V SA/WA 725/18

V SA/Wa 725/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Tomczak
Irena Jakubiec-Kudiura
Izabella Janson /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 555/19 - Wyrok NSA z 2023-05-09
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 3 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1376
art. 25, art. 26 ust. 1 pkt 1, pkt 5- 6, pkt 10 - 11, pkt 14, pkt 15, pkt 15a, art. 30 ust. 1
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 184 ust. 1, art. 2017 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec Kudiura, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania: oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej: "Minister", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] 2018 r. o numerze [...], utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju i Przedsiębiorczości (dalej: "PARP") z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania otrzymanego na realizację projektu w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] 2009 r. pomiędzy Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, (dalej: "PARP"), a K. K. (dalej: "strona", "skarżący", "Beneficjent"), prowadzącym działalność pod nazwą "[...]", została zawarta umowa o dofinansowanie nr [...] (dalej: "Umowa o dofinansowanie"), której przedmiotem było dofinansowanie projektu
pt. "[...]" (dalej: "projekt"), w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka z udziałem środków europejskich. Umowa o dofinansowanie była dwukrotnie zmieniana aneksami.
Celem projektu było stworzenie systemu B2B pomiędzy podmiotami współpracującymi z Beneficjentem i biorącymi udział w realizacji projektu
tj. K. S.A. oraz S. Sp. z o. o. Dodatkowo, we wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał do realizacji wskaźniki produktu:
- liczba wdrożonych systemów B2B (1 szt.),
- liczba przedsiębiorców objętych systemem B2B (3 szt.},
- procesy biznesowe objęte systemem B2B (3 szt.),
- liczba nabytych wartości niematerialnych i prawnych (3 szt.),
- liczba roboczogodzin prac wdrożeniowych (349 roboczogodzin).
Ponadto Beneficjent we wniosku o dofinansowanie założył także osiągnięcie wskaźnika rezultatu "wzrost przychodów ze sprzedaży związany z wdrożeniem systemu B2B", który na 2010 r. miał wynosić 60.000,00 zł.
Do zakończenia okresu kwalifikowalności wydatków tj. do 31 sierpnia 2010 r. Beneficjent złożył trzy wnioski o płatność pośrednią i otrzymał dofinansowanie w łącznej wysokości 89 037,50 zł:
1) na postawie wniosku o płatność pośrednią nr [...] dokonano refundacji na kwotę 20.400,00 zł (w tym wypłacono w dniu 4 marca 2010 r. kwotę ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 17.340,00 zł oraz w dniu 2 marca 2010 kwotę ze środków budżetu państwa w kwocie 3.060,00 zł),
2) na podstawie wydatków przedstawionych we wniosku o płatność nr [...] dokonano refundacji na kwotę 17.780,00 zł (w tym wypłacono 27 lipca 2010 r. kwotę ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 15.113,00 zł oraz wypłacono 22 lipca 2010 r. kwotę ze środków budżetu państwa w wysokości 2.667,00 zł),
3) na podstawie wydatków przedstawionych we wniosku o płatność nr [...] dokonano refundacji na kwotę 60.200,00 zł (w tym wypłacono w dniu 17 grudnia 2010 r. ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego kwotę 51 170,00 zł oraz w dniu 10 grudnia 2010 r. kwotę ze środków budżetu państwa w kwocie 9.030,00 zł).
Strona skarżąca zobowiązała się do zrealizowania ww. projektu w pełnym zakresie określonym harmonogramem rzeczowo-finansowym projektu, w terminie wskazanym w § 6 ust. 3 umowy o dofinansowanie, tj. do 31 sierpnia 2010 r. z należytą starannością, zgodnie z umową o dofinansowanie i jej załącznikami, w szczególności
z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w tym zgodnie z zasadami polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, przepisami dotyczącymi konkurencji, pomocy publicznej, zamówień publicznych, ochrony środowiska oraz równouprawnienia kobiet i mężczyzn (§ 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie).
W dniu [...] 2012 r. Regionalna Instytucja Finansująca (dalej: "RIF") przeprowadziła kontrolę projektu w miejscu jego realizacji. Kontrola ta wykazała brak zgodności efektów projektu z założeniami przyjętymi we wniosku o dofinansowanie oraz z celami działania 8.2 POIG.
W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że wdrożony w ramach projektu system MAXeBiznes jest autonomicznym systemem informatycznym, a w związku
z tym nie spełnia standardów B2B. Podczas kontroli stwierdzono również, że Portal Integracji Handlowej jako narzędzie komunikacji pomiędzy poszczególnymi systemami MAXeBiznes nie spełnia wymogów systemu B2B. Portal Integracji Handlowej umożliwia jedynie dokonywanie podglądu pewnych informacji znajdujących się w bazie danych. Przedstawiona podczas kontroli aplikacja nie posiadała funkcji administracyjnych, które zostały opisane w module administratora w dokumentacji aplikacyjnej. Nie potwierdzono także, że zachodzi proces przesyłania dokumentów pomiędzy systemem [...] i partnerów. Podczas kontroli Beneficjent potwierdził jedynie możliwość zdalnego dostępu do platformy internetowej (umieszczonej na serwerze zewnętrznym) poprzez łączenie się z wykorzystaniem kanału VPN. Nie stwierdzono przy tym zintegrowanego systemu elektronicznego pomiędzy trzema podmiotami (zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie). Zakupiony system MAXeBiznes został wdrożony jako wewnętrzny system firmy [...]. W związku z powyższym RIF uznał, iż Beneficjent nie zrealizował części wskaźników zaplanowanych we wniosku o dofinansowanie, tj. 3 z 5 wskaźników produktu ("liczba wdrożonych systemów B2B", "liczba przedsiębiorców objętych systemem B2B", "procesy biznesowe objęte systemem B2B") oraz wskaźnika rezultatu "wzrost przychodów ze sprzedaży związany z wdrożeniem systemu B2B".
W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami nałożono na stronę następujące zalecenia pokontrolne:
1) zobowiązanie Beneficjenta do dostarczenia do RIF oryginałów (do wglądu) oraz kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających, iż w ramach istniejącego systemu informatycznego Beneficjent prowadzi odrębną ewidencję księgową dla kosztów, wydatków i przychodów;
2) zobowiązanie Beneficjenta do dostarczenia do RIF oryginałów (do wglądu) oraz kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem dokumentacji merytorycznej, będącej wynikiem zakupu usług doradczych;
3) zobowiązanie Beneficjenta do dostarczenia do RIF oryginałów (print screen) potwierdzających umieszczenie na zakupionym w ramach projektu systemie informatycznym informacji o współfinansowaniu z środków UE;
4) zobowiązanie Beneficjenta do dostarczenia do RIF wyjaśnień odnośnie nieosiągnięcia wskaźników produktu "liczba wdrożonych systemów B2B", "liczba przedsiębiorców objętych systemem B2B", "procesy biznesowe objęte systemem B2B";
5) zobowiązanie Beneficjenta do dostarczenia do RIF dokumentów potwierdzających umieszczenie zapytania ofertowego w siedzibie firmy;
6) zobowiązanie Beneficjenta do dostarczenia do RIF dokumentów potwierdzających wybór firmy Max Elektronik S.A. zgodnie z § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie;
7) zobowiązanie Beneficjenta do dostarczenia do RIF oryginału (do wglądu) oraz kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem potwierdzenia przelewu z dnia [...] 2009 r. dokumentującego zapłatę za fakturę VAT nr [...].
Beneficjent wykonał 4 z 9 zaleceń będących wynikiem kontroli projektu, dotyczących okazania dokumentów związanych z realizacją projektu. Nie przedstawił natomiast wystarczających wyjaśnień lub dokumentów pozwalających na uznanie za wdrożone zaleceń odnoszących się do kwestii osiągnięcia wskaźników założonych we wniosku o dofinansowanie.
Wobec niespełnienia przez stronę obowiązków wynikających z umowy
o dofinansowanie, w dniu [...] 2013 r. PARP wypowiedziała przedmiotową umowę oraz wezwała do zwrotu kwoty wypłaconego dofinansowania.
Pismem z dnia [...] 2013 r. strona skarżąca zakwestionowała zasadność i skuteczność wypowiedzenia umowy o dofinansowanie. Jednocześnie Skarżący wystąpił o ponowne zbadanie sprawy poprzez ponowną kontrolę, przesłuchanie świadka oraz sporządzenie opinii biegłego z zakresu informatyki, a także odtworzenie funkcjonalności systemu B2B i poszczególnych jego składników.
W toku postępowania administracyjnego organ I instancji dopuścił następujące dowody:
- z zeznań świadków: M. M., A. W. (Prezesa Zarządu S.
Sp. z o.o.), B. M. (Prezesa Zarządu I. N. sp. z o.o.), S. A. (pracownik I. N. sp. z o.o.)
- opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki (W. Ch.) – organ uszczegółowił zakres badanego systemu oraz wskazał na konieczność przeprowadzenia oględzin systemu zarówno w siedzibie skarżącego, jak i w siedzibie wskazanych partnerów gospodarczych Beneficjenta, tj. K. S.A. oraz S. Sp. z .o.o.
- postanowienia Prokuratury Okręgowej w Poznaniu z dnia [...] 2014 r. o umorzeniu śledztwa sygn. akt [...].
W dniu [...] 2014 r. PARP przesłuchał M. M.Z przesłuchania sporządzono protokół. W dniu [...] 2015 r. w siedzibie PARP przeprowadzono przesłuchanie świadków: B. M. i S. A. W przesłuchaniach uczestniczył także pełnomocnik skarżącego oraz biegły sądowy powołany do wydania opinii. Z przesłuchań świadków sporządzono stosowne protokoły. Informacje zawarte w protokole przesłuchania Prezesa firmy I. N. Sp. z o.o. wskazują, że nie ma on wiedzy, aby firma S. Sp. z o.o. uczestniczyła w realizacji projektu, a firma I. N. Sp. z o.o. nie przekazywała dokumentacji technicznej oraz nie instalowała oprogramowania na zasobach sprzętowo-programowych firmy S. Sp. z o.o.
Z kolei dowód z oględzin systemu informatycznego przeprowadzono w dniu
[...] 2014 r., w siedzibie firmy skarżącego w R., ul. [...],
w trakcie którego uczestniczyli: Beneficjent wraz z przedstawicielem, pracownik partnera gospodarczego – K. S.A., powołany biegły sądowy, oraz pracownik PARP. Następnie, w dniu [...] 2014 r. dokonano oględzin elementów wewnętrznego systemu informatycznego firmy K. S.A. - na okoliczność zbadania integracji pomiędzy systemami informatycznymi oraz infrastruktury teleinformatycznej Beneficjenta, która była dzierżawiona od firmy K. S.A. Oględzin dokonano w siedzibie firmy K. S.A. w P. ul. [...].
W dniu [...] 2014 r. przedstawiciele PARP wraz z biegłym bezskutecznie podjęli czynności polegające na próbie weryfikacji systemu informatycznego firmy S. Sp. z o.o. Oględzin na okoliczność zbadania integracji pomiędzy systemami informatycznymi ww. współpracujących przedsiębiorstw w celu oceny prawidłowości zrealizowania przez Beneficjenta projektu i jego zgodności z umową o dofinansowanie.
Natomiast powołany biegły sądowy (W. Ch.) po przeprowadzeniu oględzin systemu informatycznego oraz w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, który m.in. został zebrany i zabezpieczony w dniu przeprowadzenia oględzin systemu informatycznego, dokonał analizy przedmiotowego systemu pod kątem zgodności z zapisami dokumentacji aplikacyjnej, wymaganiami funkcjonalnymi, wdrożonej architektury systemu, funkcjonalnościami związanymi z prawami autorskimi. W wyniku przeprowadzonych oględzin biegły stwierdził, że wdrożony na potrzeby Beneficjenta system informatyczny zawiera cechy systemu klasy B2B, o których mowa
w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 13 sierpnia 2008 r. w sprawie udzielania przez Polska Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na wspieranie tworzenia i rozwoju gospodarki elektronicznej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (Dz.U. z 2008 r. Nr 153, poz. 956,
z późn. zm.). Biegły stwierdził, iż skarżący aplikował o dofinansowanie, którego celem było wdrożenie oraz zakup licencji na system informatyczny, który istniał na rynku. Zdaniem biegłego działania techniczne, jakie zostały przeprowadzone w tym zakresie przez Beneficjenta, wpisują się w założenia opisane w Biznes Planie, stanowiącym część dokumentacji wniosku o dofinansowanie projektu. W wyniku przeprowadzonej analizy biegły stwierdził, iż pod wątpliwość należy poddać wykonanie prac przez firmę I. N. Sp. z o.o. w przedmiocie opracowania narzędzi do konwersji danych z systemu Symfonia, przeprowadzenie konwersji danych do formatu nowego systemu, przeprowadzenie migracji oraz wdrożenie całego systemu. Biegły stwierdził, iż badany system osiągnął funkcjonalność opisaną w dokumentacji aplikacyjnej na dzień rozpoczęcia trwałości projektu tylko w relacji Beneficjent – K. S.A, natomiast nie stwierdził elektronicznej wymiany danych w relacji Beneficjent – S. Sp. z o.o. Ponadto biegły uznał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz złożonych zeznań świadków nie było możliwości wypowiedzenia się w zakresie rzeczywistej kosztochłonności projektu, między innymi z uwagi na fakt braku dokumentacji techniczno- wdrożeniowej.
Ze względu na brak możliwości dokonania w dniu [...] 2014 r. oględzin systemu informatycznego zlokalizowanego w siedzibie S. Sp. z o.o. oraz na brak możliwości przesłuchania Prezesa S. sp. z o.o., postanowieniem z dnia [...] 2015 r. PARP zmieniła postanowienie z [...] 2014 r. znak [...] w zakresie punktu IV i odstąpiła od konieczności przeprowadzenia z urzędu ww. dowodu z oględzin z udziałem biegłego.
Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. PARP dopuściła dowód z protokołu z dnia [...] 2015 r. oraz z dnia [...] 2015 r. z przesłuchania świadka A. W., a także protokół z dnia [...] 2015 r. z przesłuchania świadków B. M. i S. A. W tym samym dniu organ I instancji zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego.
W dalszym toku postępowania PARP nie uwzględniła kolejnych wniosków dowodowych (postanowienie z dnia: [...] 2015 r., [...] 2016 r.,
[...] 2017 r.) z uwagi na to, iż organ w toku postępowania administracyjnego zgromadził wystarczający materiał dowodowy. W opinii organu I instancji kolejne wnioski dowodowe zmierzały do przedłużenia postępowania, a kwestie poruszone
w piśmie pełnomocnika Beneficjenta o przeprowadzenie kolejnych dowodów były już przedmiotem postępowania dowodowego i mają odzwierciedlenie w aktach sprawy.
Wobec kolejnych wniosków dowodowych organ I instancji pismami z dnia
[...] 2016 r. i [...] 2016 r. ponownie zawiadomił stronę skarżąca
o zakończeniu postępowania dowodowego.
Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] PARP określiła skarżącemu kwotę do zwrotu w wysokości 98.380 zł (należność główna) wraz z odsetkami
w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy skarżącego do dnia zwroty.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że ze zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego dokumentacji wynika, iż w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka zwrotu dofinansowania określona w art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., tj. przesłanka wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem. PARP stwierdziła, że Beneficjent stworzył system informatyczny w ramach projektu finansowanego ze środków działania 8.2 POIG, ale system ten nie spełniał wymogów określonych w Rozporządzeniu
w zakresie elektronicznego biznesu typu B2B. Ponadto skarżący nawiązał współpracę wyłącznie z jednym partnerem gospodarczym - firmą K. S.A., podczas gdy zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia, nawiązanie współpracy przez Beneficjenta powinno nastąpić z co najmniej dwoma innymi przedsiębiorcami. Stworzenie platformy współpracy pomiędzy przedsiębiorstwem Beneficjenta a dwoma innymi przedsiębiorcami było warunkiem niezbędnym do uznania systemu B2B za zgodny
z celami działania 8.2 POIG. Organ I instancji podkreślił, że Beneficjent zobowiązał się w określonym umową o dofinansowanie terminie (do 31 sierpnia 2010 r) wytworzyć opisany we wniosku o dofinansowanie produkt cyfrowy pod nazwą P.oraz wprowadzić go w ramach współpracy z dwoma partnerami gospodarczymi: S. Sp. z o.o. oraz K. S.A., a także zobowiązał się do osiągnięcia założonych wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie, w tym wskaźników produktu "liczba wdrożonych systemów B2B", "liczba przedsiębiorców objętych systemem B2B", "procesy biznesowe objęte systemem B2B" oraz wskaźników rezultatu: "wzrost przychodów ze sprzedaży związany z wdrożeniem systemu B2B". Organ I instancji powołując się na kontrolę projektu przeprowadzoną na miejscu uznał, że przedstawiona aplikacja nie posiadała funkcji administracyjnych, które zgodnie
z wnioskiem o dofinansowanie powinny zostać stworzone w ramach systemu B2B. Wskazał, że podczas kontroli nie potwierdzono procesu przesyłania dokumentów pomiędzy systemem Beneficjenta a dwoma partnerami, a zatem nie powstał kanał łączności informatycznej, stanowiący generalny cel projektu. PARP stwierdziła,
że Beneficjent nie wypełnił obowiązków wskazanych w § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia, jak również nie wypełnił obowiązków wynikających z § 3 ust. 1, g 8 ust. I i 2, § 10 ust. 1
i 8, § 11 oraz ust. 1 i 3 umowy o dofinansowanie, w rezultacie czego środki przeznaczone na realizację projektu, wypłacone Beneficjentowi w łącznej wysokości 98.380,00 zł zostały przez niego wykorzystane z naruszeniem procedur określonych
w umowie o dofinansowanie, a więc podlegają zwrotowi.
PARP przy wydawaniu przedmiotowej decyzji i ustalaniu kwoty dofinansowania podlegającej zwrotowi wzięła pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w ocenie organu I instancji potwierdza, że doszło do powstania rzeczywistej szkody polegającej na sfinansowaniu nieuzasadnionych wydatków. Szkoda ta w niniejszej sprawie jest równa 100% kwoty wypłaconego Beneficjentowi dofinansowania na realizację projektu.
Organ I instancji wskazał, że na kwotę podlegającą zwrotowi składają się:
1) kwota 3.060,00 zł wypłacona 2 marca 2010 r.
2) kwota 17.340,00 zł wypłacona 4 marca 2010 r.
3) kwota 2.667,00 zł wypłacona 22 lipca 2010 r.
4) kwota 15.113,00 zł wypłacona 27 lipca 2010 r.
5) kwota 9.030,00 zł wypłacona 10 grudnia 2010 r.
6) kwota 51,170,00 zł wypłacona 17 grudnia 2010 r.
Dalej organ I instancji wskazał, że terminy, od których nalicza się odsetki zostały ustalone zgodnie z terminami wypłaty środków przez PARP, tj. Beneficjent zobowiązany jest do zapłaty w terminie 14 dni od daty doręczenia przedmiotowej decyzji kwoty
z tytułu należności głównej w wysokości 98.380,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wypłaty środków do dnia zwrotu, z wyłączeniem okresu: od dnia 3 grudnia 2013 r. (tj. od dnia wszczęcia postępowania przez PARP) do dnia doręczenia niniejszej decyzji zgodnie z art. 54
§ 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613, z późn. zm.) w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1870).
Nie zgadzając się z powyższym w dniu [...] 2017 r. skarżący wniósł do Ministra Rozwoju i Finansów – obecnie Ministra Inwestycji i Rozwoju odwołanie od decyzji, zaskarżając ją w całości. Ponadto pismem z dnia [...] 2017 r. strona podniosła zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot uzyskanych środków pieniężnych, które jej zdaniem nastąpiło najpóźniej dnia 1 stycznia 2015 r., strona w związku z czym wniosła o umorzenie postępowania.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] 2018 r. Minister utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie - skarżący zobowiązał się do realizacji projektu w pełnym zakresie
w terminie wskazanym w § 6 ust. 3, z należytą starannością, zgodnie z umową
o dofinansowanie, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami. Ponadto zgodnie z § 8 ust. 1 tej umowy - skarżący zobowiązał się do osiągnięcia założonych celów i wskaźników określonych we wniosku
o dofinansowanie oraz w umowie. Organ II instancji wskazał, że projekt miał być współfinansowany ze środków publicznych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013, Oś priorytetowa 8, Działanie 8.2 Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B. Maksymalna kwota dofinansowania zgodnie ze umową o dofinansowanie w okresie kwalifikowalności wydatków, który rozpoczął się w dniu 1 czerwca 2009 r. i zakończył w dniu 31 sierpnia 2010 r., zgodnie
z § 5 ust. 1 umowy o dofinansowanie miała wynieść 98.380,00 zł.
Minister po przeprowadzeniu pogłębionej analizy zebranego materiału dowodowego wskazał, że organ I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił okoliczności sprawy. Organ II instancji wskazał także, że strona skarżąca nie wypełniła obowiązków określonych w § 11 ust. 1 i 3 umowy o dofinansowanie. Zgodnie z przywołanymi przepisami Beneficjent był zobowiązany do informowania opinii publicznej o fakcie otrzymania dofinansowania na realizację projektu ze środków POIG, zarówno w trakcie realizacji projektu, jak i po jego zakończeniu. Ponadto, realizacja działań informacyjnych, promocyjnych miała się odbywać poprzez umieszczenie, co najmniej: emblematu Unii Europejskiej (spełniającego normy graficzne określone w załączniku I do rozporządzenia 1828/2006) oraz odniesienia do Unii Europejskiej, odniesienia do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, hasła określonego przez Instytucję Zarządzającą, podkreślającego wartość dodaną pomocy Wspólnoty, "Fundusze Europejskie - dla rozwoju innowacyjnej gospodarki" lub "Dotacje na innowacje", najlepiej z wyrażeniem "Inwestujemy w waszą przyszłość". W trakcie kontroli stwierdzono, że zakupiony przez Beneficjenta system M. nie posiada oznaczeń informujących o zakupie systemu przy wsparciu funduszy UE. Złożone przez Beneficjenta wyjaśnienia w żaden sposób nie uzasadniały braku wymaganych oznaczeń.
Organ odwoławczy stwierdził, iż z uwagi na opisane powyżej naruszenia umowy o dofinansowanie i brak zwrotu środków przez Beneficjenta po rozwiązaniu umowy
o dofinansowanie, kwota 98.380,00 zł została zakwalifikowana także jako nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006.
Minister uznał, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne potwierdziło, że doszło do powstania rzeczywistej szkody polegającej na sfinansowaniu nieuzasadnionych wydatków. Szkoda ta w niniejszej sprawie jest równa 100% kwoty wypłaconego Beneficjentowi dofinansowania na realizację projektu, którego cel nie został ostatecznie osiągnięty. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia, stworzenie platformy współpracy pomiędzy przedsiębiorstwem Beneficjenta a dwoma innymi przedsiębiorcami było warunkiem niezbędnym dla uznania systemu B2B za zgodny z celami Działania 8.2 POIG.
Niespełnienie przesłanek wynikających z § 9 ust 2 ww. Rozporządzenia (tj. m.in. brak realizacji umowy o współpracy z co najmniej dwoma innymi przedsiębiorcami), skutkowało brakiem wsparcia na wdrażanie elektronicznego biznesu typu B2B
z przeznaczeniem na realizację projektów o charakterze technicznym, informatycznym
i organizacyjnym, które prowadzą do realizacji procesów biznesowych w formie elektronicznej. W związku z powyższym w ocenie organu II instancji wykorzystanie środków na realizację projektu przez stronę niezgodnie z przeznaczeniem oraz
z naruszeniem procedur, co zostało opisane powyżej, uzasadnia zwrot całości dofinansowania, a co za tym idzie brak jest przesłanek do zobowiązania strony jedynie do częściowego zwrotu dofinansowania.
Odnośnie zarzutu przedawnienia organ odwoławczy wskazał, że na dzień wydania niniejszej decyzji administracyjnej nie nastąpiło zamknięcie POIG, jak również nie nastąpiła płatność salda końcowego, przesłanie noty debetowej na kwoty nienależnie wypłacone państwu członkowskiemu przez Komisję w odniesieniu do POIG, oraz anulowanie salda końcowego zobowiązania budżetowego. W związku z tym, zdaniem Ministra nie wystąpiło żadne ze zdarzeń wskazywanych w Rozporządzeniu nr 2988/95, powodujące rozpoczęcie biegu przedawnienia. Organ odwoławczy wskazał, że wobec powyższego, termin, w którym zaskarżona decyzja mogła zostać wydana, nie upłynął, stąd żądanie zwrotu środków przekazanych na podstawie umowy, której przedmiotem było dofinansowanie projektu jest uzasadnione. W związku z tym, zdaniem Organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 9
w związku z art. 70 § 1 O.p. oraz w związku z art. 211 ust. 5 ustawy o finansach publicznych z 2005 roku (w odniesieniu do środków wypłaconych w 2009 r.), oraz art. 67 w związku z art. 60 pkt 6 ustawy o finansach publicznych z 2009 roku, z uwagi na brak upływu terminu przedawnienia na wydanie decyzji zwrotowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia [...] 2018 r. skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzją PARP, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017, poz. 1257 dalej "k.p.a."), poprzez niewywiązanie się przez organ II instancji z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez niezebranie całego oraz nierozpatrzenie już zebranego materiału dowodowego i niedokonanie jego wszechstronnej, całościowej oceny;
2) art. 7, art. 75 §1, art. 78 §1, art. 80, art. 84 §1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego odniesienia się do dokumentów przedstawionych przez stronę, w tym bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych skarżącego
o przeprowadzenie dowodów z: opinii biegłego z zakresu informatyki, w osobie biegłego z listy Prezesa S. O. w P., opinii prof. dr. hab. W. A., prof. zw. UEP, kierownika katedry Informatyki Ekonomicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu z dnia [...] 2015 r., przesłuchania M. F. oraz uzupełniającego przesłuchania świadków A. F., B. M., M. M., w sytuacji w której przeprowadzenie ww. dowodów miało istotny wpływ na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż skarżący nie spełnił wymogów i warunków określonych umową
o dofinansowania z dnia [...] 2009 r, w związku z czym skarżący został zobowiązany do zwrotu w całości kwoty dofinansowania;
3) art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik zapadłego rozstrzygnięcia;
4) art. 207 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2017, poz. 2077, dalej: "u.f.p.") w zw. z § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 13 sierpnia 2008 r.
w sprawie udzielenia przez PARP pomocy finansowe na wspieranie tworzenia
i rozwoju gospodarki elektronicznej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007 - 2013, poprzez ich błędne zastosowanie
i uznanie, że w przedmiotowej sprawie skarżący wykorzystał środki otrzymane na podstawie Umowy o dofinansowanie niezgodnie z przeznaczeniem, poprzez wykorzystanie ich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. oraz w sposób niespełniających wymogów określonych w Rozporządzeniu, co
w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia wobec skarżącego nakazu zwrotu
w całości kwoty dofinansowania.
W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca szczegółowo odniosła się do
ww. zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, ani takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie Sąd wskazuje, ze żadna ze stron postępowania nie kwestionowała zapisów Umowy o dofinansowanie, a tymbardziej faktu jej zawarcia. Istota postępowania sprowadzała się do tego, czy przy realizacji zadania objętego umową
o dofinansowanie skarżący wypełnił wszystkie warunki objęte tą umową obligującą do otrzymania dofinansowania. W tym celu organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym dopuścił dowód z przesłuchania świadków oraz z opinii biegłego.
Jednakże zanim Sąd dokona analizy podniesionych w skardze zarzutów, zwrócić musi jeszcze uwagę na regulacje prawne, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności
i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25 ze zm.; zwane dalej: "rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006"), instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikacje, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi (...).
Z kolei art. 70 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, stanowi,
że państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą następujących działań:
a) zapewnienia, że systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych są ustanowione zgodnie z art. 58-62 i że funkcjonują skutecznie;
b) zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych
W przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom, państwa członkowskie odpowiadają za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego UE, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty powstały z jego winy lub
w wyniku niedbalstwa z jego strony (art. 70 ust. 2).
Przepisy tego rozporządzenia regulują także zasady odzyskiwania środków wypłaconych z funduszy Unijnych, w tym także kwestie korekt finansowych, do których dokonywania zobowiązane są państwa członkowskie (art. 98).
W myśl art. 98 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Zgodnie zaś z ust. 2 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego
w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter
i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.
W rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 zdefiniowane zostały też terminy
i pojęcia, którymi się ono posługuje. I tak, zgodnie z art. 2 pkt 3, dla jego celów terminowi "operacja" nadano znaczenie: projekt lub grupa projektów wybranych przez instytucję zarządzającą danym programem operacyjnym lub na jej odpowiedzialność, zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez komitet monitorujący, i realizowanych przez jednego lub więcej beneficjentów, pozwalające na osiągnięcie celów osi priorytetowej, do której odnosi się ta operacja.
Natomiast w art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 zdefiniowano pojęcie "nieprawidłowość", które oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej
w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Zatem definicja "nieprawidłowości" zawiera trzy elementy: (i) musi wystąpić działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, (ii) które powoduje naruszenie przepisu prawa Unii oraz (iii) które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę
w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Zarówno Komisja Europejska jak również TSUE przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego. Za nieprawidłowość należy w związku
z tym uznać zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Oznacza to,
iż do popełnienia nieprawidłowości, z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii.
Dlatego też zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej (art. 98). Powyższe, na gruncie obecnie obowiązujących przepisów prawa nie budzi żadnych wątpliwości, gdyż w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L z 20 grudnia 2013r., nr 347,
s. 320) prawodawca unijny uwzględnił orzecznictwo TSUE i prezentowane stanowisko Komisji Europejskiej i zaznaczył wprost, że nieprawidłowością będzie także naruszenie prawa krajowego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Mimo, że powołany przepis nie dotyczy przedmiotowej sprawy, to jednak potwierdza prawidłowość dotychczas prezentowanej wykładni art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
W krajowym porządku prawnym zasady prowadzenia polityki rozwoju, podmioty prowadzące tę politykę oraz tryb współpracy między nimi, określone zostały w ustawie
z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1376 ze zm.; zwanej dalej: "u.z.p.p.r.").
Zgodnie z art. 25 u.z.p.p.r. za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada: instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa (pkt 1); w przypadku programu rozwoju – odpowiednio właściwy minister lub zarząd województwa (pkt 2).
W rozpatrywanej sprawie Instytucją Zarządzającą PO KL był minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1, 5-8, 10, 11, 14, 15 i 15a u.z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi: wypełnianie obowiązków wynikających
z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (...); zawieranie z beneficjentami umów o dofinansowanie projektu lub podejmowanie decyzji, o której mowa w art. 28 ust. 2; określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem
w ramach programu operacyjnego; określenie poziomu dofinansowania projektu, jako procentu wydatków objętych dofinansowaniem; określenie systemu realizacji programu operacyjnego; zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych; dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów; prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów; odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych; ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
W myśl art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r., umowa o dofinansowanie stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2), w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – ogólnie rzecz ujmując – nieprawidłowego ich wykorzystania.
Stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przewidzianej w art. 207 ust. 9 u.f.p. – wydanej po bezskutecznym upływie terminu (zakreślonego w wezwaniu, w trybie określonym w ust. 8 tego przepisu) zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności.
Zgodnie z przepisem art 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia
o Wolnym Handlu (EFTA) – pkt 2 oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2 – pkt 3), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
W ocenie Sądu, pod pojęciem procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2
i art. 184 ust. 1 u.f.p., należy rozumieć nie tylko procedury określone w powszechnie obowiązującym prawie publicznym (europejskim i krajowym). Sąd orzekający w sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2004/13, zgodnie z którym, procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy
o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. NSA stwierdził, że sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. (por. także wyroki NSA: z dnia
19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II GSK 732/11; z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1546/12; z dnia 23 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1141/14; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Pogląd ten został podtrzymany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 13 października 2015 r. o sygn. akt II GSK 2109/14, w którym wskazano, że pod pojęciem "innych procedur" należy rozumieć nie tylko procedury określone obowiązującymi powszechnie normami prawa, lecz również postanowienia umowy zawartej w wyniku wyłonienia danego projektu do dofinansowania. Rozwijając tę tezę NSA wskazał dodatkowo, że wynika to ze specyfiki ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r.
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 383 ze zm.; zwanej dalej: "u.z.p.p.r."). Powyższą regulacją przyjęto, że u podstaw tworzenia krajowych systemów realizacji programów operacyjnych i regionalnych nie leżą przepisy prawa powszechnie obowiązującego, zaś same projekty realizowanie są w oparciu
o zaakceptowany wniosek oraz umowę, która określa obowiązki zarówno beneficjenta, jak też instytucji udzielającej dofinansowania, a której wzór jako element systemu realizacji programu operacyjnego (co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 8 u.z.p.p.r.) stanowi dokumentację konkursową. Podpisana przez beneficjenta według wzoru umowa określa procedurę wykonywania przez niego projektu. W tej sytuacji, stosując zarówno gramatyczną, jak też systemową wykładnię przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy przyjąć, że w pojęciu "innych procedur" mieszczą się umowy zawierane przez beneficjentów na wykonanie zgłoszonych przez nich w ramach określonych programów operacyjnych i wyłonionych do dofinansowania projektów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd i przyjmuje w rozpoznawanej sprawie za własny.
Reasumując powyższe Sąd stwierdza, iż naruszenie procedur, o których mowa
w art. 184 u.f.p. może wynikać z postanowień umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie postanowiono, określonych w innych, przywołanych w umowie aktach, co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
W konsekwencji, w przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły zapisy Umowy o dofinansowanie projektu
nr [...], zawartej w dniu [...] 2009 r. pomiędzy skarżącym a PARP.
W świetle zapisów tej umowy, skarżący zobowiązał się do zrealizowania ww. projektu w pełnym zakresie określonym harmonogramem rzeczowo-finansowym projektu, w terminie wskazanym w § 6 ust. 3, tj. do 31 sierpnia 2010 r. z należytą starannością, zgodnie z umową o dofinansowanie i jej załącznikami, w szczególności
z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w tym zgodnie z zasadami polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, przepisami dotyczącymi konkurencji, pomocy publicznej, zamówień publicznych, ochrony środowiska oraz równouprawnienia kobiet i mężczyzn (§ 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie). Zgodnie z § 6 ust. 7 umowy
o dofinansowanie, poprzez zakończenie realizacji projektu należy rozumieć spełnienie następujących przesłanek:
1) wykonanie zakresu rzeczowego projektu zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym,
2) udokumentowanie zakupu towarów lub usług odpowiednimi protokolarni odbioru lub innymi dokumentami potwierdzającymi zgodność realizacji projektu
z warunkami umowy.
3) zrealizowanie przez Beneficjenta pełnego zakresu finansowego projektu,
co oznacza zrealizowanie przez Beneficjenta wszystkich płatności w ramach projektu, tj. poniesienie wydatków i pozyskanie dokumentów stanowiących podstawę uznania wydatków za kwalifikujące się do objęcia wsparciem
w ramach projektu.
W świetle § 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie, poprzez "B2B" należy rozumieć relację usługową oraz klasę systemów teleinformatycznych przeznaczonych do automatycznej komunikacji handlowej (wymiany danych) oraz koordynacji działań pomiędzy przedsiębiorcami, stanowiące niezbędne ogniwo procesów biznesowych tych przedsiębiorców, dotyczące różnego rodzaju współpracy pomiędzy' tymi przedsiębiorcami, w tym również w modelu wirtualnego przedsiębiorstwa, funkcjonującego z zastosowaniem e-usług.
Jednocześnie, zgodnie z § 9 ust. 1 (brzmienie przepisu obowiązujące w dacie udzielenia wsparcia dla projektu, tj. w dacie zawarcia Umowy o dofinansowanie) rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 13 sierpnia 2008 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na wspieranie tworzenia i rozwoju gospodarki elektronicznej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. Nr 153, poz. 956. z późn. zm.), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości mogła udzielić wsparcia na wdrożenie elektronicznego biznesu typu B2B z przeznaczeniem na realizację projektów o charakterze technicznym, informatycznym i organizacyjnym, które prowadzą do realizacji procesów biznesowych w formie elektronicznej. Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 i 4 Rozporządzenia (brzmienie przepisów obowiązujące w dacie zawarcia Umowy o dofinansowanie) wsparcie w ramach Działania 8.2 POIG mogło być udzielone mikroprzedsiębiorcy, małemu przedsiębiorcy lub średniemu przedsiębiorcy, który m.in. realizował umowy o współpracy z co najmniej dwoma innymi przedsiębiorcami
a jednocześnie umowy te określać miały warunki i zakres współpracy w odniesieniu do realizowanych wspólnie procesów biznesowych oraz wzajemne prawa i obowiązki przedsiębiorców. W ramach warunków koniecznych do spełnienia dla udzielenia wsparcia. Beneficjent obowiązany był zaplanować rozpoczęcie lub rozwój współpracy
w oparciu o rozwiązania elektroniczne, w szczególności przez dostosowanie własnych systemów informatycznych przedsiębiorców, z którymi kooperuje, w celu umożliwienia automatyzacji wymiany informacji pomiędzy systemami informatycznymi współpracujących przedsiębiorców.
Zgodnie z § 8 ust. 1 Umowy o dofinansowanie, skarżący zobowiązany był do osiągnięcia wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie. Ponadto, zapisy
§ 8 ust. 2 Uumowy zobowiązują stronę skarżącą do osiągnięcia założonych celów projektu oraz do utrzymania trwałości projektu przez okres co najmniej 3 lat od dnia zakończenia jego realizacji, a w szczególności do kontynuowania działalności będącej przedmiotem dofinansowania.
W myśl § 10 ust. I umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązany był do poddania się kontroli w zakresie realizacji umowy, prowadzonej przez Instytucję Zarządzającą, Instytucję Pośredniczącą. Instytucję Wdrażającą/instytucję Pośredniczącą II stopnia, Instytucję Certyfikującą, Instytucję Audytową. Komisję Europejską, lub inną instytucję uprawnioną do przeprowadzenia kontroli na podstawie odrębnych przepisów lub upoważnień, oraz do udostępniania na żądanie tych instytucji oraz Europejskiego Trybunału Obrachunkowego wszelkiej dokumentacji związanej
z projektem oraz realizowaną umową. Natomiast zgodnie z § 10 ust. 10 umowy
o dofinansowanie Beneficjent ma obowiązek wykonać zalecenia pokontrolne w terminie wskazanym w informacji pokontrolnej.
Przechodząc do zarzutów skargi przede wszystkim Sąd zauważa, iż odnoszą się one głównie do postępowania dowodowego na etapie administracyjnym. Skarżący podniósł, iż organ II instancji nie dokonał wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza nie zebrał i nie dokonał pełnej analizy materiału dowodowego. Ponadto zdaniem strony skarżącej organ nie odniósł się wyczerpująco do przedstawionych dokumentów, jak też bezzasadnie oddalił wnioski dowodowe.
W ocenie Sądu powyższe nie zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślić należy, że organ powinien zebrać dowody dotyczące wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, czego dokonuje w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy.
Organy mają obowiązek zgromadzenia i rozpatrzeni całości materiału dowodowego
w sprawie, co nie oznacza, że automatycznie powinny uwzględnić każdy wniosek dowodowy zgłoszony przez stronę. Potrzeba przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę powinna wynikać z uzasadnionych twierdzeń i zarzutów dotyczących ustalenia istotnych okoliczności sprawy, a nie tylko z faktu samego negowania stanowiska wyrażonego przez wnioskodawcę lub organ administracji. Wykazanie zasadności dopuszczenia dodatkowych dowodów jest niezbędne zwłaszcza w takich sprawach, gdy rozstrzygnięcie organu administracji oparte jest na dokumentach sporządzanych przez podmioty fachowo wyspecjalizowane (por. wyrok NSA z dnia
10 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2700/15).
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, iż organ dokonał pełnego zgromadzenia materiału dowodowego i rzetelnej jego oceny. Przede wszystkim w aktach administracyjnych znajduje się obszerna dokumentacja, co do których odnosi się zarówno organ I jak i II instancji. Ponadto organ w toku postępowania administracyjnego dopuścił dowód z opinii biegłego oraz dowód z przesłuchania świadków. Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, że ani do protokołu
z przesłuchania świadków ani do protokołu z oględzin strona skarżąca nie wnosiła żadnych zastrzeżeń.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. Całość tych rozważań została również wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,
a zatem organ spełnił stawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji. Nadto wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne
z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.).
Nie sposób zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż organ "bezzasadnie oddalił wnioski dowodowe".
W ocenie Sądu działające w sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrały i prawidłowo rozpatrzył cały materiał dowodowy, wyciągając z niego poprawne wnioski dające podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd wyjaśnia przy tym, iż organ prowadzący postępowanie nie jest zobowiązany do przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów, w sytuacji, gdy nie naruszając zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a., może na podstawie zebranych dowodów potwierdzić zaistniałe okoliczności. Organ nie ma bowiem obowiązku przeprowadzenia kolejnych dowodów na okoliczności wynikające już
z innych dowodów, które są wystarczające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Za prawidłowe uznać również należy przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W doktrynie podnosi się, iż opinie biegłych (ekspertów) podlegają ocenie organu zgodnie z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Wyraźnego przy tym podkreślenia wymaga, że organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Organ winien jednak dokonać oceny tego dowodu pod względem formalnym, tj. zbadać, czy dowód ten został wystawiony (podpisany) przez uprawnioną osobę w przepisanej przez właściwe przepisy formie,
czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, czy jest uzasadniony,
czy zawarta w opinii konkluzja nie jest sprzeczna z jej uzasadnieniem. Organ zobowiązany jest również ocenić, czy dowód nie zawiera niejasności, braków lub pomyłek (por. H. Knysiak-Molczyk, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2015 r., s. 583 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, organy nie powtórzyły w sposób bezkrytyczny stanowiska zajętego przez biegłego, lecz dokonały własnej oceny zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego (w tym opinii), zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że przedkładane przez skarżącego wnioski dowodowe dotyczyły kwestii dostatecznie wyjaśnionych przez organ i które były już przedmiotem postepowania dowodowego.
Należy także dodać, że z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ
I instancji, będącego rezultatem oględzin systemu przez biegłego – W. Ch. oraz z jego opinii z [...] 2015 r. jasno wynika, że badany system osiągnął funkcjonalność opisaną w dokumentacji aplikacyjnej na dzień rozpoczęcia trwałości projektu tylko w relacji Beneficjent – K. S.A., natomiast brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby na elektroniczną wymianę danych w relacji Beneficjent – S. Sp. z o.o. Okoliczność ta wynika nie z subiektywnego twierdzenia organu I instancji, ale z opinii biegłego, który został powołany w sprawie. Podkreślenia wymaga, że skarżący winien tak realizować projekt, aby móc wykazać ponad wszelką wątpliwość, że projekt został zrealizowany zgodnie z postanowieniami umowy. Tymczasem zgodnie z opinią biegłego z [...] 2015 r. "(...) Beneficjent nie potrafił wskazać zdarzeń o charakterze biznesowym (np. faktur, umowy), które mogłyby potwierdzić realizację przedmiotowych zleceń". Biegły stwierdził także, że "(...) nie ma żadnych dowodów, które wskazywałby na elektroniczną wymianę danych w relacji Beneficjent – S. Sp. z o.o.". Wniosek o przeprowadzenie dowodów oraz dowodów uzupełniających miałby uzasadnienie wówczas, gdyby strona podważyła ustalenia dokonane w trakcie postępowania administracyjnego. W skardze strona wskazuje, że "Dowody, które zostały powołane przez skarżącego miały wykazać, iż sposób wykonania przez skarżącego projektu, w ramach którego otrzymał dofinansowanie jest zgodny z postanowieniami Umowy oraz założeniami przyjętymi we wniosku o otrzymanie dofinansowania, a także że w S.Sp. z o.o. został wdrożony system wymiany danych". Okoliczność braku wdrożenia systemu B2B została już, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz opinii biegłego udowodniona, zarówno w decyzji organu I jak i II instancji, a zatem nie zaistniała konieczność prowadzenia w tym zakresie dalszego postępowania dowodowego.
Na marginesie Sąd zwraca uwagę również na to, iż skarżący przedkładał wnioski dowodowe już po zakończeniu postępowania dowodowego (zawiadamianie
o zakończeniu postępowania było prawidłowe), pomimo iż miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wniesienia do niego zastrzeżeń.
Tym samym - mając na uwadze zarzuty skargi - Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń strony. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania,
że doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym Sąd stwierdza, że organ nie dopuścił się żadnych uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego
tj. art. 207 ust.1 pkt 1 i 2 u.f.p. w zw. z § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie skarżący wykorzystał środki otrzymane na podstawie Umowy o dofinansowanie niezgodnie
z przeznaczeniem, poprzez wykorzystanie ich z naruszeniem procedur (art. 184 u.f.p.) oraz w sposób niespełniających wymogów w Rozporządzeniu.
Powtórzyć należy, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia, stworzenie platformy współpracy pomiędzy skarżącym, a dwoma innymi przedsiębiorcami było warunkiem niezbędnym dla uznania systemu B2B za zgodny z celami Działania 8.2 POIG. Niespełnienie przesłanek wynikających z ww. przepisu (tj. m in. brak realizacji umowy o współpracy z co najmniej dwoma innymi przedsiębiorcami), skutkuje brakiem wsparcia na wdrażanie elektronicznego biznesu typu B2B z przeznaczeniem na realizację projektów o charakterze technicznym, informatycznym i organizacyjnym, które prowadzą do realizacji procesów biznesowych w formie elektronicznej. Opisane powyżej okoliczności stanowią o wydatkowaniu środków niezgodnie z przeznaczeniem, a więc z naruszeniem procedur określonych w umowie. W przypadku takiego naruszenia niezbędne jest odzyskanie środków, które zostały przekazane Beneficjentowi (skarżącemu).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż projekt, na który skarżący uzyskał dofinansowanie nie został zrealizowany zgodnie z umową o dofinansowanie,
tj. nie zostały osiągnięte cele w ustalonym czasie (okres realizacji projektu). Zatem organy prawidłowo uznały, iż środki zostały wykorzystane niezgodnie
z przeznaczeniem.
Zgodnie z Umową o dofinansowanie (§ 10 ust. 1) skarżący miał obowiązek poddania się kontroli, natomiast nieudostępnienie dokumentów lub odmowa udzielenia informacji jest traktowana jako utrudnienie przeprowadzenia kontroli i w świetle § 13 ust. 2 pkt 1 umowy o dofinansowanie, co z kolei stanowi przesłankę wypowiedzenia tejże Umowy. Nie przedstawiając wymaganej dokumentacji, skarżący naruszył postanowienia umowy wynikające z § 10 ust. 10 umowy o dofinansowanie, tj. nie zrealizował zaleceń pokontrolnych.
Dodatkowo, strona skarżąca nie wypełniła obowiązków określonych w § 11 ust. 1 i 3 Umowy o dofinansowanie. Zgodnie z przywołanymi przepisami skarżący był zobowiązany do informowania opinii publicznej o fakcie otrzymania dofinansowania na realizację projektu ze środków POIG, zarówno w trakcie realizacji projektu, jak i po jego zakończeniu. Ponadto, realizacja działań informacyjnych, promocyjnych miała się odbywać poprzez umieszczenie, co najmniej: emblematu Unii Europejskiej (spełniającego normy graficzne określone w załączniku I do rozporządzenia 1828/2006) oraz odniesienia do Unii Europejskiej, odniesienia do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, hasła określonego przez Instytucję Zarządzającą, podkreślającego wartość dodaną pomocy Wspólnoty, "Fundusze Europejskie - dla rozwoju innowacyjnej gospodarki" lub" Dotacje na innowacje", najlepiej z wyrażeniem "Inwestujemy w waszą przyszłość". Jak wynika z akt administracyjnych, zakupiony przez skarżącego system M. nie posiadał oznaczeń informujących o zakupie systemu przy wsparciu funduszy UE.
Sąd nie ma wątpliwości, iż zarówno organ I jak i II instancji wykazał, iż strona skarżąca naruszyła postanowienia Umowy o dofinansowanie.
Stwierdzone naruszenie umowy należało potraktować jako naruszenie procedur,
o których mowa art. 184 u.f.p., co z kolei implikowało obowiązek zastosowania trybu określonego w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z środków europejskich są wykorzystane
z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., podlegają zwrotowi wraz
z odsetkami. Zatem w przypadku naruszenia procedur, o jakich mowa w tym przepisie organ miał podstawy do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.
Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest kompletny, natomiast jego ocena dokonana jest z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, Okoliczność, że ocena zgromadzonych w sprawie dowodów doprowadziła organ do wniosków odmiennych od tych, które prezentuje skarżąca nie oznacza, że organ uchybił przepisom procedur.
Wobec niestwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał,
że skarga jest niezasadna i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.