V SA/WA 727/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-10-15
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneskładki ZUSprzedawnienietytuł wykonawczy WSA WSA Warszawaegzekucja administracyjnazawieszenie biegu przedawnienia

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że postępowanie egzekucyjne nie uległo przedawnieniu ani nie było prowadzone na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego.

Skarżący J. K. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując się na przedawnienie zobowiązania oraz niezgodność tytułu wykonawczego z decyzją stanowiącą jego podstawę. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, wskazując na zawieszenie biegu przedawnienia w związku z wszczęciem egzekucji oraz prawidłowość tytułu wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, które utrzymało w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący domagał się umorzenia, argumentując przedawnieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz niezgodnością tytułu wykonawczego z decyzją ZUS. Organy egzekucyjne uznały, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (doręczenia tytułu wykonawczego), a tytuł wykonawczy był zgodny z decyzją ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, szczegółowo analizował przepisy dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, w tym zmiany w przepisach oraz wpływ zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd uznał, że doręczenie tytułu wykonawczego stanowiło czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności i zawiesiło bieg przedawnienia. Ponadto, sąd stwierdził zgodność tytułu wykonawczego z decyzją ZUS co do rodzaju i okresu egzekwowanych obowiązków oraz prawidłowość naliczenia należności i odsetek. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając, że nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie egzekucyjne nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (doręczenia tytułu wykonawczego).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że doręczenie tytułu wykonawczego stanowiło czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności i zawiesiło bieg przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Analiza przepisów dotyczących przedawnienia składek, w tym zmian prawnych i przepisów przejściowych, potwierdziła brak przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.s.u.s. art. 24 § 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § 5b

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 59 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców art. 11

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców art. 27

u.ś.o.z.f.ś.p. art. 93 § 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.s.u.s. art. 32

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 13 § 1

u.p.e.a. art. 27a § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Odrzucone argumenty

Przedawnienie zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Niezgodność tytułu wykonawczego z treścią decyzji ZUS. Naruszenie art. 6 i 8 k.p.a. w związku z art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie nieprawidłowego tytułu wykonawczego. Naruszenie art. 64 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie ochrony prawa własności w stosunku do oceny legalności działania organów egzekucyjnych.

Godne uwagi sformułowania

bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolniony był z obowiązku doręczenia J. K. upomnienia

Skład orzekający

Krystyna Madalińska-Urbaniak

przewodniczący

Jarosław Stopczyński

sprawozdawca

Arkadiusz Tomczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, zawieszenia biegu przedawnienia w postępowaniu egzekucyjnym oraz ocena zgodności tytułu wykonawczego z decyzją organu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz ich przedawnienia w kontekście postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z przedawnieniem i egzekucją należności, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem ubezpieczeń społecznych i administracyjnym postępowaniem egzekucyjnym.

Kiedy przedawnienie przestaje obowiązywać? Sąd wyjaśnia zasady zawieszenia biegu terminu w egzekucji ZUS.

Dane finansowe

WPS: 1061,2 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 727/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Tomczak
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 340/20 - Wyrok NSA z 2023-11-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 24 ust. 5b, art. 29 § 1, art. 59 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...] na podstawie
własnej decyzji z dnia [...].03.2012 r. nr [...], [...] [...] wystawił w dniu [...].12.2012 r. na J. K. tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r. na łączną kwotę 1,061,20 zł należności głównej.
Pismem z dnia [...].07.2018 r. M. J, działając w imieniu J. K. złożyła na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 3 ustawy egzekucyjnej, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].12.2012 r. nr [...]) z uwagi na fakt przedawnienia zobowiązań określonych w tym tytule oraz za względu na to, że w przedmiotowym tytule egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią decyzji wskazanej jako podstawa egzekucji, bowiem decyzja określa wielkość kwoty składek na ubezpieczenia społeczne należnych za grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...].11.2018 r. znak [...], [...] Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że bieg terminu przedawnienia objęty ww. tytułem wykonawczym został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się natomiast do zarzutu z pkt 3 art. 59 § 1 organ egzekucyjny wyjaśnił, że decyzja z dnia [...].03.2012 r. nr [...], [...] określa wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2008 r. do stycznia 2011 r. w wysokości 20.811,18 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 6.488,00 zł. Odsetki zostały wyliczone na dzień [...].03.2012 r. Dołączony do decyzji załącznik przedstawia szczegółowe zestawienie należności.
Nie godząc się z treścią powyższego strona złożyła zażalenie.
Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...].03.2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał m. in. następującą argumentację:
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, albo wtedy, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela.
Kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego określają przepisy art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 59 § 1:
– pkt 2 postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
– pkt 3 postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa.
Organ przypomina, że strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie obowiązku oraz z uwagi na to, że w tytule wykonawczym egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią decyzji wskazanej jako podstawa prowadzenia egzekucji.
Wskazuje nadto, że Dyrektor [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] wydał w dniu [...].11.2018 r. postanowienie, którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku J. K.. W podstawie prawnej tego postanowienia wskazał jedynie art. 59 ustawy egzekucyjnej, bez podania punktu.
Jednak niekompletna podstawa prawna wydanego w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia nie wpływa na dokonaną przez organ egzekucyjny prawidłową ocenę, że w sprawie tej należało odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy podnosi, że kwestię przedawniania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisy ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.). Zgodnie z art. 24 ust. 4 ww. ustawy (w obecnie obowiązującym brzmieniu), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Niemniej jednak przepisy w zakresie przedawnienia się należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na przestrzeni lat uległy zmianom. Ww. przepis w obecnym brzmieniu obowiązuje dopiero od dnia 01.01.2012 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1278) – zwana dalej ustawą deregulacyjną, której przepisem art. 11 nadano powyższe brzmienie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przed zmianą, tj. w okresie od 01.01.2013 r. do 31.12.2011 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczną ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
W ustawie deregulacyjnej zostały zawarte również tzw. przepisy przejściowe. Przepis art. 27 powyższej ustawy przewiduje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 01.01.2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 01.01.2012r, jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 01.01.2012r nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W świetle powyższych regulacji wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od 01.01.2012r) lub 10-letniego (liczonego od dnia wymagalności składki), zależny od tego, który z nich upłynie wcześniej.
Nadto zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Z kolei przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne reguluje ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U z 2017r, poz. 1938 ze zm.). W myśl art. 93 ust. 2 tej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Podobnie rzecz się ma odnośnie przedawnienia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W myśl bowiem art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych (...) stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, w tym wyżej opisany art. 24 tej ustawy.
W sprawie będącej przedmiotem kontroli data wymagalności zaległej składki na
ubezpieczenia społeczne za: grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r. przypada kolejno na dzień: 10.01,20114 r. i 10.02.2011 r. Zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, pięcioletni okres przedawnienia (liczony od 01.01.2012 r.) wszystkich w/w składek nastąpiłby zatem dnia 01.01.2017 r., gdyby nie wystąpiła okoliczność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zgadza się z tym, że bieg terminu przedawnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z dnia [...].12.2012 r. nr [...] został zawieszony, jednak nie w związku z doręczeniem J. K. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek.
W opinii organu nadzoru Dyrektor [...] Oddziału ZUS w [...] dokonał błędnej wykładni art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Treść tego przepisu, nie odnosi się do zawiadomienia dłużnika o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek, albowiem jest to czynność zdziałana jeszcze przed podjęciem jakichkolwiek czynności w ramach postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 05.09.2013 r., sygn. akt I SA/Kr 700/13).
Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ oraz inne czynności, np. skierowanie do strony upomnienia, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają do ściągnięcia należności.
Organ podkreśla, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolniony był z obowiązku doręczenia J. K. upomnienia na podstawie obowiązującego wówczas § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137, poz. 1541 ze zm.). Dochodzona należność pieniężna została bowiem określona w decyzji ZUS z dnia [...].03.2012 r. nr [...], [...]. Stąd też w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej uznać należy, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z doręczeniem w dniu [...].12.2012 r. J. K. tytułu wykonawczego do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego z dnia [...].12.2012 r. nr [...], nie przedawnił się.
W kwestii określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku
wynikającego z decyzji organu administracyjnego, organ drugiej instancji podziela stanowisko Dyrektora [...] Oddziału ZUS w [...].
W niniejszej sprawie podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].03.2012 r. nr [...], [...], którą określono wysokość należności m.in. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2008 r. do stycznia 2011 r. w wysokości 20.811,18 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 6.488,00 zł. Bez wątpienia zatem rodzaj egzekwowanych obowiązków i okres, za który są one należne, ustalone w decyzji odpowiadają rodzajom i okresom obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym.
W odniesieniu do należności głównej oraz naliczania odsetek ZUS w decyzji z dnia [...].03.2012 r. określił należność łącznie oraz określił odsetki na dzień wydania tej decyzji, nie wskazując chwili rozpoczęcia naliczania tych odsetek. Mając jednakże na uwadze kwotę należności głównej wskazanej w tytule wykonawczym oraz w dołączonym do decyzji zestawieniu należności z wykazanymi kwotami należności głównej i odsetek przeliczonych na dzień wydania decyzji należy stwierdzić, że wskazane w zestawieniu kwoty niedopłat pokrywają się z sumami wynikającymi z tytułu wykonawczego, przy uwzględnieniu zasady zaokrąglania należności pieniężnych, o której mowa w art. 27a § 1 ustawy egzekucyjnej. Wskazane w tytule wykonawczym odsetki również odpowiadają wysokości odsetek należnych na dzień sporządzenia tego tytułu z uwzględnieniem dyspozycji art. 27a § 1.
Postanowienie wyżej opisane zaskarżyła J. K. zarzucając mu naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w stopniu
mającym istotny wpływ na wynik postępowania;
– art.6 kpa w związku art. 59 § 1 pkt.3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie wykonanie jednoznacznej dyspozycji art.59 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku stwierdzenia , że treść egzekwowanego obowiązku jest inna niż sentencja decyzji wskazana jako podstawa prowadzenia egzekucji;
– poprzez naruszenie art. 6 i art. 8 kpa w związku z art. 59 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez odmowę umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego niezgodnego z treścią rozstrzygnięcia decyzji wskazanej jako podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego i uznanie, że wszczęcie egzekucji na podstawie nieprawidłowego tytułu egzekucyjnego wywołuje skutki prawne w postaci zawieszenia biegu przedawnienia;
– oraz prawa materialnego art. 64 §2 i §3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez pominiecie istniejącej ochrony konstytucyjnej prawa własności w stosunku do oceny legalności działania organów egzekucyjnych i uznaniu, że nieprawidłowy tytuł wykonawczy jest legalną podstawą naruszenia prawa własności.
Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] oraz poprzedzającego postanowienia Dyrektora I oddziału ZUS w [...] w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądow administracyjnych (Dz. U. z2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktow wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby
wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy organy egzekucyjne rozpatrując w postępowaniu egzekucyjnym wniosek skarżącego o umorzenie tego postępowania prawidłowo uznały, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania.
Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 §1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.", zgodnie z treścią ww. przepisów postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; , -,.
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Postępowanie egzekucyjne może być także umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 p.p.s.a.).
Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy. Sąd uznał że w rozpatrywanej sprawie żadna z ustawowych przesłanek mogących powodować umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wystąpiła.
Odwołując się do treści art. 29 § 1 U.p.e.a. wskazać należy, że badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli było ono wymagane. W przypadku zaistnienia przesłanek podmiotowych egzekucja jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy przepisy prawa wyłączają możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym np. w sytuacjach wskazanych w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Z kolei przesłanki przedmiotowe odnoszą się do przedmiotu i podstaw egzekucji. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej (inne niż określone w art. 2, 3, 3a i 4 u.p.e.a.), np. podlegające egzekucji sądowej, o ile jego wykonanie nie zostało przekazane na drogę egzekucji administracyjnej. Innymi słowy, niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny, rozpatrując wniosek skarżącego o umorzenie postępowania, był zobligowany do samodzielnego zbadania czy objęty wystawionym przez wierzyciela tytułem obowiązek istnieje. Warunkiem stosowania przymusu administracyjnego jest bowiem istnienie źródła kreującego ten obowiązek jako możliwy do wyegzekwowania, a więc istnienie albo decyzji, z której on wynika, albo stosownej deklaracji (zeznania) podatkowej, ale także istnienie przepisów prawa, z których egzekwowany obowiązek wynika wprost.
Zdaniem sądu organ podołał powyższemu obowiązkowi. W przedmiotowej sprawie podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].03.2012 r. nr [...], [...], którą określono wysokość należności m. in. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 2018 r. do stycznia 2011 r. w wysokości 20.811,18 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 6.488,00 zł. Zatem rodzaj egzekwowanych obowiązków i okres, za który są ona należne, ustalone w decyzji odpowiadają rodzajom i okresom obowiązków wskazywanych w tytule wykonawczym.
W odniesieniu do należności głównej oraz naliczania odsetek organ trafnie wskazał, że ZUS w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. określił należność łącznie oraz określił odsetki na dzień wydania decyzji, nie wskazując chwili rozpoczęcia naliczania tych odsetek. Mając jednakże na uwadze kwotę należności głównej wskazaną w tytule wykonawczym oraz w dołączonym do decyzji zestawieniu należności z wykazanymi kwotami należności głównej i odsetek przeliczonych na dzień wydania decyzji wyjaśnił, że wskazane w zestawieniu kwoty niedopłat pokrywają się z sumami wynikającymi z tytułu wykonawczego, przy uwzględnieniu zasady zaokrąglania należności pieniężnych, o której mowa w art. 27 a § 1 ustawy egzekucyjnej. Wskazane w tytule wykonawczym odsetki również odpowiadają wysokości odsetek należnych na dzień sporządzenia tego tytułu.
Jeśli chodzi natomiast o kwestię przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne to regulują ją przepisy ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.). Stosownie do art. 24 ust. 4 tej ustawy należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ww. przepis w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 01.01.2012 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 16.09.2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378). Przed zmianą, tj. w okresie od 01.01. 2013 r. do 31.12.2011 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
Przepis art. 27 powyższej ustawy przewiduje, że do przedawniania należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 01.01.2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 01.01.2012 r., jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 01.01.2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W świetle powyższych regulacji wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5-letniego (liczonego od 01.01.2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od dnia wymagalności składki), zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Podobnie jest w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne. Poza tym, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony do dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie sądu niewątpliwie czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, a także inne czynności np. skierowanie do strony upomnienia z których to dokumentów wynika, że mają na celu ściągnięcie należności.
Sąd podkreśla jednocześnie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolniony był z obowiązku doręczenia J. K. upomnienia na podstawie obowiązującego wówczas § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., nr 137 poz. 1541 ze zm.). Dochodzona należność pieniężna została bowiem określona w decyzji ZUS z dnia [...].03.,2012 r. Stąd też uznać należy, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z doręczeniem w dniu [...].12.2012 r. skarżącej tytułu wykonawczego (do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego).
Wobec powyższego, obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego z dnia [...].12.2012 r. nr [...], nie przedawnił się.
W tym stanie rzeczy sąd nie uznał za zasadny żadnego zarzutu skargi.
Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI