V SA/Wa 782/23

V SA/Wa 782/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek /sprawozdawca/
Dorota Brzozowska
Piotr Kraczowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Andrzej Siwek (spr.), Asesor WSA - Dorota Brzozowska, Protokolant referent - Maja Ciepielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 lutego 2023 r. nr 182/2023 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 16 listopada 2022 r. nr [...], 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz B. K. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. nr 182/2023 Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "organ odwoławczy", "Prezes ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "beneficjentka"), powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 140 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 1 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej jako "k.p.a.")") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej :organ I instancji", "Dyrektor OR ARiMR") z dnia 16 listopada 2022 r. nr OR11/00497/20 w sprawie odmowy zmiany założeń biznesplanu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr OR11/00479/20 przyznał B. K. pomoc finansową na operację typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020. Przedmiotem ww. operacji był zakup traka taśmowego, wielopiły i obtaczarki w zakresie podejmowanej działalności pozarolniczej obejmującej kody [...] (Produkcja pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa) oraz [...] (Produkcja wyrobów tartacznych).
W dniu 25 sierpnia 2021 r. B. K. złożyła wniosek o zmianę założeń biznesplanu. Zmiana dotyczyła zmiany modelu i producenta wielopiły.
W wyniku weryfikacji ww. wniosku skarżącej, pismem z dnia 12.05.2022 r. Dyrektor OR ARiMR, na podstawie art. 50 § 2 k.p.a., wezwał stronę do złożenia wyjaśnień. Wezwano m.in. do opisania sposobu świadczenia usługi pod wymienionymi we wniosku o przyznanie pomocy kodami [...], przy wykorzystaniu gruntów, budynków/budowli, posiadanych maszyn, urządzeń/pojazdów/innych, wskazanych w części 1.2. Opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej Podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy. Zadano pytanie, czy przy wykorzystaniu posiadanych i planowanych do nabycia zasobów skarżąca jest w stanie wykonywać pozarolniczą działalność gospodarczą w deklarowanym zakresie
Ponadto wskazano, że w części 1.2. "Opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej Podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy", należy wskazać czy wnioskodawca ujął w sekcji posiadane maszyny urządzenia/ pojazdy/ inne, które funkcjonalnością i parametrami są zbliżone do środków trwałych, które mają być zakupione z kwoty premii i czy wnioskodawca pozostaje w posiadaniu jakichkolwiek środków trwałych, które mógłby świadczyć o charakterze odtworzeniowym operacji. Jeżeli wnioskodawca zadeklaruje w posiadanych maszynach/urządzeniach/pojazdach/innych mienie tożsame z urządzeniami wpisanymi do sekcji II. 1 biznesplanu, poproszono o wyjaśnienia w kwestii potrzeby powielania maszyn. Podniesiono także, że wnioskodawca zobligowany jest do uwzględnienia i złożenia wyjaśnień dotyczących zasobów materialnych małżonka, ze względu na zadeklarowaną ustawową małżeńską wspólność majątkową.
W odpowiedzi na ww. wezwanie beneficjentka w dniu 23 maja 2022 r. dostarczyła korektę dokumentów oraz pisemne wyjaśnienie, w którym oświadczyła, m.in., iż: ze względu na możliwość stanięcia do przetargów na zakup drewna z Lasów Państwowych działalność gospodarczą założyła już w listopadzie 2019 r. (czyli przed wydaniem przez organ decyzji o przyznaniu pomocy). W sytuacji wyjściowej w punkcie 1.2 wskazała posiadane składniki majątku, które służyć będą jej działalności (działki siedliskowe, budynki mieszkalne, dwie wiaty gospodarczo-magazynowe, budynek garażowy oraz samochód osobowy). Wyjaśniła, że jej mąż prowadzi niewielką firmę specjalizującą się w transporcie drewna oraz produkcji galanterii drewnianej z cienkiego drewna tzw. papierówki, co jednak ma niewiele wspólnego z prowadzoną przez nią działalnością w branży tartacznej i produkcją drewna konstrukcyjnego.
Po przeprowadzeniu kontroli, Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. nr OR11/00497/20, na podstawie art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze zm., dalej jako "ustawa wdrożeniowa") oraz § 20 ust. 1 i § 20 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wpłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1196 ze. zm., dalej jako "rozporządzenie wykonawcze") oraz art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE. L 312/1 23.12.1995, dalej jako "rozporządzenie nr 2988/95") odmówił zmiany założeń biznesplanu.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że beneficjentka w biznesplanie zawarła informację odnośnie zaopatrywania się w surowce niezbędne do produkcji w Lasach Państwowych. Organ na podstawie dokumentów finansowych firmy skarżącej, które uzyskano podczas przeprowadzenia kontroli na miejscu ustalił, że strona od czasu założenia działalności do dnia wykonania kontroli, nie była nigdy nabywcą drewna od Lasów Państwowych. Beneficjentka w swoich wyjaśnieniach zaznacza, iż założyła działalność znacznie wcześniej niż otrzymała decyzję o przyznaniu pomocy, co miało na celu możliwość stanięcia do przetargów, natomiast żadna z faktur wystawionych od dnia założenia działalności do czasu wykonania kontroli, nie potwierdza tego twierdzenia. Ponadto organ I instancji nadmienił, że z kontroli dokumentów księgowych firmy wynika, że beneficjentka zaopatrywała się w surowce kupując je od osób prywatnych, w tym także od swojego męża.
Ponadto organ I instancji uzasadnił rozstrzygnięcie wskazując, iż beneficjentka nie posadowiła maszyn zakupionych z środków premii w głównym miejscu lokalizacji operacji wskazanym we wniosku o przyznanie pomocy tj. pod adresem ul. [...] ,[...] –[...] [...]. Z raportu kontroli na miejscu wynikało, iż środki trwałe (trak taśmowy, wielopiła oraz obtaczarka) są ustawione na placu znajdującym się na działce, która stanowi współwłasność małżeńską i graniczy z działką głównej lokalizacji operacji, czyli na działce nr 406. Zgodnie z zapisami zawartymi w biznesplanie przedstawionym przed wydaniem decyzji o przyznanie pomocy, skarżąca deklarowała, iż firmę założy przy swoim budynku mieszkalnym znajdującym się pod adresem ul. [...] ,[...] –[...] [...]. W biznesplanie deklarowała także, że trak zostanie posadowiony na placu manewrowym, natomiast obtaczarkę oraz wielopiłę beneficjentka ustawiać będzie na placu w okresie letnim oraz przenosić do budynku garażowego w okresie zimowym. Beneficjentka oświadczała również, że maszyny nie są fundamentowane, a do ich pracy wymagane jest jedynie podłączenie do zasilania trójfazowego dostępnego w budynku garażowym. Budynek garażowy o powierzchni 100 m2 znajdujący się pod adresem ul. [...], został wskazany w biznesplanie w części 1.2.1 Posiadane zasoby materialne, jako nieruchomość, którą skarżąca zamierza wykorzystać do prowadzenia działalności gospodarczej.
Organ nadmienił, że działka nr. 406 również została uwzględniona w biznesplanie w zasobach materialnych posiadanych przez beneficjentkę, jednak cała jej powierzchnia jest sklasyfikowana jako działka rolna, a jej przeznaczenie potwierdzają również aktualne informacje zamieszczone w księdze wieczystej [...]. Organ I instancji zanegował możliwość jej użytkowania w celu prowadzenia działalności na podstawie art. 4 ust. 11 Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r., który traktuje o konieczności wyłączeniu gruntów z produkcji z powodu rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów.
Ponadto zdaniem Dyrektora OR ARiMR z oświadczenia beneficjentki wynika, iż maszyny zakupione w ramach operacji zostały ustawione na działce nr [...] -nie w pierwotnej lokalizacji wskazanej we wniosku z powodu braków finansowych. Dodatkowo beneficjentka w oświadczeniu sporządzonym podczas kontroli wyjaśniła, iż pomieszczenie socjalne przeznaczone dla pracowników zlokalizowane jest w budynku przy ul. [...], natomiast biuro firmy znajduje się w budynku przy ul. [...], czyli pod adresem, w którym zarejestrowana jest działalność B. K.. Dodatkowo w trakcie kontroli na miejscu ustalono, iż beneficjentka nie posiada osobnego licznika energii dla swojej działalności gospodarczej. W oświadczeniu sporządzonym podczas kontroli beneficjentka stwierdza, iż umowę na dostawę prądu z operatorem podpisał jej mąż i to na niego wystawiane są rachunki za energię. Opłaty i energię pokrywane są w ramach wspólnoty małżeńskiej i tym samym nie są ujmowane w kosztach pozarolniczej działalności gospodarczej beneficjentki.
Organ, przywołując treść art. 4 pkt 3 rozporządzenia nr 2988/95 stwierdził, że planowana do utrzymania przez stronę działalność będzie prowadzona przez nią tylko pod względem formalnym, a nie faktycznym. Stwierdzony stan faktyczny w sprawie prowadzi do stwierdzenia, że w wyniku planowanej przez stronę zmiany założeń biznesplanu dojść do przyznania pomocy w sposób sprzeczny z odpowiednimi aktami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczce stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celem prawodawstwa.
Po rozpoznaniu odwołania strony, Prezes ARiMR decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. nr 182/2023 utrzymał w mocy decyzję I instancji.
W uzasadnieniu przywołano art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L. 25 z28 stycznia 2011 r., dalej "rozporządzenie nr 65/2011), wskazując, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Natomiast zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Radu (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej jako rozporządzenie nr 1306/13) bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Zdaniem organu II instancji i w przedmiotowym przypadku wystąpiły przesłanki zaistnienia elementu obiektywnego oraz elementu subiektywnego stworzenia sztucznych warunków przez stronę w celu uzyskania wsparcia finansowego. Informacje zawarte w biznesplanie przedstawionym na etapie ubiegania się o przyznanie pomocy zostały wykreowane sztucznie w celu uzyskania korzyści, ze względu na fakt, iż beneficjentka nie była przygotowana na utworzenie odrębnie funkcjonującej działalności ze względu na brak stosownego zaplecza materialnego oraz fakt, że [...] jako osoba nieubezpieczona w KRUS nie spełniał wymogów otrzymania pomocy na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania 6.2. "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Maszyny zakupione z premii służyły doposażeniu działalności męża, ponieważ beneficjentka nie dysponowała odpowiednim zapleczem materialnym do rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, a jedynie sztucznie wykreowała posiadana możliwość. Wszelkie rozbieżności pokontrolne stwierdzone przez organ pierwszej instancji co do ww. sytuacji, pozwalają wnioskować, że utworzona przez beneficjentkę działalność miała powiązania z działalnością gospodarczą męża i nie była działalnością odrębną, a nieprawdziwe informacje zawarte w biznesplanie zostały podane by iluzorycznie wykreować warunki spełniania kryteriów dla przyznania pomocy finansowej. Stwierdzony stan faktyczny w sprawie prowadzi do wniosku, że w wyniku stworzenia przez beneficjentkę działalności pozarolniczej doszło do pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tych korzyści.
Zdaniem Prezesa ARiMR przesłanką obiektywną stworzenia sztucznych warunków jest fakt, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy przez beneficjentkę, jej małżonek prowadził już działalność zarejestrowaną pod kodami PKD, na które wsparcie finansowe planowała w drodze wniosku o przyznanie pomocy oraz następnie jego zmiany otrzymać beneficjentka. Oznacza to, że cel danego wsparcia, jakim w przypadku poddziałania jest "ułatwienie różnicowanie działalności, zakładania i rozwoju małych przedsiębiorstw, a także tworzenia miejsc pracy" już istniał i że przyznana pomoc finansowa nie przyczyniła się do jego osiągnięcia.
Natomiast przesłanką subiektywną jest ukierunkowane działanie beneficjentki i jej męża na otrzymanie wsparcia faktycznie nie na działalność pierwotnie wnioskowaną, lecz tą, którą prowadził już wcześniej jej współmałżonek, ponieważ wskutek podejmowanych działań skarżąca stworzyła przedsiębiorstwo na podobieństwo firmy męża. W wyjaśnieniach z dnia 23 maja 2022 r. skarżąca podkreśliła, że jej małżonek prowadzi niewielką firmę specjalizującą się w transporcie drewna oraz produkcji galanterii drewnianej z cienkiego drewna tzw. papierówki, Z dokumentów księgowych przedsiębiorstwa wynika jednak, że skarżąca kupuje drewno oraz deski od firmy męża. W związku z powyższym organ odwoławczy podziela wnioski organu pierwszej instancji, iż mąż strony prowadzi działalność nie tylko w zakresie wskazanym przez skarżącą.
Zdaniem organu odwoławczego istotnym w tej sprawie, jest fakt, iż organ pierwszej instancji zarejestrował liczne nieprawidłowości w zakresie faktur znajdujących się w dokumentach księgowych firmy beneficjentki. Przykładowo z faktur nr [...] z dnia 20 listopada 2020 r. oraz [...] z dnia 2 grudnia 2020 r. wynika, iż sprzedającym jest firma Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe [...], natomiast pieczęcie znajdujące się na fakturach należą do firmy Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo- [...].
W skardze na powyższą decyzję B. K. a zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania tj.:
a) art.‘ 27 ust. 1-2 ustawy wdrożeniowej, art. 8 k.p.a., art. 75 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, w tym błędne uznanie, że działalność prowadzona przez skarżącą będzie prowadzona wyłącznie formalnie, a nie faktycznie w sytuacji gdy skarżąca prowadzi wyodrębnioną działalność gospodarczą od działalności męża, albowiem skarżąca posiada własnych pracowników, własną księgowość, ponosi w pełni samodzielnie opłaty oraz samodzielnie jest właścicielem sprzętu służącego do jej działalności gospodarczej co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
b) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji przez organ II instancji w sytuacji, gdy mając na względzie okoliczności faktyczne i prawne sprawy organ winien decyzję uchylić i orzec co do istoty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 4 pkt 3 rozporządzenia nr 2988/95;
b) art. 4 pkt 8 rozporządzenia nr 65/2011;
c) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013
-- poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, że planowana działalność gospodarcza skarżącej ma powiązania działalnością jej współmałżonka B. K. i będzie stanowić nieodrębną działalność oraz kontynuację działalności gospodarczej współmałżonka w sytuacji, skarżąca prowadzi wyodrębnioną działalność gospodarczą od działalności męża, albowiem skarżąca posiada własnych pracowników, własną księgowość, ponosi w pełni samodzielnie opłaty oraz samodzielnie jest właścicielem sprzętu służącego do jej działalności gospodarcze, a co miało wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów tj.:
a) listy osób zgłoszonych do ubezpieczeń przedsiębiorstwa skarżącej na okoliczność, iż skarżąca zatrudnia własnych pracowników świadczących pracę na jej rzecz,
b) listy osób zgłoszonych do ubezpieczeń przedsiębiorstwa B. K. na okoliczność, że małżonek prowadzi odrębną działalność gospodarczą od działalności gospodarczej skarżącej,
c) podsumowania księgi przychodów i rozchodów na okoliczność prowadzenia przez skarżącą odrębnej działalności gospodarczej.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji II i I instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kierując się powołanymi przepisami Sąd doszedł do wniosku, że pomimo bezzasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów skarga okazała się zasadna. Sąd miał w tym względzie na uwadze art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zmianę biznesplanu. Zgodnie z § 20 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wpłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, beneficjent może wystąpić do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w trakcie jego realizacji w zakresie warunków, o których mowa w § 16, w tym wydłużenie okresu jego realizacji. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji wyraża zgodę na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jednak nie dłużej niż do dnia upływu 2 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy i nie później niż do dnia 31 sierpnia 2025 r., pod warunkiem że zmieniony biznesplan spełnia warunki określone w § 3 rozporządzenia i ust. 1a (tego przepisu), a beneficjentowi przysługiwałaby pomoc na podstawie liczby punktów, które zostałyby przyznane na podstawie zmienionych założeń biznesplanu.
W myśl § 3 ww. rozporządzenia cyt.:
"1. Biznesplan, o którym mowa w § 2 ust. 1, zawiera:
1) opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, obejmujący informacje dotyczące:
a) źródeł finansowych i zasobów materialnych, jakie podmiot ten posiada do podjęcia działalności pozarolniczej, w tym gruntów, budynków i budowli, maszyn, urządzeń i wyposażenia,
b) kwalifikacji zawodowych z zakresu podejmowanej działalności pozarolniczej, o ile podmiot ten takie kwalifikacje posiada - w przypadku operacji, o których mowa w § 2a ust. 1 pkt 2,
d) liczby miejsc pracy w przeliczeniu na pełne etaty, w przypadku gdy podmiot prowadzi działalność pozarolniczą; przyjmuje się wyższy stan zatrudnienia obliczony na podstawie:
– średniej arytmetycznej z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy, a w przypadku gdy działalność pozarolnicza jest prowadzona krócej, na podstawie średniej arytmetycznej z okresu prowadzenia tej działalności, lub
– danych o zatrudnieniu za miesiąc poprzedzający miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy;
2) wskazanie celów pośrednich i końcowych, dotyczących rozwoju działalności pozarolniczej;
3) wskazanie planowanej do utworzenia liczby miejsc pracy w przeliczeniu na pełne etaty średnioroczne, zwanych dalej "miejscami pracy";
4) informacje dotyczące działań mających na celu rozwój działalności pozarolniczej, w tym:
a) opis i szacunkową wartość planowanych inwestycji w środki trwałe i inne środki związane z działalnością pozarolniczą oraz wskazanie, czy mają one charakter innowacyjny w obrębie gminy, na obszarze której będzie się znajdować stałe miejsce wykonywania działalności w zakresie produktu lub procesu (technologii), lub marketingu, lub organizacji,
b) informacje o planowanym udziale w szkoleniach lub korzystaniu z usług doradczych, w tym szacunkową wartość tych działań lub innych przedsięwzięć, wymaganych do rozwoju działalności pozarolniczej - jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy planuje realizację tych działań;
5) charakterystykę podejmowanej działalności pozarolniczej, w tym określenie przedmiotu tej działalności, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD);
6) uzasadnienie ekonomiczne operacji, w tym racjonalność i efektywność kosztową.
2. Pomoc przyznaje się, jeżeli biznesplan, o którym mowa w ust. 1:
1) zapewnia zgodność szacunkowych wartości planowanych inwestycji w środki trwałe z cenami rynkowymi;
2) przewiduje:
a) wydatki w kwocie stanowiącej co najmniej 100% kwoty pomocy, w tym inwestycje w środki trwałe o szacunkowej wartości równej co najmniej kwocie stanowiącej 70% kwoty pomocy, które zapewnią uzyskanie najlepszych efektów z danych nakładów,
b) zakup wyłącznie nowych maszyn, urządzeń, środków transportu oraz wyposażenia - w ramach inwestycji, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a, przy czym planowane wydatki na zakup samochodu osobowego nie mogą stanowić więcej niż 50% kwoty pomocy,
c) utworzenie co najmniej jednego miejsca pracy związanego bezpośrednio z podejmowaną działalnością pozarolniczą objętą pomocą,
d) zaprzestanie chowu i hodowli świń - w przypadku operacji, o której mowa w § 2a ust. 1 pkt 1,
e) że działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 5 oraz w § 5, jest dochodowa;
3) zakłada, że:
a) stałe miejsce wykonywania działalności pozarolniczej, które zostanie wskazane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w przypadku inwestycji niezwiązanych z nieruchomością, znajduje się w miejscowości, o której mowa w § 2 ust. 5,
b) jeżeli operacja, którą zamierza realizować podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, jest związana z budową, przebudową, remontem połączonym z modernizacją, wyposażeniem lub zagospodarowaniem nieruchomości objętej operacją, miejsce położenia tej nieruchomości będzie znajdować się w miejscowości, o której mowa w lit. a,
c) miejscem realizacji operacji, o której mowa w lit. b, jest miejsce położenia nieruchomości;
4) uwzględnia działania, o których mowa w ust. 1 pkt 4, wraz z szacunkową wartością planowanych wydatków, niezbędne do osiągnięcia celów pośrednich i końcowych operacji oraz racjonalnie powiązane z podejmowaną działalnością pozarolniczą oraz z miejscami pracy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d.
3. W przypadku gdy biznesplan, o którym mowa w § 2 ust. 1, przewiduje inwestycję związaną z budową, przebudową lub remontem połączonym z modernizacją, inwestycja ta może zostać zrealizowana wyłącznie na gruntach stanowiących własność lub współwłasność, przedmiot użytkowania wieczystego, lub przedmiot dzierżawy, podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy.
4. Inwestycji, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a, nie finansuje się z innych środków publicznych.
5. Za kwalifikacje zawodowe, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, uważa się:
1) ukończone studia pierwszego stopnia lub studia drugiego stopnia, lub jednolite studia magisterskie, lub
2) wykształcenie średnie, lub
3) kwalifikacje na poziomie zasadniczej szkoły zawodowej lub branżowej szkoły I stopnia w zawodzie związanym z podjęciem określonej działalności pozarolniczej, wymienionej w załączniku do rozporządzenia, lub,
4) tytuł wykwalifikowanego robotnika, mistrza lub tytuł zawodowy lub tytuł zawodowy mistrza, w zawodzie związanym z podjęciem działalności pozarolniczej wymienionej w załączniku do rozporządzenia, uzyskany w formach pozaszkolnych.
6. Dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji zawodowych, o których mowa w ust. 5, są w szczególności świadectwo, certyfikat lub dyplom.
7. Za wydatki, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a, nie uznaje się wydatków poniesionych przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy."
Natomiast w myśl § 20 ust. 3a rozporządzenia wykonawczego zmiana założeń biznesplanu nie może wpływać na zwiększenie wysokości kwoty pomocy.
Podsumowując wskazać należy, że powyżej przytoczone przepisy rozporządzenia szczegółowo określają, kiedy wniosek o zmianę założeń biznesplanu może być przez beneficjenta złożony i kiedy organ zobowiązany jest ten wniosek uwzględnić, a tym samym co może stanowić przesłankę nieuwzględnienia wniosku, tj, odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu
Natomiast w niniejszej sprawie organy odmówiły wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu, ze względu na stworzenie przez skarżącą sztucznych warunków, o których mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Zgodnie z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 – bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten jest interpretowany z uwzględnieniem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, stanowiącym, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Z przepisów tych wynika, że celem stworzenia sztucznych warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy ono takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca, gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Organ, dokonując oceny sprawy w konkretnych jej okolicznościach, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).
Wskazać należy, że w ww. przepisów rozporządzenia wykonawczego w żaden sposób nie wynika, że podstawą odmowy zmiany założeń biznesplanu nie jest stworzenie sztucznych warunków. Jeszcze raz należy przypomnieć należy, że zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Oczywiste i bezsporne jest, że organy ARiMR stwierdzając zaistnienie sztucznych warunków winny wydać decyzję odmawiającą przyznania płatności lub decyzję orzekającą o tym, że beneficjenci są zobowiązani do zwrotu wcześniej otrzymanych płatności, Nie może ujść uwagi Sądu, że w niniejszej sprawie w obrocie prawnym istnieje decyzja Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr OR11/00479/20 przyznająca B. K. pomoc finansową na operację typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego PROW 2014-2020. Przed wydaniem ww. decyzji organ I instancji nie ustalił istnienia sztucznych warunków. Zdaniem Sądu postępowanie wszczęte na wniosek beneficjenta o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu ma charakter postępowania wpadkowego wobec postępowania głównego, w który przyznano skarżącej pomoc finansową, i w trakcie tego postępowania nie powinna być rozstrzygana kwestia sztucznych warunków. Błędne było w tym samym postępowaniu, dotyczącym przyznania pomocy finansowym, wydawanie dwóch rozstrzygnięć wskazujących zaistnienie sztucznych warunków, tj. decyzji odmawiającej wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu oraz decyzji zwrotowej. Jeśli organy ARiMR są przekonane, że w wyniku stworzenia przez beneficjentkę działalności pozarolniczej doszło do pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tych korzyści, winien wszcząć postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji zwrotowej w oparciu o art. 44 ustawy wdrożeniowej oraz art. art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2157 ze zm.). Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby w niniejszym postępowaniu z wniosku skarżącej o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu organ I instancji rozważył zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zdanie Sądu organ naruszył § 20 ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni powyższe rozważania i podejmie działania zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Podkreślić należy, że w związku z wyżej przedstawioną wadliwością decyzji obydwu instancji przedwczesne byłoby wypowiadanie się przez Sąd w kwestii merytorycznej, tj. zaistniały w sprawie sztuczne warunki oraz czy zaistniały przesłanki do odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu.
Sąd odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż wnioskowane dowody nie przyczynią się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. W związku ze wskazaną wyżej przedwczesnością wypowiadania się przez Sąd w kwestii zaistnienia w sprawie sztuczne warunki, bezzasadne byłoby także przeprowadzanie omawianych dowodów.
Mając na uwadze, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji naruszają przepisy prawa materialnego, Sąd, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł opierając się na treści art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.