakie elementy zawiera faktura korygująca. Podkreślić należy, że faktury korygującej nie wystawia się w celu zmiany pierwotnie określonego terminu płatności.
Faktura określa wartość transakcji, natomiast faktura korygująca wartość tę koryguje, czyli zmienia. Celem wystawienia faktury korygującej jest wykazanie prawidłowej wysokości już osiągniętego przychodu, należnego za dany okres rozliczeniowy. Faktura korygująca nie zmienia daty zdarzenia gospodarczego związanego z powstaniem tego przychodu, nie zmienia też daty powstania obowiązku podatkowego, a w stanie faktycznym sprawy obowiązku zapłaty wynikającego z umowy.
Nie ma zatem racji skarżąca, że rozliczenie takiej korekty ma wpływ na termin zapłaty transakcji handlowej. W sprawie brak jest dowodów (skarżąca takich nie przedstawiła), że strony transakcji zmodyfikowały na mocy umowy, czy porozumień okres wymagalności świadczeń pieniężnych.
Wszystkie rozbieżności pomiędzy danymi i informacjami uzyskanymi od strony (zawartymi w "Tabeli nr 1 "), a danymi i informacjami wynikającymi z plików "JPK_VAT" i "JPK_WB" były wyjaśniane w toku postępowania przez samą skarżącą. Organ dokonując ustaleń faktycznych opierał się na materiale dowodowym przekazanym przez spółkę tj. wyjaśnień w zakresie terminów zapłaty, wartości świadczeń poddanych korekcie, terminu rozliczenia faktur korygujących.
W zaskarżonej decyzji organ omówił świadczenia pieniężne spełnione po terminie, w okresie objętym postępowaniem, w stosunku do których wystawiono faktury korygujące zmniejszające wartość faktury pierwotnej, także w przypadku jakim skarżąca dokonała rozliczenia pierwotnego świadczenia w terminie nie objętym prowadzonym postępowaniem, w następujących tabelach: B4,B9, B10 (k. 1893, 1929-1930, Tom X akt administracyjnych). Z powyższych tabel wynika, że do ustalenia wartości świadczeń niespełnionych lub spełnionych po terminie przez stronę, Prezes UOKiK przyjął kwotę wynikającą z faktury korygującej, natomiast w zakresie obliczenia terminu opóźnienia, przyjął datę wynikającą z faktury pierwotnej, skądinąd wskazaną przez samą skarżącą.
Nieuprawniony jest także zarzut w zakresie jakim skarżąca twierdzi, że organ dokonując ustaleń, uwzględnił powyższe zasady jedynie w odniesieniu do faktur, które zostały rozliczone przez skarżącą w okresie objętym postępowaniem, przeczą temu bowiem dane, które znajdują odzwierciedlenie w Tabeli B4. Organ w przypadku gdy wynikało to z materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą w trakcie postępowania ustalił wysokość świadczeń pieniężnych pomniejszonych o faktury korygujące wystawione do faktur pierwotnych również w przypadku gdy dane świadczenie pieniężne nie zostało spełnione w okresie objętym postępowaniem.
Za chybiony sąd uznał także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez prowadzenie postępowania z kilkukrotnym przekroczeniem terminów, w efekcie czego nałożono na skarżącą karę 50% wyższą niż obowiązująca w czasie popełnienia stwierdzonego naruszenia.
Postępowanie w sprawie trwało niewątpliwie dłużej niż 5 miesięcy liczonych od dnia wszczęcia postępowania, tym niemniej jego przekroczenie, ani nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, ani też nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji.
Z akt sprawy wynika, że organ każdorazowo zawiadamiał skarżącą o wydłużeniu terminu rozpoznania sprawy, podając przyczyny zwłoki ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
W sprawie poza sporem jest, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone było badaniem dużej ilości dokumentów rachunkowych uzupełnianych wyjaśnieniami skarżącej, a także koniecznością zwracania się do jej kontrahentów, co jest działaniem czasochłonnym. Organ w toku postępowania zobowiązywał skarżącą do udzielenia posiadanych przez nią informacji na temat wszystkich transakcji handlowych, w których termin płatności świadczenia pieniężnego stał się wymagalny po 1 stycznia 2020 r., za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2020 r. Wielokrotnie to sama skarżąca zwracała się do organu o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi, do czego organ się przychylał, wobec czego sąd uznał, że organ nie procedował w sprawie dłużej niż to było konieczne, ani nie pozorował działań zmierzających do zakończenia postępowania. Nie doszło zatem w sprawie do naruszenia art. 8 k.p.a.
Natomiast wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 13v ust. 1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia) wylicza się według formuły określonej w ust. 2 tego przepisu. Wzór matematyczny odwołuje się do obiektywnych czynników - kwoty zaległości, okresu, opóźnienia oraz stopy odsetek ustawowych obowiązujących w dacie wydania decyzji, ustalonych i obwieszczonych w sposób wskazany w art 11 b i 11 c ustawy.
Nie jest wreszcie zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 13v ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez błędne i nieznajdujące oparcia w ustawie przyjęcie, że przewalutowania świadczeń pieniężnych wyrażonych w walucie obcej należy dokonywać według średniego kursu danej waluty ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenia pieniężne stały się wymagalne, w miejsce przyjęcia kursu, według którego świadczenie było ujęte w księgach rachunkowych strony zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o rachunkowości, dowód księgowy opiewający na waluty obce powinien zawierać przeliczenie ich wartości na walutę polską według kursu obowiązującego w dniu przeprowadzenia operacji gospodarczej.
Z zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes UOKiK dokonał przeliczenia wartości świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych na podstawie kursu walut określonego w art. 10 ust. 1a ustawy (w brzmieniu do dnia 8 grudnia 2022 r.). Jako podstawę przewalutowania należności pieniężnych wyrażonych w walucie obcej, organ przyjął średni kurs waluty obcej ogłoszony przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne.
Sąd przychyla się do stanowiska, że właściwym było przeniesienie rozwiązań przewidzianych w tej regulacji na potrzeby przeliczania wartości świadczeń pieniężnych wyrażonych w walucie obcej na walutę polską w sprawach nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Przyjęte rozwiązanie sprzyja pewności obrotu gospodarczego i umożliwia praktyczne zastosowanie metody przeliczenia kursu waluty obcej na złotówkę, urealniając uprawnienia wierzyciela. Skoro celem rekompensaty jest wzmocnienie pozycji wierzyciela, ten sam cel aktualizuje się w przypadku postępowań w sprawach nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, które zgodnie z brzmieniem ustawy mają służyć przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Przepis ten bowiem ustalał właściwy kurs w odniesieniu do terminu wymagalności świadczenia pieniężnego - okoliczności mającej kluczowe znaczenie z punktu widzenia przedmiotu postępowania. Powyższy sposób przewalutowania został uznany przez doktrynę za przekonywujący (por. K. Menszig-Wiese (red.). Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, Komentarz. Warszawa 2022 ).
W art. 13b ustawy wskazano, że nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmiot, o którym mowa w art. 2, niebędący podmiotem publicznym, ma miejsce w przypadku, gdy w okresie 3 kolejnych miesięcy suma wartości wymagalnych świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez ten podmiot wynosi co najmniej 5 000 000 zł.
Wobec powyższego organ, aby móc stwierdzić delikt administracyjny musi dokonać przeliczenia wartości świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych zgodnie z walutą wyrażoną w ww. normie prawnej. Już z tego względu koniecznym stało się dokonanie wykładni systemowej art. 10 ust. 1 a ustawy.
Niezasadny jest także zarzut dotyczący rozstrzygania przez organ wątpliwości co do stanu faktycznego oraz treści norm prawnych na niekorzyść skarżącej.
Uregulowanie zawarte w art. 10 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców może mieć zastosowanie, wbrew twierdzeniom skarżącej tylko do realnych niejasności lub wątpliwości, których nie da się usunąć, tj. takich, które pozostały mimo przeprowadzenia dostępnych dowodów. Przepis ten wyraża podobną do wynikającej z art. 81 a § 1 k.p.a. - zasadę rozstrzygania wątpliwości organu co do stanu faktycznego na korzyść strony postępowania. Z uwagi na specyfikę regulacji Prawa przedsiębiorców art. 10 ust. 1 tejże ustawy stanowi lex specialis względem odpowiedniego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skarżąca pomija, że podczas ustalania zakresu nadmiernych opóźnień świadczeń pieniężnych w sytuacjach, w których pojawiły się niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, w zakresie ich spełnienia bądź terminowego spełnienia lub w zakresie charakteru zobowiązania (Tabela C2 stanowiąca załącznik nr 19 do decyzji) zostały one rozstrzygnięte na korzyść skarżącej stosownie do treści art. 81 a k.p.a.
Odwołując się do art. 10 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców skarżąca nie dostrzega, że w niniejszej sprawie dokonanie ustalenia stanu faktycznego w zakresie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, oraz zastosowanie, bądź niezastosowanie przesłanek wskazanych w art. 13v ust. 6, 7 i 8 ustawy było niewątpliwie możliwe i nie wiązało się ze szczególnymi trudnościami. W sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie nie można zatem zakwalifikować, jako wątpliwości stanu faktycznego nie dających się usunąć, które winny być rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy. Prezes Urzędu w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów czyni ustalenia na podstawie materiału dowodowego, który zgromadził w toku postępowania. Ten zaś był zgromadzony w sposób zupełny i wystarczający do poczynienia istotnych w sprawie ustaleń.
Zarzuty skargi nie znajdują zatem usprawiedliwionych podstaw. W świetle przywołanych okoliczności sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.